background image

2014-03-11 

Choroby autoimmunologiczne 

część 2 

Piotr Trzonkowski 

Choroby swoiste narządowo 

Choroby narządowe 

Charakterystyczną cechą jest to, że choroba atakuje jeden 

narząd lub tkankę wywołując jej uszkodzenie i zespół objawów 

klinicznych charakterystyczny dla danego narządu lub tkanki 
 

Stopień uszkodzenia zależy od rozpoznawanego autoantygenu 

oraz długości trwania choroby 
 

W wielu przypadkach uszkodzenia mniejszego stopnia i związane z 

tym objawy mogą dotyczyć nawet bardzo odległych tkanek – 

szczególnie gdy choroba jest rozpoznawana i leczona w jej późnej 

fazie. Jest to związane z napędzaniem się odpowiedzi 

immunologicznej (dodatnia pętla sprzężenia zwrotnego) i 

angażowaniem kolejnych mechanizmów w miarę rozwoju 

uszkodzenia 

A-PDF Page Cut DEMO: Purchase from www.A-PDF.com to remove the
watermark

background image

2014-03-11 

Choroby autoimmunologiczne 

część 2 

Piotr Trzonkowski 

Choroby swoiste narządowo 

Choroby narządowe 

Charakterystyczną cechą jest to, że choroba atakuje jeden 

narząd lub tkankę wywołując jej uszkodzenie i zespół objawów 

klinicznych charakterystyczny dla danego narządu lub tkanki 
 

Stopień uszkodzenia zależy od rozpoznawanego autoantygenu 

oraz długości trwania choroby 
 

W wielu przypadkach uszkodzenia mniejszego stopnia i związane z 

tym objawy mogą dotyczyć nawet bardzo odległych tkanek – 

szczególnie gdy choroba jest rozpoznawana i leczona w jej późnej 

fazie. Jest to związane z napędzaniem się odpowiedzi 

immunologicznej (dodatnia pętla sprzężenia zwrotnego) i 

angażowaniem kolejnych mechanizmów w miarę rozwoju 

uszkodzenia 

background image

2014-03-11 

Choroby autoimmunologiczne 

część 2 

Piotr Trzonkowski 

Choroby swoiste narządowo 

Choroby narządowe 

Charakterystyczną cechą jest to, że choroba atakuje jeden 

narząd lub tkankę wywołując jej uszkodzenie i zespół objawów 

klinicznych charakterystyczny dla danego narządu lub tkanki 
 

Stopień uszkodzenia zależy od rozpoznawanego autoantygenu 

oraz długości trwania choroby 
 

W wielu przypadkach uszkodzenia mniejszego stopnia i związane z 

tym objawy mogą dotyczyć nawet bardzo odległych tkanek – 

szczególnie gdy choroba jest rozpoznawana i leczona w jej późnej 

fazie. Jest to związane z napędzaniem się odpowiedzi 

immunologicznej (dodatnia pętla sprzężenia zwrotnego) i 

angażowaniem kolejnych mechanizmów w miarę rozwoju 

uszkodzenia 

background image

2014-03-11 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Kłębuszkowe zapalenie nerek 

Budowa kłębuszka 

background image

2014-03-11 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Kłębuszkowe zapalenie nerek 

Budowa kłębuszka 

background image

2014-03-11 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Kłębuszkowe zapalenie nerek 

Budowa kłębuszka 

background image

2014-03-11 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

glomerulopatia 

proteinuria 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ II - w 
przebiegu chorób 
układowych; 
charakterystyczne ziarniste 
złogi w IF 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ I (antygen 
w GBM 

– z. Goodpasture’a); 

charakterystyczne linijne złogi 
w IF 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

background image

2014-03-11 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

glomerulopatia 

proteinuria 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ II - w 
przebiegu chorób 
układowych; 
charakterystyczne ziarniste 
złogi w IF 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ I (antygen 
w GBM 

– z. Goodpasture’a); 

charakterystyczne linijne złogi 
w IF 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

background image

2014-03-11 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

glomerulopatia 

proteinuria 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ II - w 
przebiegu chorób 
układowych; 
charakterystyczne ziarniste 
złogi w IF 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

Podostre KZN z 
półksiężycami Typ I (antygen 
w GBM 

– z. Goodpasture’a); 

charakterystyczne linijne złogi 
w IF 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

background image

2014-03-11 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

- Ostre rozplemowe KZN (APGN) 

Zastój leukocytów i 
rozplem komórek 
kłębuszka 

„Garby” z KI endostreptozyny i 
Ig p/ endostreptozynie 
streptokoków po nabłonkowej 
stronie kłębka 

Normalny kłębuszek 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Stwardnienie rozsiane (SM) 

 

MS może występować jako remisja/wznowa; 
pierwotnie postępująca, wtórnie postępująca, 
nawracająca-postępująca 
 

Typowo nawroty charakteryzują się stopniowo 
narastającymi ogniskowymi ubytkami 
neurologicznymi, które ustępują 
spontanicznie w ciągu tygodni-miesięcy  
 

Typowe są zmiany czuciowe (najczęstsze), 
słabość i utrata sprawności manualnej, 
zmniejszona ostrość wzroku, podwójne 
widzenie, problemy z koordynacją ruchową i 
utrzymaniem równowagi 

 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

- Ostre rozplemowe KZN (APGN) 

Zastój leukocytów i 
rozplem komórek 
kłębuszka 

„Garby” z KI endostreptozyny i 
Ig p/ endostreptozynie 
streptokoków po nabłonkowej 
stronie kłębka 

Normalny kłębuszek 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Stwardnienie rozsiane (SM) 

 

MS może występować jako remisja/wznowa; 
pierwotnie postępująca, wtórnie postępująca, 
nawracająca-postępująca 
 

Typowo nawroty charakteryzują się stopniowo 
narastającymi ogniskowymi ubytkami 
neurologicznymi, które ustępują 
spontanicznie w ciągu tygodni-miesięcy  
 

Typowe są zmiany czuciowe (najczęstsze), 
słabość i utrata sprawności manualnej, 
zmniejszona ostrość wzroku, podwójne 
widzenie, problemy z koordynacją ruchową i 
utrzymaniem równowagi 

 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

Sposoby uszkodzenia kłębuszka 

- Ostre rozplemowe KZN (APGN) 

Zastój leukocytów i 
rozplem komórek 
kłębuszka 

„Garby” z KI endostreptozyny i 
Ig p/ endostreptozynie 
streptokoków po nabłonkowej 
stronie kłębka 

Normalny kłębuszek 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Stwardnienie rozsiane (SM) 

 

MS może występować jako remisja/wznowa; 
pierwotnie postępująca, wtórnie postępująca, 
nawracająca-postępująca 
 

Typowo nawroty charakteryzują się stopniowo 
narastającymi ogniskowymi ubytkami 
neurologicznymi, które ustępują 
spontanicznie w ciągu tygodni-miesięcy  
 

Typowe są zmiany czuciowe (najczęstsze), 
słabość i utrata sprawności manualnej, 
zmniejszona ostrość wzroku, podwójne 
widzenie, problemy z koordynacją ruchową i 
utrzymaniem równowagi 

 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

Czynnik infekcyjny (

Herpes simplex 

typ 6 i EBV) – 

mimikra molekularna z MBP  

i/lub  

Aktywacja pośrednia (bystander activation) 

autoreaktywnych limfocytów poprzez obecne lokalnie 

czynniki zapalne i superantygeny [Uhtoff's phenomenon 

– przejściowe pogorszenie przy gorączce lub wysiłku i 

powrót do normy przy normalnej temp.]  

 

Skład kwasów tłuszczowych w diecie i niska podaż 

witaminy D3 [wykazano występowanie choroby głównie 

na półkuli północnej - migracja w dzieciństwie znacznie 

zmniejsza ryzyko] 

 

 

 

Etiologia MS – 

czynniki środowiskowe 

20-40x większe ryzyko zachorowania wśród krewnych 
pacjenta 

Wyższa zachorowalność u osób z haplotypem HLA DR15 
(DRB1∗1501, DRB5∗0101, DQA1∗0102, DQB1∗0602) 

Niektóre polimorfizmy IL7R, IFNγ i apolipoproteiną E 
(ApoE) 
 
 
 
 

     

Etiologia MS – 

czynniki genetyczne 

Stwardnienie rozsiane (SM) – typ II 

 

Obszary 
zdemielinizowane  

Granica między 

zdemielinizowaną 

płytką i tkanką 

normalną (liczne 

limfocyty 

okołonaczyniowo)  

Ten sam skrawek barwiony na 

obecność aksonów (mniejsza 

gęstość po stronie płytki z 

cechami remielinizacji) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Chapel 2013 

background image

2014-03-11 

Czynnik infekcyjny (

Herpes simplex 

typ 6 i EBV) – 

mimikra molekularna z MBP  

i/lub  

Aktywacja pośrednia (bystander activation) 

autoreaktywnych limfocytów poprzez obecne lokalnie 

czynniki zapalne i superantygeny [Uhtoff's phenomenon 

– przejściowe pogorszenie przy gorączce lub wysiłku i 

powrót do normy przy normalnej temp.]  

 

Skład kwasów tłuszczowych w diecie i niska podaż 

witaminy D3 [wykazano występowanie choroby głównie 

na półkuli północnej - migracja w dzieciństwie znacznie 

zmniejsza ryzyko] 

 

 

 

Etiologia MS – 

czynniki środowiskowe 

20-40x większe ryzyko zachorowania wśród krewnych 
pacjenta 

Wyższa zachorowalność u osób z haplotypem HLA DR15 
(DRB1∗1501, DRB5∗0101, DQA1∗0102, DQB1∗0602) 

Niektóre polimorfizmy IL7R, IFNγ i apolipoproteiną E 
(ApoE) 
 
 
 
 

     

Etiologia MS – 

czynniki genetyczne 

Stwardnienie rozsiane (SM) – typ II 

 

Obszary 
zdemielinizowane  

Granica między 

zdemielinizowaną 

płytką i tkanką 

normalną (liczne 

limfocyty 

okołonaczyniowo)  

Ten sam skrawek barwiony na 

obecność aksonów (mniejsza 

gęstość po stronie płytki z 

cechami remielinizacji) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Chapel 2013 

background image

2014-03-11 

Czynnik infekcyjny (

Herpes simplex 

typ 6 i EBV) – 

mimikra molekularna z MBP  

i/lub  

Aktywacja pośrednia (bystander activation) 

autoreaktywnych limfocytów poprzez obecne lokalnie 

czynniki zapalne i superantygeny [Uhtoff's phenomenon 

– przejściowe pogorszenie przy gorączce lub wysiłku i 

powrót do normy przy normalnej temp.]  

 

Skład kwasów tłuszczowych w diecie i niska podaż 

witaminy D3 [wykazano występowanie choroby głównie 

na półkuli północnej - migracja w dzieciństwie znacznie 

zmniejsza ryzyko] 

 

 

 

Etiologia MS – 

czynniki środowiskowe 

20-40x większe ryzyko zachorowania wśród krewnych 
pacjenta 

Wyższa zachorowalność u osób z haplotypem HLA DR15 
(DRB1∗1501, DRB5∗0101, DQA1∗0102, DQB1∗0602) 

Niektóre polimorfizmy IL7R, IFNγ i apolipoproteiną E 
(ApoE) 
 
 
 
 

     

Etiologia MS – 

czynniki genetyczne 

Stwardnienie rozsiane (SM) – typ II 

 

Obszary 
zdemielinizowane  

Granica między 

zdemielinizowaną 

płytką i tkanką 

normalną (liczne 

limfocyty 

okołonaczyniowo)  

Ten sam skrawek barwiony na 

obecność aksonów (mniejsza 

gęstość po stronie płytki z 

cechami remielinizacji) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Chapel 2013 

background image

2014-03-11 

 

 
 

Diagnostyka zapalnej neurodegeneracji: 

izoelektroogniskowanie 

SM – 

proces immunologiczny tłumaczy zaostrzenia choroby 

 

Neurodegeneracja 

Zapalenie  

Chemotaksja innych komórek 

i sekrecja czynników 

prozapalnych: 

IFN-

γ, IL-23, TNF-α, 

limfotoksyna, CCL3 (P-1a), 

CCL4 (MIP-1b), and CCL5 

(RANTES), CCL2 (MCP-1), 

CCL7 (MCP-3), CCL8 (MCP-2), 

CXCL10 (IP-10),  

CD4+Th1 

antyMBP 

IFNβ, IL10, 
TGFβ 

IFNγ, TNFα 

Czynnik 

infekcyjny 

i/lub 

bystander 
activation
 

Uszkodzenie 

oligodendrocytów i aksonów 

w istocie białej przez: ROI, 

cytokiny, odkładanie złogów 

dopełniacza, aktywacja 

dopełniacza zależna od Ig, 

ADCC, immunofagocytoza przez 

Fc, fagocytoza mieliny, efekt 

cytotoksyczny CD8+ 

Remisja

: aktywacja limfocytów Treg 

CD4+CD25+ i komórek NK, które 

zmieniają profil cytokin do Th2, dochodzi 

do remielinizacji i „wygaszenia” 

zapalenia.  

„Jakość” tak wyleczonej tkanki w remisji 

jest gorsza (grubość mieliny jest 

zmniejszona, przewodnictwo wolniejsze)  

Stwardnienie koncentryczne Balo 

– 

rzadka postać MS, zwykle towarzyszy 

modelowi 3 - 

naprzemiennie ułożone 

okręgi tkanki normalnej i zdemielinizowanej. 

W tkance zdemielinizowanej występuje 

wysoki poziom indukowanej syntetazy NO 

(marker procesu zapalnego), a w tkance 

normalnej markery hipoksji (HIF - hypoxia-

inducing factor (HIF), heat shock protein 70 

(HSP-70) 

i cząsteczki D-110), co może 

świadczyć o roli niedotlenienia w 

uszkodzeniu tkanki. 

Dzięki obecności 

neuroprotekcyjnego HIF i HSP70 brzegi 

zmiany są bardziej odporne, ale 

postępujący proces powoduje tworzenie 

następnego zdemielinizowanego obszaru 

bardziej obwodowo.  

Stwardnienie rozsiane (SM) – morfologia świadczy 

o heterogenności lub fazach choroby??? 

