wiczenie:
ODLEWANIE KOKILOWE STOPÓW METALI NIE ELAZNYCH
1. Cel wiczenia: Poznanie zasad i specyfiki odlewania kokilowego
2. Przebieg wiczenia
Student przyst puj cy do zaj winien wykaza si znajomo ci nast puj cych
zagadnie zwi zanych z tematem wiczenia; charakterystyka, zalety, wady i zakres
zastosowania odlewania kokilowego; dokładno wymiarowa i chropowato powierzchni
odlewów, zasady konstruowania kokil, sposoby wytwarzania kokil i stosowane materiały;
zasady i parametry eksploatacji kokil; pokrycia ochronne na kokile (cel stosowania, skład,
nakładanie); mechanizacja odlewania kokilowego.
2.1. Stanowisko do odlewania kokilowego
Stanowisko do odlewania kokilowego składa si z:
− oporowego pieca elektrycznego tyglowego typu PET do topienia metalu,
− kokilarki z zamontowan kokil eliwn ,
− termopar płaszczowych zainstalowanych w kokili,
− rejestratora temperatury,
− termopary zanurzeniowej i miernika temperatury do mierzenia temperatury ciekłego
metalu,
− podstawowych narz dzi r cznych (ły ka do metalu, zgarniaki do u la, szczypce do
chwytania odlewów itp.),
2.2. Materiały do wykonania wiczenia
Materiałami koniecznymi do wykonania wiczenia s :
− stop Z41 przeznaczony do topienia i odlewania w kokili,
− surowce do sporz dzania pokry ochronnych : tlenek cynku, grafit srebrzysty,
kreda mielona, szamot mielony, szkło wodne, woda.
2.3. Wykonanie wiczenia
Przygotowa jedno z nast puj cych pokry ochronnych:
a) tlenek cynku
-
5 cz. mas
szkło wodne
-
2 cz. mas.
woda
-
93 cz. mas
b) grafit srebrzysty -
20 cz. mas.
szkło wodne
-
4 cz. mas.
woda
-
76 cz. mas.
c) kreda mielona
-
12 cz. mas.
szamot mielony
-
8 cz. mas.
szkło wodne
-
5 cz. mas.
woda
-
75 cz. mas.
Uwaga !
Pokrycie o składzie (a) stosuje si na powierzchnie wn ki roboczej kokili,
pokrycie (b) na powierzchnie robocze rdzenia oraz miejsc wymagaj cych
miejscowego chłodzenia odlewu, natomiast pokrycie (c) na powierzchnie
układu wlewowego i nadlewów.
Przygotowanie kokili do zalewania i wykonanie odlewów:
− oczy ci kokil (i rdzenie) z resztek starych pokry ochronnych,
− sprawdzi mechanizm zamykania i otwierania kokili,
− podgrza kokil do temperatury 150 ÷ 180
o
C,
− nanie pokrycie ochronne na powierzchni wn ki kokili, układu wlewowego oraz
nadlewów,
− nanie pokrycie na rdzenie metalowe,
− sprawdzi dro no kanałów odpowietrzaj cych kokil ,
− zamkn kokil ,
− podgrza kokil do temperatury odlewania,
− sprawdzi temperatur kokili,
− nabra ły k odlewnicz odpowiedni ilo ciekłego metalu,
− zmierzy temperatur ciekłego metalu (w ły ce odlewniczej),
− zala kokil ciekłym metalem,
− odczeka do chwili zakrzepni cia odlewu,
− otworzy kokil i usun odlew,
− sprawdzi stan pokry na wn ce kokili (ew. ubytki uzupełni za pomoc p dzla),
− zamkn kokil ,
− sprawdzi temperatur kokili,
− zala kokil ponownie ciekłym metalem.
Uwaga !
Podczas wykonania odlewów rejestrowa nast puj ce parametry:
− temperatur odlewanego metalu - T
m
,
− temperatur kokili w momencie zalewania - T
z
,
− temperatur kokili w momencie usuni cia odlewu - T
w
,
− czas przebywania odlewu w kokili - τ
k
,
− czas od momentu usuni cia odlewu z kokili do momentu ponownego jej zalania - τ
u
.
2.4. Przykłady innych odlewów kokilowych
Zapoznanie si z surowymi odlewami kokilowymi przedstawionymi przez
prowadz cego wiczenie. Odlewy te o ró nej wielko ci, masie i stopniu skomplikowania
kształtów, posiadaj wszystkie elementy układów: wlewowego i nadlewowego. Odlewy te
nale y uwa nie obejrze , zastanowi si nad konstrukcj kokili, z których zostały uzyskane.
Dla wskazanych przez prowadz cego przypadków, okre li ilo cz ci tworz cych kokil i
wykona szkic ich usytuowania wzgl dem danego odlewu.
3. Uwagi dotycz ce BHP
Studenci wykonuj cy wiczenie winni zachowa szczególn ostro no w
obchodzeniu si z gor cymi przedmiotami (kokila, narz dzia odlewnicze, zakrzepłe odlewy)
oraz ciekłym metalem. Wszelkie manipulacje zwi zane z przygotowaniem kokili do
odlewania oraz odlewaniem metalu, s dopuszczalne tylko w obecno ci i na polecenie
prowadz cego zaj cia.
Osoby wykonuj ce odlewy, s zobowi zane do:
− stosowania fartucha ochronnego, r kawic ochronnych i okularów ochronnych,
− stosowania sprawnych, podgrzanych i zabezpieczonych pokryciami narz dzi (ły ka
odlewnicza, zgarniak do u la),
− powolnego napełniania ły ki odlewniczej ciekłym metalem,
− ostro nego manipulowania ły k odlewnicz z ciekłym metalem, na wysoko ci nie
wy szej od koniecznej do napełnienia kokili,
− stosowania narz dzi metalowych (szczypce, haki) do manipulowania zakrzepni tymi
odlewami,
Pozostałe osoby, w momencie czerpania metalu z tygla i napełniania kokili, winni
zachowa bezpieczny odst p wzgl dem ciekłego metalu.
Studentom zabrania si ładowania (lub uzupełniania) wsadu metalowego do tygla
pieca topialnego.
4. Sprawozdanie z wykonanego wiczenia
Sprawozdanie winno zawiera :
− krótki opis przygotowania kokili do odlewania (temperatur podgrzania, składy
stosowanych pokry , sposób ich nało enia itp.),
− szkic kokili z okre leniem miejsc zamontowania termopar,
− szkic odlewu uzyskanego z kokili,
− tabel z wynikami pomiarów parametrów odlewania,
− wykres zmian temperatury kokili w trakcie odlewania,
− szkic wybranego odlewu kokilowego i kokili słu cej do jego wykonania (p. 2.2.),
− uwagi i wnioski.
5. Literatura
1. Skrypt nr 1741: „Podstawy odlewnictwa - wiczenia laboratoryjne”, Wyd. Politechniki
Pozna skiej
2. Z. Górny, Z. Lech: Odlewanie kokilowe stopów metali nie elaznych, WNT Warszawa
1975
3. Praca zbiorowa: Odlewanie kokilowe stopów elaza, WNT Warszawa 1972
4. Poradnik In yniera - ODLEWNICTWO cz. II, WNT Warszawa 1986
5. Wykłady bie ce.