TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2004\2005
LITERATURA
1. Ofiary i okrucieństwo II wojny światowej. Na wybranych przykładach literackich omów różne sposoby kreacji rzeczywistości wojennej.
2. Scharakteryzuj ewolucję prozy powieściowej w literaturze polskiej.
3. Między urodą świata a udręką duszy - na wybranych przykładach omów różne sposoby kreacji bohaterów romantycznych i współczesnych przeżywających rozterki egzystencjalne.
Prawdziwa i fałszywa, budująca i destrukcyjna. Omów różnorodność kreowania oblicza miłości w twórczości literackiej na przestrzeni wieków.
My, patrioci walczący ze złem niszczącym nasz kraj - przedstaw różne realizacje motywu patriotycznego w literaturze polskiej.
Tragizm antyczny i tragizm w dziełach Szekspira. Przedstaw różnice i podobieństwa na wybranych tekstach.
Ludowość - trwały element kultury narodowej czy przejaw mody? Zbadaj, jaką funkcję pełnią w literaturze motywy ludowe odwołując się do utworów epoki romantyzmu i Młodej Polski.
Oceń poezję Jana Kochanowskiego jako dowód wielkości i dawności polskiej kultury oraz przejaw piękna, które potrafi urzekać coraz to nowe pokolenia.
Fascynacja, inspiracja czy poczucie obecności Boga? Przedstaw różne realizacje motywów biblijnych w literaturze.
Przeanalizuj rozwój postrzegania roli twórcy na przestrzeni dziejów.
Dylematy i trud władzy. Omów i oceń różne sposoby kreowania portretów władców w literaturze.
Na wybranych przykładach omów sposoby kreowania motywu zdrady małżeńskiej w literaturze.
„Gdzie ty, Kajus, Tam ja, Kaja” - omów rolę kobiety w starożytności na podstawie literatury.
Sądy o Polsce i Polakach w twórczości Juliusza Słowackiego. Zbadaj, za pomocą jakich środków wyrazu poeta kreśli wizerunek rodaków.
Scharakteryzuj różne oblicza Boga i sposób Jego ingerencji w życie i twórczość ludzi wybranych epok.
Miłość romantyczna - niedościgniony ideał czy archetyp? - przeanalizuj sposób funkcjonowania motywu w wybranych utworach.
Stosunek do życia i śmierci w średniowieczu i romantyzmie. Przedstaw różne realizacje tego wątku w wybranych utworach literackich.
Literackie portrety kobiet. Omów ich typy i funkcje na wybranych przykładach.
Zbadaj, za pomocą jakich środków wyrazu artyści tworzą różne kreacje wsi w literaturze.
Człowiek cierpiący jako bohater literacki. Przedstaw różne funkcje cierpienia pokazanego w literaturze.
Miłość widziana oczyma romantyków i pozytywistów - na przykładach zaczerpniętych z literatury omów różnice w pojmowaniu tego uczucia w różnych środowiskach.
Omów funkcjonowanie i rolę motywu zbrodni i kary na przestrzeni epok literackich.
Pieniądz - narzędzie dobra lub zła. Przedstaw różne funkcje motywu pieniądza na przestrzeni epok literackich.
Przedstaw literackie kontynuacje i nawiązania do motywów zaczerpniętych z dramatów Szekspirowskich.
Twórcza i destrukcyjna siła miłości w życiu człowieka. Omów na wybranych przykładach losów bohaterów.
Scharakteryzuj różne funkcje tragizmu w literaturze antyku, romantyzmu i literaturze współczesnej.
„Aby istnieć, człowiek musi się zbuntować” (A. Camus) - przedstaw źródła i sens buntu wybranych bohaterów literackich różnych epok.
Na wybranych przykładach literackich omów rolę tradycji i obyczajów w życiu człowieka na przestrzeni wieków.
Rycerstwo średniowieczne - dokonaj konfrontacji ideału kreowanego przez literaturę z rzeczywistością.
„Łatwo być twardzielem za dnia - cała sztuka to być twardzielem w nocy”. Scharakteryzuj twórczość Ernesta Hemingwaya na tle biografii podczas jego pobytu w Hiszpanii.
Literackie wizerunki ludzi niepokornych. Skonfrontuj postawy wybranych bohaterów literackich zwracając uwagę na sposób kreacji i funkcje w świecie przedstawionym utworów.
Marzyciele, ich duchowa walka i posłannictwo. Dokonaj prezentacji i sformułuj sąd o marzycielach na podstawie wybranych dzieł literackich.
Buntownik, szaleniec czy patriota? Dokonaj konfrontacji postaw bohaterów romantycznych i ich kontynuacji w epokach późniejszych.