 

wikipedia 

background image

2014-03-11 

 

 
 

Diagnostyka zapalnej neurodegeneracji: 

izoelektroogniskowanie 

SM – 

proces immunologiczny tłumaczy zaostrzenia choroby 

 

Neurodegeneracja 

Zapalenie  

Chemotaksja innych komórek 

i sekrecja czynników 

prozapalnych: 

IFN-

γ, IL-23, TNF-α, 

limfotoksyna, CCL3 (P-1a), 

CCL4 (MIP-1b), and CCL5 

(RANTES), CCL2 (MCP-1), 

CCL7 (MCP-3), CCL8 (MCP-2), 

CXCL10 (IP-10),  

CD4+Th1 

antyMBP 

IFNβ, IL10, 
TGFβ 

IFNγ, TNFα 

Czynnik 

infekcyjny 

i/lub 

bystander 
activation
 

Uszkodzenie 

oligodendrocytów i aksonów 

w istocie białej przez: ROI, 

cytokiny, odkładanie złogów 

dopełniacza, aktywacja 

dopełniacza zależna od Ig, 

ADCC, immunofagocytoza przez 

Fc, fagocytoza mieliny, efekt 

cytotoksyczny CD8+ 

Remisja

: aktywacja limfocytów Treg 

CD4+CD25+ i komórek NK, które 

zmieniają profil cytokin do Th2, dochodzi 

do remielinizacji i „wygaszenia” 

zapalenia.  

„Jakość” tak wyleczonej tkanki w remisji 

jest gorsza (grubość mieliny jest 

zmniejszona, przewodnictwo wolniejsze)  

Stwardnienie koncentryczne Balo 

– 

rzadka postać MS, zwykle towarzyszy 

modelowi 3 - 

naprzemiennie ułożone 

okręgi tkanki normalnej i zdemielinizowanej. 

W tkance zdemielinizowanej występuje 

wysoki poziom indukowanej syntetazy NO 

(marker procesu zapalnego), a w tkance 

normalnej markery hipoksji (HIF - hypoxia-

inducing factor (HIF), heat shock protein 70 

(HSP-70) 

i cząsteczki D-110), co może 

świadczyć o roli niedotlenienia w 

uszkodzeniu tkanki. 

Dzięki obecności 

neuroprotekcyjnego HIF i HSP70 brzegi 

zmiany są bardziej odporne, ale 

postępujący proces powoduje tworzenie 

następnego zdemielinizowanego obszaru 

bardziej obwodowo.  

Stwardnienie rozsiane (SM) – morfologia świadczy 

o heterogenności lub fazach choroby??? 

 

wikipedia 

background image

2014-03-11 

 

 
 

Diagnostyka zapalnej neurodegeneracji: 

izoelektroogniskowanie 

SM – 

proces immunologiczny tłumaczy zaostrzenia choroby 

 

Neurodegeneracja 

Zapalenie  

Chemotaksja innych komórek 

i sekrecja czynników 

prozapalnych: 

IFN-

γ, IL-23, TNF-α, 

limfotoksyna, CCL3 (P-1a), 

CCL4 (MIP-1b), and CCL5 

(RANTES), CCL2 (MCP-1), 

CCL7 (MCP-3), CCL8 (MCP-2), 

CXCL10 (IP-10),  

CD4+Th1 

antyMBP 

IFNβ, IL10, 
TGFβ 

IFNγ, TNFα 

Czynnik 

infekcyjny 

i/lub 

bystander 
activation
 

Uszkodzenie 

oligodendrocytów i aksonów 

w istocie białej przez: ROI, 

cytokiny, odkładanie złogów 

dopełniacza, aktywacja 

dopełniacza zależna od Ig, 

ADCC, immunofagocytoza przez 

Fc, fagocytoza mieliny, efekt 

cytotoksyczny CD8+ 

Remisja

: aktywacja limfocytów Treg 

CD4+CD25+ i komórek NK, które 

zmieniają profil cytokin do Th2, dochodzi 

do remielinizacji i „wygaszenia” 

zapalenia.  

„Jakość” tak wyleczonej tkanki w remisji 

jest gorsza (grubość mieliny jest 

zmniejszona, przewodnictwo wolniejsze)  

Stwardnienie koncentryczne Balo 

– 

rzadka postać MS, zwykle towarzyszy 

modelowi 3 - 

naprzemiennie ułożone 

okręgi tkanki normalnej i zdemielinizowanej. 

W tkance zdemielinizowanej występuje 

wysoki poziom indukowanej syntetazy NO 

(marker procesu zapalnego), a w tkance 

normalnej markery hipoksji (HIF - hypoxia-

inducing factor (HIF), heat shock protein 70 

(HSP-70) 

i cząsteczki D-110), co może 

świadczyć o roli niedotlenienia w 

uszkodzeniu tkanki. 

Dzięki obecności 

neuroprotekcyjnego HIF i HSP70 brzegi 

zmiany są bardziej odporne, ale 

postępujący proces powoduje tworzenie 

następnego zdemielinizowanego obszaru 

bardziej obwodowo.  

Stwardnienie rozsiane (SM) – morfologia świadczy 

o heterogenności lub fazach choroby??? 

 

wikipedia 

background image

2014-03-11 

Leczenie MS  

Glikokortykosteroidy 

IFNβ 

Glatiramir (mieszanina peptydów produkowana na zasadzie losowego 
łaczenia czterech najczęstszych aminokwasów MBP) – wypiera 
autoantygeny z receptorów HLA i wywołuje przesunięcie do cytokin Th2, 
hamuje dojrzewanie DC i indukuje dojrzewanie czynników wzrostu 
pochodzenia mózgowego 

Natalizumab [Ig anty-α4β1-integryna, ligand VCAM1 śródbłonków w OUN] 
– hamuje naciekanie limfocytów, najskuteczniejszy obecnie lek 

Mitoksantron 

CAMPATH – zabija limfocyty T 

FTY-720 – zatrzymuje limfocyty w narządach limfatycznych 
 

Leczenie MS – próby kliniczne  

Inhibitory HMG-CoA reduktazy - antyzapalnie 

Anty-CD25 (daclizumab) – immunomodulacja 

Rituximab – zabija limfocyty B 
 

MMF 

Kwas fumarowy, terifluromid, minocyklina (antyzapalnie), estrogeny 

Przeszczep komórek macierzystych krwi obwodowej 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

background image

2014-03-11 

Leczenie MS  

Glikokortykosteroidy 

IFNβ 

Glatiramir (mieszanina peptydów produkowana na zasadzie losowego 
łaczenia czterech najczęstszych aminokwasów MBP) – wypiera 
autoantygeny z receptorów HLA i wywołuje przesunięcie do cytokin Th2, 
hamuje dojrzewanie DC i indukuje dojrzewanie czynników wzrostu 
pochodzenia mózgowego 

Natalizumab [Ig anty-α4β1-integryna, ligand VCAM1 śródbłonków w OUN] 
– hamuje naciekanie limfocytów, najskuteczniejszy obecnie lek 

Mitoksantron 

CAMPATH – zabija limfocyty T 

FTY-720 – zatrzymuje limfocyty w narządach limfatycznych 
 

Leczenie MS – próby kliniczne  

Inhibitory HMG-CoA reduktazy - antyzapalnie 

Anty-CD25 (daclizumab) – immunomodulacja 

Rituximab – zabija limfocyty B 
 

MMF 

Kwas fumarowy, terifluromid, minocyklina (antyzapalnie), estrogeny 

Przeszczep komórek macierzystych krwi obwodowej 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

background image

2014-03-11 

Leczenie MS  

Glikokortykosteroidy 

IFNβ 

Glatiramir (mieszanina peptydów produkowana na zasadzie losowego 
łaczenia czterech najczęstszych aminokwasów MBP) – wypiera 
autoantygeny z receptorów HLA i wywołuje przesunięcie do cytokin Th2, 
hamuje dojrzewanie DC i indukuje dojrzewanie czynników wzrostu 
pochodzenia mózgowego 

Natalizumab [Ig anty-α4β1-integryna, ligand VCAM1 śródbłonków w OUN] 
– hamuje naciekanie limfocytów, najskuteczniejszy obecnie lek 

Mitoksantron 

CAMPATH – zabija limfocyty T 

FTY-720 – zatrzymuje limfocyty w narządach limfatycznych 
 

Leczenie MS – próby kliniczne  

Inhibitory HMG-CoA reduktazy - antyzapalnie 

Anty-CD25 (daclizumab) – immunomodulacja 

Rituximab – zabija limfocyty B 
 

MMF 

Kwas fumarowy, terifluromid, minocyklina (antyzapalnie), estrogeny 

Przeszczep komórek macierzystych krwi obwodowej 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

background image

2014-03-11 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) to grupa chorób, w których dochodzi 
do ciągłej, niekontrolowanej aktywacji układu odpornościowego błony 
śluzowej jelita przez saprofityczną florę bakteryjną jelita. Dzieli się na 
Chorobę Leśniowskiego-Crohna (Crohn Disease - CD) i wrzodziejące 
zapalenie jelita (Ulceritive Colitis- CU).  Choroba dotyka 1 na 200 
Europejczyków (w USA 3-10 na 100tys. Nowych zachorowań rocznie) 

 

 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

granuloma 

Cz. genetyczne:  

 

- HLA-DR1/DQw5 (CD) i DR2 (CU) i większe ryzyko rozwoju u krewnych 

 

- mutacje/polimorfizmy 

NOD2/CARD15

 (nucleotide-binding oligomerisation 

domain – sensor muramylodipeptydu bakteryjnego wewnątrz enterocytów; 

aktywuje NF-κB i syntezę czynników przeciwinfekcyjnych) powodujące 

zwiększoną i przedłużoną obecność patogenów wewnątrz komórek – mechanizm 

TYLKO W CD 

 

Cz. środowiskowe 

 

naturalna flora bakteryjna (nadwrażliwość), ale nie wiadomo jakie antygeny 

dokładnie (zwierzęta wrażliwe na IBD umieszczone w środowisku „germ-free” 

nie rozwijały choroby, a te chore zdrowiały) 

 

apendektomia zmniejsza ryzyko rozwoju CU, ale nie CD 

 

palenie zwiększa ryzyko wystąpienia CD, a podczas choroby powoduje 

konieczność podawania wyższych dawek supresji, ALE palenie zmniejsza ryzyko 

wystąpienia CU 

 

- koncepcja higieny – w związku z tym, że IBD dotyczą krajów rozwiniętych, a 

częstość zachorowań wzrasta w wyniku urbanizacji (Chiny i Indie), to uważa się, 

że w wystąpieniu choroby rolę odgrywa skład flory bakteryjnej 

 

 

Etiologia IBD 

background image

2014-03-11 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) to grupa chorób, w których dochodzi 
do ciągłej, niekontrolowanej aktywacji układu odpornościowego błony 
śluzowej jelita przez saprofityczną florę bakteryjną jelita. Dzieli się na 
Chorobę Leśniowskiego-Crohna (Crohn Disease - CD) i wrzodziejące 
zapalenie jelita (Ulceritive Colitis- CU).  Choroba dotyka 1 na 200 
Europejczyków (w USA 3-10 na 100tys. Nowych zachorowań rocznie) 

 

 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

granuloma 

Cz. genetyczne:  

 

- HLA-DR1/DQw5 (CD) i DR2 (CU) i większe ryzyko rozwoju u krewnych 

 

- mutacje/polimorfizmy 

NOD2/CARD15

 (nucleotide-binding oligomerisation 

domain – sensor muramylodipeptydu bakteryjnego wewnątrz enterocytów; 

aktywuje NF-κB i syntezę czynników przeciwinfekcyjnych) powodujące 

zwiększoną i przedłużoną obecność patogenów wewnątrz komórek – mechanizm 

TYLKO W CD 

 

Cz. środowiskowe 

 

naturalna flora bakteryjna (nadwrażliwość), ale nie wiadomo jakie antygeny 

dokładnie (zwierzęta wrażliwe na IBD umieszczone w środowisku „germ-free” 

nie rozwijały choroby, a te chore zdrowiały) 

 

apendektomia zmniejsza ryzyko rozwoju CU, ale nie CD 

 

palenie zwiększa ryzyko wystąpienia CD, a podczas choroby powoduje 

konieczność podawania wyższych dawek supresji, ALE palenie zmniejsza ryzyko 

wystąpienia CU 

 

- koncepcja higieny – w związku z tym, że IBD dotyczą krajów rozwiniętych, a 

częstość zachorowań wzrasta w wyniku urbanizacji (Chiny i Indie), to uważa się, 

że w wystąpieniu choroby rolę odgrywa skład flory bakteryjnej 

 

 

Etiologia IBD 

background image

2014-03-11 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) to grupa chorób, w których dochodzi 
do ciągłej, niekontrolowanej aktywacji układu odpornościowego błony 
śluzowej jelita przez saprofityczną florę bakteryjną jelita. Dzieli się na 
Chorobę Leśniowskiego-Crohna (Crohn Disease - CD) i wrzodziejące 
zapalenie jelita (Ulceritive Colitis- CU).  Choroba dotyka 1 na 200 
Europejczyków (w USA 3-10 na 100tys. Nowych zachorowań rocznie) 

 

 

Niespecyficzne zapalenia jelita (IBD) 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

granuloma 

Cz. genetyczne:  

 

- HLA-DR1/DQw5 (CD) i DR2 (CU) i większe ryzyko rozwoju u krewnych 

 

- mutacje/polimorfizmy 

NOD2/CARD15

 (nucleotide-binding oligomerisation 

domain – sensor muramylodipeptydu bakteryjnego wewnątrz enterocytów; 

aktywuje NF-κB i syntezę czynników przeciwinfekcyjnych) powodujące 

zwiększoną i przedłużoną obecność patogenów wewnątrz komórek – mechanizm 

TYLKO W CD 

 

Cz. środowiskowe 

 

naturalna flora bakteryjna (nadwrażliwość), ale nie wiadomo jakie antygeny 

dokładnie (zwierzęta wrażliwe na IBD umieszczone w środowisku „germ-free” 

nie rozwijały choroby, a te chore zdrowiały) 

 

apendektomia zmniejsza ryzyko rozwoju CU, ale nie CD 

 

palenie zwiększa ryzyko wystąpienia CD, a podczas choroby powoduje 

konieczność podawania wyższych dawek supresji, ALE palenie zmniejsza ryzyko 

wystąpienia CU 

 

- koncepcja higieny – w związku z tym, że IBD dotyczą krajów rozwiniętych, a 

częstość zachorowań wzrasta w wyniku urbanizacji (Chiny i Indie), to uważa się, 

że w wystąpieniu choroby rolę odgrywa skład flory bakteryjnej 

 

 

Etiologia IBD 

background image

2014-03-11 

Immunopatogeneza IBD - 

nadwrażliwość na antygeny 

flory saprofitycznej???

