Klasyfikacje według wybranych autorów opracowań pedagogicznych

Klasyfikacje według wybranych autorów opracowań pedagogicznych

Podział wg Cz. Kupisiewicza z dodanymi metodami aktywizującymi:

Klasyfikacja metod oparta na koncepcji wielostronnego nauczania-uczenia się Wincentego Okonia :

Klasyfikacja metod wg Okonia

1) Metody asymilacji wiedzy (podające)

Znajdują najszersze zastosowanie zarówno w szkole jak i w środkach masowej komunikacji. Komunikacja słowna w pracy dydaktycznej jest nie tylko przedmiotem, lecz również środkiem oddziaływania na dzieci i młodzież. Ze względu na aktywizującą myślenie uczniów rolę metod słownych w procesie kształcenia można je uszeregować następująco:

a) Pogadanka

- pośrednią metodą między wykładem, a dyskusją.

- najczęściej stosowana jest jako wstęp do zorganizowania uczniom nowej pracy laboratoryjnej lub ćwiczeniowej, szczególnie dla ustalenia tematu i celu zajęć.

- pewien rodzaj kierowanej rozmowy z uczniami na określony temat. Prowadzący ją stara się nawiązać do zainteresowań i doświadczeń uczestników, wysuwając jednocześnie pewne problemy do wspólnego rozstrzygnięcia. Zaletą pogadanki jest to, że jej uczestnicy mogą przemawiać opierając się na posiadanych doświadczeniach życiowych. Jest zatem metodą oddziaływania na aktywność intelektualną uczestników przy zachowaniu łatwości nawiązania kontaktu myślowego z nimi. Ma ona charakter specyficznej rozmowy na ściśle określony temat, prowadzonej według z góry ułożonego planu.

- ze względu na rolę dydaktyczną, jaką może spełniać rozróżnia się rodzaje:

b) Dyskusja

- wg Wł. Witwickiego “objaw życia zbiorowego, a mianowicie zbiorowe, wzajemne, wolne, porządne wypowiadanie swoich własnych myśli w tym celu, żeby wspólnie znaleźć dobrą odpowiedź na jakieś pytanie”.

- zwykle służy następującym celom:

c) Wykład

- bezpośrednim przekazywaniu wiadomości uczniom. Ma zazwyczaj zastosowanie w szkołach średnich i wyższych oraz pracy oświatowej.

- Rozróżnia się kilka typów wykładów:

d) Praca z książką

- samodzielne korzystanie z tekstów drukowanych lub ekranowych, które stają się źródłem wiadomości.

-Stosowanie tej metody w szkole wdraża uczniów do samokształcenia, a w pracy dydaktyczno-wychowawczej jest sposobem najbardziej aktywizującym uczniów.

- stosowana w szkole w trzech różnych odmianach.

II. Metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy (metody problemowe)

Umożliwiają przekształcanie wiedzy biernej w czynną i sprzyjają w poznawaniu nowych wiadomości oraz stosowanie ich w praktyce. Podstawowymi metodami szczegółowymi w tej grupie są:

klasyczna metoda problemowa i jej odmiany

  1. Klasyczna metoda problemowa i jej odmiany zwykle uwzględnia cztery podstawowe ogniwa:

W praktyce szkolnej metoda ta posiada trzy odmiany:

a) metoda odkrywcza wykorzystywana przez nauczycieli przy rozwiązywaniu problemów matematycznych i przyrodniczych . Obejmuje czynności zapewniające ujawnianie i formułowanie zależności między zjawiskami w postaci prawa, lub prawidłowości bądź też związku zjawisk. Podczas rozwiązywania problemów metodą odkrywczą uczniowie nabywają umiejętności przyswajania nowej wiedzy i stosowania jej poprzez analizę rzeczywistości;

