Ochrona własności intelektualnej: Prawo własności intelektualnej - inaczej prawo na dobrach niematerialnych obejmujące dział prawa cywilnego, w którym zawarta jest regulacja prawna dotycząca dóbr niematerialnych (intelektualnych) (prawo autorskie) oraz działy regulacji dotyczących własności przemysłowej. Termin ten jest stosowany od 1967 r., gdy utworzono WIPO, agendę ONZ.;;;Dobra niematerialne (intelektualne) to dobra występujące w obrocie cywilnoprawnym, nieposiadające postaci materialnej. Stanowią one wynik trzech twórczości artystycznej, naukowej i wynalazczej. Problematykę dóbr niematerialnych regulują przepisy różnych gałęzi prawa np. prawa administracyjnego lub karnego. Cechą wspólną regulacji dotyczących poszczególnych dóbr niematerialnych jest ukształtowanie praw uprawnionych jako cywilnych praw podmiotowych bezwzględnych chroniących interesy osobiste i majątkowe.;;; Akty prawne- Własność intelektualna jest uregulowana w różnych gałęziach prawa. Zawiera konstrukcje typowe dla regulacji prawa rzeczowego, zobowiązań, a normy części ogólnej i prawa spadkowego stosuje się wprost do stosunków uregulowanych przez prawo własności intelektualnej. Podstawowymi jednak aktami prawnymi są:- ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych,- ustawa o ochronie baz danych, - ustawa Prawo własności przemysłowej, - ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.;;; Zakres ochrony - Dobra objęte prawem autorskim są chronione począwszy od momentu ich powstania, bez konieczności dokonywania ich rejestracji, i obejmuje na podstawie umów międzynarodowych prawie wszystkie kraje świata. Natomiast w przypadku przedmiotów własności przemysłowej dla większości z nich celu uzyskania pełnej ochrony prawnej wymagane jest: - dokonania ich zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP, - wydania przez ten organ decyzji w sprawie udzielenia patentu, praw ochronnych lub praw z rejestracji. Zakres tej ochrony jest w istotny sposób ograniczony. Obejmuje bowiem wyłącznie teren RP, a ewentualne jej rozszerzenie wymaga zgłoszeń w urzędach patentowych krajów, w których mają taką ochronę.;; WIEDZA: - Ogólnodostępna, - Chroniona (po okresie chronionym staje się ogólnodostępna), - (- tajna, - bez rejestrowania PRAWO AUTRSKIE, - rejestrowane PRAWO WŁSASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ w urzędzie patentowym, - - jawna,) - Know How;;; Myślenie twórcze - wg M. Wertheimera oznacza - rozbicie i zmianę struktury naszej wiedzy dotyczącej danego zjawiska w celu uzyskania nowego spojrzenia na jego istotę.;;; Etapy twórczego myślenia (twórczego rozwiązywania problemów): - Poszukiwanie celu (określenie miejsca problemowego), - Ustalenie faktów ( zbieranie wszelkich informacji związanych z danym problemem), - Znalezienie problemu (zdefiniowanie problemu w możliwie jak najbardziej produktywny sposób), - Ustalenie koncepcji ( ukierunkowanie poszukiwania potencjalnych rozwiązań), - Znalezienie rozwiązania (wybór rozwiązania umożliwiającego rozstrzygnięcie problemu), - Znalezienie akceptacji (wprowadzenie wybranego rozwiązania w życie);;; Zasady twórczego myślenia: - Zasada odroczonego wartościowania - tymczasowo nie oceniamy pomysłów., - Zasada wielości - im więcej pomysłów rozwiązań danego problemu, tym lepiej, bez względu na to czy wszystkie okażą się przydatne., - Zasada kombinacji pomysłów - należy stymulować własne myslenie poprzez łączenie różnych pomysłów, uzyskujemy wówczas tzw. Efekt synergii., - Zasada stosowania analogii - analogie pomiędzy postawionym problemem a zjawiskami przyrody czy najbliższego otoczenia mogą prowadzić do jego rozwiązania.;;; Zasada wolnych skojarzeń - należy dać swobodę swoim myślom, wskazane jest swobodne korzystanie z intuicji, przeczuć spekulacji myślowych.; Najważniejszą zasadą, której należy przestrzegać nawet wówczas gdy pozostałe zasady są nie przestrzegane jest zasada odroczonego wartościowania pomysłów, rozwiązań., Uważa się że im więcej pomysłów tym większe prawdopodobieństwo znalezienia właściwego rozwiązania, natomiast skupienie się na ich ocenianiu może ograniczyć ilość poprawnych pomysłów.;;; Podstawowe sposoby rozwiązywania problemów wynalazczych: - Technika kompleksu - łącznie znanych już części w nowe całości. Ta metoda została wykorzystana w budowie kombajnu, będącego połączeniem żniwiarki i młockarni., - Technika reintegracji - konstruowanie nowego mechanizmu w oparciu o znany centralny element. Sposób ten użyty został w tworzeniu maszyny do pisania - centralnym elementem była dźwignia połączona z czcionką, - Technika rozczłonkowania i eliminacji - dzielenie procesu na drobniejsze elementy np. procesu pracy. Poszczególne operacje mogą być przez to wykonane przez odrębne osoby w sposób szybszy i precyzyjniejszy ze względu na stałe wykonanie tego samego elementu, - Technika analogii - naśladowanie obiektów i mechanizmów przyrodniczych lub wcześniej stworzonych przez innych ludzi, ale wykorzystywanych w odmiennych celach np. śmigło zostało stworzone na wzór spadających nosków klonowych., - Technika integracji koncentrującej - takie łącznie elementów, które eliminuje niektóre z nich, prowadząc do prostszych rozwiązań. Przykładem użycia tej techniki może być przeniesienie spalania z kotła w maszynie parowej do cylindrów w silniku spalinowym lub zastosowanie koła zapasowego jako zderzaka.;;; PODSTAWOWE POJĘCIA W OCHRONIE WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ: Własność intelektualna - to całokształt twórczej działalności której rezultatem są dobra niematerialne.;;; Dobra niematerialne mogą podlegać ochronie prawami wyłącznym i wówczas stanowią przedmiot własności przemysłowej.; W przypadku przedmiotów prawa autorskiego - tu prawo wyłączne powstaje już z chwilą ustalenia utworu i jest utworem w rozumieniu ustawy o prawie autorskim.;;; Utwór jako przedmiot prawa autorskiego - Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór rozumiany jako Doro niematerialne. Tak pojmowany utwór należy odróżnić od przedmiotu materialnego na jakim został utrwalony i za pomocą którego można się z nim zapoznać.,; W stosunku do przedmiotu materialnego na którym utrwalono utwór znajdą zastosowanie ogólne przepisy prawa cywilnego (głównie prawo rzeczowe i zobowiązań). Natomiast do utworu rozumianego jako dobro niematerialne zastosowanie znajdą głównie przepisy prawa autorskiego.; Ustawodawca polski nie wprowadził zamkniętego, wyczerpującego katalogu utworów. Określił natomiast pewne przesłanki jakie musi spełniać dzieło aby stanowiło utwór w rozumieniu prawa autorskiego i podlegało z tego tytułu ochronie przewidzianej w ustawie.; Art. 1. Ust. 1 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych definiuje utwór jako: „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażania”.; Utwór jest zatem rezultatem