pokoleniu ciąi.y ohowiązek obrony honoru całego narodu na wzór walecznych przodków. Tragizm w tym wierszu przeradza się w katastrofizm, gdyż Baczyński jest przekonany, że to pokolenie musi z.ginąć, żeby następne mogło żyć już w wolnej Polsce. Przeczuł œmierć swoją i wielu kolegów, gdyż zginął w czwartym dniu powstania warszawskiego.
Twcirczoœć Baczyńskiego zwana jest Apokalipsą spełnioną, gdyż doszio do tragedii, którą przewidywali poeci II Awangardy.
W skomplikowanym współczesnym œwiecie, pełnym nie zaleczonych ran niedawnej przeszłoœci, zła i przemocy, trzeba przyjąć postawę aktywną. Obłudzie, zakłamaniu i przemocy trzeba się przeciwstawić nawet za cenę miana bohatera tragicznego.
Przyroda jako tło i bohater w wybranych utworach literackich
Przyroda w utworach literackich stanowi tło, wpływa na psychikę postaci, stwarza nastrój, a może także być bohaterem.
W okresie renesansu przyroda stannwi tło dla przeżyć podmiotu lirycznego. Pomaga wyrazić uczucia i refleksje. Dostrzegana w perspektywie czasowej (zmiana pór roku) przedstawia się jako ład i piękno, staje się Ÿródłem wzruszeń estetycznych i utwierdzenia w pcx;zuciu własnej harmonii. W pieœni "Serce roœcie" szeroko zarysowany ohraz natury budzącej się z wiosną do nowego życia, staje się tłem do refleksji na temat moralnych wartoœci ludzkiego życia. W hymnie "Czego chcesz od nas Panie" - harmonia panująca we wszechœwiecie służy Kochanowskiemu do oddania hołdu Bogu jako stwórcy doskonale urządzonego œwiata, w którym panuje ład i piękno. Nawet w obszernym poemacie o wsi ("Pieœń œwiętojańska o Sobótce") przyroda jako samodzielny temat występuje tylko w pieœniach Panien szóstej i dwunastej.
Poeta zachwyca się pięknem przyrody wiejskiej, która daje człowiekowi radoœć i szezęœcie. Dominują jednak retleksje dotyczące życia ustabilizowanego na wsi. Szczególne miejsce zajmuje tu pochwała dobrej gospodyni, która dba o rodzinę i pomaga w gospodarstwie.
W balladach i sonetach Adama Mickiewicza przyroda stwarza nastrój pełen grozy, niepokoju i tajemniczoœci - człowiek czuje się wówczas bezsilny i zagubiony, np. w "Œwitezi" poeta odtworzył nastrój nocnego krajobrazu urzekającego pięknem, ale zaznacza, że człowiek nie odważy
50
się pójœć w nocy nad jezioro, bo "jakieœ się tam larwy szamocą", słychać zgiełk walcząc;ych, płacz kobiet i dzieci.
Nastrój grozy potęguje wyłowienie œwitezianki, która wyjaœnia tajemnice dawnego miasta - Œwitezi. Fantastycznoœć oparta na wierzeniach ludowych łączy się z cudownoœcią: zapadło się miasto, kobiety uniknęły hańby, a wróg został ukarany. Kwiaty przybrzeżne, które spowodowały œmierć wojsk ruskich - lud nazwał carami.
W balladzie "Rybka" uwiedziona dziewczyna zamieniła się w rybkę przypływającą na brzeg jeziora, by nakarmić dziecko. Uwodziciel ze swą i.oną zamienił się w głaz - natura wymierzyła karę, a człowiek wobec tej siły jest bezbronny.
Te wydarzenia fantastyczne łączą się z realizmem, gdyż pustkowia leœne, jeziora, blask księżyca to elementy rzeczywistego krajobrazu litewskiego.
W "Sonetach krymskich" zawarł poeta ogrom wrażeń i uczuć przeżytych na Krymie w obliczu spiętrzonych groŸnych gór, rozpostartych szeroko stepów, zmiennych widoków morza w ezasie ciszy, burzy i sztormu. Poeta nie tylko podziwia piękno oglądanego krajobrazu, ale czuje się zagubiony, bezsilny wobec wszechwładnej natury. To zagubienie pogłębione jest tęsknotą wygnańca za krajem.
W "Stepach Akermańskich" poeta obserwuje rozległe przestrzenie bujnej roœlinnoœci. Zwraca uwagę na niebo, szuka gwiazd, przewodniczek łodzi. Podziwia lot żurawi i motyla, slyszy, jak wąż przesuwa się po ziołach. Wobec tej przyrody czuje się zagubiony i samotny.
W sonetach "Żegluga" i "Burza" autor podkreœla siłę natury. Człowiek jest od niej uzależniony, nie potrafi uciszyć burzy i nie wie, jak zapobiec zbliżającej się œmierci.
Reakcja podróżnych w chwili zagrożeniajest różna: niektórzy popadają w panikę, inni modlą się lub żegnają z najbliższymi. Poeta nie miał z kim się żegnać i nie potrafił w tej sytuacji się modlić - czuł nie tylko osamotnienie, ale i bezsilnoœć wobec groŸnej natury.
Zagubienie człowieka wobec tajemniczej przyrody widoczne jest w sonecie "Ajudah". Poeta obserwuje brzeg morza, przypływ i odpływ fal. Zwraca uwagę na fale podmywającc skałę, atakujące ląd i pozostawiające na piasku: perły, muszle, korale... Siła przyrody i tajemnice głębiny morskiej wywołują w poecie silne wrażenia.
"Czatyrdah" - to sonet o górach. Mickiewicz nie tylko zachwycił się pięknem gór Krymu, ale i zdumiał ich wielkoœcią i groŸną potęgą. Swoje
51