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

System wewnątrzkomórkowego 
rozpoznawania endotoksyn 
wyzwala cytokiny prozapalne 

Sygnał prozapalny 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

W warunkach fizjologii komórki dendrytyczne ciągle „badają” 
florę jelita, a ich stan gotowości jest regulowany przez komórki 
regulatorowe, które hamują syntezę TNF (i innych cytokin 
prozapalnych) przez indukowany T-bet 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

W warunkach patologii 
dochodzi do 
odblokowania syntezy 
TNF i innych cytokin 
prozapalnych 
(doświadczalnie u 
myszy TRUC 

– bez 

genu dla T-bet), co 
niszczy enterocyty 
(owrzodzenia) i 
prowadzi do 
zwiększonej wirulencji 
bakterii (selekcja 
szczepów wywołana 
odpowiedzią 
odpornościową??) i 
niszczenia kolejnych 
fragmentów 
prawidłowego jelita 
(odcinkowość zmian w 
CD) 
 
 

Sygnał antyzapalny 

Limfocyty Treg 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

NOD2 

NOD2 

background image

2014-03-11 

Immunopatogeneza IBD - 

nadwrażliwość na antygeny 

flory saprofitycznej???

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

System wewnątrzkomórkowego 
rozpoznawania endotoksyn 
wyzwala cytokiny prozapalne 

Sygnał prozapalny 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

W warunkach fizjologii komórki dendrytyczne ciągle „badają” 
florę jelita, a ich stan gotowości jest regulowany przez komórki 
regulatorowe, które hamują syntezę TNF (i innych cytokin 
prozapalnych) przez indukowany T-bet 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

W warunkach patologii 
dochodzi do 
odblokowania syntezy 
TNF i innych cytokin 
prozapalnych 
(doświadczalnie u 
myszy TRUC 

– bez 

genu dla T-bet), co 
niszczy enterocyty 
(owrzodzenia) i 
prowadzi do 
zwiększonej wirulencji 
bakterii (selekcja 
szczepów wywołana 
odpowiedzią 
odpornościową??) i 
niszczenia kolejnych 
fragmentów 
prawidłowego jelita 
(odcinkowość zmian w 
CD) 
 
 

Sygnał antyzapalny 

Limfocyty Treg 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

NOD2 

NOD2 

background image

2014-03-11 

Immunopatogeneza IBD - 

nadwrażliwość na antygeny 

flory saprofitycznej???

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

System wewnątrzkomórkowego 
rozpoznawania endotoksyn 
wyzwala cytokiny prozapalne 

Sygnał prozapalny 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

N Engl J Med 2008;358:528-530 

W warunkach fizjologii komórki dendrytyczne ciągle „badają” 
florę jelita, a ich stan gotowości jest regulowany przez komórki 
regulatorowe, które hamują syntezę TNF (i innych cytokin 
prozapalnych) przez indukowany T-bet 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

W warunkach patologii 
dochodzi do 
odblokowania syntezy 
TNF i innych cytokin 
prozapalnych 
(doświadczalnie u 
myszy TRUC 

– bez 

genu dla T-bet), co 
niszczy enterocyty 
(owrzodzenia) i 
prowadzi do 
zwiększonej wirulencji 
bakterii (selekcja 
szczepów wywołana 
odpowiedzią 
odpornościową??) i 
niszczenia kolejnych 
fragmentów 
prawidłowego jelita 
(odcinkowość zmian w 
CD) 
 
 

Sygnał antyzapalny 

Limfocyty Treg 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD  

(nadwrażliwość na antygeny flory saprofitycznej???)

  

NOD2 

NOD2 

background image

2014-03-11 

10 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Ch. Crohna 

Th1 

Th17 

IL17 

IL23 

IL12 

IFNγ 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

NOD2 

NOD2 

Pobudzenie 

fibroblastów i 

włóknienie i 

zwężenia jelita  

TGFβ 

IGF-1 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Colitis ulcerosa 

NKT  IL13 

IL5 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

????? 

???? 

CD1d-ograniczone 

rozpoznanie 

antygenów 
cukrowych  

Auto/przeciwciała w IBD 

Przeciwciało 

Izotyp 

Colitis 

Ulcerosa 

(%) 

Ch. Crohna 

(%) 

Zdrowi  

(%) 

pANCA 

(okołojądrowy typ 

świecenia; 

p/mieloperoksydazie) 

IgG 

45-86 

10-45 

<5 

ASCA (Anti-

Saccharomyces Cerevisiae 

Antibody) 

IgG, IgA 

6-14 

40-70 

I2 (Anty-

Pseudomonas 

fluorescens) 

IgA 

50 

OmpC (Anty-białko 

powierzchniowe C 

E. coli) 

IgA 

55 

CBir1 flageliny 

IgG 

50 

Produkowane przez limfocyty B błony właściwej śluzówki jelita. Żadne z przeciwciał, 
jako pojedynczy test, nie może być podstawą do rozpoznania IBD lub jej typu 

background image

2014-03-11 

10 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Ch. Crohna 

Th1 

Th17 

IL17 

IL23 

IL12 

IFNγ 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

NOD2 

NOD2 

Pobudzenie 

fibroblastów i 

włóknienie i 

zwężenia jelita  

TGFβ 

IGF-1 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Colitis ulcerosa 

NKT  IL13 

IL5 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

????? 

???? 

CD1d-ograniczone 

rozpoznanie 

antygenów 
cukrowych  

Auto/przeciwciała w IBD 

Przeciwciało 

Izotyp 

Colitis 

Ulcerosa 

(%) 

Ch. Crohna 

(%) 

Zdrowi  

(%) 

pANCA 

(okołojądrowy typ 

świecenia; 

p/mieloperoksydazie) 

IgG 

45-86 

10-45 

<5 

ASCA (Anti-

Saccharomyces Cerevisiae 

Antibody) 

IgG, IgA 

6-14 

40-70 

I2 (Anty-

Pseudomonas 

fluorescens) 

IgA 

50 

OmpC (Anty-białko 

powierzchniowe C 

E. coli) 

IgA 

55 

CBir1 flageliny 

IgG 

50 

Produkowane przez limfocyty B błony właściwej śluzówki jelita. Żadne z przeciwciał, 
jako pojedynczy test, nie może być podstawą do rozpoznania IBD lub jej typu 

background image

2014-03-11 

10 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Ch. Crohna 

Th1 

Th17 

IL17 

IL23 

IL12 

IFNγ 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

NOD2 

NOD2 

Pobudzenie 

fibroblastów i 

włóknienie i 

zwężenia jelita  

TGFβ 

IGF-1 

Zmniejszona  

aktywność  

limfocytów  

regulatorowych 

Nadmierne 

pobudzenie 

limfocytów 

śluzówki 

Immunopatogeneza IBD – Colitis ulcerosa 

NKT  IL13 

IL5 

Produkowane przez 

aktywowane 

makrofagi: taksja 

neutrofili, sekrecja 

metaloproteinaz 

trawiących stromę 

jelita 

IL1 

IL6 

TNFα 

????? 

???? 

CD1d-ograniczone 

rozpoznanie 

antygenów 
cukrowych  

Auto/przeciwciała w IBD 

Przeciwciało 

Izotyp 

Colitis 

Ulcerosa 

(%) 

Ch. Crohna 

(%) 

Zdrowi  

(%) 

pANCA 

(okołojądrowy typ 

świecenia; 

p/mieloperoksydazie) 

IgG 

45-86 

10-45 

<5 

ASCA (Anti-

Saccharomyces Cerevisiae 

Antibody) 

IgG, IgA 

6-14 

40-70 

I2 (Anty-

Pseudomonas 

fluorescens) 

IgA 

50 

OmpC (Anty-białko 

powierzchniowe C 

E. coli) 

IgA 

55 

CBir1 flageliny 

IgG 

50 

Produkowane przez limfocyty B błony właściwej śluzówki jelita. Żadne z przeciwciał, 
jako pojedynczy test, nie może być podstawą do rozpoznania IBD lub jej typu 

background image

2014-03-11 

11 

Leczenie IBD 

NSAID: kwas 5-aminosalicylowy, mesalazyna, sulfasalazyna (miejscowo 
i/lub ogólnie 

Glikokortykosteroidy (miejscowo i ogólnie) 

W CD – eradykacja bakterii – antybiotyki (metronidazol i ciprofloksacyna) 

O roli lokalnego GALT świadczy skuteczność leczenia miejscowego 

Azatiopryna, merkaptouryna 

Kolektomia 
 

Anty-TNF gdy inne leki nie działają 
 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Cukrzyca 

Glukoza na czczo 126mg% (7mmol/L); test tolerancji glukozy > 200mg% (11.1 mmol/L) 

Typ 

Inne nazwy 

Etiologia 

Klinika 

Typ 1A  - 

immunologiczna 

Juvenile onset/IDDM 

Type 1.5/Flatbush DM 

 

Tło immunologiczne 

uszkodzenia wysp;  

Przyczyna nieznana 

Utrata wysp β i 

insulinozależność, 

poliuria, polidypsja, 

śpiączka cukrzycowa  

 

 Typ 1B  - 

idiopatyczna 

Typ 2  

NIDDM, DM2 z 

otyłością, DM2 bez 

otyłości 

Obwodowa oporność 

na insulinę  

Doustne leki 

antycukrzycowe  

Inne 

MODY (Maturity 

Onset Diabetes of 

the Youth) 

Cukrzyca wtórna 

Defekty genetyczne 

Ch. trzustki, 

Endokrynopatie, 

Toksyczne, 

Infekcje, 

Określone mutacje i 

zespoły kliniczne 

Ciężarnych 

-  

Wystąpienie 

objawów podczas 

ciąży 

background image

2014-03-11 

11 

Leczenie IBD 

NSAID: kwas 5-aminosalicylowy, mesalazyna, sulfasalazyna (miejscowo 
i/lub ogólnie 

Glikokortykosteroidy (miejscowo i ogólnie) 

W CD – eradykacja bakterii – antybiotyki (metronidazol i ciprofloksacyna) 

O roli lokalnego GALT świadczy skuteczność leczenia miejscowego 

Azatiopryna, merkaptouryna 

Kolektomia 
 

Anty-TNF gdy inne leki nie działają 
 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Cukrzyca 

Glukoza na czczo 126mg% (7mmol/L); test tolerancji glukozy > 200mg% (11.1 mmol/L) 

Typ 

Inne nazwy 

Etiologia 

Klinika 

Typ 1A  - 

immunologiczna 

Juvenile onset/IDDM 

Type 1.5/Flatbush DM 

 

Tło immunologiczne 

uszkodzenia wysp;  

Przyczyna nieznana 

Utrata wysp β i 

insulinozależność, 

poliuria, polidypsja, 

śpiączka cukrzycowa  

 

 Typ 1B  - 

idiopatyczna 

Typ 2  

NIDDM, DM2 z 

otyłością, DM2 bez 

otyłości 

Obwodowa oporność 

na insulinę  

Doustne leki 

antycukrzycowe  

Inne 

MODY (Maturity 

Onset Diabetes of 

the Youth) 

Cukrzyca wtórna 

Defekty genetyczne 

Ch. trzustki, 

Endokrynopatie, 

Toksyczne, 

Infekcje, 

Określone mutacje i 

zespoły kliniczne 

Ciężarnych 

-  

Wystąpienie 

objawów podczas 

ciąży 

background image

2014-03-11 

11 

Leczenie IBD 

NSAID: kwas 5-aminosalicylowy, mesalazyna, sulfasalazyna (miejscowo 
i/lub ogólnie 

Glikokortykosteroidy (miejscowo i ogólnie) 

W CD – eradykacja bakterii – antybiotyki (metronidazol i ciprofloksacyna) 

O roli lokalnego GALT świadczy skuteczność leczenia miejscowego 

Azatiopryna, merkaptouryna 

Kolektomia 
 

Anty-TNF gdy inne leki nie działają 
 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Cukrzyca 

Glukoza na czczo 126mg% (7mmol/L); test tolerancji glukozy > 200mg% (11.1 mmol/L) 

Typ 

Inne nazwy 

Etiologia 

Klinika 

Typ 1A  - 

immunologiczna 

Juvenile onset/IDDM 

Type 1.5/Flatbush DM 

 

Tło immunologiczne 

uszkodzenia wysp;  

Przyczyna nieznana 

Utrata wysp β i 

insulinozależność, 

poliuria, polidypsja, 

śpiączka cukrzycowa  

 

 Typ 1B  - 

idiopatyczna 

Typ 2  

NIDDM, DM2 z 

otyłością, DM2 bez 

otyłości 

Obwodowa oporność 

na insulinę  

Doustne leki 

antycukrzycowe  

Inne 

MODY (Maturity 

Onset Diabetes of 

the Youth) 

Cukrzyca wtórna 

Defekty genetyczne 

Ch. trzustki, 

Endokrynopatie, 

Toksyczne, 

Infekcje, 

Określone mutacje i 

zespoły kliniczne 

Ciężarnych 

-  

Wystąpienie 

objawów podczas 

ciąży 

background image

2014-03-11 

12 

Etiologia IDDM - hipotezy 

NEJM 1986; 314:1360 

Predyspozycja 
genetyczna (I) 

Proces auto-

immunologiczny (III) 

Spadek 
sekrecji 

insuliny (IV) 

Czynnik inicjujący (II) 

Ukryta 

IDDM (V) 

IDDM (VI) 

M

a

sa

 w

y

sp

 β

 

Wiek (lata) 

Powolny  ubytek 

wysp możliwy do 

przewidzenia 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (HLA) 

Wysokie ryzyko 

DR3 
DR4 
  
  

DRB1

0301 

DQA1

0501 

DQB1

0201 

DRB1

0401 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0402 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0405 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

Pośrednie ryzyko 

DR1 
DR8 
DR9 

DRB1

01 

DQA1

0101 

DQB1

0501 

DRB1

0801 

DQA1

0401 

DQB1

0402 

DRB1

0901 

DQA1

0301 

DQB1

0303 

Silna  protekcja 

DR2 
DR6 
DR7 

DRB1

1501 

DQA1

0102 

DQB1

0602 

DRB1

1401 

DQA1

0101 

DQB1

0503 

DRB1

0701 

DQA1

0201 

DQB1

0303 

Pośrednia protekcja 

DR5 

DRB1

1101 

DQA1

0501 

DQB1

0301 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (non-HLA) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Locus 

