plik

AutoCAD -- kurs dla średniozaawansowanych

Lekcje dla użytkowników średniozaawansowanych są naturalnym rozszerzeniem wiadomości, które
posiedli podczas przerabiania

pierwszej części

kursu. W tej chwili potrafią narysować proste

projekty, lecz nie potrafią jeszcze skonfigurować własnego stanowiska pracy, nie potrafią również

korzystać z narzędzi służących do ustawiania stylów pewnych funkcji oraz nie wiedzą nic na temat
automatyzowania swojej pracy. Tych rzeczy dowiedzą się właśnie z cyklu "dla średniaków".

Dwie lekcje w całości poświecam pisaniu w AutoCAD-zie, ponieważ wielu użytkowników ma z tym
nie lada problem.

Jednym z ułatwień wprowadzonych w AutoCAD-zie 2000 jest Centrum danych projektowych
(Design center) -- jedna lekcja jest w całości poświęcona temu narzędziu.

Kolejnym narzędziem, które omówiono w całości jest okienko cech, pozwalające na

dostosowywanie obiektów do potrzeb rysunku.

Część I -- Praca z tekstem

Lekcja 1 -- Napisy i teksty

funkcja DTEKST, TEKST,

funkcja WTEKST,

edytor napisów,

wczytywanie pliku tekstowego przygotowanego poza programem AutoCAD.

Lekcja 2 -- Komplikujemy pisanie

zapisywanie ułamków,

pisanie tekstów łukowych,

modyfikacje napisów z zastosowaniem funkcji ODTEKST,

dopasowanie szerokości napisu,

zasłanianie obiektu napisem,

sprawdzanie pisowni.

II.

Część II -- Dopasowywanie AutoCAD-a

Lekcja 3 -- Dostosowywanie wyglądu programu do własnych potrzeb

wyciąganie pasków narzędzi,

tworzenie własnych pasków narzędzi,

edycja pliku acad.pgp.

Lekcja 4 -- Cechy

Lekcja 5 -- Kreskowanie, wypełnianie obszarów, styl kreskowania

Lekcja 6 -- Styl wymiarowania

Lekcja 7 -- Style -- kolejny krok

styl tekstu,

styl multilinii,

styl punktu.

Lekcja 8 -- Tworzenie własnego szablonu rysunkowego

III.

Część III -- Oglądać lepiej i łatwiej

Lekcja 9 -- Zaawansowane funkcje oglądania rysunku, widoki, podgląd dynamiczny

Lekcja 10 -- Rzutnie w obszarze modelu i praca z nimi

Lekcja 11 -- Częściowe wczytywanie rysunku

IV.

Część IV -- Komunikacja z rysunkiem i innymi programami

Lekcja 12 -- Centrum Danych Projektowych (Design Center)

Lekcja 13 -- Eksport danych z AutoCAD-a

Lekcja 14 -- Przestrzeń AutoCAD-a -- wstęp do 3D

Lekcja 1 -- Napisy i teksty

Dzisiejsza lekcja zapoczątkuje kolejny etap naszej nauki AutoCAD-a. Tworząc lekcje dla

średniozaawansowanych użytkowników tego programu zakładam, że czytający przerobił
materiał zawarty w dziale dla początkujących i że nie sprawił mu on kłopotu. Zgodnie z

zasadą przyjętą w poprzedniej części cyklu nie będę omawiał wszystkich opcji danej

komendy czy narzędzia, pokażę natomiast elementy najczęściej wykorzystywane.

Powinno to zachęcić czytelnika do samodzielnego eksperymentowania z programem, a w
razie konieczności do sięgnięcia po bardziej zaawansowaną literaturę fachową.

Ale dość tych przydługich wstępów - pora zabrać się do pracy. Dzisiejsza lekcja będzie w
całości poświęcona napisom w AutoCAD-zie. Omówię komendy

DTEKST

TEKST

oraz

WTEKST

, przy której opiszę edytor napisów stosowany w AutoCAD-zie. Na koniec lekcji

dowiemy się, w jaki sposób wczytać tekst przygotowany w innym programie.

funkcja DTEKST, TEKST

Zaczniemy od komendy

DTEKST

-- polecenie to pozwala na wprowadzenie prostego

napisu składającego się z jednej linii tekstu. Polecenie pozwala również na umieszczanie

napisów w różnych miejscach ekranu praktycznie nie wychodząc z raz uruchomionej
funkcji. Aby zrozumieć zasadę działania polecenia, proponuję wykonać proste ćwiczonko,

a mianowicie -- wprowadzić tekst w postaci napisu AutoCAD. Aby tego dokonać,
wpisujemy w linii komend polecenie

DTEKST

lub

TEKST

-- w AutoCAD-zie 2000 działają

one jednakowo -- wciskamy

Enter

i czytamy, co program ma nam do powiedzenia.

Program poprosi o wskazanie punktu początkowego naszego tekstu, wskażmy, zatem,

dowolny punkt na ekranie. Następne pytanie będzie dotyczyło wysokości tekstu. Aby
nasz tekst był widoczny, wprowadźmy tu wartość 10. Kolejnym krokiem będzie podanie

kąta obrotu tekstu -- tę wartość pozostawmy bez zmian. Po przejściu przez etap

konfiguracji możemy wpisać z klawiatury nasz tekst, czyli AutoCAD. Jeśli teraz kliknę
dowolne miejsce ekranu, AutoCAD przeniesie w to miejsce punkt początkowy nowej linii

tekstu i będę mógł napisać nowy tekst.

Rys. 1

Aby zakończyć działanie narzędzia, wciskamy dwukrotnie klawisz

Enter

. Wnikliwy

obserwator zauważy zapewne, że nie omówiłem wszystkich opcji tego polecenia. Jak już
wspomniałem wcześniej, zachęcam do eksperymentowania. Nie chcę zanudzać

czytelnika opisami funkcji, serwowanymi przez podręczniki, chcę natomiast pokazać

metodę korzystania z narzędzia. Dobra, dość tłumaczenia się, walczmy z następną
funkcją.

funkcja WTEKST

Kolejną komendą, jaka zostanie omówiona na łamach tej lekcji będzie polecenie

WTEKST

pozwalające na tworzenie paragrafów tekstowych. Polecenie to można wywołać na kilka

sposobów, np. poprzez wciśnięcie ikonki.

lub wpisanie polecenia WTEKST bezpośrednio w linii komend. W tym przypadku

pozostawiam pełną dowolność -- osobiście korzystam z ikonki, więc po jej wciśnięciu
AutoCAD prosi o podanie obszaru, w którym będzie się znajdował nasz tekst. Po

rozciągnięciu odpowiedniej ramki.

Rys. 2

program automatycznie uruchamia

Edytor tekstu wielowierszowego

służący do

wpisania odpowiedniego tekstu zapełniającego zaznaczony obszar.

Rys. 3

edytor napisów

Jak widać, edytor jest podobny praktycznie do każdej aplikacji Windowsowej, więc jego

obsługa nie powinna nastręczać większych trudności. Dla pełnej jasności opiszę funkcje
zawarte w narzędziu edytora, ponieważ wbrew pozorom będziemy z niego bardzo często

korzystali podczas pracy projektowej. Tak więc -- do pracy.

Edytor tekstu wielowierszowego pozwala na praktycznie nieograniczone interwencje w

pisany tekst. Kolejne możliwości edycyjne są zgrupowane w postaci zakładek -- zacznę

od przybliżenia pierwszej zakładki Znak. Zakładka ta pozwala na zmianę wyglądu

wprowadzanych tekstów -- za jej pomocą możemy zmienić czcionkę.

Rys. 11

wczytywanie pliku tekstowego przygotowanego poza
programem AutoCAD

Ufff, przebrnęliśmy etap opisu okna dialogowego edytora, pora więc na odrobinę
zabawy. Wczytamy sobie do AutoCAD-a tekst przygotowany w programie zewnętrznym.

Otwieramy Notatnik i wpisujemy interesujący nas tekst.

Rys. 12

Teraz klikamy znaną nam już ikonkę

i wskazujemy obszar paragrafu. Po tych zabiegach otwiera się okno

Edytora tekstu

wielowierszowego

-- klikamy przycisk

Import tekstu ...

W pokazanym okienku

wybieramy interesujący nas plik tekstowy i klikamy

Lekcja 2 -- Komplikujemy pisanie

Poprzednia lekcja dotyczyła napisów w AutoCAD-zie -- omówiłem w niej podstawy

wstawiania napisów do rysunku. Dzisiejsza lekcja będzie o bardziej skomplikowanych
aspektach wstawiania napisów do rysunku.

zapisywanie ułamków

Rozpoczniemy sobie od wstawienia ułamków do tworzonego rysunku. Jak zapewne się
domyślasz, Drogi Czytelniku, skorzystamy z

Edytora tekstu wielowierszowego

celu przygotowania ułamków. Wstawianie ułamków jest uwarunkowane zastosowaniem

odpowiedniego znaku oznaczającego dany typ ułamka. Poniżej przedstawię oznaczenia

stosowane w AutoCAD-zie odnośnie wprowadzanych ułamków.

