Materiały kamienne

 

 

Skały  -

minerały lub ich mieszaniny 
w dużych ilościach 

(monomineralne, 

polimineralne)

 

 

Minerały – 

substancje naturalne o stałym 
składzie chemicznym 

i stałych właściwościach 
fizycznych

 

 

Klasy minerałów:

2.  pierwiastki (platyna, diament, miedź)

3.  siarczki (piryt, galenit)

4.  tlenki (kwarc, hematyt)

5.  chlorowce (sól kamienna, fluoryt)

6.  solowce (węglany, siarczany, azotany)

7.  węglowce (bursztyn, asfalt)

 

 

Budowa skały

• struktura
• tekstura

 

 

• struktura

(cechy zależne od wielkości, 

formy, sposobu wykształcenia 

oraz wzajemnego powiązania 

minerałów w skale)

kryształów/ziaren

• grubo-

  > 5 mm

• średnio-

  1÷5 mm

• drobno-

  < 1 mm

• skryto-

< 0,1 mm

• 

φ

 

 

•  krystaliczna – widoczne wszystkie 

składniki w postaci kryształów

•  szklista – ciasto skalne pozbawione 

jest kryształów

•  porfirowa – większe kryształy 

zatopione w strukturze szklistej lub 
skrytokrystalicznej 

 

 

•  ziarnista (klas

t

yczna) – 

równo- lub różno-ziarnista

• psefitowa – gruboziarnista

• psamitowa- średnioziarnista lub 

piaskowa

• pelitowa - drobnoziarnista

 

 

• tekstura

(przestrzenne rozmieszczenie 
oraz stopień wypełnienia przez 
składniki skałotwórcze 
przestrzeni w masie skalnej)

 

 

1.  ze względu na rozmieszczenie

-  bezładna
-  warstwowa
-  łupkowata
-  falowata
-  migdałowcowa
-  oczkowa, pałeczkowa itp.

 

 

1.  ze względu na stopień 

wypełnienia

- 

zbita 

- zwarta

- porowata

- gąbczasta

- pęcherzykowa

- jamista

- komórkowa

 

 

Podział skał ze względu na 

pochodzenie

• 

skały magmowe

• skały osadowe 
• skały metamorficzne

 

 

Skały magmowe

• głębinowe (GRANITY, SJENITY, 

dioryty, gabro, labradory)

   

Strzelin

Strzegom

 

 

• 

wylewne (BAZALTY, andezyty, 

diabazy, porfiry)

Grobla_Olbrzyma_zbliżenie

  

 

                      

 

 

Skały osadowe

• 

pochodzenia organicznego 

- biochemiczne 

(WAPIENIE lekkie, skaliste, zbite, 

dolomity)

wapień pińczowski

marmur kielecki

 

 

•  

pochodzenia mechanicznego - 

klastyczne 

1.  okruchowe (ostre)

2.  zlepieńce (wygładzone)

3.  piaski

•

 wapienne

•

 kwarcowe

•  żwiry
•  piaskowce

Baranów

 

 

• 

pochodzenia chemicznego

(anhydryt, alabaster, gips, sól)

 

 

Skały metamorficzne

przeobrażone

( z magmowych lub osadowych)

biała i zielona Marianna

 

 

 

 

Podział skał 

ze względu na właściwości

• ciężar objętościowy

- 

b. lekkie

< 1500 kg/m

3

- lekkie   

 1500÷1800 kg/m

3

- śr. ciężkie  1800 ÷2200 kg/m

3

- ciężkie

 2200 ÷2600 kg/m

3

- b. ciężkie

> 2600 kg/m

3

 

 

• przewodnictwo cieplne
 

- ciepłe  λ≤0,65 W/mK    /0,76

- zimne  λ< 0,65 W/mK

• nasiąkliwość

- duża

> 20%

- średnia

5 ÷20%

- mała

0,5÷5% 

- b. mała

 < 0,5 %

 