Chromosome 

Comment 

– IDDM1 

6p21.31 

Major histocompatibility 
locus 

– IDDM2 

11p15.5 

Insulin gene 5′ VNTR 

  

1p13 

PTPN22 

IDDM3

15q26 

  

IDDM4

11q13 

  

– IDDM5 

6q25 

  

IDDM6

18q21 

  

IDDM7 

2q31-33 

  

IDDM8 

6q27 

  

IDDM9 

3q21 

  

IDDM10

10p11-q11 

  

IDDM11

14q24.3-14q31 

  

IDDM12 

2q33 

CTLA4 

IDDM13 

2q34 

  

– IDDM15 

6q21 

Confirmed multiple 
studies 

IDDM17 

10q25.1 

Single Bedouin Arab 
family 

background image

2014-03-11 

12 

Etiologia IDDM - hipotezy 

NEJM 1986; 314:1360 

Predyspozycja 
genetyczna (I) 

Proces auto-

immunologiczny (III) 

Spadek 
sekrecji 

insuliny (IV) 

Czynnik inicjujący (II) 

Ukryta 

IDDM (V) 

IDDM (VI) 

M

a

sa

 w

y

sp

 β

 

Wiek (lata) 

Powolny  ubytek 

wysp możliwy do 

przewidzenia 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (HLA) 

Wysokie ryzyko 

DR3 
DR4 
  
  

DRB1

0301 

DQA1

0501 

DQB1

0201 

DRB1

0401 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0402 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0405 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

Pośrednie ryzyko 

DR1 
DR8 
DR9 

DRB1

01 

DQA1

0101 

DQB1

0501 

DRB1

0801 

DQA1

0401 

DQB1

0402 

DRB1

0901 

DQA1

0301 

DQB1

0303 

Silna  protekcja 

DR2 
DR6 
DR7 

DRB1

1501 

DQA1

0102 

DQB1

0602 

DRB1

1401 

DQA1

0101 

DQB1

0503 

DRB1

0701 

DQA1

0201 

DQB1

0303 

Pośrednia protekcja 

DR5 

DRB1

1101 

DQA1

0501 

DQB1

0301 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (non-HLA) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Locus 

Chromosome 

Comment 

– IDDM1 

6p21.31 

Major histocompatibility 
locus 

– IDDM2 

11p15.5 

Insulin gene 5′ VNTR 

  

1p13 

PTPN22 

IDDM3

15q26 

  

IDDM4

11q13 

  

– IDDM5 

6q25 

  

IDDM6

18q21 

  

IDDM7 

2q31-33 

  

IDDM8 

6q27 

  

IDDM9 

3q21 

  

IDDM10

10p11-q11 

  

IDDM11

14q24.3-14q31 

  

IDDM12 

2q33 

CTLA4 

IDDM13 

2q34 

  

– IDDM15 

6q21 

Confirmed multiple 
studies 

IDDM17 

10q25.1 

Single Bedouin Arab 
family 

background image

2014-03-11 

12 

Etiologia IDDM - hipotezy 

NEJM 1986; 314:1360 

Predyspozycja 
genetyczna (I) 

Proces auto-

immunologiczny (III) 

Spadek 
sekrecji 

insuliny (IV) 

Czynnik inicjujący (II) 

Ukryta 

IDDM (V) 

IDDM (VI) 

M

a

sa

 w

y

sp

 β

 

Wiek (lata) 

Powolny  ubytek 

wysp możliwy do 

przewidzenia 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (HLA) 

Wysokie ryzyko 

DR3 
DR4 
  
  

DRB1

0301 

DQA1

0501 

DQB1

0201 

DRB1

0401 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0402 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

DRB1

0405 

DQA1

0301 

DQB1

0302 

Pośrednie ryzyko 

DR1 
DR8 
DR9 

DRB1

01 

DQA1

0101 

DQB1

0501 

DRB1

0801 

DQA1

0401 

DQB1

0402 

DRB1

0901 

DQA1

0301 

DQB1

0303 

Silna  protekcja 

DR2 
DR6 
DR7 

DRB1

1501 

DQA1

0102 

DQB1

0602 

DRB1

1401 

DQA1

0101 

DQB1

0503 

DRB1

0701 

DQA1

0201 

DQB1

0303 

Pośrednia protekcja 

DR5 

DRB1

1101 

DQA1

0501 

DQB1

0301 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Etiologia IDDM 

– predyspozycja genetyczna (non-HLA) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

Locus 

Chromosome 

Comment 

– IDDM1 

6p21.31 

Major histocompatibility 
locus 

– IDDM2 

11p15.5 

Insulin gene 5′ VNTR 

  

1p13 

PTPN22 

IDDM3

15q26 

  

IDDM4

11q13 

  

– IDDM5 

6q25 

  

IDDM6

18q21 

  

IDDM7 

2q31-33 

  

IDDM8 

6q27 

  

IDDM9 

3q21 

  

IDDM10

10p11-q11 

  

IDDM11

14q24.3-14q31 

  

IDDM12 

2q33 

CTLA4 

IDDM13 

2q34 

  

– IDDM15 

6q21 

Confirmed multiple 
studies 

IDDM17 

10q25.1 

Single Bedouin Arab 
family 

background image

2014-03-11 

13 

Infekcja: 

 

- mimikra molekularna 

 

- b/p niszczenie zainfekowanych wysp β przez CTL 

 

- pośrednia aktywacja limfocytów autoreaktywnych przez środowisko zapalenia 
(bystander activation) 

 

- efekty wrodzonego zakażenia (różyczka) na rozwój  

Patogeny

 

- różyczka (tylko infekcja wrodzona: białko pod kapsydem homologiczne do 
ludzkiej proteiny 52kDa wysp β) 

 

- Coxackie B (białko P2-C homologiczne do GAD65) 

Białka mleka krowiego (BSA i kazeina): 

 

- BSA jest homologiem ludzkiego antygenu wysp ICA-69 

 

(inne badania nie potwierdziły związku) 

 

Etiologia IDDM 

– INICJACJA procesu autoimmunologicznego 

Cukrzyca typ 1 

Chapel 2013 

Immunopatogeneza IDDM – Znaczenie autoprzeciwciał 

Przeciwciało 

(p/antygenowi 

wysp) 

Czułość 

(%) 

Specyfic

zność 

(%) 

Znaczenie -  przeciwciała znajdowane przed 

rozwinięciem klinicznych objawów DM, ale nie 

wiadomo czy są kluczowym elementem odpowiedzi 

p/insulinie (IAA

40-95 

99 

Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje) oraz 
stopniem zniszczenia wysp przy rozpoznaniu (im wyższe tym 
większa utrata) 

p/GAD 

(p/dekarboksylazie 

kwasu 

glutaminowego) 

70 

99 

GAD65 to główny cel w IDDM, ale jeśli jest to jedyne 
przeciwciało przeciwwyspowe to tylko w 20% notuje się 
wystąpienie objawów cukrzycy 

ICA 

Przeciwwyspowe 

Wykrywane metoda fluorescencji  pośredniej na skrawkach 
ludzkiej trzustki grupy O.  
Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje)  

p/ICA512 (IA-2) 

(p/białku fosfatazy 

tyrozyny wysp) 

60 

99 

Wystąpienie zapowiada rychłe wystąpienie objawów 
klinicznych 

p/IA2β (fogryna) 

55 

99 

Podtyp przeciwciał p/ICA512 (IA-2) 

ZnT8 

80 

99 

Ostatni z odkrytych specyficznych markerów choroby 

background image

2014-03-11 

13 

Infekcja: 

 

- mimikra molekularna 

 

- b/p niszczenie zainfekowanych wysp β przez CTL 

 

- pośrednia aktywacja limfocytów autoreaktywnych przez środowisko zapalenia 
(bystander activation) 

 

- efekty wrodzonego zakażenia (różyczka) na rozwój  

Patogeny

 

- różyczka (tylko infekcja wrodzona: białko pod kapsydem homologiczne do 
ludzkiej proteiny 52kDa wysp β) 

 

- Coxackie B (białko P2-C homologiczne do GAD65) 

Białka mleka krowiego (BSA i kazeina): 

 

- BSA jest homologiem ludzkiego antygenu wysp ICA-69 

 

(inne badania nie potwierdziły związku) 

 

Etiologia IDDM 

– INICJACJA procesu autoimmunologicznego 

Cukrzyca typ 1 

Chapel 2013 

Immunopatogeneza IDDM – Znaczenie autoprzeciwciał 

Przeciwciało 

(p/antygenowi 

wysp) 

Czułość 

(%) 

Specyfic

zność 

(%) 

Znaczenie -  przeciwciała znajdowane przed 

rozwinięciem klinicznych objawów DM, ale nie 

wiadomo czy są kluczowym elementem odpowiedzi 

p/insulinie (IAA

40-95 

99 

Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje) oraz 
stopniem zniszczenia wysp przy rozpoznaniu (im wyższe tym 
większa utrata) 

p/GAD 

(p/dekarboksylazie 

kwasu 

glutaminowego) 

70 

99 

GAD65 to główny cel w IDDM, ale jeśli jest to jedyne 
przeciwciało przeciwwyspowe to tylko w 20% notuje się 
wystąpienie objawów cukrzycy 

ICA 

Przeciwwyspowe 

Wykrywane metoda fluorescencji  pośredniej na skrawkach 
ludzkiej trzustki grupy O.  
Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje)  

p/ICA512 (IA-2) 

(p/białku fosfatazy 

tyrozyny wysp) 

60 

99 

Wystąpienie zapowiada rychłe wystąpienie objawów 
klinicznych 

p/IA2β (fogryna) 

55 

99 

Podtyp przeciwciał p/ICA512 (IA-2) 

ZnT8 

80 

99 

Ostatni z odkrytych specyficznych markerów choroby 

background image

2014-03-11 

13 

Infekcja: 

 

- mimikra molekularna 

 

- b/p niszczenie zainfekowanych wysp β przez CTL 

 

- pośrednia aktywacja limfocytów autoreaktywnych przez środowisko zapalenia 
(bystander activation) 

 

- efekty wrodzonego zakażenia (różyczka) na rozwój  

Patogeny

 

- różyczka (tylko infekcja wrodzona: białko pod kapsydem homologiczne do 
ludzkiej proteiny 52kDa wysp β) 

 

- Coxackie B (białko P2-C homologiczne do GAD65) 

Białka mleka krowiego (BSA i kazeina): 

 

- BSA jest homologiem ludzkiego antygenu wysp ICA-69 

 

(inne badania nie potwierdziły związku) 

 

Etiologia IDDM 

– INICJACJA procesu autoimmunologicznego 

Cukrzyca typ 1 

Chapel 2013 

Immunopatogeneza IDDM – Znaczenie autoprzeciwciał 

Przeciwciało 

(p/antygenowi 

wysp) 

Czułość 

(%) 

Specyfic

zność 

(%) 

Znaczenie -  przeciwciała znajdowane przed 

rozwinięciem klinicznych objawów DM, ale nie 

wiadomo czy są kluczowym elementem odpowiedzi 

p/insulinie (IAA

40-95 

99 

Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje) oraz 
stopniem zniszczenia wysp przy rozpoznaniu (im wyższe tym 
większa utrata) 

p/GAD 

(p/dekarboksylazie 

kwasu 

glutaminowego) 

70 

99 

GAD65 to główny cel w IDDM, ale jeśli jest to jedyne 
przeciwciało przeciwwyspowe to tylko w 20% notuje się 
wystąpienie objawów cukrzycy 

ICA 

Przeciwwyspowe 

Wykrywane metoda fluorescencji  pośredniej na skrawkach 
ludzkiej trzustki grupy O.  
Wystąpienie i miano koreluje z wiekiem zachorowania (im 
młodsze dziecko (+) tym większe ryzyko, że zachoruje)  

p/ICA512 (IA-2) 

(p/białku fosfatazy 

tyrozyny wysp) 

60 

99 

Wystąpienie zapowiada rychłe wystąpienie objawów 
klinicznych 

p/IA2β (fogryna) 

55 

99 

Podtyp przeciwciał p/ICA512 (IA-2) 

ZnT8 

80 

99 

Ostatni z odkrytych specyficznych markerów choroby 

background image

2014-03-11 

14 

Immunopatogeneza IDDM 

– znaczenie autoprzeciwciał   

Lata od pomiaru 

O

dse

te

osó

b

 b

ez 

cu

kr

zy

cy

 1

a

 

Oznaczenia 

autoprzeciwciał 

łącznie z HLA 

mogą pomóc w 

określeniu ryzyka 

wystąpienia 

objawów 

NEJM 1986; 314:1360 

Współistnienie IDDM z innymi endokrynopatiami 

Zapalenia tarczycy 30% wszystkich chorych z IDDM ma Ch. 
Hashimoto 

Celiakia:  10% wszystkich chorych z IDDM ma przeciwciała przeciw 
transglutaminazie (anty-TTG), u nosicieli DQ2 nawet 30%; u większości 
anty-TTG(+)  stwierdza się cechy celiakii w biopsji jelita 

APS-1, APS-2 (Autoimmune polyendocrine syndromes)  

 

- typ 1: uogólniona grzybica skóry i śluzówek, hipoparatyroidyzm, ch. 
Addisona, IDDM w 15% przypadków 

 

-typ 2: Ch. Addisona, IDDM, Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy 

Ch. Addisona: chorzy na IDDM, szczególnie nosiciele allelu DRB1*0404 
maja 100x wyższe ryzyko zachorowania na Ch. Addisona (oznaczenia Ig 
p/21-hydroksylazie jako screening w IDDM) 
 

Leczenie IDDM 

Insulina – także w prewencji IDDM 

Immunosupresja z cyklosporyną, przeciwciałami anty-CD25, anty-CD5, 
ATG zawiodły 

Nadzieje związane z OKT-3 (anty-CD3) 

Podawanie autoantygenu (insulina, GAD – duże badanie randomizowane w 
USA – DPT-1 (w toku) wykazało korzyści w postaci późniejszego pojawienia 
się objawów 