działania człowieka charakteryzującym się jednocześnie „twórczością” (przesłanka ta nazwana jest niekiedy w literaturze przesłanką „oryginalności utworu”) oraz „indywidualnością”;;; Działalność twórcza - jest to działanie kreatywne, tworzące coś nowego oryginalnego, coś czego dotąd nie było (nie ma znaczenia dla ochrony prawno-autorskiej wartość utworu, jego walory estetyczne czy moralne ani jego treść merytoryczna; z ochrony prawnej korzystają zarówno utwory o wysokich walorach literackich lub artystycznych jak i utwory miernej wartości).;;; Indywidualny charakter - piętno osobiste, niepowtarzalny charakter formy przejawiający się w ujęciu tematu i sposobie jego wyrażenia ( utwór nie ma charakteru indywidualnego, jeżeli forma w jakiej jest wyrażony, będzie typowa dla danego rodzaju dzieła np. typowe rysunki techniczne, typowe tabele, zestawienia alfabetyczne);;; Zdolność prawna - to zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, która dotyczy osób fizycznych, prawnych i jednostek organizacyjnych. Zdolność prawna jest niestopniowalna tzn. można ją mieć lub nie.; Osoby fizyczna nabywa ją z chwilą urodzenia, osoba prawna z chwilą nabycia. Jednostki organizacyjne mają ją przyznaną z mocy prawa w momencie powołania.;;; Utrata zdolności prawnej: - przez osobę fizyczną w momencie śmierci lub gdy jest jej odebrana., - przez osobę prawną z chwilą wykreślenia z rejestru.; Pełną zdolność prawną mają osoby pełnoletnie. Ograniczoną mają osoby, które ukończyły 13-18 lat lub pełnoletnie, ale ubezwłasnowolnione na podstawie orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu.; Oświadczenie woli - to każde zachowanie człowieka wyrażające wolę w sposób dostateczny. Aby miało moc prawną, powinno być wyrażone w sposób swobodny, zrozumiały dla każdego oraz oświadczeniu musi towarzyszyć wola zawarcia porozumienia.;;; Wady oświadczenia woli: - brak świadomości albo swobody przy zawarciu oświadczenia woli, - błąd w oświadczeniu, - pozorność, czyli złożenie oświadczenia, które ma wywołać chęć zrobienia czegoś dla żartu., - groźba, podstęp.;;; Formy czynności prawnej oświadczenia woli: -forma pisemna, - poświadczenie daty, podpisu, - akt notarialny.;;; Osoby zaufania publicznego: - radca prawny, - adwokat, - sędzia, - rzecznik patentowy; Te osoby są upoważnione z urzędu do poświadczenia daty lub podpisu.;;; Ustawowe przedstawicielstwo - polega na tym, że czynność prawna zawierana jest przez osobę upoważnioną do tego zadania. Przedstawicielem jest prokurent. Przedstawicielstwo nazywane jest pełnomocnictwem.;;; Rodzaje pełnomocnictw: - ogólne (obejmuje czynności zwykłego zarządu), - rodzajowe (dotyczy określonych czynności prawnych), - do poszczególnych czynności ( tylko do danych czynności i po ich wykonaniu wygasa), - prokura (we wszystkich spółkach akcyjnych i nie tylko);;; Aby dobra były chronione muszą być spełnione kryteria: - zrozumiałość, - przydatność, - wiarygodność, - porównywalność.; Prawa wyłączne do własności intelektualnych powstają pośrednio……w oparciu o normy prawne lub…;;; Prawa pośrednie - rejestrowe;;; Prawa bezpośrednie - bez rejestrowe.;;; Ograniczenia praw wyłącznych dotyczą ściśle określonego przedmiotu, czasu, który wynika z regulacji prawnych lub które dyktuje twórca np.: wiedza know - how.;;; W art. 1 ust. 2 przedstawiony został jedynie przykładowy otwarty katalog utworów. Jak czytamy we wskazanym przepisie „przedmiotem prawa autorskiego są utwory”: 1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe); 2) plastyczne; 3) fotograficzne; 4) lutnicze; 5) wzornictwa przemysłowego; 6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne; 7) muzyczne i słowno-muzyczne; 8) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne; 9) audiowizualne (w tym filmowe).;;; USTALENIE I UTRWALENIE UTWORU: Aby można było dochodzić roszczeń muszą być spełnione dwa warunki: Ustalenie utworu jego uzewnętrznienie, nadanie mu takiej postaci, również nietrwałej, która pozwala na zapoznanie się z utworem, co najmniej jednej osobie poza samym twórcą (wygłoszenie wykładu lub przemówienia, wykonanie improwizacji muzycznej lub słownej), Utrwalenie utworu sporządzenie pierwszego nośnika materialnego, tzn. nadanie utworowi takiej postaci materialnej, która umożliwia zapoznanie się z utworem dowolnej liczbie osób w dowolnym czasie (sporządzenie rękopisu lub maszynopisu, nagranie utworu muzycznego na taśmie), UTWORY SAMOISTNE I NIESAMOISTNE: Utwory samoistne to te, w których nie wykorzystano twórczych elementów pochodzących z dzieła innego autora. Zalicza się też do nich dzieła inspirowane (art.2 ust.4), Utwory niesamoistne obejmują dzieła zależne i dzieła z zapożyczeniem (opracowania).; Utwory niesamoistne obejmują tzw. dzieła zależne i dzieła z zapożyczeniami. Dziełem zależnym jest utwór, który zawiera wkład twórczy autora oraz w istotnym zakresie przejmuje elementy twórcze z utworu innej osoby. Jeśli tego rodzaju przejęcie nie ma charakteru istotnego, mówimy o utworze z zapożyczeniami. Opracowaniem cudzego utworu jest w szczególności tłumaczenie, przeróbka i adaptacja.; Rozporządzanie i korzystanie z dzieł niesamoistnych jest ograniczone w porównaniu z dziełami samoistnymi. Do rozporządzania i korzystania z takich utworów wymagana jest zgoda twórcy utworu macierzystego, chyba że prawa autorskie do niego wygasły lub eksploatacja mieści się w granicach dozwolonego użytku.;;; OPRACOWANIE CUDZYCH UTWORÓW: Opracowanie cudzego utworu prawo autorskie chroni nie tylko utwory w pełni oryginalne. Przedmiotem ochrony są również opracowania cudzego utworu: tłumaczenia, adaptacje, przeróbki, przeniesienia na inną technikę artystyczną (ale nie: opracowania redakcyjne). Aby wykonać opracowanie cudzego utworu nie trzeba mieć zgody właściciela praw do oryginału - dopiero wykonywanie praw do opracowania, czyli zwielokrotnianie egzemplarzy opracowania cudzego utworu i ich rozpowszechnianie wymaga takiej zgody. Ponieważ nie jest to prosta formalność, lepiej jednak porozumieć się z autorem dzieła oryginalnego przed podjęciem pracy nad jego opracowaniem dla oszczędzenia sobie późniejszego zawodu - autor może nie zaakceptować osoby opracowującego albo uzależnić swe zezwolenie od niemożliwych do zaakceptowania warunków. Na każdym egzemplarzu opracowania powinna być uwidoczniona informacja o oryginale i jego twórcy.;;; ZBIORY UTWORÓW: Jeżeli zbiór utworów wskazuje cechy twórcze pod względem doboru cz zastosowania wówczas taki zbiór może być przedmiotem prawa autorskiego.; Ustawa wymienia następujące zbiory materiałów: (Art. 3.) Zbiory, antologie, opracowania, bazy danych spełniające cechy utworu są przedmiotem prawa autorskiego, nawet jeżeli zawierają niechronione materiały, o ile przyjęty w nich dobór, układ lub zestawienie ma twórczy charakter, bez uszczerbku dla praw do wykorzystanych