b) metoda odkrywcza , która opiera się na procesie myślowym racjonalizatorstwa lub wynalazczości . Uczniowie muszą przebyć drogę, jaką musi przebyć racjonalizator dążąc do znalezienia nowego rozwiązania. Metodę tę stosuje się w celu uświadomienia uczniom braków lub wad w konkretnej rzeczy, poszukiwania usprawnienia poprzez wyeliminowanie wad oraz znalezienie zasady, na której można oprzeć nowe rozwiązanie;

c) metoda optymalnego planu działania , która ma zastosowanie w rozwiązywaniu problemów technologicznych, produkcyjnych, ekonomicznych i konstrukcyjnych. Jej realizacja zwykle przebiega następującymi ogniwami: uzmysłowienie potrzeby działania w danej sytuacji, sformułowanie głównego zadania oraz idei określonego zamiaru, szczegółowa analiza aktualnej i postulowanej sytuacji, poszukiwanie rozwiązania, krytyka różnych projektów, opracowanie nowego planu działania oraz wykonanie tego planu.

  1. Metoda przypadków

Polega na rozpatrzeniu prostych stosunkowo sytuacji, które wydarzyły się w życiu. Przypadki proste, ale wcale nie łatwe zdarzają się na każdym kroku. Konkretność problemów występujących w metodzie przypadków stanowi o ich wartości, wprowadza bowiem możliwość osiągania następujących celów:

Przebieg uczenia się z treści przypadków mieści się w następujących pięciu etapach:

1) zetknięcie z przypadkiem

2) wstępna analiza przypadku i zawartego w nim problemu

3) projektowanie różnych wariantów rozwiązań 4) podjęcie decyzji 5) weryfikacja rozwiązania.

  1. Metoda sytuacyjna

- Różni się od metody przypadków stopniem złożoności i obszarem treści, którą uczniowie mają poznać.

- Treści z reguły obejmują całokształt danych obrazujących procesy, zdarzenia lub zjawiska zachodzące w jakiejś dziedzinie. Podstawą organizowania zajęć są opisy sytuacyjne, przedstawiające możliwie wyczerpująco i obiektywnie stan faktyczny, bez komentarzy i ocen.

- Przebieg zajęć kształtuje się dość rozmaicie, ale według pewnego wzorca. Początkiem zajęć jest wstępne analizowanie opisu sytuacyjnego. W drugim etapie następuje zespołowa analiza sytuacji. W trzecim etapie następuje formułowanie rozmaitych możliwych rozwiązań. W czwartym ocenia się poszczególne rozwiązania i wybiera najlepsze. W podsumowaniu nauczyciel ocenia treść, przebieg pracy i osiągnięte wyniki.

  1. Sesja nowych pomysłów (giełda pomysłów)

- zespołowe wytwarzanie pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania.

- w czasie trwania sesji jej uczestników obowiązują następujące reguły:

- Warunkiem uzyskania interesującego materiału jest wytworzenie u uczestników dobrego samopoczucia z jednoczesnym pobudzeniem intelektualnym, co powinno zapewnić odpowiednie wprowadzenie.

- Sesje nowych pomysłów przynosi materiał z początku mniej interesujący, ale później pod wpływem wzajemnych pobudzeń uczestnicy zgłaszają pomysły coraz bardziej oryginalne. Druga część sesji pomysłów poświęcona jest przeglądowi, ocenie i selekcji. Odrzuca się pomysły słabe. Natomiast pomysły nawet pozornie niemożliwe do zrealizowania są dalej opracowywane i badane ze względu na możliwości odkrycia twórczych myśli i ewentualnej wartości użytkowej. Z prób wykorzystania zgłoszonych pomysłów przechodzi się do opracowanie optymalnego planu działania i jego realizacji.

  1. Metoda inscenizacji

Prastara metoda nauczania, łącząca się z teatrem, który w starożytności pełnił funkcje dydaktyczne. Przedstawiał on powikłania losów ludzkich, wyrażał pewne przekonania i idee moralne. Maski i symbole służyły wzmocnieniu wyobrażenia sił rządzących duchowym światem człowieka. Inscenizacja w szkole stanowi formę przejściową do teatru szkolnego.