Miłość romantyczna - czym była wczoraj, czym jest dziś? Na przykładach z literatury przeanalizuj zmiany rozumienia pojęcia miłości romantycznej na przestrzeni wieków.
Natura - tajemnicza, silniejsza od człowieka, nawet zagrażająca mu - prześledź różnorodne literackie realizacje motywu natury i ich funkcje.
Literatura jako krzywe zwierciadło pokazujące świat. Omów rolę groteski w literaturze.
„Wszystko, co przydarza mi się za dnia, na jawie, stało się tym, czym kiedyś był sen” - omów różnorodne realizacje i interpretacje motywu obłędu w literaturze.
„Postanowiłem położyć kres istnieniu wszystkich ludzi”. Przedstaw różne realizacje wizji końca świata w literaturze oraz omów ich funkcje.
Motyw domu, z którego się odchodzi i do którego się wraca. Przedstaw różne obrazy domu i oceń jego wartość w życiu wybranych bohaterów.
Między obowiązkiem walki ze złem a pokusami życia. Omów różne sposoby kreowania bohaterów literackich dokonujących trudnego wyboru postawy życiowej.
Proces globalizacji i postęp techniczny a tradycja. Przedstaw problem na przykładzie wybranych utworów literackich.
„Raj jest tam, gdzie idziesz. Piekło tu, gdzie stoisz”. („Edi” P. Trzaskalski). Zbadaj, jaką wartość ma życie dla wybranych bohaterów literackich.
Nieszczęśliwa miłość jako czynnik prowadzący do zguby - przedstaw różne realizacje motywu i jego funkcje w literaturze na przestrzeni wieków.
Ojczyzna, obyczaj, patriotyzm - omów różne sposoby realizacji motywów w literaturze na przestrzeni wieków.
Na wybranych przykładach omów różne sposoby realizacji motywu samotności w twórczości Fiodora Dostojewskiego.
Sumienie jako wierny przyjaciel. Na wybranych przykładach literackich omów różne sposoby kreacji bohaterów, którzy w obliczu wyboru kierowali się sumieniem.
Zbadaj, za pomocą jakich środków literackich Ignacy Krasicki tworzył w swych dziełach wizerunek własnej epoki.
Scharakteryzuj dojrzewanie do dorosłości bohaterów literatury romantyzmu i późniejszych epok.
Przeanalizuj obecność i funkcję materiału historycznego w twórczości Adama Mickiewicza.
Miłość, filozofia, Bóg - omów różne sposoby kreacji tych motywów oraz ich funkcje w poezji Bolesława Leśmiana.
Zbadaj, za pomocą jakich środków wyrazu Henryk Sienkiewicz kształtował poprzez swe utwory postawy patriotyczne Polaków.
Na wybranych przykładach omów wpływ biografii Wiktora Suworowa na różnorodność kreacji świata przedstawionego w jego utworach.
Przedstaw różnorodność kreacji świata przedstawionego w literaturze batalistycznej na przykładzie twórczości Alistaira McLaine'a.
Zbadaj, w jaki sposób funkcjonował motyw Indian w literaturze na przestrzeni wieków.
Na wybranych przykładach omów różne sposoby kreacji legendy literackiej, jej rolę i funkcjonowanie na przestrzeni wieków.
Scharakteryzuj romantyczną epistolografię, jej problematykę i funkcje.
Patos i groteska - dwa sposoby oddziaływania na czytelnika. Na podstawie wybranych utworów literackich różnych epok zbadaj, w jaki sposób artysta za pomocą różnych środków wyrazu uzyskuje ten sam efekt.
Szaleni i rozważni - przedstaw różne realizacje takich sposobów kreowania bohatera w literaturze na przestrzeni wieków.
Na wybranych przykładach omów różnorodność kreacji bohaterów narodowych i sposób ich funkcjonowania w twórczości Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Cypriana Norwida.
Przedstaw różne realizacje i funkcje motywu rozstania w literaturze różnych epok.
Omów funkcjonowanie motywów Boga, życia i śmierci w literaturze średniowiecza, baroku i romantyzmu.
Scharakteryzuj literackie reinterpretacje mitów antycznych w literaturze na przestrzeni wieków - ich kształt artystyczny i funkcję.
Przedstaw różne realizacje i funkcje kreowania portretu Żyda w literaturze wojennej.
Na wybranych przykładach omów różne sposoby realizacji motywu dziecka i dzieciństwa w literaturze.
„Jest na świecie przepiękna istota, u której jesteśmy wiecznymi dłużnikami - matka” (M. Ostrowski). Przedstaw różne literackie realizacje motywu miłości matczynej i omów ich funkcje.
