Prowadzący: Marcin Włodara

Data:

Klasa: V

Temat lekcji: Zasługi Kazimierza Wielkiego dla Polski w XIV wieku.

Treści programowe:

Cele lekcji - po zakończonych zajęciach uczeń powinien:

Pamięta:

Rozumie:

Potrafi:

  • w którym roku rozpoczął i zakończył panowanie Kazimierz Wielki;

  • w którym roku założono Akademię Krakowską;

  • dlaczego Kazimierza Wielkiego nazwano Wielkim;

  • korzyści dla państwa wynikające z założenia Akademii Krakowskiej;

  • wymienić dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie gospodarki, kultury, prawa, obronności, rozwoju miast;

  • ocenić w/w dokonania;

  • zlokalizować na mapie państwo Kazimierza Wielkiego;

Metody pracy:

- rozmowa nauczająca (pogadanka),

- praca pod kierunkiem,

- praca z podręcznikiem programowym i ćwiczeniami programowymi,

- praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

- podręcznik programowy „Moje otoczenie. Historia i społeczeństwo 5” Jarosław Machnicki, Grzegorz Liebrecht, Jacek Wołowiec, Wydawnictwo MAC, Kielce 2001,

- zeszyt ćwiczeń do wyżej wymienionego podręcznika,

- Encyklopedia Gutenberga,

- mapa ścienna (szkolna).

Przebieg lekcji:

Czynności nauczyciela:

Czynności ucznia:

  • Powitanie, czynności porządkowe, sprawdzenie obecności. [ok. 5 min.]

  • Uczniowie przygotowują się do lekcji: wyjmują podręczniki, przygotowują się do sprawdzenia zadań domowych.

Rekapitulacja wtórna [ok. 5 - 7 min.]:

  • Pytanie do klasy: dlaczego Polska w okresie rozbicia dzielnicowego stawała się coraz słabsza?

  • Uzupełniam odpowiedzi uczniów, wyjaśniamy wątpliwości.

  • Chętni do udzielenia odpowiedzi podnoszą ręce.

Zdanie wiążące [ok. 2 min.]:

  • Przypomnienie losów Władysława Łokietka.

  • Jakie ziemie udało się zjednoczyć Łokietkowi?

  • Wybrany uczeń wskazuje na mapie zjednoczone dzielnice.

Lekcja właściwa [ok. 25 min.]:

  • Proszę jednego ucznia o zapisanie tematu lekcji na tablicy.

  • Pytanie do uczniów: jakie warunki muszą być spełnione, by uważać kraj za stabilny, by był szanowany na arenie międzynarodowej?

  • Wszystkie powyższe odpowiedzi są poprawne, ale w czasach Kazimierza Wielkiego bardzo istotna była jeszcze jedna rzecz: państwo powinno posiadać własną uczelnię wyższą. Dlaczego?

  • Dobrze wykształcona kadra, na przykład urzędnicza, jest bardzo ważna dla poprawnego funkcjonowania całego aparatu państwa. Właśnie dlatego król dołożył wszelkich starań, by stworzyć pierwszą w kraju uczelnię wyższą.

  • Wcześniej szkolono się na pierwszym - i do tego czasu jedynym w środkowej Europie - Uniwersytecie Karola w Pradze, a także na uczelniach włoskich. Wiązało się to z ogromnymi kosztami i ograniczało dostęp do nauki tylko dla najzamożniejszych.

  • W 1364 roku powstała Akademia Krakowska.

  • Wróćmy do innych wymienionych warunków stworzenia silnego państwa. By zapewnić stabilność granic, król zawierał liczne sojusze, budował zamki obronne, a miasta otaczano silnymi murami obronnymi - stąd powiedzenie, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną'.

  • Oprócz tego Kazimierz Wielki hojnie zezwalał na lokacje nowych miast i wsi. Czy wiecie, co oznacza „akt lokacji”?

  • Nowo powstające miasta licznie zasiedlali Żydzi, ponieważ w tym czasie byli prześladowani w państwach Europy Zachodniej. Po przybyciu do Polski zajmowali się głownie handlem i wpłynęli na silne ożywienie tej dziedziny gospodarki.

  • Kolejną dziedziną, którą trzeba było uporządkować, było prawodawstwo. Prawa spisano w 1346 roku w Wiśnicy dla Małopolski i w 1347 roku w Piotrkowie dla Wielkopolski. Były to tzw. statuty. Obowiązywały przez ponad 400 lat!

  • Żadne z omówionych działań nie byłoby możliwe, gdyby nie było do ich realizacji wystarczających funduszy. Król dbał o rozwój gospodarki, a największe zyski przynosiły krajowi kopalnie soli w Wieliczce i Bochni.

  • Dla podkreślenia suwerenności kraju wprowadzono jednolitą monetę: „grosz polski”.

  • W dziedzinie polityki zagranicznej największym osiągnięciem króla było zorganizowanie w 1364 roku w Krakowie zjazdu władców m.in. z Czech, Węgier, Danii, a nawet z Cypru.

  • Uczeń zapisuje: „Ostatni z koronowanych Piastów.”

  • Pada wiele odpowiedzi: duża i dobrze uzbrojona armia, własna moneta, dobrze skonstruowany system prawny.

  • Uczniowie w pierwszej chwili są lekko zdezorientowani, ale szybko pada odpowiedź, że uczelnia wyższa jest potrzebna do kształcenia fachowych pracowników, urzędników, lekarzy.

  • Uczniowie pytają, czy w takim razie wcześniej nikt w kraju nie miał wyższego wykształcenia? A jeśli miał, to gdzie zdobyte?

  • Uczniowie odnajdują w podręczniku odpowiedź: akt lokacji określał prawa i obowiązki mieszkańców.

Rekapitulacja pierwotna [ok. 5 min]:

  • Z zeszytu ćwiczeń: ćwiczenie 1, strona 20 i ćwiczenie 3, strona 21.

  • Pytania do klasy: w jakich dziedzinach działalności kraju Kazimierz Wielki wprowadził korzystne zmiany?

  • Zadanie do rozwiązania w domu: ćwiczenie 2, strona 20.

  • Uczniowie rozwiązują zadania, wspólnie czytamy i sprawdzamy poprawność odpowiedzi, wyjaśniamy wątpliwości.

  • Uczniowie zgłaszają się do odpowiedzi przez podniesienie ręki. Z pomocą notatek z zeszytu i podręcznika programowego udzielają odpowiedzi.

  • Czynności końcowe - uporządkowanie klasy, pożegnanie z uczniami.

  • Uczniowie porządkują swoje miejsca.

5