Rys. 1

A w jaki sposób uzyskać tak pięknie wyglądające ułamki? -- ano, w taki: wpisujemy w

Edytorze tekstu wielowierszowego

przykładowo następującą frazę:

następnie zaznaczamy cały wpisany tekst i naciskamy

W rezultacie tych działań dostajemy zapis ułamkowy

AutoCAD pozwala na autokonwersję wpisywanych liczb na ułamki. Jeśli pierwszy raz

wpisujemy ciąg liczb oddzielonych znakiem /, ^ lub #, AutoCAD zadaje użytkownikowi
pytanie odnośnie wprowadzania automatycznej zamiany liczb na ułamek -- robi to w

formie okna dialogowego. Proponuję w oknie tym przeprowadzić poniższe ustawienia.

Rys. 2

OK, teraz wiemy jak wstawiać ułamki, ale pozostaje pytanie: jak je edytować, kiedy są
już wpisane? Nic prostszego -- klikamy tekst zawierającym ułamek, pojawia się
automatycznie okno

Edytora tekstu wielowierszowego

, następnie klikamy

prawym klawiszem myszy edytowany ułamek i wybieramy opcję

Cechy

. Teraz w oknie

dialogowym możemy dowolnie modyfikować ułamek.

Rys. 3

pisanie tekstów łukowych

Kolejnym elementem, jaki omówię w tym opracowaniu, będzie możliwość tworzenia
napisów na łuku. Pragnę jednocześnie rozczarować właścicieli AutoCAD-a 2000i -- pakiet

Express, za pomocą którego narysujemy tekst na łuku nie jest dostarczany do tej wersji

AutoCAD-a i trzeba go doinstalowywać ręcznie.

Narysujmy łuk o dowolnych parametrach. Następnie wybierzmy z menu

Express

Text

Arc Aligned Text

. Po uruchomieniu tej opcji naszym oczom ukaże się okno

dialogowe pokazane poniżej.

Rys. 4

W oknie tym wpisujemy odpowiedni tekst, dokonujemy jego przygotowania i klikamy

Efekt naszego działania jest przedstawiony poniżej.

Rys. 5

modyfikacje napisów z zastosowaniem funkcji ODTEKST

W związku z częstą koniecznością edytowania wprowadzonego tekstu za pomocą różnych
narzędzi proponuję edycję napisów z zastosowaniem polecenia

ODTEKST

. Jest to

narzędzie pozwalające na edycję praktycznie każdego tekstu niezależnie, czy został

wprowadzony jako pojedyncza linia tekstu, czy jako paragraf. Po wpisaniu polecenia w
linii komend program prosi o wskazanie tekstu, który ma być edytowany. Jeśli wskazany

tekst został wprowadzony jako pojedyncza linia, pojawi się następujące okno,

Rys. 6

w którym można dokonać edycji tekstu. Jeśli zaś tekst został wprowadzony jako
paragraf, zostanie otwarte okno

Edytora tekstu wielowierszowego

dopasowanie szerokości napisu

Jakże często zdarza się, że musimy dopasować tekst do istniejącego już rysunku, np.
tabliczki rysunkowej. Mamy na wejściu element, do którego chcemy dopasować tekst i

tekst, który nijak nie pasuje.

Rys. 7

Co w takim przypadku zrobić? Ano skorzystać ze zbawiennych narzędzi Ekspress. Mając
przygotowane elementy i tekst, klikamy kolejno narzędzia

Express

Text

Tekst

Fit

i postępujemy zgodnie z poleceniami pojawiającymi się w pasku komend:

1. Zaznaczmy tekst, który ma zostać dopasowany do odpowiedniego elementu.
2. W odpowiedzi na polecenie

Specify end point or [Start Point]:

wciskamy

literę

, aby zaznaczyć, że chodzi o wskazanie punktu początkowego.

3. Wskazujemy nowy punkt startowy wewnątrz obszaru, w który chcemy wpasować element

tekstowy.

4. Wskazujemy punkt końcowy wewnątrz tego obszaru. Gotowe.

Rys. 8

zasłanianie obiektu napisem

Kolejnym narzędziem z pakietu Ekspres, które omówię, jest narzędzie pozwalające na

zasłonięcie obiektu np. kreskowanego tekstem. Jest to użyteczne np. podczas

opisywania pokoi.

Przygotowujemy sobie napis, wybieramy polecenie

Express

Text

Text Mask

następnie wskazujemy przygotowany tekst i możemy spokojnie przesłonić nim

zakreskowany obszar.

Rys. 9

Jeszcze raz pragnę przypomnieć, że pakiet Express jest właściwie demonstracją

możliwości VBA w AutoCAD-zie i nie występuje w AutoCAD-zie 2000i. Można go legalnie

doinstalować do AutoCAD-a 2000i kopiując odpowiednie foldery w odpowiednie miejsca.

sprawdzanie pisowni

Ostatnim elementem, jaki omówię podczas tej lekcji, będzie sprawdzanie pisowni w
AutoCAD-zie 2000. Jak każdy z nas niejednokrotnie się przekonał, człowiek jest istota

omylną i robi błędy ortograficzne. Z tego powodu firma Autodesk wyposażyła swoje

oprogramowanie w pakiet sprawdzający pisownię -- niestety program jest wyposażony
jedynie w słownik ortograficzny języka angielskiego. Nic jednak straconego, ponieważ

użytkownik sam może stworzyć interesujący go słownik z odpowiednią ilością używanych
słów. Aby uruchomić sprawdzanie pisowni, klikamy kolejno

Narz

ędzia

Pisownia

Program prosi o wybranie odpowiednich elementów do sprawdzenia i w razie

konieczności podaje użytkownikowi alternatywy.

Rys. 10

Lekcja 3 -- Dostosowywanie wyglądu programu do własnych
potrzeb

Dwie poprzednie lekcje opisywały w miarę dokładnie najczęściej używane narzędzia

służące do edycji tekstu -- teraz praktycznie znamy już wszystkie narzędzia edycyjne
oraz wszystkie narzędzia rysunkowe wraz z tymi, które służą do edycji tekstu. Wiemy, z

jakich narzędzi korzystamy najczęściej, więc dobrze byłoby je mieć stale na ekranie w

postaci jednego paska narzędziowego lub pokazywać je i zwijać w zależności od potrzeb.

Podczas tej lekcji pokażę jak wyciągać i chować paski narzędziowe, jak tworzyć własne
paski i ikony oraz jak pójść jeszcze o krok dalej i pracować z wykorzystaniem danych

zawartych w pliku acad.pgp.

wyciąganie pasków narzędzi

Zacznijmy więc od pokazania, w jaki sposób wyciągamy poszczególne standardowe paski
narzędzi dostarczane wraz z AutoCAD-em. Aby nie przedłużać, klikamy kolejno

Widok

Paski narz

ędzi...

i AutoCAD raczy nas okienkiem dialogowym przedstawionym

poniżej.

Rys. 1

W okienku tym są zebrane, jak już mówiłem, wszystkie standardowe paski narzędzi. Aby
uruchomić dowolny z nich, wystarczy kliknąć kwadracik umieszczony obok nazwy w taki

sposób, aby pojawił się krzyżyk. Pola pasków narzędzi nie uruchomionych w danej chwili

pozostają puste.

Rys. 2

Jak widać, wyciąganie pasków jest bardzo łatwe. Ich usuwanie również, ponieważ

gasimy pasek poprzez naciśnięcie

lub poprzez usunięcie zaznaczenia w omawianym wcześniej oknie dialogowym.

tworzenie własnych pasków narzędzi

No tak, ale standardowe paski narzędzi zawierają wiele opcji, z których nigdy nie
korzystamy. Warto więc utworzyć własny pasek narzędzi, który będzie zawierał

wyłącznie użyteczne narzędzia. Aby tego dokonać, otwieramy znane już okno
zatytułowane Paski narzędzi. Klikamy przycisk

Nowy

i AutoCAD otwiera okienko

dialogowe pozwalające na zatytułowanie nowego paska.

Rys. 3

Nasz pasek nazywamy w taki sposób, by odróżniał się od standardowych pasków. Mój

został nazwany imieniem Krystian. Po potwierdzeniu nazwy paska AutoCAD

automatycznie uruchamia namiastkę paska narzędziowego.

Rys. 4

Teraz mamy pole do popisu, nie jesteśmy właściwie niczym skrępowani. Możemy

dodawać do naszego paska praktycznie wszystkie ikonki, jakimi dysponuje AutoCAD oraz

tworzyć swoje własne, do których podepniemy odpowiednie polecenia. Wstawianie
ikonek do paska jest proste: klikamy klawisz

Dostosuj

w okienku

Paski narz

ędzi

naszym oczom ukazuje się okno dialogowe zawierające wszystkie praktycznie ikony. Są

one pogrupowane na istniejące paski narzędzi, co jeszcze bardziej ułatwi

a znalezienie

właściwego narzędzia, które następnie przeniesiemy do naszego paska.

Rys. 5

Przenoszenie poszczególnych ikon do naszego paska jest proste -- łapiemy ikonkę i

przenosimy ją do nowego paska. Dokowanie ikonki potwierdza pokazany poniżej znak.

