Image012

Image012



152


PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA

zje i organizowane działania ukierunkowane na osiąganie praw i dostępu do wartościowych dóbr. Ta faza jest zwieńczeniem procesu emancypacji. Mieści się w niej doświadczanie wysiłku, zaangażowania i odwagi w działaniu oraz krytyczny osąd zarówno czynów (gonienia króliczka), jak i ich następstw. Rozpatrywana przez Roya Bhaskara możliwość przeżywania dysonansu wywołanego rozbieżnością między oczekiwaniem wolności i samodzielności a rzeczywistym położeniem, będącym rezultatem działania, wymaga odwagi i samokrytycyzmu.

Fazy procesu emancypacji są zbieżne z etapami kształtowania krytycznego myślenia i działania. Peter McLaren wyróżnia następujące etapy tego procesu:

1.    Kształtowanie pedagogicznego nega-tywizmu; polega ono na zachęcaniu uczących się do podawania w wątpliwość wszystkiego oraz odkrywania form opresji i kontroli funkqonujących w ich codziennym życiu społecznym, ale też - moim zdaniem - w relacjach z techniką i przyrodą.

2.    Wspieranie uczących się, towarzyszenie im w formułowaniu opinii i sądów na temat form opresji i kontroli, w odkrywaniu przez nich sposobów uzasadniania albo odrzucania sądów na temat poszczególnych zjawisk, a w konsekwencji podejmowania decyzji o zachowaniu, podtrzymywaniu albo odrzucaniu tych zjawisk.

3. Pomaganie uczącym się w potwierdzaniu ich sądów i w podejmowaniu działań wyznaczonych przyjętymi sądami Na tym etapie mają szansę doświadczać samodzielności i odpowiedzialności, mówić swoim głosem i w swoim imieniu22.

Wskazane podobieństwo emancypacji i kształcenia krytycznego myślenia i działania obrazuje analogiczność tych dwu procesów.

Zamieszczone w tej części pojęcia i terminy, jakimi posługuję się w swoich opisach, interpretacjach, wyjaśnieniach i projektach zmiany, obrazują złożoność i specyfikę języka tej orientacji. Zrozumienie istoty metodycznych i metodologicznych założeń i warunków ich weryfikacji wymaga oswojenia tego słownika, uznania jego elementów za słowa generatywne, będące podstawą tworzenia własnych matryc znaczeń. Posługiwanie się nimi służy samodzielnemu, krytycznemu poszerzaniu wiedzy oraz tworzeniu i przetwarzaniu pedagogicznej kultury.

:- P. McLaren, Life in Schools: An Introditction to Cńtical Pedagog in the Foundations of Education, New York: Longman 1994. s. 233.

PROCES EMANCYPACJI - JEGO ISTOTA I STRUKTURA

153


NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA WPROWADZONE W CZĘŚCI III

Desocjalizacja - proces kwestionowania dotychczasowego porządku i konstruowania nowego oraz wprowadzania nowych norm i wzorów w miejsce odrzuconych.

Dorosłość - racjonalny, krytyczny sposób bycia w świecie, integracja wolności, samodzielności i odpowiedzialności.

Kompetencja emancypacyjna - wyuczalna i dynamiczna sprawność podmiotu (indywidu-alnego/zbiorowego), wyrażająca się w dostrzeganiu i rozumieniu podmiotowych ograniczeń i deprywacji, świadomej niezgodzie na nie, obieraniu dróg ich pokonania i osiągania nowych praw i pól wolności oraz odpowiedzialnego korzystania z nich w celu doskonalenia siebie i otoczenia.

Marginalizacja - usytuowanie osoby/grupy w stosunku do centrum znacznie ograniczające szanse włączania się w bieg zdarzeń.

Podmiotowość - atrybut osoby lub zbiorowości ujawniany w świadomej mocy sprawczej ukierunkowanej na osiąganie osobiście preferowanych stanów i zjawisk oraz w ponoszeniu odpowiedzialności za dokonane wybory i czyny.

Relacja wymiany - spotkanie społeczne, w którym każdy z uczestników dysponuje określonym dobrem wymienialnym na inne, uznane osobiście za wartościowe.

Racjonalność kognitywno-instrumentalna - wyraża się w panowaniu nad warunkami przygodnego otoczenia oraz inteligentnym przystosowaniu się do tych warunków.

Racjonalność komunikacyjna - przejaw dochodzenia do zgody dzięki porozumieniu.

Relacja darowizny - wykorzystywanie swojego uprzywilejowania, posiadania czegoś, czego inni nie mają; dotyczy to zarówno dóbr materialnych, jak i niematerialnych - duchowych oraz symbolicznych.

Róża emancypacyjna - graficzny obraz związków między typem reakcji na zdarzenia i stanem świadomości na poszczególnych etapach rozwoju.

Świadomość - właściwość osoby wyznaczająca charakter relacji osoby i zbiorowości społecznej z warunkami codziennego życia i stosunków władzy.

Świadomość krytyczna (transitive) - wyraża się w zdolności do krytycznego myślenia o problemach, dostrzeganiu ich i skutecznym rozwiązywaniu.

Świadomość naiwna (intransitive) - wyraża się w fatalistycznym stosunku do siebie i otoczenia.

Świadomość półprzechodnia (semi-transiłive) - wyraża się w dostrzeganiu szansy zmiany za sprawą innych osób, bez możliwości własnego udziału.

Świat życia - intersubiektywnie konstruowana struktura znaczeń, w której przebiega ludzkie myślenie i działanie. Jest to oswojona przestrzeń, z jej symboliką i elementami materialnymi, z którą podmiot pozostaje w interakcji w swojej codziennej egzystencji.


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Image012 152 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ zje i organizowane działania ukierunkowane na osiąganie praw i
Image023 202 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNI*Bliskie kręgi społecznego odniesienia Organizacja życia społec
Image023 202 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNABliskie kręgi społecznego odniesienia Organizacja życia społecz
Image002 62 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA jako „pojęcie abstrakcyjne, nie dające się zoperacjonalizować”2
Image003 64 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA i ośrodka „transmisji, dostarczania, darowania, mesjanizmu, mec
Image004 66 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA standardów. Jest „ogółem czynności prowadzenia [podkr. M. Cz.-W
Image005 68 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ trwałymi skutkami określane są mianem kompetenqi emancypacyjnyc
Image006 70 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA lazki i odkrycia nauki, a także powinna/mu-si przygotować człow
Image007 72 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA i kierunków jego zmiany. Należy podkreślić, że interpretacje i
Image009 146 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ czona perspektywa, którą wyznaczają struktury poznawcze osób o
Image010 148 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄIstota procesu emancypacji Brak udokumentowanej wynikami system
Image011 150 PEDAGOGIKA EMANCYPACYjNa nie jest spełniony, dyskurs normatywny nosi znamiona utopii al
Image014 184 PEDAGOGIKA EMANCYPACYji czeństwa są one wyprowadzane, zawsze kładzie się w nich nacisk
Image015 186 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ edukacyjnej, niezależnie od tego, jakie miejsce w hierarchii s
Image016 188 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ go, który I. Shor nazywa trzecim idiomem1. Wyrażenie to oznacz
Image017 190 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ ta życia (albo systemu), który wpływa na warunki emancypacji o
Image018 2 192 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNĄ leczeństwo potrzebuje twórczości i inteligenci ludzi. Ucznio
Image019 i 194 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA niu władzy znaczenia procesu negocjowania uprawnień i w
Image020 196 PEDAGOGIKA EMANCYPACYJNA dagodzy projektują i wyjaśniają sytuacje edukacyjne nakie

więcej podobnych podstron