utworów.; Można do nich zaliczyć zbiory starych rękopisów, pieśni ludowych, melodii, przysłów, bajek, opowieści i innych utworów sztuki ludowej, edycje krytyczne, wzory pism urzędowych. Zbiory mogą zawierać niechronione prawem autorskim materiały. Prawo autorskie do zbioru przysługuje tej osobie, która wniosła wkład w jego powstanie.;;; WYŁĄCZENIE SPOD OCHRONY: Wyłączenie spod ochrony na mocy prawa nie podlegają ochronie prawa autorskiego: - akty normatywne , - urzędowe projekty (a więc teksty ustaw, rozporządzeń, zarządzeń itp.), - urzędowe dokumenty, - materiały i symbole, - opublikowane opisy patentowe i ochronne oraz proste informacje prasowe. ; Wyłączenie tych kategorii spod ochrony nie jest konsekwencją założenia, że nie stanowią one przejawu działalności twórczej lecz uznanie potrzeby swobodnego korzystania z nich przez ogół.;;; PUBLIKACJA: Jak czytamy w art. 6 utworem opublikowanym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został zwielokrotniony i którego egzemplarze zostały udostępnione publicznie. Jest to pojęcie znacznie węższe od pojęcia rozpowszechniania utworu. Koniecznymi elementami publikacji utworu jest jego zwielokrotnienie i publiczne udostępnienie egzemplarza. Publikacją będzie zatem wydanie utworu drukiem, zwielokrotnienie programu komputerowego na CD czy dyskietce, rozpowszechnienie filmu na DVD. Natomiast samo publiczne odtworzenie filmu z kasety wideo lub muzyki z CD, nie będzie stanowiło publikacji. Podobnie za publikacje nie będzie można uznać publicznej recytacji utworu, publicznego wykonania dzieła muzycznego, emisji radiowej czy telewizyjnej. Sceptycznie należy odnieść się do możliwości uznania utworu za opublikowany w wyniku jego wprowadzenia do sieci. Poprzez wprowadzenia utworu do sieci następuje jego reprodukcja, trudno jednak przyjąć że jego dalsza eksploatacja następuje poprzez udostępnienie w sieci egzemplarza utworu. Niemniej jednak wobec braku ustawowej definicji pojęcia egzemplarz nie jest wykluczone odmienne podejście do problemu „publikacji: utworu w Internecie.;;; PODMIOT PRAWA AUTORSKIEGO: Autorskie prawa osobiste powstają zawsze na rzecz twórcy.; Autorskie prawa majątkowe - stosownie do art. 8 ust.1-2 z reguły na rzecz twórcy; ustawodawca zastrzega jednak możliwość wprowadzenia odmiennej regulacji. Tak więc, w zakresie autorskich praw majątkowych niekiedy z mocy ustawy dochodzi do „rozejścia się” już w chwili stworzenia dzieła, dwóch podmiotów; twórcy utworu i autorsko uprawnionego do tego dzieła.; Należy mieć świadomość, że status twórcy (współtwórcy) to kwestia faktu; jest nim osoba fizyczna (nigdy osoba prawna), która wniosła twórczy wkład do utworu. Kwestia określenia twórcy utworu nie podlega woli stron. Nie ma także znaczenia zdolność do czynności prawnych, stan psychiczny, wiek, czy zamiar stworzenia utworu.;;; Autorstwo uzyskuje się zatem przez sam fakt stworzenia (współtworzenia) dzieła.; Szczególną rolę, ułatwiającą dochodzenie praw autorskich posiada przepis art. 8 ust.2., według którego: „Domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko jako twórcy uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnieniem utworu”. Zgodnie z ogólnymi zasadami domniemanie to może być obalone w drodze przeciwdowodu.;;; Współtwórczość: Jeżeli dzieło powstaje dzięki działalności kilku osób, prawo autorskie przysługuje twórcom wspólnie. Wielkości ich udziałów są równe (na podstawie domniemania). Każdy ze współtwórców może żądać określenia wielkości udziałów przez sąd na podstawie wkładu pracy twórczej.; Jeżeli nie można określić, która część utworu jest dziełem poszczególnych autorów, mamy do czynienia z tzw. dziełem nierozłącznym , do którego prawo autorskie przysługuje twórcom wspólnie. Konsekwencją takiej konstrukcji prawnej jest to, że współtwórca dzieła wspólnego nierozłącznego nie może wykorzystać w swej dalszej twórczości elementów pochodzących z dzieła wspólnego bez zgody pozostałych jego twórców. Zasada ta obowiązuje także, gdy istnieje podstawa do przyjęcia, że elementy te stanowią osobisty wkład twórcy w dzieło wspólne. Do wykonywania prawa autorskiego do całości utworu potrzebna jest zgoda wszystkich współtwórców. W razie braku takiej zgody można żądać rozstrzygnięcia jej przez sąd, który orzeka uwzględniając interesy wszystkich współtwórców.; Za współtwórców dzieła można uważać te osoby, które wniosły twórczy wkład, a nie te, których współpraca ma charakter pomocniczy.;;; Pracowniczy utwór, gdy autor zatrudnił się u pracodawcy w celu tworzenia utworów, w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, to autorskie prawa majątkowe do tych utworów przysługują, z chwila ich przyjęcia, pracodawcy. Zakres nabytych praw ustawa określa jako: "w granicach określonych przez cel umowy o pracę i wynikających ze zgodnego zamiaru stron" - chyba, że strony umówią się w umowie o pracę inaczej. Z powyższego wynika, jak ważna jest treść umowy o pracę w tym zakresie - jakie utwory należeć będą do pracodawcy i jaki jest zakres nabytych przez niego autorskich praw majątkowych. Klauzule w tej kwestii powinny być bardziej precyzyjne od ogólnej dyspozycji ustawy; ich konsekwencją może być ewentualny podział praw majątkowych do utworu - autorowi może przysługiwać prawo do eksploatacji utworu poza granicami wynikającymi z zakresu działania przedsiębiorstwa, czy instytucji oraz celu, dla jakiego utwór stworzono. Pracodawca ma sześć miesięcy na wypowiedzenie się, czy dostarczony mu przez pracownika utwór: przyjmuje, nie przyjmuje lub też uzależnia jego przyjęcie od dokonania w nim, w określonym terminie, wskazanych zmian. Jeśli termin ten upływa, a pracodawca nie zawiadomił pracownika o swojej decyzji, utwór uważa się za przyjęty bez zastrzeżeń. Autorowi utworu pracowniczego przysługuje ochrona jego autorskich praw osobistych.;;; Dzieło zbiorowe - encyklopedia, słownik, publikacja periodyczna (gazeta, czasopismo), dzieło multimedialne - to przykłady dzieł zbiorowych, tworzonych przez większe zespoły autorów, według ustalonej przez wydawcę koncepcji całości. Prawo do poszczególnych części dzieła zbiorowego (ale tylko mających samodzielne znaczenie) przysługuje ich autorom; prawo do całości dzieła zbiorowego i do jego tytułu przysługuje wydawcy. Nie są dziełem zbiorowym w rozumieniu prawa autorskiego zbiory dzieł.;;; Naukowy utwór - Prawo autorskie nie chroni odkryć naukowych, mogą one być swobodnie wykorzystywane (z zachowaniem praw osobistych - powołanie na źródło!), chroni zaś formę dzieła a więc postać w jakiej zostało ono wyrażone.; Ustawodawca wprowadził pewne ograniczenia dla naukowca, który stworzył utwór naukowy w ramach stosunku pracy z instytucją naukową. Instytucja naukowa ma wówczas prawo do pierwszeństwa publikacji utworu naukowego swego pracownika (ale za publikację należy się jej autorowi