![]()
(5.60)
przy czym współrzędne punktów Gaussa oraz wagi są takie same jak dla całek pojedynczych, np. dla mamy

W podobny sposób stosowane są kubatury Gaussa do obliczania całek potrójnych w znormalizowanym czworościanie i znormalizowanym sześcianie [24].
5.3. Rodzaje aproksymacji
Aproksymacja jest działem analizy numerycznej zajmującym się najbardziej ogólnymi zagadnieniami przybliżania funkcji, polegającymi na wyznaczaniu dla danej funkcji ![]()
takich funkcji F(x), które w określonym sensie najlepiej przybliżają funkcję ![]()
.
Potrzeba przybliżania danej funkcji inną funkcją pojawia się w wielu zadaniach. Może mieć np. zastosowanie przy obliczaniu funkcji standardowych lub wtedy, gdy funkcja ![]()
jest zdefiniowana bardzo skomplikowanym wzorem. Jednym ze sposobów rozwiązania tego zadania jest przybliżanie funkcji ![]()
sumami częściowymi ich rozwinięć w szeregi Taylora - przykładami mogą być tu przedstawione w rozdziałach 1.6 i 1.7 algorytmy obliczania wartości funkcji elementarnych.
Zadania aproksymacyjne mogą być formułowane bardzo różnie, w zależności od przyjętego sposobu oszacowania błędów aproksymacji. Wyróżnia się trzy rodzaje aproksymacji:
1) interpolacyjną,
2) jednostajną,
3) średniokwadratową.
W przypadku aproksymacji interpolacyjnej, podobnie jak w zagadnieniu interpolacji, żądamy spełnienia warunku, aby funkcja dana ![]()
i funkcja szukana przyjmowały dokładnie te same wartości na zbiorze z góry ustalonych punktów węzłowych (rys. 5.6). Warunek ten może być uzupełniony warunkami wyrażającymi równość pochodnych w węzłach, jeżeli wartości pochodnych zostaną zadane.
Rys. 5.6
Rys. 5.7
W przypadku aproksymacji jednostajnej funkcję ![]()
przybliżamy taką funkcją która daje najmniejsze maksimum różnicy między a ![]()
w całym przedziale [a, b] - rys. 5.7
![]()
(5.61)
Twierdzenie Weierstrassa (rozdz. 4.4) gwarantuje, że zawsze można znaleźć wielomian o dowolnie małym odchyleniu od funkcji ![]()
na przedziale [a, b]. Nie ma jednak ogólnej metody umożliwiającej znajdowanie wielomianu najlepszego przybliżenia jednostajnego stopnia n dla dowolnej funkcji ciągłej na [a, b].
Jedną z metod aproksymacji jednostajnej jest metoda szeregów potęgowych. Z punktu widzenia możliwości i wykorzystania maszyn cyfrowych do aproksymacji jednostajnej wielu funkcji bardzo przydatne okazały się - rozważane już wcześniej w rozdziale 1.6 - przybliżenia wymierne
gdzie i są elementami tej samej bazy, a i - stałymi współczynnikami. Do budowania przybliżeń wymiernych wykorzystywane są wielomiany potęgowe (przybliżenia Padego) oraz wielomiany Czebyszewa (4.34) [1, 9].
Rys. 5.8
W przypadku aproksymacji średniokwadratowej jako miarę odchylenia funkcji od danej funkcji ![]()
przyjmujemy wielkość
![]()
(5.62)
zwaną odchyleniem kwadratowym. Funkcja aproksymująca wyznaczana jest z warunku, aby wartość wyrażenia (5.62) była możliwie najmniejsza. Geometrycznie warunek ten wyraża żądanie, aby pole powierzchni między liniami reprezentującymi funkcję ![]()
oraz funkcję było minimalne. Jest to pole zakreskowane na ry-sunku 5.8.
286 5. Różniczkowanie, całkowanie i aproksymacja
5.3. Rodzaje aproksymacji 287