- Treść inscenizacji powinna zawierać sytuacje trudne i konfliktowe, w których występują sprzeczności interesów jednostek lub grup społecznych. W treści metoda inscenizacji opiera się na podobnych faktach jak metoda sytuacyjna czy przypadków, czerpanych z życia lub historii. Różni się jedynie tym, iż zawiera konflikt stanowisk związanych z funkcjami poszczególnych osób i ich rzeczywistymi zadaniami, co powoduje zwiększone zaangażowanie uczestników w rozgrywanej sytuacji.

- formalnym celem rozwijanie umiejętności analizy i rozstrzyganie trudnych sytuacji, podejmowania decyzji, rozumienia motywacji innych osób oraz poznanie sił napędowych, które nimi rządzą.

- Przebieg zajęć organizuje się zazwyczaj w ten sposób, że po zaznajomieniu uczestników zajęć z sytuacją wręcza się wybranym osobom instrukcje indywidualne, określające jaką rolę mają odegrać w danej sytuacji. Po zainscenizowaniu sytuacji, zajęcia kończą się dyskusją oceniającą.

  1. Gry dydaktyczne

- tym się różnią od metod sytuacyjnych, iż w tych ostatnich sytuacja stanowi czynnik niezmienny, nie poddający się już przemianom, a w grach dydaktycznych zmusza się uczestników do wkalkulowania zmian, które zachodzą dzięki procesowi symulacji.

- W grach dydaktycznych zostaje wprowadzony czynnik czasu i zmienności sytuacyjnej, przez co stają się bardziej praktyczne.

- Aby przygotować dobrą grę dydaktyczną potrzebne jest utworzenie modelu rzeczywistych działań. W pierwszym etapie przygotowań gry ustala:

1) Cele rzeczowe - poznanie przez uczestników pewnych sytuacji i zasad pomocnych do rozwiązania tych sytuacji.

2) Cele formalne - poznanie przez uczestników odpowiednich umiejętności organizatorskich.

Następnie ustala się temat spełniający nadzieje, że zaspokoi możliwość osiągnięcia zamierzonych celów. Temat staje się podstawą do zaprojektowania założeń gry i zmiennych, które zostaną wprowadzone. Na tej podstawie buduje się model i włącza mechanizmy imitujące. Podobnie jak przy metodzie inscenizacji, ustala się reguły postępowania osób funkcyjnych w grze.

- W ostatnich latach obserwuje się burzliwy rozwój gier dydaktycznych i ich wyczerpująca klasyfikacja nie jest możliwa. W oparciu o praktykę szkolną można i odpowiednie kryteria wymienić można następujące rodzaje:

a) ze względu na cele kształcenia :

b) spełniające określone funkcje :

c) ze względu na ogniwa dydaktyczne :

d) ze względu na problemowe metody pracy nauczyciela :

e) ze względu na przedmiot gry:

f) ze względu na założone w grach reguły:

III. Metody motoryczne (praksyjne, operacyjne)

Metody te, w przeciwieństwie do klasycznych metod szkolnych wprowadzających do abstrakcyjnych treści poszczególnych przedmiotów mają przygotować do działania, co wymaga wiedzy uporządkowanej nie według dyscyplin naukowych, ale dostosowanej do kategorii rozwiązywania zadań. Stąd treścią tych metod są zdarzenia, sytuacje, procesy, konkretne zespoły praw, które mają zastosowanie do rozwiązań praktycznych. Metody te mają rozwijać intelektualną stronę działalności praktycznej. Werbalizacja bowiem ułatwia intelektualizację czynności praktycznych, która odbywa się na płaszczyźnie myślenia praktycznego, obrazów zmysłowych i modeli praktycznych. Dzięki intelektualizacji działań praktycznych w umyśle tworzą się obrazy złączonych, złożonych ciągów czynności praktycznych. Dokonywanie klasyfikacji szczegółowych metod operacyjnych jest utrudnione ze względu na ich szeroki zakres. Inne są bowiem sposoby uczenia poszczególnych rodzajów pracy ręcznej, maszynowej, szeregowej, seryjnej, zrobotyzowanej i zespołowej.