wynagrodzenie) oraz może korzystać z utworu jako materiału naukowo-dydaktycznego dla potrzeb własnych.;;; AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE: Treść prawa autorskiego ma w ustawie konstrukcje dualistyczną. Wprowadzone zostały odrębne statusy prawne dla dwóch grup praw autorskich: prawa osobiste i prawa majątkowe.; Istotą autorskich praw osobistych jest nieograniczona w czasie i nie podlegająca zrzeczeniu lub zbyciu więź twórcy z utworem.;;; Katalog dóbr osobistych to: - Prawo do autorstwa utworu, - Prawo do oznaczenia utworu swym nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo, - Prawo do nienaruszalnośći treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystywania, - Prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności, - Prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu,;;; Dalsze autorskie dobra osobiste to: - Prawo do wprowadzania zmian w dziele, - prawo do odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia z powodu istotnych interesów twórczych.; Niemożność zrzeczenia się lub zbycia praw osobistych nie oznacza jednak, że w umowach dotyczących korzystania z jego utworu, mogą być zawarte postanowienia, na mocy których autor zezwoli na wykonywanie prawa osobistego w jego imieniu lub zobowiąże się do niewykonywania tego prawa wobec swojego kontrahenta.;;; Ochrona autorskich praw osobistych - w razie gdy autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, twórca ma prawo żądać zaniechania takiego działania. Twórca którego autorskie prawa osobiste zostały naruszone cudzym działaniem, przysługuje możliwość żądania od osoby, która dopuściła się tego naruszenia aby dopełniła czynności niezbędnych dla usunięcia jego skutków, a w szczególności wydała oświadczenie publiczne o odpowiedniej treści lub formie (przeprosiny). Niezależnie od oświadczenia pokrzywdzony może się domagać zadość uczynienia pieniężnego na swoją rzecz albo wskazany cel społeczny. Uprawnionymi do wystąpienia do sądu są; za życia - autor, po jego śmierci małżonek; w razie jego braku kolejno: zstępni rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa a także stowarzyszenie twórców właściwe ze względu na rodzaj twórczości lub organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, która zarządzała prawami autorskimi zmarłego twórcy. Niezależnie od powyższych środków przysługujących autorowi, naruszającemu grozi odpowiedzialność karna. Typowe przykłady to: - opublikowanie cudzego dzieła w części lub całości bez zgody jego autora, , - pominięcie nazwiska autora przy publikacji jego dzieła, - zniekształcenie jego dzieła przez pominięcie fragmentów, - dopisanie lub dodanie don własnych wkładów.;;; MAJĄTKOWE PRAWA AUTORSKIE: Autorskie prawa majątkowe pojęcie z zakresu prawa autorskiego. Oznacza zespół uprawnień jakie przysługują twórcy utworu przy czym nacisk kładzie się tu na kwestię ekonomiczną tych uprawnień.; W prawie polskim pojęcie autorskich praw majątkowych reguluje art. 17 (i dalsze) "Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych". Stanowi on, że: twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. ; Najistotniejszą częścią autorskich praw majątkowych jest tzw. prawo do rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji. Pojęcie to wyjaśnia art.50 "Ustawy o prawie autorskim...". Są to więc następujące pola eksploatacji: - w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu - wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, - w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono - wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, - w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż wprowadzenie do obrotu (wcześniej omówione) - publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.; Autorskie prawa majątkowe są prawami zbywalnymi - mogą być dziedziczone, przejść na inne osoby na podstawie umowy.;;; Ochrona autorskich praw majątkowych - zgodnie z art. 79 auto utworu może od osoby, która naruszyła jego prawa: - żądać zaniechania naruszenia, - żądać wydania uzyskanych korzyści albo zapłacenia w podwójnej wysokości stosownego wynagrodzenia z chwili jego dochodzenia, lub potrójnej jeśli naruszenie było zawinione, - w razie winy naruszyciela - wyrównania wyrządzonej szkody, - domagać się - na poczet należnego odszkodowania - przyznania przez sąd przedmiotów służących do bezprawnego wytworzenia egzemplarzy utworów lub przedmiotów, przy użyciu których dokonano naruszenia, - żądać od naruszającego, jeśli naruszenia dokonał w ramach działalności gospodarczej podejmowanej w cudzym lub własnym imieniu (choćby na cudzy rachunek), aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną z przeznaczeniem na Fundusz Promocji Twórczości (suma ta nie może być niższa niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia). Roszczenie o wydanie uzyskanych korzyści pozwala domagać się właścicielowi praw majątkowych wydania zysku netto obliczonego po potrąceniu wydatków rzeczowych i osobowych poniesionych przez naruszającego prawa, a dokładniej - tej części zysku netto, która pozostaje w związku przyczynowym z naruszeniem albo też dwukrotnego wynagrodzenia (a trzykrotnego w razie zawinionego naruszenia praw majątkowych), jako alternatywy dla roszczenia o wydanie uzyskanych korzyści.;;; Użytek osobisty - prawo zezwala na nieodpłatne korzystanie z już rozpowszechnionych utworów -bez zezwolenia twórcy - w zakresie własnego użytku osobistego (z wyjątkiem utworu  architektonicznego). Krąg osobisty ograniczony jest do osób pozostających w związku rodzinnym lub towarzyskim.;;; Użytek publiczny - ustawa wprowadza ograniczenia łamiące monopol autorski na rozporządzanie dziełem, uzasadnione celem społecznym w zakresie potrzeb informacyjnych, oświatowych, naukowych i kulturalnych. Ograniczenia te polegają na tym że w pewnym ściśle określonym zakresie możliwe jest swobodne korzystanie z utworu bez zgody autora utworu i bez zapłacenia wynagrodzenia. Warunkiem takiego wykorzystania jest respektowanie autorskich dóbr osobistych a więc wyraźne podanie autora i źródła z którego utwór został zaczerpnięty w całości lub części oraz zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w utworze. Dozwolony użytek publiczny obejmuje jedynie te utwory, które zostały już rozpowszechnione. Dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy - to nadrzędna zasada do której należy sięgać zawsze w razie wątpliwości interpretacyjnych, związanych z korzystaniem z cudzego utworu w ramach dozwolonego użytku.;;; Ograniczenia autorskich praw majątkowych: Prasa (także radio i TV): wolno w celach informacyjnych rozpowszechniać opublikowane: - Sprawozdania o aktualnych wydarzeniach, - Aktualne wypowiedzi na tematy polityczne, gospodarcze i religijne (uwaga: autorowi przysługuje wynagrodzenie), - Aktualne wypowiedzi i zdjęcia