„Dwa szczęścia są na świecie, jedno małe - być szczęśliwym, drugie - uszczęśliwiać innych”. Zbadaj, za pomocą jakich środków wyrazu Julian Tuwim kreuje obraz szczęścia w swych utworach.
„A co życie może być warte jeśli honor stracony...” (J. Conrad). Omów różne sposoby kreacji bohaterów, dla których honor był wartością najwyższą.
Zbadaj, jaką rolę pełnią bohaterowie zwierzęcy w utworach literackich różnych epok.
Budujący i destrukcyjny wpływ literatury na umysły młodych bohaterów literackich. Przedstaw różne realizacje problemu na wybranych przykładach.
Scharakteryzuj średniowieczne dziejopisarstwo polskie - jego znaczenie polityczne, obyczajowe i kulturowe.
Na wybranych przykładach omów różne sposoby kreacji i funkcje motywu biesiady w literaturze polskiej na przestrzeni wieków.
Miasto - przestrzeń znacząca. Zbadaj różnorodność metod kreowania i funkcje obrazów miast w wybranych utworach literackich.
Na wybranych przykładach omów różne sposoby funkcjonowania tradycji biblijnej w literaturze różnych epok.
Analizując wybrane utwory, przedstaw różne przyczyny i przejawy konfliktu pokoleń.
Na wybranych przykładach przedstaw różne funkcje wprowadzania elementów świata pozazmysłowego (duchy, zjawy, upiory) do fabuły utworów.
Na wybranych przykładach przedstaw różne realizacje i funkcje motywu polowania.
Analizując wybrane utwory, przedstaw różne wersje motywu wędrówki.
Na wybranych przykładach omów sposoby przedstawiania i funkcje obrzędów i obyczajów ludowych.
Na wybranych przykładach przedstaw portrety bohaterów - buntowników i omów różne przyczyny i cele ich buntu.
Scharakteryzuj sposoby i cele nawiązań do historii starożytnej Grecji w utworach literackich późniejszych epok.
Scharakteryzuj sposoby i cele nawiązań do postaci twórców kultury starożytnej Grecji w literaturze późniejszych epok.
Scharakteryzuj sposoby i cele nawiązań do miejscowości znanych z Biblii w literaturze późniejszych epok.
Scharakteryzuj sposoby i cele nawiązań do postaci biblijnych w literaturze późniejszych epok.
Analizując wybrane utwory, przedstaw różne oblicza i przyczyny samotności bohaterów literackich.
Wykorzystując utwory różnych epok i własne spostrzeżenia na temat współczesnego świata, omów wpływ lektur na życie bohaterów literackich i Twoich rówieśników.
Na wybranych przykładach przedstaw różne funkcje przywoływania postaci Chrystusa w utworach literackich.
Analizując wybrane utwory literatury współczesnej, omów funkcje baśniowości kreacji świata przedstawionego.
Na wybranych przykładach omów dialog twórców literatury z filozofami oraz jego funkcje w utworach.
Na wybranych przykładach przedstaw sposoby kreowania i funkcje obrazów przyrody w literaturze.
Na wybranych przykładach omów motyw tańca i przedstaw różne funkcje tego motywu.
Analizując wybrane utwory, przedstaw różne realizacje i funkcje motywu dworku ziemiańskiego w literaturze polskiej różnych epok.
Analizując wybrane utwory przedstaw różne realizacje i funkcje motywu powrotu.
93. Na wybranych przykładach przedstaw polską pieśń narodową , jej odmiany , funkcje i związki z dziejami narodu.
94.Analizując wybrane utwory , przedstaw różne realizacje i funkcje motywu przebaczenia.
95.Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.
96.Analizując wybrane utwory , przedstaw sposoby kreowania i funkcje utopii w literaturze.
97.Przedstaw na podstawie wybranych utworów związki między twórczością pisarzy-mistrzów i ich uczniów , które ujawniają się w ich dziełach .
98.Na przykładzie wybranych utworów przedstaw sposoby realizacji i funkcje polemik , prowokacji i starć pokoleń literackich.
99.Przeanalizuj funkcje i sposoby tworzenia satyrycznego obrazu społeczeństwa polskiego w wybranych utworach literackich XIX i XX w.
100.Scharakteryzuj sposoby kreowania bohaterów idealistów i marzycieli oraz role , jakie pełnili w literaturze Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego.
101.Na przykładzie literatury dwudziestolecia międzywojennego omów problem tradycji literackiej kontynuowanej i odrzucanej .