Nikotynamid, szczepienie BCG – korzystne w modelu NOD, brak poprawy u 
ludzi 
 
 

background image

2014-03-11 

14 

Immunopatogeneza IDDM 

– znaczenie autoprzeciwciał   

Lata od pomiaru 

O

dse

te

osó

b

 b

ez 

cu

kr

zy

cy

 1

a

 

Oznaczenia 

autoprzeciwciał 

łącznie z HLA 

mogą pomóc w 

określeniu ryzyka 

wystąpienia 

objawów 

NEJM 1986; 314:1360 

Współistnienie IDDM z innymi endokrynopatiami 

Zapalenia tarczycy 30% wszystkich chorych z IDDM ma Ch. 
Hashimoto 

Celiakia:  10% wszystkich chorych z IDDM ma przeciwciała przeciw 
transglutaminazie (anty-TTG), u nosicieli DQ2 nawet 30%; u większości 
anty-TTG(+)  stwierdza się cechy celiakii w biopsji jelita 

APS-1, APS-2 (Autoimmune polyendocrine syndromes)  

 

- typ 1: uogólniona grzybica skóry i śluzówek, hipoparatyroidyzm, ch. 
Addisona, IDDM w 15% przypadków 

 

-typ 2: Ch. Addisona, IDDM, Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy 

Ch. Addisona: chorzy na IDDM, szczególnie nosiciele allelu DRB1*0404 
maja 100x wyższe ryzyko zachorowania na Ch. Addisona (oznaczenia Ig 
p/21-hydroksylazie jako screening w IDDM) 
 

Leczenie IDDM 

Insulina – także w prewencji IDDM 

Immunosupresja z cyklosporyną, przeciwciałami anty-CD25, anty-CD5, 
ATG zawiodły 

Nadzieje związane z OKT-3 (anty-CD3) 

Podawanie autoantygenu (insulina, GAD – duże badanie randomizowane w 
USA – DPT-1 (w toku) wykazało korzyści w postaci późniejszego pojawienia 
się objawów 

Nikotynamid, szczepienie BCG – korzystne w modelu NOD, brak poprawy u 
ludzi 
 
 

background image

2014-03-11 

14 

Immunopatogeneza IDDM 

– znaczenie autoprzeciwciał   

Lata od pomiaru 

O

dse

te

osó

b

 b

ez 

cu

kr

zy

cy

 1

a

 

Oznaczenia 

autoprzeciwciał 

łącznie z HLA 

mogą pomóc w 

określeniu ryzyka 

wystąpienia 

objawów 

NEJM 1986; 314:1360 

Współistnienie IDDM z innymi endokrynopatiami 

Zapalenia tarczycy 30% wszystkich chorych z IDDM ma Ch. 
Hashimoto 

Celiakia:  10% wszystkich chorych z IDDM ma przeciwciała przeciw 
transglutaminazie (anty-TTG), u nosicieli DQ2 nawet 30%; u większości 
anty-TTG(+)  stwierdza się cechy celiakii w biopsji jelita 

APS-1, APS-2 (Autoimmune polyendocrine syndromes)  

 

- typ 1: uogólniona grzybica skóry i śluzówek, hipoparatyroidyzm, ch. 
Addisona, IDDM w 15% przypadków 

 

-typ 2: Ch. Addisona, IDDM, Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy 

Ch. Addisona: chorzy na IDDM, szczególnie nosiciele allelu DRB1*0404 
maja 100x wyższe ryzyko zachorowania na Ch. Addisona (oznaczenia Ig 
p/21-hydroksylazie jako screening w IDDM) 
 

Leczenie IDDM 

Insulina – także w prewencji IDDM 

Immunosupresja z cyklosporyną, przeciwciałami anty-CD25, anty-CD5, 
ATG zawiodły 

Nadzieje związane z OKT-3 (anty-CD3) 

Podawanie autoantygenu (insulina, GAD – duże badanie randomizowane w 
USA – DPT-1 (w toku) wykazało korzyści w postaci późniejszego pojawienia 
się objawów 

Nikotynamid, szczepienie BCG – korzystne w modelu NOD, brak poprawy u 
ludzi 
 
 

background image

2014-03-11 

15 

T

reg

 w cukrzycy typu 1 

Marek-Trzonkowska et al. Diabetes Care 2012 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Endokrynopatie 

– Autoimmunologiczna choroba tarczycy 

Autoimmunologiczna choroba tarczycy (AITD)   

 

- Choroba Graves-Basedowa (Autoimmunologiczny hipertyreoidyzm) 

 

- Choroba Hashimoto (Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy) 

 

- Poporodowe zapalenie tarczycy (powrót immunkompetencji po 
supresji związanej z ciążą) 

background image

2014-03-11 

15 

T

reg

 w cukrzycy typu 1 

Marek-Trzonkowska et al. Diabetes Care 2012 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Endokrynopatie 

– Autoimmunologiczna choroba tarczycy 

Autoimmunologiczna choroba tarczycy (AITD)   

 

- Choroba Graves-Basedowa (Autoimmunologiczny hipertyreoidyzm) 

 

- Choroba Hashimoto (Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy) 

 

- Poporodowe zapalenie tarczycy (powrót immunkompetencji po 
supresji związanej z ciążą) 

background image

2014-03-11 

15 

T

reg

 w cukrzycy typu 1 

Marek-Trzonkowska et al. Diabetes Care 2012 

Choroby nerek 

Ch. neurologiczne 

Nieswoiste zapalenia jelita 

Zapalne choroby wątroby i dróg żółciowych 

Cukrzyca 

Endokrynopatie 

Endokrynopatie 

– Autoimmunologiczna choroba tarczycy 

Autoimmunologiczna choroba tarczycy (AITD)   

 

- Choroba Graves-Basedowa (Autoimmunologiczny hipertyreoidyzm) 

 

- Choroba Hashimoto (Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy) 

 

- Poporodowe zapalenie tarczycy (powrót immunkompetencji po 
supresji związanej z ciążą) 

background image

2014-03-11 

16 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. genetyczne 

Geny pozostające w korelacji z wystąpieniem choroby Gravesa 

• CD40 
• Cytotoxic T-lymphocyte antigen-4 (CTLA-4) 
• Graves' disease-1 (GD-1, 14q31) 
• Human leukocyte antigen (HLA)-

DR3

,DQ2, DQ3, DQ5 

• Interferon (IFN)-gamma 
• Interleukin-1 receptor antagonist (IL-1RA) 
• Interleukin-4 
• Thyroid-stimulating hormone receptor 
• Tyrosine phosphatase (PTPN22) 
• Vitamin D receptor 
• X-chromosome at Xq21.33-22 

Choroba Gravesa jest poligenowa. Predyspozycja genetyczna odpowiada 
za 80% przypadków  

J Clin Endocrinol Metab 2001; 86:930 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. środowiskowe 

Nadmierna podaż jodu – stymuluje limfocyty B do produkcji 
przeciwciał i aktywuje limfocyty T 

Stres – zwiększa wychwyt jodu (badania na terenach objętych wojną 
wykazały zwiększoną częstość zachorowań) 

Żeńskie hormony płciowe (K:M=5-10:1) 

Infekcje 

Yersinia enterocolitica

 (posiada w ścianie komórkowej 

rozpuszczalne miejsca wiązania TSH) 

Immunopatogeneza GD 

Tarczycę naciekają limfocyty T CD4+ (>90% 
komórek nacieku) stymulujące limfocyty B do 
produkcji przeciwciał 

Dominujący autoantygen to receptor dla TSH 
(TSHR), składa się z trzech epitopów: 

 

- epitop A – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH stymulują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-stimulating antibodies (TSAb lub 
LATS) – określanie poziomu także w trakcie remisji ma duży 
walor diagnostyczny: wysokie miano wskazuje na szybki nawrót] 

 

- epitop B – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH blokują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-blocking antibodies (TBAb)] (nieliczne 
przypadki hipotyroidyzmu w GD 

 

- epitop C – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH i nie 
wpływają na produkcję T3 i T4 TSHR-neutral autoantibodies 
(TNAb) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

16 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. genetyczne 

Geny pozostające w korelacji z wystąpieniem choroby Gravesa 

• CD40 
• Cytotoxic T-lymphocyte antigen-4 (CTLA-4) 
• Graves' disease-1 (GD-1, 14q31) 
• Human leukocyte antigen (HLA)-

DR3

,DQ2, DQ3, DQ5 

• Interferon (IFN)-gamma 
• Interleukin-1 receptor antagonist (IL-1RA) 
• Interleukin-4 
• Thyroid-stimulating hormone receptor 
• Tyrosine phosphatase (PTPN22) 
• Vitamin D receptor 
• X-chromosome at Xq21.33-22 

Choroba Gravesa jest poligenowa. Predyspozycja genetyczna odpowiada 
za 80% przypadków  

J Clin Endocrinol Metab 2001; 86:930 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. środowiskowe 

Nadmierna podaż jodu – stymuluje limfocyty B do produkcji 
przeciwciał i aktywuje limfocyty T 

Stres – zwiększa wychwyt jodu (badania na terenach objętych wojną 
wykazały zwiększoną częstość zachorowań) 

Żeńskie hormony płciowe (K:M=5-10:1) 

Infekcje 

Yersinia enterocolitica

 (posiada w ścianie komórkowej 

rozpuszczalne miejsca wiązania TSH) 

Immunopatogeneza GD 

Tarczycę naciekają limfocyty T CD4+ (>90% 
komórek nacieku) stymulujące limfocyty B do 
produkcji przeciwciał 

Dominujący autoantygen to receptor dla TSH 
(TSHR), składa się z trzech epitopów: 

 

- epitop A – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH stymulują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-stimulating antibodies (TSAb lub 
LATS) – określanie poziomu także w trakcie remisji ma duży 
walor diagnostyczny: wysokie miano wskazuje na szybki nawrót] 

 

- epitop B – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH blokują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-blocking antibodies (TBAb)] (nieliczne 
przypadki hipotyroidyzmu w GD 

 

- epitop C – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH i nie 
wpływają na produkcję T3 i T4 TSHR-neutral autoantibodies 
(TNAb) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

16 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. genetyczne 

Geny pozostające w korelacji z wystąpieniem choroby Gravesa 

• CD40 
• Cytotoxic T-lymphocyte antigen-4 (CTLA-4) 
• Graves' disease-1 (GD-1, 14q31) 
• Human leukocyte antigen (HLA)-

DR3

,DQ2, DQ3, DQ5 

• Interferon (IFN)-gamma 
• Interleukin-1 receptor antagonist (IL-1RA) 
• Interleukin-4 
• Thyroid-stimulating hormone receptor 
• Tyrosine phosphatase (PTPN22) 
• Vitamin D receptor 
• X-chromosome at Xq21.33-22 

Choroba Gravesa jest poligenowa. Predyspozycja genetyczna odpowiada 
za 80% przypadków  

J Clin Endocrinol Metab 2001; 86:930 

Etiologia Ch. Gravesa 

– cz. środowiskowe 

Nadmierna podaż jodu – stymuluje limfocyty B do produkcji 
przeciwciał i aktywuje limfocyty T 

Stres – zwiększa wychwyt jodu (badania na terenach objętych wojną 
wykazały zwiększoną częstość zachorowań) 

Żeńskie hormony płciowe (K:M=5-10:1) 

Infekcje 

Yersinia enterocolitica

 (posiada w ścianie komórkowej 

rozpuszczalne miejsca wiązania TSH) 

Immunopatogeneza GD 

Tarczycę naciekają limfocyty T CD4+ (>90% 
komórek nacieku) stymulujące limfocyty B do 
produkcji przeciwciał 

Dominujący autoantygen to receptor dla TSH 
(TSHR), składa się z trzech epitopów: 

 

- epitop A – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH stymulują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-stimulating antibodies (TSAb lub 
LATS) – określanie poziomu także w trakcie remisji ma duży 
walor diagnostyczny: wysokie miano wskazuje na szybki nawrót] 

 

- epitop B – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH blokują 
produkcję T3 i T4 [TSHR-blocking antibodies (TBAb)] (nieliczne 
przypadki hipotyroidyzmu w GD 

 

- epitop C – autoprzeciwciała wiążące receptor TSH i nie 
wpływają na produkcję T3 i T4 TSHR-neutral autoantibodies 
(TNAb) 

Rich et al. Clinical Immunology 2008 

background image

2014-03-11 

17 

Immunopatogeneza GD - oftalmopatia 

Wytrzeszcz w chorobie Gravesa 
spowodowany jest pobudzaniem fibroblastów 
pozagałkowych przez autoprzeciwciała 
przeciw fibroblastom 
[np. przeciw białku 
64kDa – wspólne białko tyreocytów i gałek 
ocznych???] , ale nacieki z limfocytów i 
liczne cytokiny w tkance oczodołu także 
stymulują fibroblasty 

Fibroblasty produkują zwiększone ilości 
istoty międzykomórkowej, głównie 
glikozaminoglikanów, co powoduje 
zatrzymywanie wody, a następnie włóknienie 

Zwiększa to objętość tkanki i powoduje 
wytrzeszcz 

 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Przerostowi i włóknieniu ulegają 
też mięśnie okoruchowe 

 

Etiologia Ch. Hashimoto 

Genetyka: HLA-DR3 i ekspresja cząsteczek HLA klasy II na 
tyreocytach (fakultatywni prezenterzy) 

Środowisko: 

 

- żeńskie hormony płciowe (K:M=10:1) 

 

- niska podaż jodu 

 

- promieniowanie X 

 

- leki 

 

- częsta koincydencja przebytej ostrej choroby wirusowej i rozwinięcia 
się objawów choroby  

  

Przejściowa 

hipertyreoza 

Immunopatogeneza Ch. Hashimoto  

J Immunol 2005; 174:7433-7439 

  

Defekt działania 
supresorowego 

limfocytów 

regulatorowych T 

CD4+CD25+ 

(niska ekspresja CTLA-

4, IL10, TGF

β 

Czynniki 

inicjujące 

Ekspresja ICAM-1 na 

komórkach tarczycy powoduje 

migrację limfocytów: 

wzmocnienie apoptozy Fas-

zależnej i tworzenie lokalnych 

grudek chłonnych 

IL1 

IL6 

TNFα 

Tworzenie autoprzeciwciał: 

-antyTG (tyreoglobulinowe) 

-antyTPO (peroksydaza tarczycy) 
-

p/białku 64kDa (białko tyreocytów i 

gałek ocznych) 

- p/transporterowi Na/I 

Autoprzeciwciała „napędzają” 

proces niszczenia tarczycy 

– KI i 

MAC znajdowane w błonie 

podstawnej pęcherzyków tarczycy; 