reporterskie (fotografowi przysługuje wynagrodzenie), - Krótkie wyciągi za sprawozdań, artykułów i wypowiedzi, - Przeglądy publikacji i utworów opublikowanych, - Rozpowszechniać mowy wygłaszane na publicznych zebraniach i rozprawach; nie upoważnia to jednak do publikacji mów jednej osoby, - Krótkie streszczenia rozpowszechnionych utworów.; Rozpowszechnianie utworów w podanym wyżej zakresie jest dozwolone zarówno w oryginale jak i w tłumaczeniu.;;; Instytucje naukowe i oświatowe: w celach nauczania lub własnych badań, mogą one korzystać z opublikowanych utworów w oryginale i w tłumaczeniu oraz sporządzać w tym celu egzemplarze opublikowanych utworów.;;; Biblioteki publiczne, archiwa i szkoły: w zakresie swych zadań statutowych mogą udostępniać (na miejscu i wypożyczać) opublikowane egzemplarze utworów. Ustawa daje i też prawo sporządzania lub zlecania sporządzania pojedynczych egzemplarzy utworów opublikowanych lecz niedostępnych już w handlu - w celu uzupełniania i ochrony swych zbiorów.;;; Ośrodki informacji naukowej i naukowo technicznej: mogą sporządzać i rozpowszechniać własne opracowania dokumentacyjne oraz pojedyncze egzemplarze fragmentów opublikowanych utworów nie większych niż 1 arkusz wydawniczy (czyli 22 strony maszynopisu, ograniczenie wielkości fragmentu - nie egzemplarza). Jeżeli ośrodki te udostępniają egzemplarze utworów odpłatnie wówczas właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi jest uprawniona do pobierania od nich wynagrodzenia.;;; Pozostałe ograniczenia: posiadacze urządzeń służących do odbioru dźwięku (lub dźwięku i obrazu) mogą korzystać z tych urządzeń także w miejscu ogólnie dostępnym, jeśli nie jest to związane z zamiarem osiągania przez nich dodatkowych korzyści majątkowych. Wolno wykonywać publicznie, w celach niezarobkowych opublikowane utwory literackie, muzyczne i słowno- muzyczne, jeżeli nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych. Dotyczy to okazjonalnego wykonywania „na żywo „ utworów w związku ze sprawowaniem kultu religijnego, uroczystościami państwowymi , szkolnymi, obchodami, ceremoniami, wydarzeniami i imprezami powszechnie dostępnymi. Wyłączone są spod działania tego przepisu imprezy reklamowe, promocyjne i wyborcze.;;; Wolno rozpowszechniać: - Utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub ogrodach, jednakże nie do tego samego użytku, - Utwory znajdujące się w publicznie dostępnych zbiorach (muzeach, galeriach, salach wystawowych itp.,)lecz tylko w katalogach i wydawnictwach publikowanych dla ich promocji lub pokazu, także w sprawozdaniach o aktualnych wydarzeniach w prasie i telewizji jednakże w granicach uzasadnionych celem informacji. Właściciel utworu plastycznego może go wystawić publicznie w celu niezarobkowym, bez obowiązku zapłaty twórcy wynagrodzenia.;;; Odpowiedzialność karna za najcięższe naruszenia prawa autorskiego.: Odpowiedzialność karna za najcięższe naruszenia autorskich praw osobistych tj. za przywłaszczenie sobie autorstwa całości lub częściej cudzego utworu (plagiat), sprawca podlega karze pozbawienia wolności dl lat 2, ograniczenia wolności lub grzywny. Za bezprawne utrwalenie cudzego utworu w celu rozpowszechniania, za bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu, za rozpowszechnianie cudzego utworu bez podania imienia i nazwiska lub pseudonimu twórcy, za publiczne zniekształcanie utworu można być skazanym na kare pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności lub grzywny. Za naruszenie cudzego prawa autorskiego w celu uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej ustawa przewiduje kare pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności lub grzywny. Uniemożliwienie wykonywania prawa do kontroli korzystania z utworu bądź udzielenie informacji nieprawidłowej to czynu zagrożone kara grzywny. Sąd może orzec karę dodatkową publikacji wyroku oraz postanowić o zniszczeniu przedmiotów pochodzących z przestępstwa i służących do jego popełnienia.;;; Wynalazki i patenty: Ustawa o wynalazczości nie zawiera definicji wynalazku jako takiego, lecz odnosi się do wynalazków podlegających opatentowaniu.; Zgodnie z art. 24 wynalazek taki, bez względu na dziedzinę techniki, której dotyczy musi: - Być nowy, - Mieć poziom wynalazczy, - Nadawać się do przemysłowego stosowania.; Wynalazek jest nowy, jeżeli nie jest częścią stanu techniki.; Ma wystarczający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika dla znawcy w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki.; Nadaje się do przemysłowego stosowania, jeżeli według niego może być uzyskany wytwór, wykorzystywany sposób w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa.;;; Stan techniki: Stan techniki tworzą wszystkie rozwiązania, które przed data zgłoszenia wynalazku do ochrony patentowej były stosowane, albo udostępniane do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego odpisu, także takie, które zostały wystawione na wystawie publicznej albo ujawnione w inny sposób. Nowością jest, że za stanowiące część stanu techniki uważa się w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, jednak pod warunkiem że zostaną opublikowane w BUP (biuletynie Urzędu patentowego).; Na pewne jednak rodzaje rozwiązań nie można uzyskać patentu, gdyby nawet rozwiązanie miało charakter techniczny lub wręcz odpowiadało wszystkim innm ustawowym kryterium wynalazku patentowego. I tak za wynalazki nie uważa się (nie udziela patentu) w szczególności: - Odkryć, teorii naukowych i metod matematycznych; - Wytworów o charakterze jedynie estetycznym; - Planów, zasad i metod dotyczących działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier; - Wytworów których możliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki; - Programów do maszyn cyfrowych; - Przedstawienia informacji.;;; Patent jest to wyłączne prawo do zarobkowego i zawodowego korzystania z wynalazku. Czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku u Urzędzie Patentowym RP. Jego zakres przedmiotowy określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Przyznanie patentu jest potwierdzone wydaniem dokumentu patentowego.;;; Patent dodatkowy to patent udzielany na rozwiązania uzupełniające lub ulepszające wynalazek chroniony już patentem na rzecz tego samego podmiotu, jeżeli te ulepszenia lub uzupełnienia mają same w sobie cechy wynalazku, ale nie mogą być stosowane inaczej niż w połączeniu w wcześniej opatentowanym wynalazkiem.; Instytucja patentu dodatkowego jest przywilejem dla uprawnionego z patentu, który uzyskuje możliwość ochrony patentowego nowego wynalazku bez ponoszenia dodatkowych opłat. Patent dodatkowy jest opłacalny jednorazowo. Należy pamiętać, że patent dodatkowy w zasadzie trwa tylko tak długo jak trwa patent główny, chyba że patent główny traci moc z przyczyny nie mającej wpływu na