Rys. 6

Usuwanie ikon z paska przeprowadzamy dokładnie w przeciwnym kierunku, z tą różnicą,

że usuwając ikonki możemy przenosić je na obszar roboczy.

dujemy pozycję

liście rozwijanej

Teraz zajmiemy się tworzeniem własnego przycisku. Mając otwarte okienko

Paski

narz

ędzi

i uruchomiony nasz pasek narzędzi klikamy przycisk

Dostosuj

i w okienku

Adaptacja pasków narz

ędzi

znaj

żytkownika

Kategorie

Rys. 7

Następnie przenosimy pusty klawisz na nasz pasek.

Rys. 8

W kolejnym kroku klikamy nasz nowy pusty klawisz prawym przyciskiem myszy. Otwiera

się okienko dialogowe pozwalające nadać nazwę nowemu przyciskowi, uruchomić

odpowiednie narzędzie oraz edytor graficzny, który zastosujemy do rysowania po
przycisku.

Rys. 9

Zatem, nie marnując czasu, nazwijmy nasz przycisk w sposób odpowiedni do używanej
funkcji. Proponuję, aby funkcją dodaną do przycisku było polecenie

TEKST

. Polecenie

TEKST

wpiszemy w okno dialogowe

Makro

Rys. 10

Teraz musimy jedynie narysować ładny obrazek na klawiszu -- w tym celu wciskamy
klawisz

Edycja

i AutoCAD automatycznie otworzy przed nami

Edytor przycisku

Rys. 11

Z jego pomocą narysujemy sobie ikonkę.

Rys. 12

Po jej naciśnięcu będziemy mogli bez przeszkód korzystać z polecenia

TEKST

edycja pliku acad.pgp

Ostatnim z tematów, jaki poruszę na łamach tej lekcji będzie edycja pliku acad.pgp i

korzystanie z niego. Plik ten jest często używany przez bardzo zaawansowanych
użytkowników. Stosowanie pliku pozwala na całkowite usunięcie pasków narzędziowych

w celu jeszcze lepszego wykorzystania ekranu monitora jako powierzchni rysunkowej.

Plik ten zawiera definicje zewnętrznych poleceń AutoCAD-a. Jest on zwykłym plikiem
tekstowym i można go dowolnie modyfikować dodając własne skróty do istniejących

poleceń AutoCAD-a.

Na tym zakończę dzisiejszą lekcję. Dostosujcie AutoCAD-a do własnych potrzeb i
przygotujcie się na następny raz -- będzie mowa o cechach.

Lekcja 4 -- Cechy

Wiemy już, że nie taki AutoCAD straszny, jak go malują. Potrafimy dokonać wielu

sztuczek z tekstami, wiemy również, jak dostosować program do własnych potrzeb.
Dzisiaj kolej na omówienie polecenia Cechy. Ktoś może zapytać, dlaczego temu

poleceniu chcę poświęcić całą lekcję? Z prostego powodu -- nieraz uratowało mnie ono z

opresji. Jak wiemy, błędy zdarzają się każdemu, a polecenie to pozwala na poprawianie

wyników działania wielu opcji, praktycznie bez zmieniania czegokolwiek w samym
procesie kreślenia.

Okienko Menedżera cech można otworzyć na kilka sposobów -- ja wybiorę najprostszy,
czyli skorzystam z ikony:

Po jej kliknięciu zostanie otwarte okno

Cechy

Rys. 1

Jak widać, okno zostało przygotowane z myślą o wygodzie użytkownika. Zgrupowane w

nim cechy obiektów zostały podzielone na odpowiednie kategorie. Jeśli jednak

użytkownik woli, można je pogrupować w porządku alfabetycznym. Służą do tego
poręczne zakładki:

Rys. 2

Postaram się przybliżyć zastosowania tego okna -- nie warto rozwodzić się nad
poszczególnymi cechami, ponieważ są one zmienne -- zależą od interesującego nas

obiektu. Najpierw zastanówmy się nad linią -- powiedzmy, że rysujemy duży projekt i w

pewnym momencie dociera do nas, iż jakaś linia nie leży na tej warstwie, na której
powinna. Co teraz? Pierwsza myśl: muszę przerysować całość. Po co jednak wpadać w
panikę, skoro mamy okno

Cechy

? Klikamy pokazany powyżej przycisk i program otwiera

okno Menedżera cech. W oknie tym klikamy ikonę

Wybierz obiekty

i wskazujemy obiekty, których cechy mają zostać zmienione. Najczęściej zmienianą
cechą będzie warstwa, na której właśnie jest umieszczony dany element. Zatem po
zaznaczeniu linii do zamiany, znajdujemy w oknie

Cechy

cechę

Warstwa

i nadajemy jej

nową, interesującą nas wartość.

Rys. 3

Jak widać na powyższym rysunku, istnieje wiele możliwości zmiany cech linii. Mimo to ja
najczęściej używam tego właśnie okna do zmiany warstwy, na której linia jest aktualnie

przechowywana.

Znacznie więcej możliwości zmiany cech daje nam edycja tekstu. Oprócz umieszczenia
tekstu na niewłaściwej warstwie, często występują błędy zwane literówkami i wtedy,

moim zdaniem, najlepszym narzędziem edycji tekstu w celu jego poprawy jest

zastosowanie Menedżera cech. Daje on możliwość edycji tekstu, zmiany jego wymiarów
oraz stylu, w jakim dany tekst został napisany. Postarajmy się teraz wykonać ćwiczenie

polegające na jednoczesnej zmianie kilku parametrów wprowadzonego tekstu.

Zaczynamy od wprowadzenia tekstu z celowym błędem -- ja dodam na końcu wiersza
znaki ":)".

Rys. 4

Jakie więc zmiany chcemy wprowadzić w napisie? Zmniejszymy jego wysokość,
przeniesiemy go na inną warstwę, zatytułowaną

Tekst

, oraz usuniemy uśmieszek. Do

pracy! Zmian będziemy dokonywać po kolei, a cała operacja zajmie najwyżej minutę.

Zacznijmy od uruchomienia Menedżera cech. Następnie wybierzmy napis -- okienko

Cechy

automatycznie zmieni swój wygląd, dostosowując spis cech do obiektu typu

tekst

Rys. 7

3. wielkość samego napisu

Rys. 8

Tak powinien wyglądać gotowy napis:

Rys. 9

Nie trzeba już chyba przekonywać nikogo, że słuszną decyzją było poświęcenie całej

lekcji temu jednemu poleceniu. Ale warto omówić jeszcze jedną zaletę tego narzędzia.
Otóż Menedżer cech posiada pewne bardzo użyteczne narzędzie, a mianowicie

Szybki

wybór

. Co to takiego? Wyobraźcie sobie bardzo skomplikowany projekt z całym

mnóstwem warstw i umieszczonych na nich obiektów. Szef wymyślił sobie zmianę

dowolnej cechy wszystkich tekstów na rysunku. I co? Nie wystarczy przecież usiąść i
płakać. W takiej sytuacji należy skorzystać właśnie z narzędzia

Szybki wybór

znajdującego się w oknie Menedżera cech. Aby uruchomić to narzędzie, należy kliknąć
ikonę.

co spowoduje otwarcie widocznego poniżej okna dialogowego.

Lekcja 5 -- Kreskowanie, wypełnianie obszarów, styl kreskowania

Poprzednia lekcja w całości została poświęcona zagadnieniu cech. Na dzisiejszej

omówimy wyłącznie temat kreskowania. Kreskowanie pomaga w zapełnieniu wybranego
obszaru ustalonym wzorem i z tego powodu jest używane do oznaczania płaszczyzn

symbolizujących np. przekroje. W AutoCAD-zie możliwy jest wybór odpowiedniego

rodzaju kreskowania.

Aby nie przedłużać teoretycznych rozważań, zabierzmy się do pracy i zacznijmy

kreskowanie. Jak zwykle, proponuję zacząć od narysowania małego modelu, na którym

będziemy trenować sposoby kreskowania.

Rys. 1

Na powyższym rysunku widoczny jest kształt, który będziemy kreskować w zależności od

zastosowanej opcji.

Aby nie przedłużać, kliknijmy ikonę

Kreskuj

Po wykonaniu tej czynności AutoCAD automatycznie otwiera okno dialogowe

Kreskowanie do granic

Rys. 2

Każde kreskowanie zależy od granic obszaru, jaki ma zostać nim wypełniony -- zmiana

tych granic powoduje automatyczne dopasowanie wymiarowania do nowego zakresu --
tak przynajmniej jest w teorii. Wróćmy jednak do praktyki -- mamy otwarte okno

Kreskowanie do granic

. Teraz pozostaje nam dowiedzieć się, w jaki sposób

wykorzystać jego parametry. Pamiętajmy o utworzeniu oddzielnej warstwy na

kreskowanie. Znacznie ułatwi nam to pracę, jeśli np. zechcemy usunąć z rysunku

kreskowanie w celu obejrzenia jakiegoś szczegółu.

Na poniższym rysunku widoczne jest okno dialogowe

Kreskowanie do granic

Zawiera ono dwie zakładki. Pierwsza -- o nazwie

Szybki

-- pozwala na bardzo szybkie

określenie parametrów, np. wzoru kreskowania, jego skali i kąta pochylenia wypełnienia.

W naszej pracy najczęściej będziemy korzystać właśnie z tej opcji.

