Sieci w gospodarce.

Natura więzi społecznych i ich wpływ na działania - problem ciągle aktualny w socjologii.

Podejście sieciowe w opozycji do stanowiska kulturowego determinizmu („przesocjalizowana” jednostka) i stanowiska indywidualistycznego („niedosocjalizowana” jednostka).

Zainteresowanie sieciami w socjologii ekonomicznej - efekt rosnącego znaczenia poziomych powiązań w gospodarce.

Dwa dominujące podejścia w analizie sieci (W.W. Powell, L. Smith-Doerr, Networks and Economic Life):

Sieć jako pojęcie opisujące relacje społeczne w i na zewnątrz organizacji (tradycja socjologii organizacji)

Sieć jako mechanizm regulacji stosunków między aktorami, uczestnikami gry ekonomicznej (podejście interdyscyplinarne).

Sieć jako pojęcie opisowe:

Analiza nieformalnych relacji w organizacji,

Analiza wpływu relacji pomiędzy organizacjami na działania organizacji

Analiza wpływu położenia w strukturze relacji między organizacyjnych na dostęp i możliwości mobilizacji zasobów.

Sieć jako mechanizm regulacji:

Wyraz w relacjach współdziałania partnerów gospodarczych, umożliwiających szybkie dostosowanie do zmian.

Obydwa podejścia podzielają:

Procesy gospodarcze - społecznie umiejscowione,

Sieci - źródło przewag, ale i ograniczeń,

Sieci umiejscowione w szerszym kontekście społeczno-kulturowym

Obydwa podejścia ignorują:

Możliwość istnienia innych form organizacji o podobnym stopniu efektywności,

Możliwość generowania przez podobne formy organizacji działań - odmiennych efektów.

Jak funkcjonują sieci?

Sieci jako podstawa transferu informacji,

Sieci jako podstawa mobilizacji zasobów,

Sieci jako podstawa dyfuzji struktur i strategii organizacyjnych.

Podejście sieciowe do władzy jest obiecujące ponieważ wiąże strukturalne i funkcjonalne aspekty działania organizacji.

Podejście sieciowe przydatne w analizie ewolucji struktur organizacyjnych w gospodarce.

Sieci nadają nowe znaczenie współdziałaniu - współdziałanie nie jest już relacją pomiędzy dwoma tylko uczestnikami gry ekonomicznej, to dynamiczny proces kooperacji i równocześnie konkurencji pomiędzy wieloma partnerami.

Sieci nadają nowe znaczenie konkurencji - konkurencja także nie ma charakteru rywalizacji firmy z firmą, ale konkurencji pomiędzy zmieniającymi się aliansami firm.

Sieci to nowy model regulacji działań w gospodarce. Dobrym przykładem funkcjonowania tego mechanizmu - klastry - geograficzne skupiska małych, wyspecjalizowanych, silnie zintegrowanych firm działających w tych samych lub pokrewnych sektorach, współdziałających i zarazem konkurujących ze sobą.

To forma działania umożliwiająca zespołowe uczenie się dzięki szybszej cyrkulacji informacji i transferowi wiedzy oraz większe zdolności adaptacyjne dzięki szybkiej rekombinacji zasobów.

Czy prawdą jest, że wielkie firmy utraciły na trwale przewagę konkurencyjną (ze względu na sztywne struktury i przestarzałe technologie) na rzecz małych, zdecentralizowanych i innowacyjnych firm?

Wielu teoretyków wyraża pogląd, że przeobrażenia w gospodarce (zastąpienie masowego rynku standardowych produktów, przez rynek produktów wyspecjalizowanych) faworyzuje małe, zdecentralizowane przedsiębiorstwa, ponieważ:

Segmentacja rynku ogranicza możliwości eksploatowania przewagi wynikającej z opanowania określonej technologii w dłuższym czasie,

Dostosowanie do szybkiego tempa zmian wymaga bardziej elastycznych struktur organizacyjnych.

Przekonanie, że siła wielkich, zdywersyfikowanych korporacji uległa erozji jest przedwczesne.

Skoncentrowana władza wielkich korporacji zmieniła formę. Wielkie korporacje decentralizują procesy produkcyjne, ale nie strategiczne zasoby, czy procesy. - to koncentracja bez centralizacji (B. Harrison, Lean and Mean. The Changing Landscape of Corporate Power in the Age of Flexibility)

W ekonomii można wyróżnić dwie logiki kreowania wartości:

Poprzez wykorzystanie efektu skali,

Poprzez wykorzystanie efektu różnicowania.

Wykorzystanie efektu skali i efektu różnicowania to podstawa tworzenia wielkich zdywersyfikowanych firm.

Umiejscowienie w sieci umożliwia małym firmom realizowanie korzyści wynikających ekonomii skali i ekonomii różnicowania, ale nie na poziomie pojedynczej firmy, tylko na poziomie całego klastra - to istota przewagi małych firm nad dużymi, pionowo zintegrowanymi.

Negatywne społecznie konsekwencje elastycznych dostosowań: rosnąca polaryzacja dochodów.