10
www.gazetapodatkowa.pl
Gazeta Podatkowa nr 35 • 4.05.2010 r.
RACHUNKOWOŚĆ DLA KAŻDEGO
Po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego jednostka może
przeprowadzić ocenę swojej sytuacji finansowej na podstawie danych wy-
kazanych w bilansie oraz rachunku zysków i strat. Taką analizą mogą być
zainteresowani inwestorzy, kontrahenci oraz inni odbiorcy sprawozdania
finansowego.
Wskaźniki obliczane na podstawie bilansu
Dane zawarte w bilansie pozwalają m.in.:
– przeanalizować strukturę majątku (aktywa), poziom wzrostu (zmniejszenia), źródła
finansowania tego majątku,
– obliczyć wskaźniki płynności finansowej,
– ocenić stopień pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym i rezerwami długoter-
minowymi.
Obliczenia wymienionych wskaźników dokonano na podstawie skróconego bilansu
spółki jawnej za 2009 r.
w tys. zł
Aktywa
Stan na 31.12
Struktura
Dynamika
2008
2009
2008
%
2009
%
2008 = 100%
A. Aktywa trwałe
1.400
1.600
56,1
55,2
114,3
I. Wartości niematerialne
8
6
0,3
0,2
75,0
II.
Rzeczowe aktywa trwałe
1.392
1.594 55,8
55,0
114,5
B.
Aktywa obrotowe
1.094
1.300 43,9
44,8
118,8
I.
Zapasy
364
400 14,6
13,8
109,9
II.
Należności krótkoterminowe
550
850
22,1
29,3
154,6
III. Inwestycje krótkoterminowe: środki
pieniężne
180
50
7,2
1,7
27,8
Aktywa razem
2.494 2.900 100,0 100,0
116,3
Pasywa
Stan na 31.12
Struktura
Dynamika
2008
2009
2008
%
2009
%
2008 = 100%
A. Kapitał własny
1.250
1.600 50,1
55,2
128,0
I.
Kapitał podstawowy
1.100
1.100 44,1
37,9
100,0
II.
Zysk (strata) netto
150
500
6,0
17,2
333,3
B.
Zobowiązania i rezerwy na zobowią-
zania
1.244
1.300 49,9
44,8
104,5
I.
Rezerwy na zobowiązania
80
60
3,2
2,1
75,0
II.
Zobowiązania krótkoterminowe
1.164
1.240 46,7
42,8
106,5
Pasywa razem
2.494 2.900 100,0 100,0
116,3
• Struktura i dynamika
Ze skróconego bilansu wynika, że ogólna wartość aktywów w 2009 r. w porównaniu
z rokiem poprzednim zwiększyła się o 406 tys. zł, tj. 16,3%. Udział majątku trwałego w war-
tości aktywów ogółem nieznacznie się obniżył (z 56,1% w 2008 r. do 55,2% w 2009 r.).
Wartość majątku obrotowego wzrosła o 206 tys. zł (tj. o 18,8%) w porównaniu z rokiem
poprzednim. Poziom zapasów zwiększył się o 9,9%, jednak ich udział w strukturze majątku
obrotowego nieznacznie się obniżył (z 14,6% w 2008 r. do 13,8% w 2009 r.). Można uznać
to za pozytywną tendencję.
Ponad dwukrotnie zwiększyła się wartość należności (tj. o 54,6%). Wzrósł też ich udział
w strukturze majątku z 22,1% w 2008 r. do 29,3% w 2009 r. Tak duży wzrost należności
może niekorzystnie wpłynąć na zdolność jednostki do regulowania jej bieżących zobo-
wiązań, w sytuacji gdy termin zapłaty zobowiązań będzie krótszy od terminu zapłaty
należności.
Niepokojące jest znaczne obniżenie wartości środków pieniężnych, tj. o 72,2%. Ich udział
w aktywach ogółem zmniejszył się z 7,2% w 2008 r. do zaledwie 1,7% w 2009 r.
• Płynność finansowa
Wskaźniki płynności finansowej pozwalają ocenić wypłacalność jednostki, tj. jak jest
jej możliwość terminowego regulowania zobowiązań krótkoterminowych (o okresie spłaty
nieprzekraczającym 12 miesięcy).
1. Wskaźnik bieżącej płynności – określa stopień pokrycia zobowiązań krótkotermi-
nowych aktywami obrotowymi:
aktywa obrotowe ogółem
zobowiązania krótkoterminowe
2008 r.:
1.094
= 0,94
2009 r.:
1.300
= 1,05
1.164
1.240
Za optymalny poziom tego wskaźnika przyjmuje przedział od 1,5 do 2,0. W analizowanej
jednostce wskaźnik ten kształtuje się znacznie poniżej tego poziomu. Pewnym pozytywnym
objawem jest wzrost tego wskaźnika w porównaniu z rokiem ubiegłym.
2. Wskaźnik szybkiej płynności – określa stopień pokrycia zobowiązań krótkoter-
minowych składnikami majątku obrotowego o większym stopniu płynności (tj. głównie
należnościami i środkami pieniężnymi):
aktywa obrotowe – zapasy
zobowiązania krótkoterminowe
2008 r.:
1.094 – 364 = 0,63
2009 r.:
1.300 – 400 = 0,73
1.164
1.240
Za optymalny poziom tego wskaźnika przyjmuje się wielkość wynoszącą 1,0. W ana-
lizowanej jednostce wskaźnik ten jest znacznie niższy. Mimo że w porównaniu z rokiem
poprzednim nieznacznie poprawił się, to jego poziom świadczyć może o trudnościach
z realizacją bieżących zobowiązań.
3. Wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi – określa stopień natychmiasto-
wego pokrycia bieżących zobowiązań:
Analiza ekonomiczno-finansowa
inwestycje krótkoterminowe
zobowiązania krótkoterminowe
2008 r.:
180
= 0,15
2009 r.:
50
= 0,04
1.164
1.240
Optymalna wartość tego wskaźnika określana jest na poziomie 0,2. W analizowanej
jednostce wskaźnik ten uległ znacznemu pogorszeniu w porównaniu z rokiem ubiegłym.
Jednostka ma możliwość natychmiastowej spłaty jedynie w odniesieniu do 4% zobowiązań
krótkoterminowych, podczas gdy w roku ubiegłym mogła natychmiast uregulować ich 15%.
Podsumowując, należy stwierdzić, że kształtowanie się wszystkich wskaźników płynno-
ści poniżej poziomu uznawanego za optymalny wskazuje, że jednostka może mieć problemy
z terminowym regulowaniem bieżących zobowiązań.
• Struktura kapitałowo-majątkowa
Wskaźniki struktury kapitałowo-majątkowej – informują o udziale kapitałów własnych
oraz obcych w finansowaniu majątku jednostki. Jednym z takich wskaźników jest wskaźnik
pokrycia aktywów trwałych kapitałem własnym i rezerwami długoterminowymi:
kapitał (fundusz) własny + rezerwy długoterminowe
aktywa trwałe
2008 r.:
1.250 + 80 = 0,95
2009 r.:
1.600 + 60 = 1,04
1.400
1.600
Każda jednostka powinna dążyć do sfinansowania majątku trwałego (o niskim stopniu
płynności) z kapitału własnego. Informuje o tym poziom wskaźnika pokrycia aktywów
trwałych kapitałem własnym. Jego optymalna wielkość powinna kształtować się na po-
ziomie zbliżonym do 1,0. W 2009 r. wskaźnik ten został nawet przekroczony. Oznacza to,
że 4% majątku obrotowego jest finansowane z kapitału stałego.
Wskaźniki obliczane na podstawie rachunku zysków i strat
Na podstawie rachunku zysków i strat można obliczyć m.in. takie wskaźniki, jak:
– zyskowność netto sprzedaży,
– zyskowność brutto sprzedaży,
– rentowność majątku (ROA).
Obliczenia tych wskaźników dokonano na podstawie skróconego rachunku zysków
i strat spółki jawnej za okres od 1.01.2009 r. do 31.12.2009 r., wykorzystując także dane ze
skróconego bilansu tej spółki za 2009 r.
w tys. zł
Wyszczególnienie
Rok
Dynamika
2008
2009 2008 = 100 %
A.
Przychody netto ze sprzedaży
3.100
5.200
167,8
B.
Koszty działalności operacyjnej
2.940
4.600
156,5
C.
Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B)
160
600
375,0
D.
Pozostałe przychody operacyjne
5
10
200,0
E.
Pozostałe koszty operacyjne
20
100
500,0
F.
Zysk z działalności operacyjnej (C+D-E)
145
510
351,7
G.
Przychody finansowe
10
8
80,0
H.
Koszty finansowe
5
18
360,0
I.
Zysk (strata) z działalności gospodarczej (F+G-H)
150
500
333,3
J.
Wynik zdarzeń nadzwyczajnych
-
-
-
K.
Zysk (strata) brutto
150
500
333,3
L.
Podatek dochodowy
-
-
-
Ł.
Zysk (strata) netto
150
500
333,3
Z rachunku zysków i strat wynika, że wynik finansowy netto spółki jawnej za 2009 r.
na całokształcie działalności wyniósł 500 tys. zł i w porównaniu z rokiem 2008 uległ
kilkakrotnemu zwiększeniu. Świadczy to o znacznej poprawie rentowności i opłacalności
prowadzonej działalności gospodarczej. Potwierdzają to poniższe wskaźniki.
• Zyskowność netto sprzedaży
wynik finansowy netto × 100
przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów
2008 r.:
150 × 100 = 4,8%
2009 r.:
500 × 100 = 9,6%
3.100
5.200
Wskaźnik zyskowności netto sprzedaży określa efektywność sprzedaży (poziom zreali-
zowanej marży zysku). W analizowanej jednostce wskaźnik ten w 2009 r. wzrósł dwukrotnie
w porównaniu z rokiem 2008. Jest to bardzo pozytywna tendencja.
• Zyskowność brutto sprzedaży
wynik brutto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów netto × 100
przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów
2008 r.:
160 × 100 = 5,2%
2009 r.:
600 × 100 = 11,5%
3.100
5.200
Wskaźnik zyskowności brutto sprzedaży również poprawił się w 2009 r. ponad dwu-
krotnie w stosunku do 2008 r. W jednostce ma więc miejsce znaczący wzrost opłacalności
sprzedaży spowodowany tym, że przychody ze sprzedaży wzrosły w większym stopniu
niż koszty działalności operacyjnej. Niepokoić natomiast może czterokrotny wzrost pozo-
stałych kosztów operacyjnych, w sytuacji gdy będą to koszty z tytułu dokonanych odpisów
aktualizujących wartość należności z tytułu dostaw i usług.
• Rentowność majątku (ROA)
wynik finansowy netto × 100
średnioroczny stan aktywów
2008 r.:
150 × 100
= 6,0%
2009 r.:
500 × 100
= 18,5%
(2.500* + 2.494) : 2
(2.494 + 2.900) : 2
* stan aktywów bilansu za 2007 r.
Wskaźnik poziomu rentowności majątku (ROA) informuje o tym, że w 2009 r. z każdej zło-
tówki majątku spółka uzyskała 18,5 groszy zysku, podczas gdy w 2008 r. tylko 6 groszy.
Ewa Kowalska