Rys. 3

Druga zakładka --

Zaawansowany

-- pozwala na określenie rodzaju i stylu kreskowania.

Rys. 4

Jak widać, zakładka ta umożliwia określenie stylu wykrywania tzw. wysp, czyli obszarów,

które mają zostać zakreskowane (lub nie).

Styl Normalny

umożliwia kreskowanie wnętrza obszaru wyznaczonego przez

obwiednię.

Styl Skrajny

umożliwia kreskowanie tylko obszaru ograniczonego obwiednią

zewnętrzną i pierwszą napotkaną obwiednią wewnętrzną.

Styl Ca

łkowity

umożliwia kreskowanie całego obszaru, niezależnie od obwiedni

wewnętrznych.

Warto przetestować te opcje, ponieważ mogą one przyspieszyć prace projektowe --

proponuję włączyć

Styl Normalny

i przejść do zakładki szybkiego kreskowania.

Spójrzmy jeszcze na przyciski znajdujące się po prawej stronie okna. Właściwie

będziemy korzystać jedynie z dwu pierwszych, więc jedynie z nimi zapoznamy się bliżej.
Jeden z nich to

Wska

ż punkty

Umożliwia on wskazanie punktów wewnątrz obszarów, które chcemy zakreskować.

Proponuję wybrać dowolny styl kreskowania, następnie kliknąć omawianą ikonę, po

czym kliknąć wewnątrz jednego z narysowanych okręgów. Po wykonaniu tych czynności
okrąg zmieni swój wygląd -- będzie zaznaczony.

Rys. 5

Teraz możemy potwierdzić wybór wciskając

Enter

. Program powraca do okna

Kreskowanie do granic

. Powrót ten umożliwia nam sprawdzenie trafności wyboru --

dokonujemy tego za pomocą przycisku Podgląd. Jeśli wybór nam odpowiada, klikamy

OK.

i po kłopocie.

Rys. 6

Jeśli jednak wybór był błędny, klikamy

Anuluj

i możemy operację przećwiczyć jeszcze

raz -- oczywiście, można usuwać nietrafne wybory nie zamykając okienka

Kreskowanie

do granic

, ale jest to bardzo nieergonomiczne i trzeba zbyt wiele czasu poświęcić na

"klikotechnikę".

Druga ikona --

Wybierz obiekty

umożliwia wybór konkretnego obiektu zamkniętego (będącego np. okręgiem czy

polilinią) do zakreskowania. Aby wypróbować jej działanie, proponuję kliknąć omawianą

ikonę, a następnie wskazać krawędź drugiego okręgu. Oczywiście, okrąg początkowo

zmieni się w zaznaczony, a po potwierdzeniu wyboru uzyskamy zakreskowany obszar.

Jak to zwykle bywa -- każdy kij ma dwa końce -- nie zawsze kreskowanie jest tak

proste. Jak wspomniano na wstępie, kreskowanie jest wykonywane w odniesieniu do
zamkniętego obszaru. Co jednak zrobić, jeśli chcemy osiągnąć poniższy efekt?

Rys. 7

Nic prostszego -- kreskujemy zamknięty obszar, a następnie wycinamy zbędną linię.

Kolejna operacja, z jaką się zapoznamy, to wypełnianie obszarów jednolitym

wypełnieniem -- można tego dokonać stosując metodę kreskowania. Postaramy się
dorobić do naszego szkicowego rysunku dwie spoiny pachwinowe.

Rys. 8

Jak tego dokonać? Rysujemy obszar zamknięty.

Lekcja 6 -- Styl wymiarowania

W poprzedniej lekcji została poruszona tematyka kreskowania. Dzisiaj postaram się w

miarę dokładnie omówić styl wymiarowania. Dowiesz się, Czytelniku, w jaki sposób
przekonfigurować styl wymiarowania, aby w pełni odpowiadał Twoim wymaganiom. Jak

zapewne zauważyłeś, nie zawsze styl wymiarowania odpowiada normom wprowadzonym

przez firmę.

Aby uruchomić okno

Mened

żer stylów wymiarowania

, należy kliknąć kolejno

Wymiary

Styl...

, co spowoduje otwarcie przedstawionego poniżej okna

dialogowego.

Rys. 1

Jak widać, AutoCAD ma standardowo zdefiniowany jeden styl wymiarowy, o nazwie ISO-

25. Styl ten można traktować jako swego rodzaju szablon i na jego podstawie stworzyć

własny -- dostosowany do potrzeb. Aby się o tym przekonać, kliknijmy przycisk

Nowy...

w oknie Menedżera stylów wymiarowania. W efekcie pojawi się widoczne

poniżej okno dialogowe.

Rys. 2

Jak widać, możemy nadać naszemu nowemu stylowi dowolną nazwę --

Nowy styl

wymiarowania

. W oknie tym mamy również możliwość wyboru stylu bazowego --

Rozpocznij z:

. Opcja ta jest niesłychanie wygodna, ponieważ nie musimy zmieniać

parametrów nieużywanych w naszym stylu wymiarowania -- ich wartości zostaną

przejęte ze stylu bazowego. Można również ograniczyć się do określenia jedynie tych

opcji stylu wymiarowego, które chcemy zmienić.

Rys. 3

Nadajmy więc nazwę nowemu stylowi wymiarowemu, np. "KK-ISO-25", i kliknijmy
przycisk

Kontynuuj

. Pojawi się widoczne poniżej okno dialogowe.

Rys. 4

Jak widać, wszystkie parametry stylu wymiarowego są pogrupowane za pomocą

odpowiednich zakładek. Definiowanie naszego stylu rozpoczniemy od zdefiniowania linii i

strzałek, następnie dokonamy zmian w kolejnych zakładkach.

Zakładka

Linie i strza

łki

jest podzielona na pięć zasadniczych elementów:

1. Linie wymiarowe

Ten element okna dialogowego umożliwia określenie wszystkich parametrów dotyczących
wyglądu linii wymiarowej, np. koloru, szerokości linii itd.

Rys. 8

5. Znaczniki środków okręgów

Ten element okna dialogowego umożliwia określenie wyglądu znacznika środka okręgu.

Rys. 9

Jak widać, zakładka ta jest bardzo ważna, ponieważ za jej pomocą możemy ustawić

parametry stylu wymiarowego, np. kolor linii wymiarowych czy pomocniczych,
niezależnie od kolorów zdefiniowanych w warstwie wymiarowej.

Spróbujmy dokonać dowolnych zmian, np. w wyglądzie grotów strzałek wymiarowych

czy właśnie kolorów linii pomocniczych.

Kolejna zakładka,

Tekst

, umożliwia określenie parametrów dotyczących napisów

generowanych wraz z liniami wymiarowymi. Jest to, można powiedzieć, druga pod

względem ważności zakładka związana ze stylem wymiarowania. Dlatego omówimy ją w
podobny sposób jak poprzednią.

1. Wygląd tekstu

Ten element okna dialogowego pozwala na określenie wyglądu tekstów wymiarowych.
Możemy tu skorzystać z określonego stylu tekstu (zostanie omówiony w następnej lekcji).
Istnieje również możliwość zmiany koloru tekstu wymiarowego oraz jego wysokości.

Rys. 10

2. Graficzna reprezentacja stylu

Ten element okna dialogowego umożliwia wizualne określenie przydatności zmienianego
parametru.

Rys. 11

3. Położenie tekstu

Ten element okna dialogowego umożliwia dokładne określenie miejsca ułożenia tekstu

Rys. 16

3. Skala elementów wymiaru

Ten element okna dialogowego umożliwia ustalenie współczynnika skali dla wszystkich
ustawień stylu wymiarowania.

Rys. 17

4. Ustawienia szczegółowe

Ten element okna dialogowego umożliwia ustalenie szczegółów dopasowania tekstu --
ręcznie przez użytkownika lub automatycznie przez program.

Rys. 18

Kolejna zakładka,

Jednostki podstawowe

, jest związana z określeniem formatu

jednostek wymiarowania. Zakładka ta służy w całości do ustalenia takich parametrów jak
dokładność wymiarów (liczba miejsc po przecinku) czy wygląd separatora dziesiętnego.

Rys. 18

Lekcja 7 -- Style -- kolejny krok

Poprzednia lekcja w całości została poświęcona generowaniu stylu wymiarowania używanego w

danym rysunku. Na dzisiejszej będą omówione kolejne style. Tym razem postaram się przybliżyć
styl tekstu, styl multilinii i styl punktu. Umiejętność operowania stylami poszczególnych narzędzi

będzie bardzo przydatna podczas tworzenia naszego własnego szablonu rysunkowego, a zatem

warto poświęcić chwilkę na zaznajomienie się z tym tematem.

styl tekstu

Zacznę od stylu tekstu. Aby wygenerować nowy styl tekstu bądź dokonać zmian w aktualnym

stylu, każdorazowo musimy otworzyć okno dialogowe zatytułowane Styl tekstu. Aby okno zostało
otwarte, musimy przeprowadzić następującą akcję:

Format

Styl tekstu...

. Pojawi się

przedstawione poniżej okno dialogowe.

Rys. 1

Jak widać, okno to jest podzielone na cztery części i każda z nich spełnia określone funkcje.

Poniżej przedstawiam opis poszczególnych części.