FasL 

Apopotoza 

komórek 

tarczycy (drogi: Fas i TNF) i 

wyrzut 

autoantygenów 

Dochodzi do stopniowego 

zniszczenia pęcherzyków i 

rozwinięcia się hipotyreozy 

background image

2014-03-11 

17 

Immunopatogeneza GD - oftalmopatia 

Wytrzeszcz w chorobie Gravesa 
spowodowany jest pobudzaniem fibroblastów 
pozagałkowych przez autoprzeciwciała 
przeciw fibroblastom 
[np. przeciw białku 
64kDa – wspólne białko tyreocytów i gałek 
ocznych???] , ale nacieki z limfocytów i 
liczne cytokiny w tkance oczodołu także 
stymulują fibroblasty 

Fibroblasty produkują zwiększone ilości 
istoty międzykomórkowej, głównie 
glikozaminoglikanów, co powoduje 
zatrzymywanie wody, a następnie włóknienie 

Zwiększa to objętość tkanki i powoduje 
wytrzeszcz 

 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Przerostowi i włóknieniu ulegają 
też mięśnie okoruchowe 

 

Etiologia Ch. Hashimoto 

Genetyka: HLA-DR3 i ekspresja cząsteczek HLA klasy II na 
tyreocytach (fakultatywni prezenterzy) 

Środowisko: 

 

- żeńskie hormony płciowe (K:M=10:1) 

 

- niska podaż jodu 

 

- promieniowanie X 

 

- leki 

 

- częsta koincydencja przebytej ostrej choroby wirusowej i rozwinięcia 
się objawów choroby  

  

Przejściowa 

hipertyreoza 

Immunopatogeneza Ch. Hashimoto  

J Immunol 2005; 174:7433-7439 

  

Defekt działania 
supresorowego 

limfocytów 

regulatorowych T 

CD4+CD25+ 

(niska ekspresja CTLA-

4, IL10, TGF

β 

Czynniki 

inicjujące 

Ekspresja ICAM-1 na 

komórkach tarczycy powoduje 

migrację limfocytów: 

wzmocnienie apoptozy Fas-

zależnej i tworzenie lokalnych 

grudek chłonnych 

IL1 

IL6 

TNFα 

Tworzenie autoprzeciwciał: 

-antyTG (tyreoglobulinowe) 

-antyTPO (peroksydaza tarczycy) 
-

p/białku 64kDa (białko tyreocytów i 

gałek ocznych) 

- p/transporterowi Na/I 

Autoprzeciwciała „napędzają” 

proces niszczenia tarczycy 

– KI i 

MAC znajdowane w błonie 

podstawnej pęcherzyków tarczycy; 

FasL 

Apopotoza 

komórek 

tarczycy (drogi: Fas i TNF) i 

wyrzut 

autoantygenów 

Dochodzi do stopniowego 

zniszczenia pęcherzyków i 

rozwinięcia się hipotyreozy 

background image

2014-03-11 

17 

Immunopatogeneza GD - oftalmopatia 

Wytrzeszcz w chorobie Gravesa 
spowodowany jest pobudzaniem fibroblastów 
pozagałkowych przez autoprzeciwciała 
przeciw fibroblastom 
[np. przeciw białku 
64kDa – wspólne białko tyreocytów i gałek 
ocznych???] , ale nacieki z limfocytów i 
liczne cytokiny w tkance oczodołu także 
stymulują fibroblasty 

Fibroblasty produkują zwiększone ilości 
istoty międzykomórkowej, głównie 
glikozaminoglikanów, co powoduje 
zatrzymywanie wody, a następnie włóknienie 

Zwiększa to objętość tkanki i powoduje 
wytrzeszcz 

 

Robbins & Cotran. Pathologic basis of disease 2006 

Przerostowi i włóknieniu ulegają 
też mięśnie okoruchowe 

 

Etiologia Ch. Hashimoto 

Genetyka: HLA-DR3 i ekspresja cząsteczek HLA klasy II na 
tyreocytach (fakultatywni prezenterzy) 

Środowisko: 

 

- żeńskie hormony płciowe (K:M=10:1) 

 

- niska podaż jodu 

 

- promieniowanie X 

 

- leki 

 

- częsta koincydencja przebytej ostrej choroby wirusowej i rozwinięcia 
się objawów choroby  

  

Przejściowa 

hipertyreoza 

Immunopatogeneza Ch. Hashimoto  

J Immunol 2005; 174:7433-7439 

  

Defekt działania 
supresorowego 

limfocytów 

regulatorowych T 

CD4+CD25+ 

(niska ekspresja CTLA-

4, IL10, TGF

β 

Czynniki 

inicjujące 

Ekspresja ICAM-1 na 

komórkach tarczycy powoduje 

migrację limfocytów: 

wzmocnienie apoptozy Fas-

zależnej i tworzenie lokalnych 

grudek chłonnych 

IL1 

IL6 

TNFα 

Tworzenie autoprzeciwciał: 

-antyTG (tyreoglobulinowe) 

-antyTPO (peroksydaza tarczycy) 
-

p/białku 64kDa (białko tyreocytów i 

gałek ocznych) 

- p/transporterowi Na/I 

Autoprzeciwciała „napędzają” 

proces niszczenia tarczycy 

– KI i 

MAC znajdowane w błonie 

podstawnej pęcherzyków tarczycy; 

FasL 

Apopotoza 

komórek 

tarczycy (drogi: Fas i TNF) i 

wyrzut 

autoantygenów 

Dochodzi do stopniowego 

zniszczenia pęcherzyków i 

rozwinięcia się hipotyreozy 

background image

2014-03-11 

18 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NSAID) 

Wywar z kory wierzby użyto po raz pierwszy 7000 lat p.n.e. w 

Chinach ; około 400 lat p.n.e. Hipokrates używał proszku z kory i liści 

wierzby jako leku p/bólowego i p/gorączkowego 

W 1826 roku Brugnatelli i Fontana wyizolowali słabo oczyszczoną 

krystaliczną formę „salicynu” 

W 1838 roku Piria zmodyfikował salicylin do kwasu salicylowego – 

znacznie lepsze właściwości, ale źle tolerowany 

W 1853 roku Gerhardt opracował pierwszą metodę acetylacji kwasu, 

ale dopiero w 1897 roku Hoffmann opracował przemysłowy sposób 

produkcji kwasu acetylosalicyowego dla Bayera [aspirin – ‘a’-acetylo, 

‘spir’ – 

Spiraea ulmaria 

(roślina, z której otrzymywano półprodukt, 

‘in’ – modna w tamtych czasach nazwa dla leku] 

Bayer otrzymał patent na aspirynę w 1889 roku 

W 1915 roku rozpoczęto masową produkcję – pierwszy lek 

produkowany na masową skalę 

Hamowanie funkcji 

płytek 

Prostaglandyny 

NSAID – hipoteza działania Vane’a 

Kwas 

arachidonowy 

Ochrona śluzówki 

żołądka 

Hipotensyjnie i 

cytoprotekcyjnie 

w nerce 

Zapalenie i ból 

Konstytucyjna 

ekspresja w 

większości 

tkanek 

Konstytucyjna ekspresja w 

mózgu, nerce, kościach i 

żeńskich narządach 

płciowych, ale brak w ukł. 

pokarmowym.  

Indukowana ekspresja w 

zapaleniu przez cytokiny i 

podczas podziałów 

komórkowych przez czynniki 

wzrostu i gonadotropiny 

(także w nowotworzeniu) 

NSAID 

COX2 inh. 

COX-1 

COX-2 

background image

2014-03-11 

18 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NSAID) 

Wywar z kory wierzby użyto po raz pierwszy 7000 lat p.n.e. w 

Chinach ; około 400 lat p.n.e. Hipokrates używał proszku z kory i liści 

wierzby jako leku p/bólowego i p/gorączkowego 

W 1826 roku Brugnatelli i Fontana wyizolowali słabo oczyszczoną 

krystaliczną formę „salicynu” 

W 1838 roku Piria zmodyfikował salicylin do kwasu salicylowego – 

znacznie lepsze właściwości, ale źle tolerowany 

W 1853 roku Gerhardt opracował pierwszą metodę acetylacji kwasu, 

ale dopiero w 1897 roku Hoffmann opracował przemysłowy sposób 

produkcji kwasu acetylosalicyowego dla Bayera [aspirin – ‘a’-acetylo, 

‘spir’ – 

Spiraea ulmaria 

(roślina, z której otrzymywano półprodukt, 

‘in’ – modna w tamtych czasach nazwa dla leku] 

Bayer otrzymał patent na aspirynę w 1889 roku 

W 1915 roku rozpoczęto masową produkcję – pierwszy lek 

produkowany na masową skalę 

Hamowanie funkcji 

płytek 

Prostaglandyny 

NSAID – hipoteza działania Vane’a 

Kwas 

arachidonowy 

Ochrona śluzówki 

żołądka 

Hipotensyjnie i 

cytoprotekcyjnie 

w nerce 

Zapalenie i ból 

Konstytucyjna 

ekspresja w 

większości 

tkanek 

Konstytucyjna ekspresja w 

mózgu, nerce, kościach i 

żeńskich narządach 

płciowych, ale brak w ukł. 

pokarmowym.  

Indukowana ekspresja w 

zapaleniu przez cytokiny i 

podczas podziałów 

komórkowych przez czynniki 

wzrostu i gonadotropiny 

(także w nowotworzeniu) 

NSAID 

COX2 inh. 

COX-1 

COX-2 

background image

2014-03-11 

18 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NSAID) 

Wywar z kory wierzby użyto po raz pierwszy 7000 lat p.n.e. w 

Chinach ; około 400 lat p.n.e. Hipokrates używał proszku z kory i liści 

wierzby jako leku p/bólowego i p/gorączkowego 

W 1826 roku Brugnatelli i Fontana wyizolowali słabo oczyszczoną 

krystaliczną formę „salicynu” 

W 1838 roku Piria zmodyfikował salicylin do kwasu salicylowego – 

znacznie lepsze właściwości, ale źle tolerowany 

W 1853 roku Gerhardt opracował pierwszą metodę acetylacji kwasu, 

ale dopiero w 1897 roku Hoffmann opracował przemysłowy sposób 

produkcji kwasu acetylosalicyowego dla Bayera [aspirin – ‘a’-acetylo, 

‘spir’ – 

Spiraea ulmaria 

(roślina, z której otrzymywano półprodukt, 

‘in’ – modna w tamtych czasach nazwa dla leku] 

Bayer otrzymał patent na aspirynę w 1889 roku 

W 1915 roku rozpoczęto masową produkcję – pierwszy lek 

produkowany na masową skalę 

Hamowanie funkcji 

płytek 

Prostaglandyny 

NSAID – hipoteza działania Vane’a 

Kwas 

arachidonowy 

Ochrona śluzówki 

żołądka 

Hipotensyjnie i 

cytoprotekcyjnie 

w nerce 

Zapalenie i ból 

Konstytucyjna 

ekspresja w 

większości 

tkanek 

Konstytucyjna ekspresja w 

mózgu, nerce, kościach i 

żeńskich narządach 

płciowych, ale brak w ukł. 

pokarmowym.  

Indukowana ekspresja w 

zapaleniu przez cytokiny i 

podczas podziałów 

komórkowych przez czynniki 

wzrostu i gonadotropiny 

(także w nowotworzeniu) 

NSAID 

COX2 inh. 

COX-1 

COX-2 

background image

2014-03-11 

19 

NSAID – zastosowania/ działanie 

Przeciwgorączkowe 

- hamowanie  syntezy 

PGE2 przez COX-1 i 2 w mózgu 

Profilaktyka chorób sercowo-

naczyniowych 

- aspiryna w małych dawkach 

nieodwracalnie hamuje funkcję płytek (inne NSAID 

i COX2inh tylko przejściowo – nie powinny być 

podawane z aspiryną, bo wypierają ją z miejsc 

wiązania; Profilaktyka wtórna/ pierwotna??? 

Zwyrodnienie stawów i kręgosłupa 

– 

działanie objawowe (p/bólowe, p/zapalne), nie 
zatrzymują postępu choroby 

Profilaktyka udarów mózgu 

- aspiryna w 

małych dawkach (<100mg/dziennie). Profilaktyka 

pierwotna/ wtórna??? 

 

RZS 

– działanie objawowe, nie zatrzymują 

postępu choroby 

Działanie przeciwnowotworowe – 

50% 

mniejsze ryzyko raka okrężnicy  ??? 

SLE- 

podawane przy objawach ze strony układu 

kostno-szkieletowego 

Choroba Alzheimera (???) 

Szczepienia ochronne 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- leki przeciwhistaminowe 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

- Antagoniści kinaz białkowych 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Glikokortykosteroidy 

Mechanizm działania: 

Genomowy

 (poprzez receptor cytozolowy (cGCR) 

aktywują od 10 do 100 genów; ocenia się, że pośrednio 

aktywują nawet 1% ludzkiego genomu 
 
 
 
 
 
 
 

Pozagenomowy 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

19 

NSAID – zastosowania/ działanie 

Przeciwgorączkowe 

- hamowanie  syntezy 

PGE2 przez COX-1 i 2 w mózgu 

Profilaktyka chorób sercowo-

naczyniowych 

- aspiryna w małych dawkach 

nieodwracalnie hamuje funkcję płytek (inne NSAID 

i COX2inh tylko przejściowo – nie powinny być 

podawane z aspiryną, bo wypierają ją z miejsc 

wiązania; Profilaktyka wtórna/ pierwotna??? 

Zwyrodnienie stawów i kręgosłupa 

– 

działanie objawowe (p/bólowe, p/zapalne), nie 
zatrzymują postępu choroby 

Profilaktyka udarów mózgu 

- aspiryna w 

małych dawkach (<100mg/dziennie). Profilaktyka 

pierwotna/ wtórna??? 

 

RZS 

– działanie objawowe, nie zatrzymują 

postępu choroby 

Działanie przeciwnowotworowe – 

50% 

mniejsze ryzyko raka okrężnicy  ??? 

SLE- 

podawane przy objawach ze strony układu 

kostno-szkieletowego 

Choroba Alzheimera (???) 