wynalazek będący przedmiotem patentu dodatkowego.;;; Pierwszeństwo do uzyskania patentu oznacza się: - Według daty zgłaszania wynalazku w UP, z tym że datą zgłoszenia jest data wpływu dokumentacji zgłoszeniowej do UP; jeżeli dokumentacja została przesłana telefaxem dla uznania tej daty za datę zgłoszenia konieczne jest, by w ciągu 30 dni do UP wpłynął oryginał dokumentacji zgłoszeniowej; - Według daty pierwszego prawidłowego zgłoszenia w jednym z krajów, w którym Polska ma podpisane umowy międzynarodowe w tej kwestii, pod warunkiem, że zgłoszenie wynalazku i wzoru użytkowego w Polsce nastąpi w ciągu 12 mcy od daty tego pierwszego zgłoszenia, a wzoru przemysłowego w ciągu 6 mcy od tej daty; - Według daty wystawienia na wystawie krajowej lub międzynarodowej, której stosowne władze przyznały tzw. Przywilej pierwszeństwa.;;; Nie udziela się patentów na: - Odmiany roślin i rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt z tym, że przez sposoby czysto biologiczne ustawodawca rozumie takie sposoby, które w całości składają się ze zjawisk naturalnych, takich jak krzyżowanie lub selekcjonowanie, ograniczenie nie dotyczy mikrobiologicznych sposobów hodowli ani wytworów uzyskiwanych takimi sposobami; - Sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby diagnostyki stosowane na ludziach i zwierzętach, ale mogą być patentowane produkty, w szczególności substancje lub mieszaniny stosowane w diagnostyce lub leczeniu.;;; Wyczerpanie patentu reguluje art. 70. Zgodnie z nim patent nie może być podstawą do dochodzenia roszczeń o jego naruszenie wobec osób trzecich które oferują do sprzedaży albo wprowadzają do obrotu wyrób według wynalazku lub wytworzony sposobem wynalazku, jeżeli wyrób ten został już wprowadzony do obrotu na obszarze polski przez uprawnionego z patentu za jego zgodą. To ograniczenie dotyczy także sytuacji, w której wyrób został wprowadzony do obrotu przez uprawnionego lub jego zgodą na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego.;;; Prawo ochronne na wzór użytkowy jest to prawo wyłącznie korzystania ze wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy. Czas trwania prawa wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia wzoru użytkowego w UP, a jego udzielanie stwierdza się przez wydanie świadectwa ochronnego. Zgłoszenie wzoru użytkowego może obejmować tylko jedno rozwiązanie w odróżnieniu od wynalazku - z tym, że rozwiązanie to może mieć różne postacie przedmiotu posiadające te same istotne cechy techniczne, jak również stanowić może przedmiot składający części funkcjonalne lub organicznie związane ze sobą.;;; Wyczerpanie patentu reguluje art.70. Zgodnie z nim patent nie może być podstawą do dochodzenia roszczeń o jego naruszenie wobec osób trzecich, które oferują do sprzedaży albo wprowadzają do obrotu wyrób według wynalazku lub wytworzony sposobem według wynalazku, jeżeli wyrób ten został już wprowadzony do obrotu na obszarze Polski przez uprawnionego z patentu lub za jego zgodą. To ograniczenie dotyczy także sytuacji, w której wyrób został wprowadzony do obrotu przez uprawnionego lub za jego zgodą na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego.;;; WZORY UŻYTKOWE: Prawo ochronne na wzór użytkowy jest to prawo wyłączne korzystania ze wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy. Czas trwania prawa wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia wzoru użytkowego w Urzędzie Patentowym, a jego udzielenie stwierdza się przez wydanie świadectwa ochronnego. Zgłoszenie wzoru użytkowego może obejmować tylko jedno rozwiązanie w odróżnieniu od wynalazku - z tym, że rozwiązanie to może mieć różne postacie przedmiotu posiadające te same istotne cechy techniczne, jak również stanowić może przedmiot składający się z części funkcjonalnych lub organicznych związanych ze sobą.;;; Wzór użytkowy jest nowym i użytecznym rozwiązaniem o charakterze technicznym dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (art.94).; Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiąganie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. Jeżeli chodzi o ocenienie nowości wzoru to jest oceniana identycznie jak nowość wynalazku.;;; ZNAK TOWAROWY: Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania towarów (lub usług) jednego przedsiębiorstwa od towarów (lub usług) innego przedsiębiorstwa (art.120.).; Najbardziej tradycyjnymi i najczęściej występującymi formami przedstawieniowymi znaków towarowych są oznaczenia słowne (wyraz, zdania, slogany), słowno-graficzne (oznaczenia, w których występują zarówno elementy słowne, jak i graficzne) i graficzne (rysunki, ornamenty). W przypadku znaków słownych ważny jest sam element słowny. W znakach takich nie jest chroniona grafika w jakiej występuje element słowny (krój i wielkość czcionki).;;; Kategorie znaków towarowych i praw ochronnych: Ze względu na przeznaczenie znaku możemy wyróżnić: Znak towarowy - oznaczenie indywidualizujące, przeznaczone do odróżniania towarów., Znak usługowy - oznaczenie indywidualizujące, przeznaczone do odróżniania usług.; Ze względu na sposób wykorzystania znaku towarowego w obrocie możemy wyróżnić: Znak towarowy indywidualny - znak towarowy przeznaczony do używania przez jednego przedsiębiorcę lub osobę fizyczną i ewentualnie ich licencjobiorców. Na znak taki udzielane jest prawo ochronne., Znak towarowy indywidualny, na który zostało udzielone wspólne prawo ochronne - znak towarowy przeznaczony do równoczesnego używania przez kilku przedsiębiorców. Zasady używania takiego znaku określa regulamin używania znaku przyjęty przez przedsiębiorców.;;; Wspólny znak towarowy - przeznaczony jest do używania przez organizację posiadającą osobowość prawną, która została powołana do reprezentowania interesów przedsiębiorców oraz przedsiębiorców w niej zrzeszonych. Zasady używania w obrocie wspólnego znaku towarowego przez organizację i zrzeszonych w niej przedsiębiorców określa regulamin znaku przyjęty przez tą organizację. Prawo ochronne na wspólny znak towarowy może zostać udzielone tylko na rzezc organizacji.;;; Wspólny znak towarowy gwarancyjny - znak towarowy przeznaczony do używania przez przedsiębiorców stosujących się do zasad ustalonych w regulaminie znaku przyjętym przez organizację posiadającą osobowość prawną, na której rzecz znak ten został zarejestrowany. Przedsiębiorcy używający wspólny znak towarowy gwarancyjny podlegają kontroli organizacji w zakresie przestrzegania regulaminu znaku. Organizacja na rzecz której znak ten został zarejestrowany nie może go używać.;;; Na znak towarowy udzielane jest prawo ochronne (art. 121) lub wspólne prawo ochronne (art. 122). Wniosek o udzielenie prawa ochronnego przez Urząd Patentowy RP na indywidualny znak towarowy, może założyć każda osoba fizyczna lub prawna. O wspólne prawo ochronne ubiegać się