102.Analizując wybrane utwory , przedstaw różne realizacje i funkcje obrazu Warszawy i jej okolic.
103.Analizując wybrane utwory , przedstaw różne realizacje i funkcje obrazu Krakowa i jego okolic.
104.Analizując wybrane utwory , przedstaw różne realizacje i funkcje obrazu kresów wschodnich .
105.Na wybranych przykładach omów formy zapisu literackiego i funkcje przywoływania wielkich kart naszej historii w utworach różnych epok.
106.Przedstaw na podstawie wybranych utworów różnorodność ujęcia motywu wesela , balu , biesiady i jego funkcje w literaturze .
107.Na podstawie literatury różnych epok omów dramat polskiego emigranta i różne formy obrazowania tego motywu.
ZWIĄZEK LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI
Przedstaw motyw małej ojczyzny w malarstwie i poezji Mikołaja Konczalskiego
Przedstaw najciekawsze realizacje motywu małej ojczyzny w twórczości artystów Ziemi Dobrzyńskiej
Porównaj realizacje motywu śmierci w literaturze i filmie zwracając uwagę na tworzywo każdej z dziedzin sztuki.
Poddaj analizie porównawczej literackie i malarskie ujęcia motywu Sądu Ostatecznego.
Porównaj literackie i malarskie odczytania pejzażu romantycznego.
Omów różne sposoby realizacji biblijnego motywu cierpienia w literaturze i sztuce wybranych epok.
Przedstaw współczesne (teatralne i filmowe) interpretacje i odczytania dzieł Szekspira.
Romantyczny kochanek a kochanek romantyczny - omów różnorodność znaczenia terminu „romantyczny” w literaturze i filmie wczoraj i dziś.
Omów rolę twórczości Aleksandra Fredry w kształtowaniu wizerunku teatru i komedii w Polsce.
Dziedzictwo historyczne - czym jest dla nas? Na wybranych przykładach omów rolę dziedzictwa przeszłości w literaturze i innych tekstach kultury.
Mitologia ciągle żywa. Przedstaw różne sposoby realizacji motywów mitologicznych w literaturze i sztuce.
Dziecko - istota bezbronna czy mały buntownik? Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich i tekstów kultury.
Dzieła sztuki wchodzą ze sobą w związki i zależności. Na wybranych przykładach przedstaw relacje między utworami literackimi i innymi tekstami kultury (malarstwo, rzeźba, film).
Aluzje literackie we współczesnej kulturze masowej. Omów problem posługując się przykładami literackimi, filmowymi, malarskimi i hasłami reklamowymi.
Omów zjawisko kiczu w wybranych tekstach kultury.
„Nietolerancję trzeba zwalczać u korzeni drogą nieprzerwanej edukacji” (U. Ecco). Przedstaw różnorodność realizacji motywu tolerancji w literaturze i filmie.
Literatura antyku jako inspiracja dla współczesnych rzeźbiarzy. Przedstaw różne realizacje tego zagadnienia.
Literacki motyw cierpienia jako inspiracja dla malarstwa na przestrzeni wieków. Przedstaw artystyczne wizje tego motywu zwracając uwagę na różnorodność ich realizacji.
Źródła i środki komizmu w literaturze i w filmie.
Na wybranych przykładach omów zjawisko integracji sztuk w literaturze doby modernizmu.
Scharakteryzuj kabaret literacki okresu przedwojennego - od „Zielonego Balonika” do „Qui pro Quo”.
Na wybranych przykładach przedstaw i porównaj literackie i malarskie wizje Nieba i Raju.
Na wybranych przykładach twórczości modernistycznej zbadaj, za pomocą jakich środków artystycznych tworzy się obraz impresjonistyczny w literaturze i malarstwie.
24.Poddaj analizie porównawczej wybrane dzieła malarskie i literackie ukazujące tyrtejski charakter polskiego romantyzmu.
25.Poddaj analizie porównawczej literackie i malarskie portrety matek.
26.Omów problemy filmowej adaptacji , porównując film z jego literackim pierwowzorem.
27.Scharakteryzuj sposób obrazowania Boga , dokonując analizy porównawczej Jego literackich i malarskich wizerunków.
28.Odwołując się do konkretnych przykładów , rozważ , jak literatura XX w. komentuje dzieła sztuki.
29.Omów na konkretnych przykładach współczesne wersje motywu Madonny, dokonując analizy porównawczej dzieł literatury i sztuki współczesnej.
30.Omów na wybranych przykładach z literatury i malarstwa znaczenie symbolu w sztuce.
31.Omów na wybranych przykładach problem uprzedmiotowienia człowieka , odwołując się do literatury i sztuki.
