Po spotkaniach regionalnych, w dniu 4 marca 2009 roku, odbyła się ogólnopolska konferencja „Pytania o przyszłość polskiej wsi”. Współorganizatorem był Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej, a honorowym patronatem objął konferencję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W konferencji wzięły udział 103 osoby: 59 przedstawicieli organizacji wiejskich (w tym 13 przedstawicieli Lokalnych Grup Działania), 2 przedstawicieli samorządów, 22 przedstawicieli instytucji publicznych, takich jak Ministerstwo Rolnictwa, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ośrodki doradztwa rolniczego i uczelnie oraz 20 przedstawicieli innych grup, wśród nich m.in. attache rolni z ambasad krajów UE, media i rolnicy.
Opinie organizacji wiejskich wyrażone w trakcie spotkań regionalnych i ogólnopolskiego zostały wzbogacone o wypowiedzi działaczy na poziomie lokalnym w wybranych społecznościach wiejskich, dzięki realizowanemu równolegle przez FAOW projektowi „The European Rural Voice”. Projekt ten, finansowany ze środków UE, obejmował przeprowadzenie przez organizacje z Polski, Czech, Słowacji, Finlandii, Litwy i Łotwy spotkań wiejskich, pozwalających na zebranie pomysłów mieszkańców wsi na temat przyszłości poprzez lokalne spotkania, Projekt miał też przyczynić się do wzmocnienia demokracji i budzenia świadomości obywatelskiej mieszkańców wsi.
Jednym z efektów dyskusji podsumowującej spotkania regionalne i konferencję ogólnopolską była decyzja zarządu FAOW, aby publikację upowszechniającą wyniki debaty uzupełnić o konkretne przykłady działań lokalnych, które pokazują, jak społeczności wiejskie wcielają w życie swoje inicjatywy i pomysły związane z przyszłością polskiej wsi. W drugiej połowie 2009 roku dokonano wyboru 10 takich przykładów odnoszących się do sześciu zadanych w debacie pytań.
W kolejnych rozdziałach niniejszej publikacji opisujemy:
- jakie zagadnienia były poruszane w odniesieniu do poszczególnych pytań w trakcie spotkań regionalnych;
- czego dotyczyła dyskusja w trakcie konferencji w danym obszarze tematycznym;
- przykłady działań lokalnych odnoszących się do poszczególnych pytań, zgłoszone przez organizacje członkowskie FAOW.
W trakcie konferencji ogólnopolskiej dyskusja o przyszłości wsi toczyła się w ramach trzech paneli: pierwszy z nich dotyczył pytań 1 i 2, drugi - pytań 3 i 4, a ostatni - pytań 5 i 6. Także uczestnicy dyskusji zabierali często głos na więcej niż jeden z tematów jednocześnie; dlatego w następnych rozdziałach nie zawsze było możliwe dokonanie precyzyjnego podziału materiału uzyskanego w trakcie debaty między poszczególne pytania.
Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich pozyskało środki na realizację debaty z Fundacji Wspomagania Wsi, Funduszu Partnerstwa oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi Polskiej. Członkowie Zarządu FAOW oraz organizacje członkowskie wniosły także znaczący wkład w postaci pracy własnej oraz pomocy w zapewnieniu sal na spotkania, poczęstunków itp., bez którego (przy łącznej kwocie pochodzącej od sponsorów nie przekraczającej 30.000 złotych) zrealizowanie tak dużego przedsięwzięcia nie byłoby możliwe.