rzym rodzina, prawo rzymskie


RODZINA

W prawie rzymskim zawarcie małżeństwa było czynnością prywatną i nieformalną. Naczelnik domu - pater familias to z reguły głowa rodu - pater gentis. Termin familia obejmował wszystkie wolne osoby powiązane ze sobą więzami prawnymi albo przynależny do tych osób majątek wraz z niewolnikami. W węższym znaczeniu pod tą nazwa rozumiano niewolników (famuli).

Osoby znajdujące się pod jego władzą dzieliły to samo stanowisko społeczne, polityczne, korzystały z jego opieki, a po śmierci dziedziczyły jego majątek.

PRAWO MAŁŻEŃSKIE

Zaręczyny (sponsalia)

Iustum matrimonium (iustae ac legitimae nuptiae)

→ Definicje małżeństwa

→ Zawarcie małżeństwa

→ Wymogi iustum matrimonium

Wyliczenie przesłanek, które powinny być spełnione by dany związek był ważny według ius civile znajduje się w poklasycznym dziele Tituli ex corpore Ulpiani: Rzymianie określali te wymogi od strony pozytywnej, czyli to, co powinno być spełnione, a nie, co nie może być spełnione.

Dopiero pod wpływem chrześcijaństwa zaczęto formułować zakazy, zwane następnie impedimenta matrimonii, np. zakaz zawierania małżeństw między chrześcijanami a żydami.

→ Rozwiązanie małżeństwa

Prawo rzymskie nie regulowało rozwiązania małżeństwa. Małżeństwo trwało póki było affectio maritalis. Przestawało istnieć, gdy zabrakło woli stron. „Dawno już postanowiono, że małżeństwa są wolne i dlatego uważa się, że umowy wykluczające rozwód nie mają znaczenia i stypulacje ustanawiające kary dla tego, kto dokona rozwodu są nieważne. Potępiano jednak bezpodstawne rozwody, a kobieta mająca jednego męża (univira) cieszyła się szczególnym szacunkiem. Dopiero pod wpływem chrześcijaństwa zaczęto przewidywać kary za rozwód.

Divortium - zgodne porozumienie małżonków co do jego rozwiązania. Repudium - wola jednego z małżonków zerwania małżeństwa. W małżeństwach związanych conventio in manu taką jednostronną wolę mógł wyrazić tylko mąż. Wola ta mogła być wyrażona w dowolny sposób. W okresie poklasycznym wprowadzono obligatoryjnie formę pisemną - poprzez list (libellus repudii).

Małżeństwo rozwiązywało się przez śmierć oraz capitis deminutio maxima lub media (utrata wolności albo obywatelstwa).

Conventio in manum

Wejście żony pod manus męża (lub jego ojca, jeśli mąż był osobą alieni iuris). W najstarszym prawie dominowały małżeństwa z conventio in manum. Pod koniec republiki takie małżeństwa należały do wyjątkowych.

Sposoby conventio in manum:

  1. Confarreatio - najbardziej skomplikowana forma, dostępna głównie dla patrycjuszy. W obecności kapłanów Jowisza, najwyższej Westalki i 10 świadków państwo młodzi ofiarowywali chleb orkiszowy Jowiszowi. Forma ta przetrwała najdłużej, gdyż niektóre funkcje kapłańskie mogli pełnić jedynie urodzeni w związkach, w których matka weszła pod manus męża przez confarreatio.

  2. Coëmptio - dokonywana za pomocą mancypacji. W obecności 5 świadków i libripensa, za pomocą symbolicznej opłaty maż kupował władzę małżeńską od pater familias lub niej samej, jeśli była osobą sui iuris. Wyszło z użycia w I w. p.n.e.

  3. Usus - wejście żony pod manus męża na skutek jednorocznego nieprzerwanego przebywania w jego domu. Zgodnie z Ustawą XII tablic wystarczyłoby żona opuściła dom męża na 3 kolejne noce - usurpatio trinoctii. Wyszło z użycia w I w. p.n.e.

  4. Coëmptio fiduciae causa - zawierana w okresie klasycznym dla pozbycia się niewygodnego tutora lub umożliwienia sporządzenia testamentu.

W nowej rodzinie zajmowała miejsce agnacyjnej córki (filie loco), będąc w stosunku do swych dzieci agnacyjną siostrą (sororis loco). Jeśli nie wchodziła pod manus męża, pozostawała do swych dzieci tylko kognatką.

Po rozwiązaniu małżeństwa mąż uwalniał żonę poprzez diffarreatio (przeciwne do confarreatio) bądź przez remancipatio (przeciwne do coëmptio lub usus)

Stosunki osobiste i majątkowe miedzy małżonkami

→ Stosunki osobiste

→ Stosunki majątkowe

→ Posag (dos)

Donatio ante nuptias

Konkubinat (concubinatus)

PATRIA POTESTAS

Wejście pod patria potestas

→ Urodzenie z iustum matrimonium

→ Przysposobienie: adoptio i adrogatio

Adoptio - przysposobienie alieni iuris, za pomocą mancipatio i in iure cessio. W przypadku oddania syna, ojciec musiał go najpierw trzy razy sprzedać, a następnie adoptujący w pozornym procesie windykacyjnym oświadczał przed pretorem, iż ma nad tym dzieckiem patria potestas, a rodzony ojciec nie zaprzeczał.

Adrogatio - przysposobienie osoby sui iuris, która stawała się alieni iuris, a jej majątek wchodził do rodziny adrogującego. Odbywała się przy współudziale zgromadzenia ludowego (comitia curiata). Najpierw kolegium pontyfików sprawdzało, czy adrogatio spełnia określone wymogi. Od I w p.n.e. adrogujący składał przysięgę (iusiurandum), iż jego zamiary są słuszne i uczciwe, a następnie pytał (rogare) czy zgromadzenie zgadza się, by miał nad adrogowanym taką władze jak nad synem.

Za Justyniana utrzymał się podział na adoptio i adrogatio, ale adoptio została zreformowana.

Legitimatio

Uprawnienia i obowiązki wynikające z patria potestas

Wyjście spod patria potestas

Sytuacja prawna osób będących pod patria potestas

OPIEKA (TUTELA) I KURATELA

Powołanie opiekuna

Tutela impuberum

Tutela mulierum

Kuratela

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH

7



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Prawo Rodzinne, Prawo rzymskie
rzym zobowiazania, Prawo rzymskie
rzym osoby, Prawo rzymskie
rzym wlasnosc, Prawo rzymskie
rzym, WPIA, Prawo Rzymskie
PAREMIE WYTLUMACZONE RZYM EGZAMIN, Prawo Rzymskie
Rzym zestawy, Prawo Rzymskie
prawo rzymskie- prawo rodzinne, Prawo Rzymskie Uni Wroc
rzym systematyka, PRAWO RZYMSKIE
źródła prawa rzym notatka, Publiczne prawo rzymskie
opracowane 440 pytania krótkie rzym, Prawo Rzymskie

więcej podobnych podstron