32.Dokonaj analizy porównawczej dzieł Brunona Schulza i Marca Chagalla ukazujących świat prowincji.
33.Dokonaj analizy porównawczej sposobów opracowania motywu Tatr w literaturze i sztuce Młodej Polski.
34.Na wybranych przykładach literackich i malarskich omów motyw powstania styczniowego , ukazując podobieństwa i różnice w sposobach jego obrazowania.
35.Nawiązując do konkretnych dzieł sztuki, dokonaj analizy porównawczej literackich i malarskich interpretacji historii.
36.Na wybranych przykładach literatury i sztuki wykaż , że polskie obrzędy ludowe są inspiracją artystyczną dla twórców.
37.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji literackich i filmowych wizji przyszłości.
38.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji scen batalistycznych w literaturze , malarstwie i filmie.
39.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji motywu lotu w literaturze , malarstwie i filmie.
40.Udowodnij na konkretnych przykładach , że malarstwo ,rzeźba i architektura mogą być inspiracją dla literatury różnych epok.
41.Na podstawie analizy porównawczej wybranych dzieł literackich i innych dziedzin sztuki przedstaw obrazy miasta jako przestrzeni życiowej człowieka.
42.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji motywu rewolucji w literaturze i innych sztukach.
43.Omów na wybranych przykładach filmy Andrzeja Wajdy jako interpretacje dzieł literatury polskiej .
44.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji wschodów i zachodów słońca w literaturze i malarstwie.
45.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji motywu drzew w literaturze i malarstwie.
46.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji psów w literaturze i malarstwie.
47.Analizując wybrane dzieła , ukaż funkcje brzydoty w literaturze i innych dziedzinach sztuki.
48.Omów na wybranych przykładach sposoby obrazowania fabryk i osiągnięć współczesnej techniki w literaturze i innych dziedzinach sztuki.
49.Przedstaw i porównaj sposób prezentacji postaci świętych w literaturze , rzeźbie i malarstwie .
JĘZYK
Sztuka przekonywania a manipulacja językowa - porównaj sposoby wykorzystania środków językowych we współczesnych tekstach propagandowych.
Omów cechy charakterystyczne dialektów polskich; podobieństwa i różnice między dialektami
Specyfika stylu naukowego na przykładzie nauk chemicznych
Analiza związków frazeologicznych zaczerpniętych z mitologii greckiej i rzymskiej - ich miejsce i rola we współczesnej polszczyźnie.
Język internetowy. Procesy, zjawiska i oboczności w nim zachodzące. Przeprowadź badania i sformułuj wnioski.
Komunikacja werbalna i niewerbalna - omów jej wpływ na kształtowanie języka w kontaktach interpersonalnych.
Porównaj funkcję perswazyjną języka potocznego i literatury.
Omów charakterystyczne cechy języka subkultur na przełomie XX i XXI w.
Przezwiska współczesne. Omów, jak powstają i jaka jest ich rola w dzisiejszej kulturze?
10.Dokonaj analizy językowej i kulturowej przysłów polskich (na przykładzie przysłów o określonej tematyce).
11.Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich , uwzględniając cechy ujawniające ich przynależność środowiskową.
13.Zanalizuj język przemówień współczesnych polityków i wskaż elementy językowe będące instrumentami walki o władzę .
14.Na konkretnych przykładach wskaż językowe sposoby wyrażania uczuć w listach Twojego pokolenia i porównaj je z epistolografią romantyczną.
15.Omów na wybranych przykładach charakterystyczne cechy dialektów terytorialnych języka polskiego , będących tworzywem literackim w utworach.
16.Na podstawie analizy zgromadzonego materiału językowego scharakteryzuj język Twoich rówieśników.
17.Sztuka przekonywania a manipulacja językowa - porównaj sposoby wykorzystania środków językowych we współczesnych tekstach propagandowych.
18.Omów na wybranych przykładach językowe środki kształtowania wypowiedzi w literaturze współczesnej.
19.Scharakteryzuj na przykładzie literatury współczesnej różne typy stylizacji językowych i ich funkcje.
20.Omów na wybranych przykładach funkcje stylizacji modlitewnych w literaturze różnych epok.
21.Dokonaj tematycznej i językowej analizy tekstów piosenek zespołu Jeden Osiem L.
22.Omów pochodzenie nazw miejscowych Twojego regionu.
23.Omów na wybranych przykładach frazeologię dziennikarstwa sportowego .
24.Na wybranych przykładach omów zjawisko przenikania słownictwa środowiskowego i zawodowego do języka potocznego.
10