1. Nazwa stylu

Ta część okna umożliwia dodawanie stylu tekstu, zmianę jego nazwy oraz usuwanie zbędnych stylów
tekstu.

Rys. 2

2. Czcionka

Ta część okna umożliwia modyfikowanie czcionki używanej w danym stylu tekstu.

Rys. 3

3. Efekty

Ta część okna umożliwia dodawanie efektów specjalnych do powstających tekstów, np. pisanie tekstu
do góry nogami.

Rys. 4

4. Podgląd

Ta część okna umożliwia podgląd wprowadzanego tekstu. Na bieżąco można kontrolować zmiany
zachodzące podczas generowania stylu.

Rys. 5

Wiemy już, co oznaczają poszczególne fragmenty okna dialogowego, czas więc stworzyć nowy styl
tekstu. W tym celu naciskamy przycisk

Nowy

Rys. 6

i w nowo otwartym oknie dialogowym podajemy nazwę stylu, np.

Krystian-txt

Rys. 7

Od razu można dokonać edycji naszego stylu tekstu -- proponuję zatem zmienić domyślną

czcionkę stylu na Arial CE, a jej wielkość na 10.

Po potwierdzeniu wyboru przyciskiem

Zastosuj

możemy zamknąć okno dialogowe -- styl został

utworzony. Od tej chwili, jeśli wybierzemy nasz styl tekstu, nie będziemy musieli zmieniać

domyślnych ustawień czcionki.

styl multilinii

Kolejnym stylem, jaki omówię, będzie styl multilinii. Aby zmienić ustawienia standardowego stylu
multilinii lub stworzyć własny styl, musimy uruchomić okno zatytułowane

Style multilinii

(

Format

Styl multilinii...

Rys. 8

Praca z tym oknem nie różni się zbytnio od tej, którą trzeba wykonać podczas tworzenia

pozostałych stylów. Aby dodać nowy styl, wpisujemy jego nazwę w polu Nazwa i klikamy przycisk

Dodaj

. Styl ten zostanie automatycznie przyjęty jako domyślny i jako punkt wyjścia --

standardowy styl AutoCAD-a.

Rys. 9

Kiedy mamy już utworzony nowy styl, nadszedł czas na dokonanie zmian w jego wyglądzie. Służą

do tego przyciski znajdujące się pod rysunkiem przedstawiającym aktualny wygląd multilinii.

Po wciśnięciu przycisku

Cechy elementu...

generowane jest okno dialogowe, pozwalające na

Rys. 12

Ćwiczenie tego typu zmobilizuje Cię, Czytelniku, do przejrzenia właściwie wszystkich opcji

Stylu

multilinii

styl punktu

Kolejnym stylem, który pragnę omówić, będzie

styl punktu

. Jest to chyba najprostszy styl,

jakim dysponuje AutoCAD. Do jego określenia służy jedno okno dialogowe, które pozwala na

określenie np. wyglądu stawianego punktu oraz jego rozmiaru w jednostkach bezwzględnych lub

dopasowanych do rozmiaru ekranu.

Rys. 13

Aby wywołać powyższe okno dialogowe, klikamy kolejno

Format

Styl punktu...

. Ktoś

może zapytać, do czego właściwie punktu można używać. Zastosowań tego narzędzia jest całkiem

sporo, choćby oznaczenie punktów węzłowych czy punktów odniesienia.

Teraz potrafimy tworzyć w zasadzie wszystkie interesujące nas style, potrafimy również

dostosowywać je do naszych potrzeb. Cała ta wiedza będzie nam potrzebna do wykonania

własnego szablonu rysunkowego. Szablon taki uwolni nas od konieczności każdorazowego
tworzenia stylów czy zakładania po raz kolejny warstw. Oznacza to, że następna lekcja jeszcze

bardziej ułatwi naszą codzienną pracę.

Lekcja 8 -- Tworzenie własnego szablonu rysunkowego

Poprzednie lekcje pokazywały, jakie parametry można ustawić przy pomocy edycji

stylów. Przypomnijmy, że ustawialiśmy styl wymiarowania, styl tekstu itd. Dlaczego
wspomniane lekcje były takie ważne? Otóż, wiadomości zawarte w tych lekcjach będą

teraz wykorzystywane przez nas do wykonania szablonu pliku projektowego. Taki

szablon można przygotować raz, stosując tak zwaną "burzę mózgów" w celu ustalenia

jego wszystkich elementów. Następnie umieszczamy taki plik w ustalonym miejscu w
sieci i każdy pracownik biura projektowego ma do niego swobodny dostęp. Wszystkie

lekcje, które do tej pory przestudiowaliśmy, miały na celu ograniczenie pracochłonności

tworzenia projektu. Dzisiejsza lekcja będzie niejako zwieńczeniem poprzednich.

Nie wydłużając wstępu w nieskończoność, proponuję zabrać się do konkretnej pracy.

Najpierw ustalimy, co ma zawierać nasz szablon rysunkowy. Na pewno jedną z

najważniejszych rzeczy przy tworzeniu szablonu rysunkowego dla biura projektowego
jest ustalenie kolorów warstw i wszystkich parametrów z nimi związanych. Zacznijmy

więc od tego punktu. Otwieramy nowy rysunek i zakładamy sobie komplet używanych

warstw -- wraz z przypisaniem im odpowiednich parametrów związanych z kolorem oraz
rodzajem linii. Mój szablon rysunkowy będzie zawierał jedynie kilka podstawowych

warstw, lecz można przygotować taką ich ilość, jaka będzie potrzebna w danym biurze.

Zagadnienie zakładania warstw zostało omówione w lekcji 12. (kurs dla początkujących),
dlatego w tym miejscu pokażę tylko wynik założenia przeze mnie warstw.

Rys. 1

Teraz, mając założone warstwy, możemy przejść do ustalania stylu tekstu. Zastanówmy

się, dlaczego zaczniemy dalszą pracę nad szablonem od tego właśnie stylu. Powód jest

prosty -- możemy utworzyć określony styl tekstu (z odpowiednią czcionką), a następnie
użyć owego stylu do wymiarowania. Proponuję wykonanie kilku stylów tekstu -- zależnie

od stosowanej czcionki, jej rozmiaru czy też odpowiedniego formatowania. Warto

zauważyć, że takie podejście pozwoli na korzystanie z danego szablonu większej liczbie
współpracowników. Dodajmy, że tworzenie stylu tekstu zostało opisane w lekcji 7. tego

cyklu.

Rys. 2

Po wykonaniu stylów tekstu przyszedł czas na styl wymiarowania. Proponuję

przygotowanie jednego stylu o nazwie odpowiedniej dla jego zawartości, przy czym
będzie on obejmował większość zawiłości potrzebnych podczas wymiarowana danego

rysunku. Jako że nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkich wariantów, proponuję po

prostu dorabianie odpowiednich stylów wymiarowania opartych na tym podstawowym,
jaki sobie utworzymy. Tak więc klikamy

Format

Styl wymiarowania...

i do pracy.

Warto zauważyć, że zasady rządzące stylem wymiarowania zostały omówione w lekcji 6.
tego kursu, dlatego w tym miejscu pokażę jedynie kilka elementów, które na 100%

przydadzą się podczas późniejszej pracy z szablonem i samym projektem.

Pierwszym elementem, jaki zmienimy w naszym własnym stylu wymiarowym, będzie
parametr znajdujący się w zakładce

Tekst

, a mianowicie

Styl

. Parametr ten zostanie

automatycznie ustawiony na jeden ze zdefiniowanych wcześniej stylów tekstu.

Rys. 3

Jak widać na poniższym rysunku, wprowadzenie odpowiedniego stylu tekstu

automatycznie wpływa na generowany przez program podgląd.

Rys. 4

Oczywiście istnieje całkowita dowolność zmienianych parametrów podczas tworzenia

własnego stylu wymiarowania.

Kolejnym stylem, jaki zmienimy, będzie styl punktu. Punkt jest elementem rzadko

używanym podczas kreślenia rysunków mechanicznych czy architektonicznych, lecz np.

geodeci bardzo często korzystają z tego narzędzia. Jako że jestem mechanikiem, ustalę
styl punktu wg swego uznania, natomiast w wielobranżowej pracowni projektowej warto

odwołać się do fachowców.

Rys. 5

Kolejnymi elementami, jakie zostaną określone podczas tworzenia naszego własnego

szablonu rysunkowego, będą jednostki rysunkowe oraz ich typ i miara kątowa. Aby
określić jednostki rysunkowe, klikamy kolejno

Format

Jednostki...

. AutoCAD

automatycznie wyświetla okno dialogowe, które pozwala na edycję podstawowych
parametrów jednostek rysunkowych. Proponuję dokonać ustawień jednostek, podobnych

do tych przedstawionych na poniższym rysunku.

Rys. 6

Mając ustawione jednostki wraz z miarą kątową, jesteśmy w stanie określić zwrot, w

kierunku którego będzie liczony kąt. Tu również warto wprowadzić poniższe ustawienia.