 

• wytrzymałość na ściskanie R 

c

- b. słaba

< 15 MPa

- słaba

15 ÷60 MPa

- średnia        60 ÷120 MPa

- duża

     120 ÷200 MPa

- b. duża

 >200 MPa

wg Bauschingera:

R

r

=1/26 R

c

R

t

=1/13 R

c

R

g

=1/6 R

c

 

 

• twardość (zależy od H

M 

i R

c

)

- b. miękkie 

(< 25% minerałów o H

M 

>5,5

 

i R

c 

<15 MPa)

- miękkie

- średnio twarde

- twarde
- b. twarde 

(> 75% minerałów o H

M 

>5,5

 

i R

c 

> 200 MPa)

 

 

• zwięzłość (ilość uderzeń do pęknięcia)

- zła  

< 6

- średnia 

6 ÷12

- dobra 

13 ÷15

- b. dobra  

>15

 

 

• ścieralność (tarcza Boehmego)

- b. duża

 > 1,0 cm

- duża

0,75 ÷1,0 cm

- średnia

0,5 ÷0,75 cm

- mała

0,25 ÷0,5 cm

- b. mała 

 <0,25 cm

 

 

• mrozoodporność

- zła

 <10 cykli

- dostateczna

- dobra

- całkowita

 >25 cykli

• polerowność (przyjmowanie poleru)

- tak

- nie

 

 

WYKORZYSTANIE MATERIAŁÓW 

KAMIENNYCH

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

• obróbka kamienia
• procesy termiczne

– produkcja spoiw
– topienie skał

• produkcja kruszywa  (uszlachetnianie)

Wykorzystanie materiałów 

kamiennych

 

 

Obróbka kamienia

Doprowadzenie bryły do wymaganych 

wymiarów, kształtu i wyglądu 
bez naruszenia naturalnej budowy

• łupanie

1 – kliny stalowe

2 – łom stalowy

 

 

• płytowanie

• obróbka półczysta

nadanie faktury

 

 

Faktury

     łupana

 grotowana

groszkowana

   

dłutowana

  krzesana

gradzinowana

 

 

• szlifowanie

• polerowanie

 

 

Procesy termiczne

• 

otrzymywanie spoiw

–wapna
–cementy
–gips

• topienie

–leizna bazaltowa
–wata bazaltowa

 

 

Produkcja kruszywa

•   kruszenie
•   płukanie
•   sortowanie

 

 

Wyroby kamienne

• kamień łamany
B – do murów i fundamentów

I  – drogi i budowle inżynierskie

K – kruszywo

 

 

• kamień łupany

dł. 20-40 cm 

wys. 

szer.

na mury warstwowe

10-15

15-30

na mury rzędowe

15-20

20-40

 

 

• formaki
klinowanie zgodnie z płaszczyznami 

łupliwości

B budowlany

D drogowy

20x20x20 cm

36÷50x20x10 cm

± 1 cm

 ± 2 cm

 

 

• płyty przetarte surowe

(jeden wymiar 5x mniejszy od pozostałych)

 

 

• kamienne płyty okładzinowe

grubości:

dla wapieni miękkich

40 mm

piaskowców i dolomitów 30 mm

pozostałych

20 mm

• elementy łupane z płyt tartych

a – p. łupana

b – p. tarta

 

 

• ciosy

 

 

• kamienne podokienniki

- zewnętrzne

- wewnętrzne

 

 

• stopnie schodowe

- monilityczne

- okładziny

 

 

• łupki dachowe

  

 

                                                       

 

 

• płyty chodnikowe

 

 

• brukowiec

- obrobiony O

- płytowany P

- nieobrobiony N

 

 

• kostka drogowa 

(regularna normalna i łącznikowa, 

rzędowa, nieregularna)

 

 

• krawężniki

- uliczny

- mostowy

- drogowy

 

 

Kruszywo - klasyfikacja