mogą natomiast tylko przedsiębiorcy zamierzający wspólnie używać znak towarowy. Uprawnionym do uzyskania prawa ochronnego na wspólny znak towarowy może być tylko posiadająca osobowość prawną organizacja powołana do zaprezentowania interesów przedsiębiorców. Taki znak będzie mogła używać zarówno sama organizacja jak i zrzeszeni w niej przedsiębiorcy. Natomiast prawo ochronne na wspólny znak towarowy gwarancyjny może uzyskać jedynie posiadająca osobowość prawną organizacja, która sama nie używa tego znaku towarowego, przy czym sam znak przeznaczony jest do używania przez przedsiębiorców stosujących się do zasad przyjętych przez tę organizację i podlegających jej kontroli w tym zakresie. [25] Przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawa wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze RP. Prawo ochronne w Polsce udzielane jest na 10 lat od daty dokonania zgłoszenia. Może zostać ono przedłużone na wniosek uprawnionego i po wniesieniu stosownej opłaty na kolejne okresy 10- letnie (bez ograniczeń). Prawa podlegają wpisowi do rejestru znaków towarowych (art. 149), uprawniony może wskazać, ze jego znak został zarejestrowany, poprzez umieszczenie w sąsiedztwie znaku towarowego literki R wpisanej w okrąg (art. 151).;;; Wzory przemysłowe i prawa z rejestracji wzorów przemysłowych. : Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. (art. 104);;; Wzór przemysłowy uważa się za nowy jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór ( czyli np. taki który różni się jedynie nieistotnymi szczegółami).[29] nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy (art. 103).;;; Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, jest to prawo wyłącznego korzystania ze wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na cały obszarze RP. Wyłączność dotyczy w szczególności: wytwarzania. Oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu, lub używania wytworu, w których wzór jest zawarty bądź zastosowany, a także składowania takiego wytworu dla wyżej wymienionych celów [21]. Prawo z rejestracji wzoru udziela się na 25 lat od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, podzielone na pięcioletnie okresy. Udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny [22]. Wytwory wytwarzane według wzoru przemysłowego i wprowadzone do obrotu po wygaśnięciu prawa z rejestracji nie korzystają z ochrony prawem autorskim, tak jak to miało miejsce w przypadku wzorów zdobniczych, które korzystały z podwójnej ochrony: prawem wynalazczym i prawem autorskim. ;;; Świadectwo rejestracji wzoru przemysłowego jest dokumentem wydawanym przez Urząd Patentowy potwierdzającym udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (art. 114 ust.1);;; Opis ochrony wzoru przemysłowego zawiera opis tego wzoru oraz rysunek, ponadto fotografię lub próbkę materiału włókienniczego. Stanowi część składową rejestracji jest udostępniony osobom trzecim i podlega rozpowszechnianiu przez Urzad Patentowy (art. 114 ust. 2);;; Oznaczeniami geograficznymi, w rozumieniu ustawy, są oznaczenia słowne odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do nazwy miejsca, miejscowości, regionu lub kraju (teren), które identyfikują towar jako pochodzący z tego terenu, jeżeli określona jakość, dobra opinia lub inne cechy towaru są przypisywane przede wszystkim pochodzeniu geograficznemu tego towaru.(art.174); Oznaczenie to odróżnia zatem towar nie od towaru pochodzącego od innego przedsiębiorcy, ale od takiego samego towaru pochodzącego od innego regionu.; Oznaczenia geograficzne są przede wszystkim nazwy regionalne i oznaczenia pochodzenia służące do wyróżnienia towarów, które pochodzą z określonego terenu i są wytworzone lub przetworzone na tym terenie.; Prawo z rejestracji na oznaczenie geograficzne trwa bezterminowo od dnia dokonania wpisu do rejestru oznaczeń geograficznych prowadzonego przez Urząd Patentowy (srt.184) i skutkuje zakazem używania przez innych produktów takich samych towarów. Art. 184. 1. Na oznaczenie geograficzne może być udzielone prawo z rejestracji. 2. Ochrona oznaczenia geograficznego jest bezterminowa i trwa od dnia dokonania wpisu do rejestru oznaczeń geograficznych, prowadzonego przez Urząd Patentowy.; Art. 190. Uprawnieni do oznaczania towarów zarejestrowanym oznaczeniem geograficznym mogą wskazać, że oznaczenie to zostało zarejestrowane poprzez umieszczenie na towarze określenia: "Zarejestrowane oznaczenie geograficzne" albo litery "G" wpisanej w okrąg w sąsiedztwie tego oznaczenia.;;; Świadectwo rejestracji oznaczenia geograficznego jest to dokument potwierdzający udzielenie ochrony geograficznej.; Przez układ scalony rozumie się jedno- lub wielowarstwowy wytwór przestrzenny, utworzony z elementów z materiału półprzewodnikowego tworzącego ciągłą warstwę, ich wzajemnych połączeń przewodzących i obszarów izolujących, nierozdzielnie ze sobą sprzężonych, w celu spełniania funkcji elektronicznych.; Prawo z rejestracji topografii daje uprawnienie do wyłącznego korzystania z topografii w sposób zarobkowy. Ochrona zostaje zakończona po 10 latach od końca roku kalendarzowego, w którym została wprowadzona do obrotu (topografia lub układ scalony) lub 15 lat od jej dokonania i utrwalenia (jeśli okres upływa wcześniej niż okres na jaki został udzielone prawo rejestracji).; Ochronie prawnej (rejestracji) podlegają wyłącznie topografie oryginalne (topografię uważa się za oryginalną jeżeli jest wynikiem pracy intelektualnej twórcy i nie jest powszechnie znana w chwili zgłoszenia jej ochronie).(art206).; Art. 211. Przez uzyskanie prawa z rejestracji nabywa się prawo do wyłącznego korzystania z topografii w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.; Art. 206. Udzielenie prawa z rejestracji stwierdza się przez wydanie świadectwa rejestracji topografii.; Art. 220. Ochrona topografii ustaje po dziesięciu latach od końca roku kalendarzowego, w którym topografia lub układ scalony zawierający taką topografię był wprowadzony do obrotu, lub końca roku kalendarzowego, w którym dokonano zgłoszenia topografii w Urzędzie Patentowym, w zależności od tego, który z tych terminów upływa wcześniej.; Art. 221. Prawo z rejestracji topografii wygasa również po piętnastu latach od jej dokonania i utrwalenia, jeżeli okres ten upływa wcześniej niż okres, na jaki zostało udzielone prawo z rejestracji, a topografia nie była w tym czasie wykorzystywana w celach handlowych.; Art. 202.: Zgłoszenie topografii powinno zawierać:   1)  podanie;   2)  materiał identyfikujący topografię, zawierający niezbędne dane do jednoznacznego określenia topografii;   3)  oświadczenie dotyczące daty wprowadzenia topografii do obrotu, jeżeli miało ono miejsce przed dokonaniem zgłoszenia.; W zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 1, zgłaszający nie ma obowiązku ujawniania