Rys. 7

Powiedzmy, że w ten sposób zakończyliśmy generowanie wszystkich elementów, które

chcielibyśmy zachować jako w miarę niezmienne w każdym nowo otwartym projekcie.
Teraz nie pozostaje nic innego, jak zapisać przygotowany plik w formie szablonu

rysunkowego. Szablony rysunkowe w AutoCAD-zie mają rozszerzenie DWT, dlatego z
takim rozszerzeniem zapiszemy nasz plik. Klikamy zatem kolejno

Plik

Zapisz

jako...

i wówczas AutoCAD otwiera okno dialogowe zatytułowane

Zapisz rysunek

jako

Lekcja 9 -- Zaawansowane funkcje oglądania rysunku, widoki,
podgląd dynamiczny

Podczas ostatniej lekcji pokazałem, jak tworzyć szablony rysunkowe, zamieszczając w

nich własne style. W trakcie dzisiejszej lekcji pokażę, w jaki sposób oglądać wykonane
rysunki w taki sposób, aby ich edycja była jak najwygodniejsza. Rysowane przez nas do

tej pory wprawki były raczej małymi elementami, więc przeglądanie takich rysunków nie

nastręczało większych problemów. Jako przykład do oglądania w dzisiejszej lekcji

wykorzystam przygotowaną przeze mnie uszczelkę. Proponuję w celach treningowych
narysowanie takiego rysunku.

Rys. 1

Mając już przykładowy rysunek, możemy pozwolić sobie na jego dokładne obejrzenie

przy pomocy narzędzi, które zostały omówione w lekcji 11. poprzedniego cyklu dla
początkujących -- czyli

ZOOM

PAN

. Jednak oglądanie przy pomocy tych narzędzi jest w

pewnym sensie niepełne. AutoCAD oferuje jeszcze inne sposoby śledzenia zawartości
rysunku, a jednym z nich jest

Podgl

ąd

. Narzędzie to pozwala na stałe śledzenie

zawartości rysunku przy pomocy specjalnego okna dialogowego, które pozwala na
wykonywanie dynamicznych zbliżeń do wybranych fragmentów edytowanego rysunku.

Uff! Teraz może przejdźmy do praktyki. Aby uruchomić narzędzie podglądu, klikamy

ikonę przedstawioną poniżej:

Jeśli nie mamy dostępu do tej ikony, możemy ją wprowadzić na ekran, korzystając ze

wskazówek zawartych w lekcji 3. tego kursu.

Po kliknięciu powyższej ikony AutoCAD otworzy przed nami okno dialogowe, z którego
będziemy teraz korzystali w celu przeglądania tworzonego przez nas projektu.

Rys. 7

Innym sposobem, który ułatwia przeglądanie edytowanego rysunku, jest stosowanie
rzutni, zwanych również potocznie przez projektantów widokami. Idea pracy z rzutniami

jest bardzo prosta i praktycznie wykorzystuje się ją we wszystkich programach służących

do modelowania 3D. Ekran, na którym edytujemy rysunek, zostaje podzielony na pewną
skończoną liczbę niezależnych "widoków" -- rzutni. Najlepiej pokaże to poniższy

przykład, w którym możemy zaobserwować, że nasz rysunek jest widoczny niejako w

czterech niezależnych obszarach rysunkowych.

Rys. 8

Jak widać, takie ustawienie elementów pozwala na rozbicie rysunku niejako na cztery

mniejsze rysunki i oglądanie w tym samym czasie niezależnych fragmentów danego

projektu. Dodajmy, że nazwa "widoki" jest każdorazowo umieszczana w cudzysłowach,
ponieważ po prostu nie jest to prawidłowe określenie rzutni. Należy zaznaczyć, że

"widoki" pozwalają na oglądanie rysunku w zależności od zastosowanego układu

współrzędnych, ale o tym będzie mowa podczas kursu dla zaawansowanych

użytkowników. Teraz pokażę, jak wprowadzić rzutnie do aktualnego projektu.
Zaprezentuję jeden przykład -- moim zdaniem trudniejszy do opanowania, ale proponuję

również przećwiczenie pozostałych kombinacji rzutni.

Tak więc do pracy. Klikamy kolejno:

Widok

Rzutnie

Nowe rzutnie...

, po czym

AutoCAD w odpowiedzi pokaże okno dialogowe pozwalające na wybór odpowiedniej
konfiguracji rzutni.

Rys. 9

Zauważmy, że wybór odpowiedniego rodzaju rzutni jest intuicyjny i odpowiednio
zilustrowany. Wybieramy odpowiadającą nam konfigurację, a wówczas AutoCAD

automatycznie wstawi wybrany przez nas układ rzutni. Aby powrócić do starego układu z
jedną rzutnią, klikamy odpowiednio

Widok

Rzutnie

1 rzutnia

. Należy zauważyć,

że rzutnia gotowa do edycji jest zaznaczona białą obwódką.

Rys. 10

Jak już mówiłem, praca z rzutniami jest niezwykle wydajna, ponieważ możemy

jednocześnie oglądać we wszystkich rzutniach efekty edycji elementu powiększonego na
danej rzutni.

Sądzę, że przekonałem Cię, drogi Czytelniku do stosowania przedstawionych powyżej
narzędzi. Gwarantuję, że zastosowanie ich jeszcze bardziej skróci czas wykonywania

projektu oraz wpłynie na większy komfort pracy z projektem.

Lekcja 10 -- Rzutnie w obszarze modelu i praca z nimi

Ostatnią lekcję poświęciliśmy posługiwaniu się podglądem dynamicznym rysunku oraz

rzutniom. Podczas dzisiejszej lekcji narysujemy element z zastosowaniem rzutni.
Element będzie mało skomplikowany, ponieważ moją intencją jest przekonanie

wszystkich do korzystania z tego narzędzia. Jak zobaczymy, praca z rzutniami pozwala

na obrabianie elementu widzianego w kilku niezależnych pozycjach. Naszym założeniem

będzie podjęcie takich działań, aby nasz obiekt przypominał swoim wyglądem poniższy
rysunek.

Rys. 1

Aby można było wykonać ten rysunek bez zbędnego nakładu pracy, proponuję
uruchomienie czterech rzutni w układzie pokazanym na poniższym rysunku.

Rys. 2

Kolejnym krokiem będzie narysowanie prostokąta w obszarze zajmowanym przez

największą rzutnię.

Rys. 3

Jak widać, aktywna rzutnia jest otoczona białą obwódką, natomiast rysunek narysowany

w aktywnej -- głównej rzutni automatycznie pojawił się we wszystkich rzutniach. Teraz
zaokrąglimy narożniki prostokąta, a zadanie to wykonamy dzięki zastosowaniu naszych

rzutni. Proponuję w tym celu dokonać zoomowania do narożników naszego prostokąta w

taki sposób, aby w każdej rzutni był inny narożnik.

Rys. 11

Jak widać na pierwszy rzut oka, takie ustawienie rzutni nie pomoże nam w edycji

elementu, gdyż narożniki widziane w małych oknach są po prostu nieczytelne. Proponuję
zatem przełączenie się na cztery rzutnie, ale o jednakowych rozmiarach -- będzie to na

pewno wygodniejsze. Aby zmienić widok rzutni, musimy najpierw przełączyć się w tryb

wyświetlania jednej rzutni. W przeciwnym razie AutoCAD przyjmie, że chcemy dokonać

kolejnego podziału istniejącej rzutni.

Rys. 12

Po przełączeniu się -- kolejno -- na jedną rzutnie, a następnie na cztery rzutnie o
jednakowych rozmiarach, dokonujemy zbliżenia do poszczególnych narożników.

Rys. 13

Teraz możemy już zaokrąglić krawędzie w narożnikach. W kolejnym kroku narysujemy

okręgi wraz z liniami środkowymi oraz wprowadzimy kreskowanie. Zwróćmy uwagę, że
kiedy rysujemy na jednej rzutni i przenosimy się do innej (za pomocą kliknięcia w nią),

narzędzie rysunkowe nie przestaje działać i dalej możemy przy jego pomocy edytować

tworzony przez nas projekt. Co więcej, narysowanie linii na jednej z rzutni powoduje, że
jest ona automatycznie widziana na pozostałych. Teraz temat rzutni jest już chyba w stu

procentach opanowany: wiemy, jak je włączać, jak na nich rysować, a także -- do czego

służą. Jednak to jeszcze nie wszystko. Otóż, nasze wygenerowane w pocie czoła rzutnie

możemy w razie potrzeby łączyć w jedną. Niezbędny jest tylko jeden warunek: powinny
leżeć obok siebie. W tym celu klikamy kolejno

Widok

Rzutnie

łącz

, po czym

wskazujemy pierwszą rzutnię do połączenia i potem drugą rzutnię, a AutoCAD już

zupełnie automatycznie łączy ze sobą zaznaczone obszary.

Rys. 14

Jak widać na powyższym rysunku, jesteśmy w stanie wykonać praktycznie dowolną
modyfikację rzutni -- w zależności od naszych potrzeb: możemy w danej chwili oglądać z

bliska wybrane fragmenty rysunku oraz nanosić na nie odpowiednie zmiany. Jedyną

przeszkodą w pełnym korzystaniu z rzutni jest mały monitor -- im większy, tym w danej

chwili jesteśmy w stanie otworzyć więcej rzutni jednocześnie i pracować na nich,
zachowując komfort projektowania oraz nie narażając się na zmęczenie wzroku.