Najczęściej stosowane są metody:

a) Pokaz

- metoda, za pomocą którego demonstruje się wzorowe wykonanie czynności, występuje on w fazie wstępnej, w fazie ćwiczeń konkretnej czynności i w fazie końcowej.

- Pokaz aktywizuje ideo-motorykę patrzącego, wyzwalając przy tym dążenia naśladownicze, które mogą przybierać cechy mechaniczne. Wyjaśnienia słowne zapobiegają mechanicznemu naśladownictwu, apelując do świadomości ucznia.

- Najważniejszym celem pokazu jest ukształtowanie w świadomości uczniów modelu demonstrowanej czynności, który ma później kierować samodzielnym wykonywaniem czynności. Stąd wynika wielka waga pokazu. Jeśli bowiem na skutek niezręczności zostanie wytworzony w umyśle ucznia fałszywy model danej czynności, wówczas skutki wystąpią w trakcie pracy w postaci błędów, które często trudno usunąć.

Aby wytworzyć prawidłowy model czynności należy:

W pełnym, rozwiniętym pokazie wyróżnia się pięć stadiów :

1) pokaz całego układu czynności w normalnym etapie.

2) zastosowanie pokazu częściowego z właściwym następstwem kolejności czynności.

3) uwydatnienie trudności wykonawczych przy wykonywaniu czynności w zwolnionym tempie.

4) powtórne wykonanie czynności ze szczegółowym wyjaśnieniem obowiązujących zasad.

5) ćwiczenia pokazywanej czynności do czasu zautomatyzowania czynności.

b) Ćwiczenia

- metoda służąca do rozwijania umiejętności zarówno umysłowych jak i praktycznych oraz do przemiany umiejętności w nawyki.

- ze względu na rodzaje czynności ćwiczenia szkolne dzieli się na trzy grupy:

- ze względu na zadania dydaktyczne, ćwiczenia dzieli się na:

- z pojęciem ćwiczenia wiąże się utrwalanie przez powtarzanie, które może mieć następujące odmiany:

- Dziedzina motoryczna wymaga ćwiczenia w następujących zakresach:

- Dziedzina poznawcza wymaga ćwiczenia w zakresie:

- Dziedzina motoryczna i poznawcza wymaga ćwiczenia w zakresie emocjonalnym: nastawienie na odbiór, chęć odbierania i wybiórcza uwaga; zgoda na działanie, zadowolenie z działania; wartościowanie - akceptowanie wartości, preferowanie wartości i wyrabianie wiary w określone wartości; systematyzowanie wartości - tworzenie systemu wartości; uzewnętrznianie systemu wartości.

c) Instruktaż (omówienie)

- stanowi podstawową metodę w pokazie i ćwiczeniu. Zwykle zawiera ekspozycję struktury działania: cel działania, jego warunki, środki służące do osiągnięcia celu, zadanie do wykonania.