Szczepienia ochronne 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- leki przeciwhistaminowe 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

- Antagoniści kinaz białkowych 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Glikokortykosteroidy 

Mechanizm działania: 

Genomowy

 (poprzez receptor cytozolowy (cGCR) 

aktywują od 10 do 100 genów; ocenia się, że pośrednio 

aktywują nawet 1% ludzkiego genomu 
 
 
 
 
 
 
 

Pozagenomowy 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

19 

NSAID – zastosowania/ działanie 

Przeciwgorączkowe 

- hamowanie  syntezy 

PGE2 przez COX-1 i 2 w mózgu 

Profilaktyka chorób sercowo-

naczyniowych 

- aspiryna w małych dawkach 

nieodwracalnie hamuje funkcję płytek (inne NSAID 

i COX2inh tylko przejściowo – nie powinny być 

podawane z aspiryną, bo wypierają ją z miejsc 

wiązania; Profilaktyka wtórna/ pierwotna??? 

Zwyrodnienie stawów i kręgosłupa 

– 

działanie objawowe (p/bólowe, p/zapalne), nie 
zatrzymują postępu choroby 

Profilaktyka udarów mózgu 

- aspiryna w 

małych dawkach (<100mg/dziennie). Profilaktyka 

pierwotna/ wtórna??? 

 

RZS 

– działanie objawowe, nie zatrzymują 

postępu choroby 

Działanie przeciwnowotworowe – 

50% 

mniejsze ryzyko raka okrężnicy  ??? 

SLE- 

podawane przy objawach ze strony układu 

kostno-szkieletowego 

Choroba Alzheimera (???) 

Szczepienia ochronne 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

- leki przeciwhistaminowe 

 

- Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

- Antagoniści kinaz białkowych 

Leczenie cytokinami, białkami monoklonalnymi  

i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

Glikokortykosteroidy 

Mechanizm działania: 

Genomowy

 (poprzez receptor cytozolowy (cGCR) 

aktywują od 10 do 100 genów; ocenia się, że pośrednio 

aktywują nawet 1% ludzkiego genomu 
 
 
 
 
 
 
 

Pozagenomowy 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

20 

Glikokortykosteroidy – mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

genomowy 

pozagenomowy 

Przeciwzapalnie, 

immunomodulująco 

Genomowy 

przez cGRP 

Pozagenomo

wy przez 

mGRP 

Pozagenomo

wy przez 

cGRP 

Niespecyficzny 

pozagenomowy 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Synteza IκB, lipokortyny, 

endopeptydaz akt. apoptozę 

Hamowanie 

transkrypcji genów 

Wiązanie czynników 

transkrypcyjnych, np. NF-κB 

Kompetycja z czynnikami 

transkrypcyjnymi o 

koaktywatory np. z AP1 o 

NF-AT 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

 Synteza (przez GRE): 

IκB – hamowanie aktywacji NF-κB  

 

lipokortyny-1 – hamowanie aktywności PLA2    

endopeptydaz – aktywacja apoptozy komórek zapalenia 

SLPI (secretory leukocyte inhibitory protein) – inhibitor proteaz w 

błonach śluzowych 

obojętna endopeptydaza – rozkład neuropeptydów 

receptor beta-adrenergiczny – odpowiedź na aminy biogenne  

 

 Hamowanie [GRE(-), kompetycja z czynnikami NF-AT, AP1 i 

wiązanie czynników transkrypcyjnych]: 

cytokiny prozapalne – IL1,IL2, IL3, IL4, IL5, IL6, IL8, IL11, IL12, 

IL13,TNFα, RANTES 

enzymy zapalenia - iNOS, COX-2, PLA2,  

endotelina, receptor neuropeptydowy NK1 

 

 

background image

2014-03-11 

20 

Glikokortykosteroidy – mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

genomowy 

pozagenomowy 

Przeciwzapalnie, 

immunomodulująco 

Genomowy 

przez cGRP 

Pozagenomo

wy przez 

mGRP 

Pozagenomo

wy przez 

cGRP 

Niespecyficzny 

pozagenomowy 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Synteza IκB, lipokortyny, 

endopeptydaz akt. apoptozę 

Hamowanie 

transkrypcji genów 

Wiązanie czynników 

transkrypcyjnych, np. NF-κB 

Kompetycja z czynnikami 

transkrypcyjnymi o 

koaktywatory np. z AP1 o 

NF-AT 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

 Synteza (przez GRE): 

IκB – hamowanie aktywacji NF-κB  

 

lipokortyny-1 – hamowanie aktywności PLA2    

endopeptydaz – aktywacja apoptozy komórek zapalenia 

SLPI (secretory leukocyte inhibitory protein) – inhibitor proteaz w 

błonach śluzowych 

obojętna endopeptydaza – rozkład neuropeptydów 

receptor beta-adrenergiczny – odpowiedź na aminy biogenne  

 

 Hamowanie [GRE(-), kompetycja z czynnikami NF-AT, AP1 i 

wiązanie czynników transkrypcyjnych]: 

cytokiny prozapalne – IL1,IL2, IL3, IL4, IL5, IL6, IL8, IL11, IL12, 

IL13,TNFα, RANTES 

enzymy zapalenia - iNOS, COX-2, PLA2,  

endotelina, receptor neuropeptydowy NK1 

 

 

background image

2014-03-11 

20 

Glikokortykosteroidy – mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

genomowy 

pozagenomowy 

Przeciwzapalnie, 

immunomodulująco 

Genomowy 

przez cGRP 

Pozagenomo

wy przez 

mGRP 

Pozagenomo

wy przez 

cGRP 

Niespecyficzny 

pozagenomowy 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Synteza IκB, lipokortyny, 

endopeptydaz akt. apoptozę 

Hamowanie 

transkrypcji genów 

Wiązanie czynników 

transkrypcyjnych, np. NF-κB 

Kompetycja z czynnikami 

transkrypcyjnymi o 

koaktywatory np. z AP1 o 

NF-AT 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GC – genomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

 Synteza (przez GRE): 

IκB – hamowanie aktywacji NF-κB  

 

lipokortyny-1 – hamowanie aktywności PLA2    

endopeptydaz – aktywacja apoptozy komórek zapalenia 

SLPI (secretory leukocyte inhibitory protein) – inhibitor proteaz w 

błonach śluzowych 

obojętna endopeptydaza – rozkład neuropeptydów 

receptor beta-adrenergiczny – odpowiedź na aminy biogenne  

 

 Hamowanie [GRE(-), kompetycja z czynnikami NF-AT, AP1 i 

wiązanie czynników transkrypcyjnych]: 

cytokiny prozapalne – IL1,IL2, IL3, IL4, IL5, IL6, IL8, IL11, IL12, 

IL13,TNFα, RANTES 

enzymy zapalenia - iNOS, COX-2, PLA2,  

endotelina, receptor neuropeptydowy NK1 

 

 

background image

2014-03-11 

21 

GC – pozagenomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Zatrzymanie 

metabolizmu kwasu 

arachidonowego 

Hamowanie aktywności 

cPLA2 przez hsp po 

dysocjacji z cGCR 

indukowaną syntezę lipokortyny 

up/down regulation 

(???) – regulacja 

odpowiedzi komórki na 

sterydy (???) 

mGCR reguluje ilość 

dostępnego 

receptora 

Hamowanie transportu 

przez błony, spadek 

potencjału 

mitochondriów 

Gdy duże dawki, 

GC oddziałują 

fizycznie z 

błonami 

biologicznymi 

GC – wpływ na układ odpornościowy 

Monocyty/makrofagi: 

-

 w krążeniu (

 mielopoezy i wyrzutu ze szpiku) 

-

 ekspresji MHC II i Fc 

-

 syntezy cytokin prozapalnych 

Limfocyty: 

-

 w krążeniu (redystrybucja) 

-

 produkcji IL2 

Granulocyty: 

uwalniania ze szpiku 

Śródbłonek: 

-

 przepuszczalności naczyń 

-

 ekspresji cząstek adhezyjnych 

-

 prostaglandyn 

Fibroblasty: 

-

 produkcji fibronektyny i prostaglandyn 

-

 proliferacji 

 

Scand J Immunol 2005; 34:14-21 

 migracji 

 funkcji 

 syntezy 

Glikokortykosteroidy – dawkowanie/mechanizm 

Dawka – 

ekwiwalent mg 

prednizolonu 

Klinika/ nasilenie objawów 

Genomowe 

(saturacja 
receptora 

cGCR) 

Poza 

genomowe 
przez cGCR 

3,4 

Poza 

genomowe 

Niska 

(≤ 7.5) 

Terapia podtrzymująca w 

chorobach reumatycznych 

+ (< 50%) 

– 

Średnia 

(>7.5– ≤ 30) 

Początkowa dawka w 

pierwotnych przewlekłych 
chorobach reumatycznych 

++ (> 50 - < 

100%) 

(+) 

(+) 

Wysoka  

(>30- ≤ 100) 

Początkowa dawka w  podostrych 

formach chorób reumatycznych 

++(+) (prawie 

100%) 

Bardzo wysoka 

(> 100 mg) 

Początkowa dawka w ostrej fazie 
lub grożącym życiu zaostrzeniach 

chorób reumatycznych 

+++ ((prawie) 

100%) 

+(+?) 

++ 

Puls 

(≥ 250 mg) 

Szczególnie ciężkie / grożące 

życiu zaostrzenia chorób 

reumatycznych 

+++ (100%) 

+(++?) 

+++ 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

21 

GC – pozagenomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Zatrzymanie 

metabolizmu kwasu 

arachidonowego 

Hamowanie aktywności 

cPLA2 przez hsp po 

dysocjacji z cGCR 

indukowaną syntezę lipokortyny 

up/down regulation 

(???) – regulacja 

odpowiedzi komórki na 

sterydy (???) 

mGCR reguluje ilość 

dostępnego 

receptora 

Hamowanie transportu 

przez błony, spadek 

potencjału 

mitochondriów 

Gdy duże dawki, 

GC oddziałują 

fizycznie z 

błonami 

biologicznymi 

GC – wpływ na układ odpornościowy 

Monocyty/makrofagi: 

-

 w krążeniu (

 mielopoezy i wyrzutu ze szpiku) 

-

 ekspresji MHC II i Fc 

-

 syntezy cytokin prozapalnych 

Limfocyty: 

-

 w krążeniu (redystrybucja) 

-

 produkcji IL2 

Granulocyty: 

uwalniania ze szpiku 

Śródbłonek: 

-

 przepuszczalności naczyń 

-

 ekspresji cząstek adhezyjnych 

-

 prostaglandyn 

Fibroblasty: 

-

 produkcji fibronektyny i prostaglandyn 

-

 proliferacji 

 

Scand J Immunol 2005; 34:14-21 

 migracji 

 funkcji 

 syntezy 

Glikokortykosteroidy – dawkowanie/mechanizm 

Dawka – 

ekwiwalent mg 

prednizolonu 

Klinika/ nasilenie objawów 

Genomowe 

(saturacja 
receptora 

cGCR) 

Poza 

genomowe 
przez cGCR 

3,4 

Poza 

genomowe 

Niska 

(≤ 7.5) 

Terapia podtrzymująca w 

chorobach reumatycznych 

+ (< 50%) 

– 

Średnia 

(>7.5– ≤ 30) 

Początkowa dawka w 

pierwotnych przewlekłych 
chorobach reumatycznych 

++ (> 50 - < 

100%) 

(+) 

(+) 

Wysoka  

(>30- ≤ 100) 

Początkowa dawka w  podostrych 

formach chorób reumatycznych 

++(+) (prawie 

100%) 

Bardzo wysoka 

(> 100 mg) 

Początkowa dawka w ostrej fazie 
lub grożącym życiu zaostrzeniach 

chorób reumatycznych 

+++ ((prawie) 

100%) 

+(+?) 

++ 

Puls 

(≥ 250 mg) 

Szczególnie ciężkie / grożące 

życiu zaostrzenia chorób 

reumatycznych 

+++ (100%) 

+(++?) 

+++ 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

21 

GC – pozagenomowy mechanizm działania 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

Zatrzymanie 

metabolizmu kwasu 

arachidonowego 

Hamowanie aktywności 

cPLA2 przez hsp po 

dysocjacji z cGCR 

indukowaną syntezę lipokortyny 

up/down regulation 

(???) – regulacja 

odpowiedzi komórki na 

sterydy (???) 

mGCR reguluje ilość 

dostępnego 

receptora 

Hamowanie transportu 

przez błony, spadek 

potencjału 

mitochondriów 

Gdy duże dawki, 

GC oddziałują 

fizycznie z 

błonami 

biologicznymi 

GC – wpływ na układ odpornościowy 

Monocyty/makrofagi: 

-

 w krążeniu (

 mielopoezy i wyrzutu ze szpiku) 

-

 ekspresji MHC II i Fc 

-

 syntezy cytokin prozapalnych 

Limfocyty: 

-

 w krążeniu (redystrybucja) 

-

 produkcji IL2 

Granulocyty: 

uwalniania ze szpiku 

Śródbłonek: 

-

 przepuszczalności naczyń 

-

 ekspresji cząstek adhezyjnych 

-

 prostaglandyn 

Fibroblasty: 

-

 produkcji fibronektyny i prostaglandyn 

-

 proliferacji 

 

Scand J Immunol 2005; 34:14-21 

 migracji 

 funkcji 

 syntezy 

Glikokortykosteroidy – dawkowanie/mechanizm 

Dawka – 

ekwiwalent mg 

prednizolonu 

Klinika/ nasilenie objawów 

Genomowe 

(saturacja 
receptora 

cGCR) 

Poza 

genomowe 
przez cGCR 

3,4 

Poza 

genomowe 

Niska 

(≤ 7.5) 

Terapia podtrzymująca w 

chorobach reumatycznych 

+ (< 50%) 

– 

Średnia 

(>7.5– ≤ 30) 

Początkowa dawka w 

pierwotnych przewlekłych 
chorobach reumatycznych 

++ (> 50 - < 

100%) 

(+) 

(+) 

Wysoka  

(>30- ≤ 100) 

Początkowa dawka w  podostrych 

formach chorób reumatycznych 

++(+) (prawie 

100%) 

Bardzo wysoka 

(> 100 mg) 

Początkowa dawka w ostrej fazie 
lub grożącym życiu zaostrzeniach 

chorób reumatycznych 

+++ ((prawie) 

100%) 

+(+?) 

++ 

Puls 

(≥ 250 mg) 

Szczególnie ciężkie / grożące 

życiu zaostrzenia chorób 

reumatycznych 

+++ (100%) 

+(++?) 