informacji, które stanowią tajemnicę produkcyjną lub handlową chyba, że są one niezbędne do identyfikacji topografii. Zgłoszenie topografii może dotyczyć tylko jednego rozwiązania.; Zgłoszenie topografii, które obejmuje, co najmniej podanie oraz część wyglądającą na materiał identyfikujący topografię, daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane.;;; OGRANICZENIA PRAW WYŁĄCZNYCH: Patenty i prawa ochronne udzielane na dobra niematerialne są prawami wyłącznymi, które jednak podlegają ograniczeniom. Cztery podstawowe ograniczenia zostały wymienione poniżej: - Ograniczenie podmiotowe - wyłączność korzystania z wynalazku, wzoru, znaku lub innego przedmiotu ochrony przysługuje osobie fizycznej lub prawnej na rzecz której prawo zostało udzielone Inne podmioty mogą korzystać z tych dóbr za zgodą uprawnionego (np. na podstawie licencji), - Ograniczenie czasowe - wyznacza maksymalny okres ważności patentu (w Polsce i, na ogół, w świecie) na 20 lat od daty zgłoszenia wynalazku do ochrony, wzoru użytkowego na 10 lat, wzoru przemysłowego na 25 lat, topografii układu scalonego na 10 lat. Znaki towarowe i oznaczenia geograficzne nie podlegają temu ograniczeniu., - Ograniczenie przedmiotowe - zakres wyłączności ogranicza się do przedmiotu patentu i wzoru użytkowego określonego w zastrzeżeniach patentowych, a dla znaku towarowego i wzoru przemysłowego postaci zarejestrowanej i podobnych., - Ograniczenie terytorialne - prawo wyłączne jest ważne tylko na terenie kraju, który tego prawa udzielił. ;;; Udzielenie patentu stwierdza się przez wydanie dokumentu patentowego.: Częścią składową dokumentu patentowego jest opis patentowy obejmujący opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Opis patentowy jest publikowany przez Urząd Patentowy.; Opis wynalazku powinien zawierać następujące części: - Tytuł wynalazku, - Określenie dziedziny techniki, - Opis stanu techniki, - Ujawnienie istoty techniki wynalazku, - Wskazanie ewentualnych korzystnych skutków wynalazku, - Objaśnienie figur rysunku, - Przykład realizacji wynalazku, - Wskazanie możliwości przemysłowego stosowania wynalazku, (Możliwa jest zmiana kolejności poszczególnych części opisu).; Opis wynalazku powinien być zredagowany w formie jasnej i prostej oraz unikać zbędnego żargonu technicznego.; Nazwy własne oraz podobne słowa nie mogą być używane w odniesieniu do przedmiotów, chyba ze mogłyby one być tylko w ten sposób jednoznacznie zidentyfikowane.;;; Jeżeli przedmiotem wynalazku jest URZADZENIE (UKLAD) albo ELEMENT KONSTUKCYJNY to w przykładzie realizacji wynalazku należy opisać jego konstrukcje techniczna, przez podanie usytuowania poszczególnych części urządzenia względem siebie oraz ich wzajemnych powiązań konstrukcyjnych.;;; Jeżeli przedmiotem wynalazku jest SPOSÓB WYTWARZANIA wytworu lub PROCES TECHNOLOGICZNY to w przykładzie realizacji wynalazku należy szczegółowo opisać w porządku chronologicznym następujące po sobie czynności operacje lub procesy jednostkowe, podając przy tym warunki w jakich się one odbywają (np. temperatura, ciśnienie, czas trwania) oraz środki techniczne niezbędne do ich realizacji (np. stosowane surowce, substancje pomocnicze, katalizatory, emulgatory, stosowne narzędzia, przyrządy, maszyny lub aparaty).;;; Jeżeli przedmiotem wynalazku jest SUBSTANCJA (np. środek chemiczny, środek spożywczy, lek) to w przykładzie realizacji wynalazku należy określić w szczególności strukturę tej substancji, jej skład ilościowy i jakościowy, dane fizyko-chemiczne oraz sposób jej wytwarzania.;;; Jeżeli przedmiotem wynalazku jest MATERIAL BIOTECHNOLOGICZNY, to w przykładzie realizacji wynalazku należy opisać sposób jego wytwarzania oraz jego właściwości.;;; Zastrzeżenia patentowe: Zastrzeżenia patentowe stanowią podstawę do oceny zdolności patentowej przedmiotu zagłoszenia.; Po udzieleniu patentu zastrzeżenia patentowe wyznaczają zakres przedmiotowy prawa wyłącznego z patentu na wynalazek.; Cechy techniczne wynalazku niepodane w zastrzeżeniach patentowych mimo ze ujawnione w opisie wynalazku i na rysunku ,nie są objęte ochroną patentową.; Zastrzeżenie patentowe niezależne powinno podawać wszystkie istotne cechy techniczne wynalazku, niezbędne do jego zrealizowania lub funkcjonowania w zastosowaniu przemysłowym.; Każde zastrzeżenie patentowe niezależne może być uzupełnione jednym lub kilkoma zastrzeżeniami patentowymi zależnymi, określającymi szczególne postacie (warianty) wynalazku, przez podanie cech znamiennych zastrzeganych dodatkowo, lub precyzującymi cechy wymienione w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego przy czym zastrzeżenie zależne może być rozważane tylko łącznie ze wszystkimi cechami podanymi w zastrzeżeniu, od którego jest ono zależne.;;; Rozróżnia się dwa rodzaje zastrzeżeń patentowych: Niezależne - nie powołujące się na żadne zastrzeżenia dotyczące tego samego wynalazku, Zależne - powołujące się na inne zastrzeżenie lub zastrzeżenia odnoszące się do tego samego wynalazku.;;; Zastrzeżenie niezależne zawiera: - część nieznamienną (§7ust 1pkt 1), - część znamienną, poprzedzoną słowami „znamienny tym, że...”. (§7ust 1pkt 2 zarządzenie Prezesa UP)(Trzy zastrzeżenia niezależne: produkt, sposób wykonania, urządzenia).;;; Zastrzeżenia patentowe: - ZN - zastrzeżenie niezależne (1), - Zastrzeżenie zależne od 1, - ZN (2), - Zastrzeżenie zależne od (2).;;; Zastrzeżenie zależne zawiera: - Krótkie oznaczenia zastrzeganego patentu, - Powołanie się na zastrzeżenie lub zastrzeżenia, od którego lub od których jest ono zależne, - Część znamienną, poprzedzoną słowem „znamienny tym, że”.; Jeżeli zastrzeżenie zależne jest uwarunkowane dwoma lub większą liczbą zastrzeżeń, to jest to tzw. „zastrzeżenie wielokrotnie zależne”, które powinno być interpretowane osobno z każdym tym zastrzeżeniem, od którego jest zależne.; W opisie patentowym wynalazku zastrzeżenie patentowe zależne i niezależnie tworzą układ zastrzeżeń patentowych, w których po każdym zastrzeżeniu niezależnym podaje się zastrzeżenie zależne.; Na podstawie układu PCT, przy ubieganiu się o ochronę na to samo rozwiązanie w wielu państwach, można dokonać jednego, tzw. zgłoszenia międzynarodowego i prowadzić jedno postępowanie, które dopiero na pewnym etapie zostaje rozdzielone i jest prowadzone dalej oddzielnie w każdym z krajów wskazanych w tym zgłoszeniu.;;; - zgłoszenie międzynarodowe w trybie PCT wywołuje w każdym ze wskazanych w nim państw skutki prawne takie, jak krajowe zgłoszenia dokonywane w urzędach patentowych tych państw; - w trybie PCT mogą dokonywać zgłoszeń tylko osoby z państw, które podpisały ten układ i ubiegać się tą drogą o ochronę tylko w państwach, które podpisały układ; - w trybie międzynarodowym nie są podejmowane żadne decyzje o udzieleniu ochrony - pozostają one w gestii krajowych urzędów patentowych.