Jednym słowem, warto stosować rzutne przy wykonywaniu projektów, ich zaletą jest
pełna konfiguralność, można je dostosować do aktualnych potrzeb.

Lekcja 11 -- Częściowe wczytywanie rysunku

Podczas ostatniej lekcji powiedzieliśmy sobie kilka słów na temat pracy z rzutniami oraz

dostosowania ich do własnych potrzeb. Podczas dzisiejszej powiem parę słów na temat
częściowego otwarcia rysunku. Co to jest i dlaczego chcę temu poświęcić całą jedną

lekcję? Ano dlatego, że jest to nowa rzecz w AutoCAD-zie 2000 i dlatego, że jest bardzo

przydatna podczas pracy z rysunkami o dużym stopniu skomplikowania i rozmiarach

oraz podczas prac związanych z różnymi branżami w danym biurze projektowym.

Zacznijmy zatem do przygotowania pliku zawierającego kilka warstw odpowiednio

nazwanych oraz mających nadane kolory oraz rodzaje linii. Ja wykorzystam rysunek
pokazany poniżej.

Rys. 1

Jak widać, rysunek ten jest odpowiednio przygotowany -- posiada warstwy oraz
odpowiednie kolory do nich przypisane. Teraz zapiszmy ten rysunek w pliku, nadając mu

dowolną nazwę -- w następnym kroku dokonamy jego częściowego otwarcia.

Aby dokonać częściowego otwarcia pliku, musi być on zapisany w formacie AutoCAD

2000. Jeśli zatem mamy gotowy rysunek np. w formacie AutoCAD R14, warto go

otworzyć i zapisać w formacie następcy.

Rys. 6

Po tym wyborze mogę nakazać AutoCAD-owi wczytanie wybranego zakresu warstw i

zobaczyć wyniki działania.

Rys. 7

Tak jak widać, rysunek jest pozbawiony niektórych zbędnych dodatków takich jak
wymiary oraz kreskowania. Ale co zrobić, jeśli chcemy teraz takie elementy dodać. Ano
nic prostszego -- klikamy kolejno

Plik

Wczytaj Cz

ęściowo

i zaznaczmy kolejne

warstwy do wczytania na rysunku w oknie dialogowym, które już poznaliśmy. Tak więc

można powiedzieć: fajna zabawka, ale czym, poza oszczędnością pamięci, różni się ona

od włączania czy wyłączania odpowiednich warstw na rysunku wczytanym w całości. Jest
jeden pewien malutki "detalik", który pozwala na częściowe wczytanie kawałka rysunku i

dołączenie jego reszty, ale tylko w jego wskazanym fragmencie. Aby pokazać taką

sztukę, dołączę do naszego częściowo otwartego rysunku informacje, jakie mnie
interesują, ale tylko w części pokazanej na poniższym rysunku.

Lekcja 12 -- Centrum Danych Projektowych (Design Center)

Po serii ostatnich lekcji wiemy już, w jaki sposób modelować w 2D, jak tworzyć własne

szablony oraz ułatwiać sobie pracę za pomocą częściowego wczytywania rysunku. Jest
jeszcze jedno przydatne narzędzie, nazwane przez Autodesk Centrum Danych

Projektowych (Design Center). Narzędzie to zostało wprowadzone w wersji 2000

AutoCAD-a i od razu podbiło serca projektantów wszystkich branż. Nareszcie można

zobaczyć, jakie style są wprowadzone w danym rysunku. Bez otwierania rysunku można
przejrzeć, jakie bloki są w nim zawarte. Za pomocą tego narzędzia jesteśmy w stanie

wykonać rysunek, bez rysowania praktycznie ani jednej kreski -- pod warunkiem, że w

innych rysunkach mamy odpowiednie bloki, których użyjemy w naszym nowym dziele.
Ale dość tych zachwytów, pora na pokazanie narzędzia w pracy i przećwiczenie jego

standardowych opcji.

Zaczniemy od uruchomienia Centrum Danych Projektowych -- tak więc klikamy poniższą
ikonę:

Rys. 1

w efekcie czego AutoCAD pokaże nam narzędzie

Centrum Danych Projektowych

(

CDP

Rys. 2

Jak widać, okno jest wzorowane na Eksploratorze Windows, co gwarantuje potrzebną

nam funkcjonalność. Narzędzie jest odpowiednio podzielone na kilka sekcji, które
możemy dowolnie włączać i wyłączać. Lewe okno

CDP

daje możliwość przeszukiwania

katalogów pogrupowanych na odpowiednich dyskach. Pozwala również na wyświetlanie
ich zawartości.

CDP

zostało tak zaprojektowane, aby niejako pomagać w wyszukiwaniu

plików AutoCAD-a -- każdy z takich plików może zostać rozwinięty w lewym oknie i
możemy wtedy zobaczyć cechy, jakie są do niego przypisane.

Rys. 3

Prawa część okna

CDP

pozwala na przeglądanie zawartości cech przypisanych do danego

pliku. Okno to umożliwia odpowiedni podgląd bloków, rodzajów linii zdefiniowanych w
danym rysunku, stylów wymiarowania, a nawet warstw.

Rys. 4

Ktoś może powiedzieć: "Ładnie to wygląda, ale jak z tego praktycznie korzystać podczas

codziennej pracy projektowej?". Aby nie przeciągać opisów teoretycznych, wykonajmy
małe ćwiczonko, które pozwoli utrwalić wiedzę na temat

CDP

Otwórzmy zatem nowy rysunek. Następnie otwórzmy CDP. W kolejnym kroku znajdźmy
katalog z naszymi rysunkami lub rysunkami przykładowymi, dostarczonymi do AutoCAD-

a. Robimy to w lewym oknie, stosując narzędzia znane nam z Eksploratora Windows.

Wyszukujemy jeden z plików, z którego będziemy czerpali materiał do naszego nowego
dzieła. Rozwijamy jego cechy i klikamy najpierw na warstwach.

Rys. 5

Jak widać, w prawym oknie pojawiły się wszystkie warstwy zebrane w tym rysunku.
Kliknijmy jedną z nich i przeciągnijmy ją do naszego nowo otwartego rysunku. Jak

widać, AutoCAD automatycznie dołączył warstwę.

Rys. 6

W ten sam sposób możemy przenosić warstwy z dowolnego pliku, jaki mamy. Dana
warstwa wraz z jej ustawieniami zostanie przyłączona do nowego rysunku. W podobny

sposób możemy dodawać do rysunku np. style tekstu czy style wymiarowania --

przeciągając je wprost do rysunku z CDP. Wykonując kilka ruchów myszą, oszczędzamy
kilkadziesiąt minut pracy podczas tworzenia po raz kolejny jakiegoś rzadko używanego
stylu. Najlepsza zabawa zaczyna się jednak po wybraniu cechy

bloki

. W prawej części

CDP automatycznie pojawia się ich graficzna reprezentacja, często uzupełniona o

odpowiedni opis -- lecz nie jest to konieczne.

Lekcja 13 -- Eksport danych z AutoCAD-a

W poprzednich lekcjach zapoznaliśmy się z metodami rysowania w AutoCAD-zie oraz

konfigurowania swojego środowiska pracy w tym programie. Potrafimy teraz wykonać
niemal każdy projekt w przestrzeni 2D, nie tracąc czasu na dodatkowe czynności

konfiguracyjne podczas projektowania. Zdarza się jednak, że efekty naszej pracy muszą

zostać zademonstrowane w formie odmiennej od standardowego nośnika, czyli

odpowiedniego arkusza folii czy papieru. Przykładem może być przedstawienie naszego
projektu w formie prezentacji czy też drukowanego folderu. Może się zdarzyć, że nasi

kontrahenci nie będą mieli AutoCAD-a, lecz inny program, za pomocą którego będą

chcieli nanieść poprawki na materiał projektowy. W takich sytuacjach również musimy
sobie radzić. Niniejsza lekcja będzie w całości poświęcona metodom eksportowania

plików AutoCAD-a i przetwarzania ich w innych programach. Przedstawię sposoby

zapisywania plików w postaci umożliwiającej ich dalszą edycję w programach CAD lub

innych programach pozwalających na przetwarzanie grafiki wektorowej. Pokażę również,
w jaki sposób przygotować pliki do druku czy prezentacji w Internecie.

Zacznijmy od narysowania dowolnego projektu w AutoCAD-zie, aby mieć odpowiedni
materiał, który będziemy mogli dowolnie przetwarzać na różne formaty. Proponuję

narysowanie w miarę prostego rysunku, ponieważ naszym celem nie jest rozwijanie

swoich zdolności artystycznych, lecz poznanie sposobów konwersji plików graficznych.
Przygotowałem rysunek takiej oto blaszki:

Rys. 1

Ponieważ najczęściej będziemy wymieniać się plikami z różnego rodzaju biurami

projektowymi, w pierwszej kolejności przedstawię sposoby zapisywania rysunków w

formatach "zrozumiałych" dla różnych wersji AutoCAD-a. Program ten, podobnie jak inne
programy windowsowe, udostępnia opcję

Zapisz jako

znajdującą się w menu

Plik

Opcja ta umożliwia zapis dowolnego rysunku do pliku, który może być odczytywany
przez wcześniejsze wersje programu. A zatem, mając już przygotowany rysunek,
wybieramy kolejno

Plik/Zapisz jako

. Zostanie otwarte okno dialogowe

umożliwiające zapisanie pliku w standardowym formacie AutoCAD-a 2000. Po rozwinięciu
menu o nazwie

Zapisz jako typ

możemy wybrać dowolny format zapisu.

