Lista materiałów leksykalnych

SKRÓTY

a.Ch.n. = ante Christum natum - przed narodzeniem Chrystusa

p.Ch.n. = post Christum natum - po narodzeniu Chrystusa

a. D. = anno Domĭni - w roku Pańskim

a.m. = ante meridiem - przed południem

p.m. = post meridiem - po południu

ca = circa -około

cf.= confer - porównaj

c. v. = currĭculum vitae - (bieg życia), życiorys

D.O.M. = Deo Optĭmo Maxĭmo - Bogu Najlepszemu Największemu

e.c., e.g. = exempli causa (gratia) - dla przykładu, na przykład

etc = et cetĕra - (i pozostałe); i tak dalej

ib., ibid. = ibĭdem - tamże

id. = idem - tenże

i.e. = id est - to jest; to znaczy

I.H.S. = lesus Homĭnum Salvator - Jezus Zbawca Ludzi

In Hoc Salus - W Tym Zbawienie

I.N.R.I. = lesus Nasarenus Rex ludaeorum - Jezus Nazareński Król Żydów

l.c.= loco citato - w miejscu (poprzednio)przytoczonym, wzmiankowanym

N. N. = non notus - nie znany; nomen nescio- imienia nie znam

NB = nota bene - zauważ dobrze; zwróć uwagę

P. S. = post scriptum - po napisanym

P.T.= PlenoTitŭlo - z pełnym tytułem; z zachowaniem wszystkich przysługujących tytułów

R.I.P. = requiescat in pace - Niech odpoczywa w pokoju

Rp. = recĭpe - weź (skrót stosowany na receptach)

S.P.Q.R. = Senatus Populusque Romanus - Senat i Lud Rzymski

v. = vertatur - niech będzie odwrócone

verte - odwróć

vide - zobacz

versus - wiersz

WYRAŻENIA l ZWROTY OGÓLNE

Ad acta (a/a) - do akt (umieszczenie dokumentu między aktami spraw załatwionych)

Ad rem - do rzeczy; do głównego tematu(wrócić)

Alias - inaczej(zwany)

Alĭbi - gdzie indziej; dowód niewinności

Alter ego - drugi ja

Ad hoc - do tego; doraźnie; tymczasowo; na chwilę; na już; na teraz

Condicio sine qua non - warunek bez którego nie; warunek nieodzowny, konieczny

Corpus delicti - rzeczowy dowód przestępstwa

Cui bono- dla kogo (będzie) z korzyścią?; w jakim celu?

De facto - z faktu; w rzeczywistości; istotnie

De iure - według prawa; na mocy prawa; prawnie; formalnie

Debet - winien (lewa strona rachunków w księgowości)

Habet -ma (prawa strona rachunków w księgowości)

Hic et nunc - tu i teraz

Imprimatur -niech będzie odbite, wydrukowane

In flagranti - na gorącym (uczynku)

In medias res - w środek rzeczy; w sedno sprawy; w istotę sprawy

In spe - w nadziei; oczekując na to , co będzie

Ipso facto - na mocy samego faktu; przez sam ten fak; przez to własnie

In plus / In minus - na korzyść/ na niekorzyść

Lapsus linguae / calămi / memoriae - błąd języka / pióra / pamięci

Lege artis - według prawa sztuki; po mistrzowsku

Nihil obstat - nic nie stoi na przeszkodzie

Per procura - w zastępstwie; na mocy pełnomocnictwa; nie osobiście

Pro forma - dla formy; dla pozoru

Pro publĭco bono - dla dobra publicznego

Pro et contra - za i przeciw

Post factum - po dokonanym czynie; po fakcie

Qui pro quo - co zamiast czego; pomyłka co do osoby; nieporozumienie

Sensu stricto - w ścisłym sensie (znaczeniu)

Sensu lato /largo/- w szerokim sensie (znaczeniu)

Stricte - ściśle

Status quo- stan obecny

Status quo ante - stan wcześniejszy

Vis legis - siła ustawy

Vis maior - siła wyższa

Votum separatum - zdanie odrębne; opinia odmienna od poglądu większości

WYRAŻENIA I ZWROTY PRAWNICZE

Apud iudĭcem accusare - oskarżać przed sędzią

Causam agĕre - prowadzić sprawę

Causam perdĕre - przegrać sprawę

Causam vincĕre - wygrać sprawę

Debĭtum reddĕre - oddać dług

Debĭtum solvĕre - spłacić dług

De iurĭbus certare - walczyć o prawa

Dies fastos (nefastos) servare - zachowywać dni sądowe

Ex legĭbus iudicare - osądzać według ( na podstawie) ustaw (praw)

Heredes constituěre - ustanawiać spadkobierców

In crimen incurrěre - popełniać przestępstwo

Iniuste accusare - oskarżać niesprawiedliwie

Iniurias accipěre - doznawać krzywd

In iudicio se sistěre - stawić się w sądzie

In iudicium (ius) vocare - wzywać do sądu

Iura vi eripěre - siłą pozbawiać praw

Iure carere - być pozbawionym prawa

Iurisperĭtum consulěre - radzić się prawnika

Legem violare - łamać (naruszać) ustawę (prawo)

Leges conděre - stanowić ustawy (prawa)

Leges observare - zachowywać ustawy (prawa); przestrzegać ustaw (praw)

Legĭbus parere - być posłusznym ustawom (prawom); podlegać ustawom (prawom)

Officia explere - wypełniać obowiązki

Pecuniam redděre - oddawać pieniądze

Quaestiones solvěre - rozwiązywać zagadnienia, problemy

Res iudiciarias tractare - zajmować się sprawami sądowymi (sądownictwem)

Reum absolvěre - uwolnić pozwanego

Reum accusare - oskarżać pozwanego

Reum punire - karać pozwanego

Reum defenděre - bronić pozwanego

Salus rei publĭcae - dobro państwa

Sententiam audire - słuchać wyroku

Sententiam dicěre - ogłaszać wyrok

Summa lex - najwyższa ustawa (prawo)

Tabŭlas testamenti legěre - czytać tabliczki testamentu (testamentowe)

Testimonium dare - dawać świadectwo