- rozróżnia się instruktaż wstępny, w czasie ćwiczeń i końcowy. Przebiega zazwyczaj przez następujące ogniwa:

IV. Metody waloryzacyjne

“Tę grupę metod - twierdzi W. Okoń - znamionuje wielkie bogactwo odmian, zależnie bowiem od rodzaju wartości zmienia się sposób ich eksponowania i wpływania na takie składniki osobowości, jak uczucia, a szczególnie uczucia wyższe, przekonania światopoglądowe, postawy, system wartości i charakter. Inaczej eksponuje się wartości moralne, których nośnikiem jest dzieło literackie, a inaczej, gdy jest nim biografia konkretnego człowieka lub jakiś czyn ludzki. Jeszcze inaczej dzieje się to gdy eksponujemy wartości muzyczne czy plastyczne, a wśród tych drugich na przykład obraz, film czy dzieła architektury. Różnice w tych i innych przypadkach są bardzo duże, toteż nie sprzyjały one ukształtowaniu jakichkolwiek klasyfikacji metod eksponujących. Można było natomiast dokonać ich podziału na metody impresyjne i ekspresyjne.”

a) Metody impresyjne

- oznaczają odbieranie wrażeń, odczuć, przeżyć sprowadzają się do organizowania uczestnictwa uczniów w odpowiednio eksponowanych wartościach natury społecznej, moralnej, etycznej czy naukowej.

- polega na wywoływaniu u uczniów takich czynności jak: zdobywanie wiadomości o eksponowanym dziele, ocenianie dzieła i jego twórcy, konfrontacja idei dzieła z zasadami postępowania i wyprowadzenia wniosków praktycznych dla własnych postaw.

b) Metody ekspresyjne

- stwarzanie sytuacji, w których uczniowie sami wyrażają dane wartości. Będą to więc: inscenizacja szkolna, samodzielne tworzenie wartości i inne.

- nauczanie przez sztukę winno mieć charakter ekspresyjny, obdarzone zdolnością wyrażania swych wewnętrznych wartości, swych idei, przeżyć uczuciowych i dążności.

c) Metody jednoczące impresjonizm z ekspresjonizmem.

- Artysta przyjmuje wpływy i przerabia je na własne wartości po to aby móc wyrazić te wartości w swoim utworze.

- Taki też ma być przebieg uczenia się; pod wpływem czynników zewnętrznych następuje przekształcanie się wewnętrzne ucznia i wyraża się znów na zewnątrz.

- Nauczanie pobudza do samodzielnego i osobistego ustosunkowania się do świata i rozwija sposoby wyrażania tego stosunku


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Klasyfikacje wg wybranych autorów opracowań pedagogicznych, Klasyfikacja metod nauczania
Pojęcie kompetencji pedagogicznych według trzech autorów
Metodologia badań społecznych - opracowanie, Pedagogika resocjalizacyjna
9 SZYB WINDOWY POMIAR PROSTOLINIOWOŚCI ŚCIAN W WYBRANYCH PRZEKROJACH OPRACOWANIE WYNIKÓW
Pilch - Nadzieje i zagrożenia globalizacji - opracowanie(1), Pedagogika
Socjologia edukacji - 3 główne nurty wspołczesnych ideologii edukacyjnych - opracowanie, Pedagogika,
Wybrane metody terapii pedagogicznej w pracy z dziećmi upośledzonymi w stopniu lekkim w klasie in
15353-wybrane zagadnienia z zakresu pedagogiki społecznej, Wybrane zagadnienia z zakresu pedagogiki
Autocad, Klasyfikacja rysunkow schematycznych- przy opracowaniu graficznym dowolnego procesu technol
Wybrane zagadnienia prawa Pedagogika Sepcjalna 3
Wybrane zagadnienia prawa Pedagogika Specjalna 4
Melosik - postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji - opracowanie(1), Pedagogika
Socjologia wstep - opracowanie , Pedagogika Specjalna, socjologia, socjologia wykład
ZAGADNIENIA i opracowanie, pedagogika UAM II SUM, Antropologia kulturowa
ZAGADNIENIA DO EGZAMINU opracowanie, Pedagogika
Wybrane zagadnienia z diagnostyki pedagogicznej - ściąga (ćwiczenia), Resocjalizacja, wybrane zagadn
Dwa nurty polskiego baroku na przykladzie tworczosci wybranych autorow, WYPRACOWANIA, ZADANIA

więcej podobnych podstron