Rys. 2

Jak widać na rysunku, w ten sam sposób możemy zapisać plik w formacie DXF, czyli w

formacie wektorowym. Plik w takim formacie możemy następnie edytować zarówno w

AutoCAD-zie, jak i innych aplikacjach graficznych. Możemy taki plik wyeksportować np.
do programu CorelDRAW i tam nanieść stosowne poprawki. Wiele programów

przeznaczonych do tworzenia grafiki i wspomagania projektowania akceptuje format

DXF.

Potrafimy już zapisywać pliki w różnych formatach wektorowych, ale co zrobić, gdy

chcemy wstawić część naszego projektu do opisu tworzonego np. w Wordzie lub jeśli

chcemy użyć fragmentu projektu w prezentacji dla inwestorów? Nic prostszego --
AutoCAD umożliwia również eksport danych w postaci rastrowej, np. poprzez

przetworzenie danych na rastrowy format BMP lub na format EPS, który może zawierać

dane postscriptowe (grafikę wektorową) i bitmapowe. Przy eksporcie plików
przeznaczonych do druku lub do publikacji na stronach WWW czy w różnego rodzaju

prezentacjach najczęściej używam formatu EPS, który jest akceptowany przez programy

graficzne, takie jak np. Photoshop.

Spróbujmy sprawdzić w praktyce możliwości AutoCAD-a w zakresie eksportu, zapisując

przykładowy rysunek np. w formacie EPS. W tym celu wybieramy z menu górnego

Plik/Eksport

i w otwartym oknie dialogowym zatytułowanym

Eksport danych

nadajemy nowemu plikowi stosowną nazwę, a następnie z menu rozwijanego

Zapisz

jako typ

wybieramy odpowiedni format eksportowanego pliku.

Rys. 3

Jak widać, AutoCAD umożliwia eksportowanie danych również do innych formatów,

jednak te omówione powyżej są najczęściej używane przez projektantów do prezentacji

swoich osiągnięć. Oprócz wspomnianych, w biurach architektonicznych jest jeszcze
stosowany format 3DS, który umożliwia eksportowanie danych do programu 3DStudio i

późniejszą ich obróbkę w tym programie.

Na zakończenie chciałbym zaprezentować jeszcze jeden format danych zyskujący coraz
większą popularność wśród projektantów przesyłających swoje projekty w Internecie,

mianowicie format DWF. Format ten umożliwia przeglądanie zawartości rysunku w

dowolnej przeglądarce internetowej wyposażonej w odpowiednie rozszerzenie, np. Whip!
Aby przygotować plik z rozszerzeniem DWF, ustawiamy odpowiednio widoki w obszarze

papieru i drukujemy tak przygotowany format za pomocą "plotera" oznaczonego jako

DWF Clasic

. Rysunek zostanie automatycznie umieszczony w pliku i umożliwi jego

przeglądanie w przeglądarce -- z tym że, jak już wspomniałem, trzeba zainstalować

odpowiednie rozszerzenie.

Rys. 4

Zaletą tego formatu jest możliwość oglądania rysunku bezpośrednio w AutoCAD-zie, z

wykorzystaniem dostępnych narzędzi przeglądania. Ponadto oglądający nie ma

Lekcja 14 -- Przestrzeń AutoCAD-a -- wstęp do 3D

Na zakończenie cyklu lekcji przeznaczonych dla użytkowników średnio zaawansowanych

chciałbym omówić zagadnienie przestrzeni w AutoCAD-zie oraz poruszyć kwestię
posługiwania się układami współrzędnych. Przedstawione tu informacje potraktujmy jako

wstęp do projektowania w 3D, ponieważ tworzenie w trzech wymiarach wymaga

umiejętności sprawnego poruszania się w przestrzeni AutoCAD-a. Najpierw przedstawię

podstawowe pojęcia.

Przestrzeń AutoCAD-a jest zbudowana wokół kartezjańskiego układu współrzędnych.

Oznacza to, że każdy punkt w przestrzeni posiada trzy współrzędne (X,Y,Z). Do tej pory
wszystkie rysowane przez nas projekty były wykonywane w tak zwanym globalnym

układzie współrzędnych (GUW). Układ ten jest na stałe związany z rysunkiem i nie może

zostać zmieniony przez użytkownika. Do tej pory współrzędna Z była równa 0. GUW jest
łatwy do rozpoznania, ponieważ jest oznaczony na rysunku w sposób pokazany poniżej.

Rys. 1

GUW nie jest jednak jedynym układem współrzędnych, jakiego możemy używać podczas

pracy z AutoCAD-em, ponieważ użytkownik może zdefiniować dowolną liczbę własnych

układów współrzędnych, zwanych lokalnymi układami współrzędnych (LUW).

Rys. 2

Każdy z nowo zdefiniowanych lokalnych układów współrzędnych może zostać

odpowiednio nazwany, co ułatwia jego identyfikację w systemie oraz łatwe przełączanie

się pomiędzy zdefiniowanymi LUW-ami.

Teraz od teorii przejdziemy do praktyki. Proponuję narysowanie kilku elementów na

specjalnie do tego celu stworzonych lokalnych układach współrzędnych. Sądzę, że takie
rozwiązanie przekona Czytelników do stosowania lokalnych układów współrzędnych

podczas pracy z AutoCAD-em w przestrzeni trójwymiarowej. Zacznijmy od narysowania

prostego elementu zamkniętego -- radzę wszystkie elementy płaskie, które mają być
przekształcane w obiekty 3D, rysować za pomocą polilinii lub, jeśli ktoś woli rysować

linią, przekształcać narysowane w ten sposób płaskie elementy w polilinię poleceniem

EDPLIN

. A zatem narysujmy jakiś niezbyt skomplikowany obiekt -- dziś nie jest naszym

celem komplikowanie tworzonych modeli, lecz nauka obsługi układów współrzędnych,

ponieważ wiedza, jaką przyswoimy sobie podczas tej lekcji, z pewnością zaowocuje w
przyszłości.

Rys. 3

Kolejną czynnością będzie wyświetlenie dwóch pasków narzędzi, które służą do obsługi
układów współrzędnych, o nazwach

LUW

LUW II

Rys. 4. LUW

Rys. 5. LUW II

Mając już przygotowane środowisko pracy, stwórzmy układ współrzędnych ulokowany w
lewym dolnym narożniku prostokąta. W tym celu klikamy ikonę zwaną

LUW

po czym w linii poleceń wpisujemy literę

(która oznacza, że chcemy utworzyć nowy

lokalny układ współrzędnych), a następnie wskazujemy lewy dolny róg prostokąta.
Program w tym miejscu wstawi lokalny układ współrzędnych. Od tej pory w punkcie tym

są następujące współrzędne: x=0, y=0, z=0.

Rys. 6

Układ ten możemy określić jako

LUW01

. Układ można nazwać za pomocą tej samej ikony

-- zamiast klawisza

wciskamy klawisz

(co oznacza

Zapisz

), a następnie nadajemy

naszemu LUW-owi nazwę. Jeśli w tej chwili rozwiniemy okno kliknięciem odpowiedniej
ikony na pasku narzędzi

LUW II

, będziemy mogli zobaczyć, że obok standardowo

zdefiniowanych układów powstałych na bazie GUW pojawił się układ nazwany

LUW01

Rys. 7

Teraz za pomocą narzędzia

Obrót wzgl

ędem osi X

dokonamy obrotu LUW o 90° -- oznaczenie LUW natychmiast zniknie z ekranu,
natomiast w lewym dolnym rogu pojawi się następujący znaczek:

Rys. 8

który informuje, że płaszczyzna XY bieżącego układu współrzędnych jest prostopadła do

ekranu. Za pomocą narzędzia 3Dorbit możemy obejrzeć nasze dzieło.

Rys. 9

Używając znanych już narzędzi, możemy nazwać nowy LUW jako

LUW 02

i narysować

kolejny prostokąt lub inny obiekt.

Rys. 10

Przy użyciu rozwijanego menu, dostępnego z poziomu paska narzędzi

LUW II

, możemy

się przełączać pomiędzy stworzonymi układami współrzędnych.

Rys. 11

Jak widać, stosowanie LUW-ów umożliwia definiowanie osobnych układów współrzędnych
dla poszczególnych płaszczyzn konstrukcyjnych, co wraz z nadawaniem im odpowiednich

nazw znacznie skraca czas projektowania. Lokalne układy współrzędnych można również

stosować podczas tworzenia rysunków płaskich, np. w celu obrócenia układu

współrzędnych o 45°.

Mam nadzieję, że niniejsza lekcja, ostatnia z cyklu dla średnio zaawansowanych,

rozbudziła apetyty Czytelników na lekcje następne. W kolejnym cyklu lekcji zostaną
przedstawione techniki i sposoby tworzenia modeli w przestrzeni trójwymiarowej.