+++ 

Arthritis and Rheumatism 2004; 50: 3408-3417 

background image

2014-03-11 

22 

GC – efekty uboczne 

Osteoporoza (RANKL/OPG) i 

osteonekroza (wysokie dawki) 

Miopatia 

Efekty związane z ukł. krążenia: 

 

- nadciśnienie (20%) 

 

- nasilone zmiany miażdżycowe 

Atrofia skóry, trądzik sterydowy, 

hirsutyzm, rozstępy, skaza 

naczyniowa 

Wrzody, krwawienia z GI 

Infekcje 

Nietolerancja glukozy, cukrzyca 

sterydowa 

Zaburzenia HPA 

Początkowa euforia, potem 

depresja, bezsenność 

Zaćma 
 

 

https://courses.stu.qmul.ac.uk 

Jatrogenny zespół Cushinga 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

-Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

-Leczenie cytokinami, białkami 

monoklonalnymi  i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

IVIG – właściwości preparatu 

Preparat przygotowywany z surowicy 10 000-60 000 dawców, co zapewnia 
szerokie spektrum przeciwciał 

>98% preparatu to IgG, z czego 90% to forma monomeryczna; dodatek 
cukrów, aminokwasów i albumin stabilizuje monomery 

Przeciwciała mają aktywną część Fc, co zapewnia efektywną opsonizację, 
aktywację dopełniacza i ADCC 

background image

2014-03-11 

22 

GC – efekty uboczne 

Osteoporoza (RANKL/OPG) i 

osteonekroza (wysokie dawki) 

Miopatia 

Efekty związane z ukł. krążenia: 

 

- nadciśnienie (20%) 

 

- nasilone zmiany miażdżycowe 

Atrofia skóry, trądzik sterydowy, 

hirsutyzm, rozstępy, skaza 

naczyniowa 

Wrzody, krwawienia z GI 

Infekcje 

Nietolerancja glukozy, cukrzyca 

sterydowa 

Zaburzenia HPA 

Początkowa euforia, potem 

depresja, bezsenność 

Zaćma 
 

 

https://courses.stu.qmul.ac.uk 

Jatrogenny zespół Cushinga 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

-Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

-Leczenie cytokinami, białkami 

monoklonalnymi  i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

IVIG – właściwości preparatu 

Preparat przygotowywany z surowicy 10 000-60 000 dawców, co zapewnia 
szerokie spektrum przeciwciał 

>98% preparatu to IgG, z czego 90% to forma monomeryczna; dodatek 
cukrów, aminokwasów i albumin stabilizuje monomery 

Przeciwciała mają aktywną część Fc, co zapewnia efektywną opsonizację, 
aktywację dopełniacza i ADCC 

background image

2014-03-11 

22 

GC – efekty uboczne 

Osteoporoza (RANKL/OPG) i 

osteonekroza (wysokie dawki) 

Miopatia 

Efekty związane z ukł. krążenia: 

 

- nadciśnienie (20%) 

 

- nasilone zmiany miażdżycowe 

Atrofia skóry, trądzik sterydowy, 

hirsutyzm, rozstępy, skaza 

naczyniowa 

Wrzody, krwawienia z GI 

Infekcje 

Nietolerancja glukozy, cukrzyca 

sterydowa 

Zaburzenia HPA 

Początkowa euforia, potem 

depresja, bezsenność 

Zaćma 
 

 

https://courses.stu.qmul.ac.uk 

Jatrogenny zespół Cushinga 

Immunomodulacja 

 

- IVIG 

 

- NSAID 

 

-Immunoterapia w alergii 

Immunosupresja  

 

- Glikokortykosteroidy 

 

- inne klasyczne leki immunosupresyjne 

 

-Leczenie cytokinami, białkami 

monoklonalnymi  i fuzyjnymi 

Terapia genowa 

IVIG – właściwości preparatu 

Preparat przygotowywany z surowicy 10 000-60 000 dawców, co zapewnia 
szerokie spektrum przeciwciał 

>98% preparatu to IgG, z czego 90% to forma monomeryczna; dodatek 
cukrów, aminokwasów i albumin stabilizuje monomery 

Przeciwciała mają aktywną część Fc, co zapewnia efektywną opsonizację, 
aktywację dopełniacza i ADCC 

background image

2014-03-11 

23 

IVIG w terapii pierwotnych niedoborów odporności 

200 

400 

600 

800 

mg/kg 

skuteczność 

400-600mg/kg/mc 

Powikłania, ale wysoka 

skuteczność  ciężkich zakażeniach 

Leczenie rozpoczyna się od 

dawki 400-600mg/kg/mc pod 

kontrolą poziomu IgG w osoczu 

W ciężkich infekcjach oraz 

zmianach płucnych nawet 

800mg/kg 

Poziom Ig w surowicy 

stabilizuje się do około 3 

miesięcy, należy dostosować 

dawkę tak, aby poziom Ig 

utrzymywał się w dolnej granicy 

normy (>500mg%) 

W przypadku problemów z 

utrzymaniem poziomu iniekcje 

mogą być nawet co 2 tygodnie 

U pacjentów nadwrażliwych 

premedykacja z antyH1 lub 

NSAID lub sterydów przed 

podaniem IVIG 

IVIG w cytopeniach – głównie autoimm. plamica 

małopłytkowa 

Makrofagi  
(śledziona) 

 
 

Fc

γRIIb

 

Fc

γR

I  

Fc

γR

II

 

Fc

γR

II

I  

Płytki opłaszczone 

przeciwciałami usuwane 

są przez wiązanie 

fragmentów Fc 

przeciwciał (głównie 

makrofagi śledzionowe). 

Istnieje w tym zakresie 

regulacja: FcγIIB (CD32) 

zmniejsza tę aktywność, 

a inne zwiększają.  

Przeciwciała 

terapeutyczne (IVIG, 

antyD) zwiększają 

ekspresję CD32, a 

zmniejszają innych 

receptorów Fc hamując 

fagocytozę   

 

   

IVIG 

Fc 

-Blokada FcR 

- Aktywacja CD32 

- Saturacja FcRn, co 

zwiększa katabolizm 

autoIgG 

-Blokada wiązania C3b i 

C4B z bł. komórkowymi 

- Hamowanie MAC 

- Neutralizacja C3a i C5a 

Dopełniacz 

DC 

-Hamowanie dojrzewania 

- Hamowanie syntezy 

cytokin 

Rich et al. Clinical Immunology  2008 

Apoptoza 

- przeciwciała anty-Fas 

hamują apoptozę 

Efekt przeciwzapalny 

-Hamowanie zależnego od 

CD62L toczenia 

leukocytów i taksji do 

zapalenia 

- Hamowanie syntezy 

cytokin prozapalnych 

Limfocyty B 

-Neutralizacja autoIg i uzupełnianie 

sieci antyidiotypowej 

- Rozpuszczanie kompleksów 

immunologicznych 

Limfocyty T 

-Neutralizacja superantygenów 

- Hamowanie produkcji cytokin 

Th1 i 2 

background image

2014-03-11 

23 

IVIG w terapii pierwotnych niedoborów odporności 

200 

400 

600 

800 

mg/kg 

skuteczność 

400-600mg/kg/mc 

Powikłania, ale wysoka 

skuteczność  ciężkich zakażeniach 

Leczenie rozpoczyna się od 

dawki 400-600mg/kg/mc pod 

kontrolą poziomu IgG w osoczu 

W ciężkich infekcjach oraz 

zmianach płucnych nawet 

800mg/kg 

Poziom Ig w surowicy 

stabilizuje się do około 3 

miesięcy, należy dostosować 

dawkę tak, aby poziom Ig 

utrzymywał się w dolnej granicy 

normy (>500mg%) 

W przypadku problemów z 

utrzymaniem poziomu iniekcje 

mogą być nawet co 2 tygodnie 

U pacjentów nadwrażliwych 

premedykacja z antyH1 lub 

NSAID lub sterydów przed 

podaniem IVIG 

IVIG w cytopeniach – głównie autoimm. plamica 

małopłytkowa 

Makrofagi  
(śledziona) 

 
 

Fc

γRIIb

 

Fc

γR

I  

Fc

γR

II

 

Fc

γR

II

I  

Płytki opłaszczone 

przeciwciałami usuwane 

są przez wiązanie 

fragmentów Fc 

przeciwciał (głównie 

makrofagi śledzionowe). 

Istnieje w tym zakresie 

regulacja: FcγIIB (CD32) 

zmniejsza tę aktywność, 

a inne zwiększają.  

Przeciwciała 

terapeutyczne (IVIG, 

antyD) zwiększają 

ekspresję CD32, a 

zmniejszają innych 

receptorów Fc hamując 

fagocytozę   

 

   

IVIG 

Fc 

-Blokada FcR 

- Aktywacja CD32 

- Saturacja FcRn, co 

zwiększa katabolizm 

autoIgG 

-Blokada wiązania C3b i 

C4B z bł. komórkowymi 

- Hamowanie MAC 

- Neutralizacja C3a i C5a 

Dopełniacz 

DC 

-Hamowanie dojrzewania 

- Hamowanie syntezy 

cytokin 

Rich et al. Clinical Immunology  2008 

Apoptoza 

- przeciwciała anty-Fas 

hamują apoptozę 

Efekt przeciwzapalny 

-Hamowanie zależnego od 

CD62L toczenia 

leukocytów i taksji do 

zapalenia 

- Hamowanie syntezy 

cytokin prozapalnych 

Limfocyty B 

-Neutralizacja autoIg i uzupełnianie 

sieci antyidiotypowej 

- Rozpuszczanie kompleksów 

immunologicznych 

Limfocyty T 

-Neutralizacja superantygenów 

- Hamowanie produkcji cytokin 

Th1 i 2 

background image

2014-03-11 

23 

IVIG w terapii pierwotnych niedoborów odporności 

200 

400 

600 

800 

mg/kg 

skuteczność 

400-600mg/kg/mc 

Powikłania, ale wysoka 

skuteczność  ciężkich zakażeniach 

Leczenie rozpoczyna się od 

dawki 400-600mg/kg/mc pod 

kontrolą poziomu IgG w osoczu 

W ciężkich infekcjach oraz 

zmianach płucnych nawet 

800mg/kg 

Poziom Ig w surowicy 

stabilizuje się do około 3 

miesięcy, należy dostosować 

dawkę tak, aby poziom Ig 

utrzymywał się w dolnej granicy 

normy (>500mg%) 

W przypadku problemów z 

utrzymaniem poziomu iniekcje 

mogą być nawet co 2 tygodnie 

U pacjentów nadwrażliwych 

premedykacja z antyH1 lub 

NSAID lub sterydów przed 

podaniem IVIG 

IVIG w cytopeniach – głównie autoimm. plamica 

małopłytkowa 

Makrofagi  
(śledziona) 

 
 

Fc

γRIIb

 

Fc

γR

I  

Fc

γR

II

 

Fc

γR

II

I  

Płytki opłaszczone 

przeciwciałami usuwane 

są przez wiązanie 

fragmentów Fc 

przeciwciał (głównie 

makrofagi śledzionowe). 

Istnieje w tym zakresie 

regulacja: FcγIIB (CD32) 

zmniejsza tę aktywność, 

a inne zwiększają.  

Przeciwciała 

terapeutyczne (IVIG, 

antyD) zwiększają 

ekspresję CD32, a 

zmniejszają innych 

receptorów Fc hamując 

fagocytozę   

 

   

IVIG 

Fc 

-Blokada FcR 

- Aktywacja CD32 

- Saturacja FcRn, co 

zwiększa katabolizm 

autoIgG 

-Blokada wiązania C3b i 

C4B z bł. komórkowymi 

- Hamowanie MAC 

- Neutralizacja C3a i C5a 

Dopełniacz 

DC 

-Hamowanie dojrzewania 

- Hamowanie syntezy 

cytokin 

Rich et al. Clinical Immunology  2008 

Apoptoza 

- przeciwciała anty-Fas 

hamują apoptozę 

Efekt przeciwzapalny 

-Hamowanie zależnego od 

CD62L toczenia 

leukocytów i taksji do 

zapalenia 

- Hamowanie syntezy 

cytokin prozapalnych 

Limfocyty B 

-Neutralizacja autoIg i uzupełnianie 

sieci antyidiotypowej 

- Rozpuszczanie kompleksów 

immunologicznych 

Limfocyty T 

-Neutralizacja superantygenów 

- Hamowanie produkcji cytokin 

Th1 i 2 

background image

2014-03-11 

24 

IVIG – rekomendacje FDA 

Pierwotne niedobory odporności (substytucja) 

Samoistna plamica płytkowa (gdy zagrożenie masywnym krwawieniem) 

Dzieci z AIDS (prewencja w zagrażających ciężkich infekcjach) 

CLL z limfocytów B z humoralnym defektem odporności (prewencja 
infekcji bakteryjnych) 

Choroba Kawasaki (prewencja tętniaków naczyń wieńcowych) 

Przeszczep szpiku (IVIG zmniejsza ryzyko infekcji i choroby GvH w 
ciągu pierwszych 100 dni po przeszczepie) 

http://www.fda.gov 

background image

2014-03-11 

24 

IVIG – rekomendacje FDA 

Pierwotne niedobory odporności (substytucja) 

Samoistna plamica płytkowa (gdy zagrożenie masywnym krwawieniem) 

Dzieci z AIDS (prewencja w zagrażających ciężkich infekcjach) 

CLL z limfocytów B z humoralnym defektem odporności (prewencja 
infekcji bakteryjnych) 

Choroba Kawasaki (prewencja tętniaków naczyń wieńcowych) 

Przeszczep szpiku (IVIG zmniejsza ryzyko infekcji i choroby GvH w 
ciągu pierwszych 100 dni po przeszczepie) 

http://www.fda.gov 

background image

2014-03-11 

24 

IVIG – rekomendacje FDA 

Pierwotne niedobory odporności (substytucja) 

Samoistna plamica płytkowa (gdy zagrożenie masywnym krwawieniem) 

Dzieci z AIDS (prewencja w zagrażających ciężkich infekcjach) 

CLL z limfocytów B z humoralnym defektem odporności (prewencja 
infekcji bakteryjnych) 

Choroba Kawasaki (prewencja tętniaków naczyń wieńcowych) 

Przeszczep szpiku (IVIG zmniejsza ryzyko infekcji i choroby GvH w 
ciągu pierwszych 100 dni po przeszczepie) 

http://www.fda.gov