background image

Rachunkowość grup 

kapitałowych

Katarzyna Piotrowska

k-piotrowska@wp.pl 

background image

 

 

Plan wykładów 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych 
2. Istota grupy kapitałowej – zdefiniowanie 

podstawowych pojęć

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych – 

metody konsolidacji

4. Organizacja rachunkowości w jednostkach 

tworzących grupę kapitałową 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe – 

przykłady konsolidacji

background image

 

 

Zalecana literatura

Zalecana literatura:

1.

Więcław W., Konsolidacja sprawozdań finansowych 

i rozliczenie połączeń w świetle MSSF/MSR, 

Oficyna a Wolters Kluwer business, Kraków 2009

2.

Helin A., Skonsolidowane sprawozdanie 

finansowe, Oddk, Warszawa 2009

3.

Ignatowski R., Przewodnik po konsolidacji 

sprawozdań finansowych, Oddk, Warszawa 2005 

4.

Ustawa z dnia 24 września 1994 r. o 

rachunkowości ze zm.

5.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 

25.09.2009 r. w sprawie szczegółowych zasad 

sporządzania przez jednostki inne niż banki, 

zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji 

skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup 

kapitałowych

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

Czym jest grupa kapitałowa?

Grupa kapitałowa to zespół samodzielnych pod względem 

prawnym przedsiębiorstw, stworzonych do realizacji 

wspólnych celów gospodarczych, powiązanych kapitałowo i 

ewentualnie kontraktowo w sposób umożliwiający aktywne 

współdziałanie (Trocki M.).

Grupa kapitałowa jest to organizacja utworzona dla 

realizacji wspólnych celów gospodarczych, składających się 

z samodzielnych prawnie podmiotów gospodarczych w 

formie spółek kapitałowych, powiązanych w sposób trwały 

więzami kapitałowymi i ewentualnie dodatkowo innymi, a 

także posiadająca możliwość realizacji wspólnych celów, 

wynikająca z rodzaju i intensywności tworzących ją 

powiązań (Nogalski B., Ronkowski R.).

Grupa kapitałowa jest to jednostka dominująca oraz jej 

wszystkie jednostki zależne (MSSF 2004, UoR).

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

Przesłanki tworzenia grup kapitałowych:

rozszerzenie i dywersyfikacja asortymentu produkcji,

zdobycie zasobów w postaci zasobów ludzkich, wiedzy, 
doświadczenia, kontaktów, struktury organizacyjnej itp.,

pozyskiwanie nowych grup klientów, nowych rynków 
zbytu,

zdobycie nowych technologii chronionych patentami, 
tajemnicą produkcji,

korzyści podatkowe – wspólne rozliczanie,

tworzenie konsorcjów np. do realizowania projektów 
finansowanych środkami z Unii Europejskiej;

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

Można wyróżnić cztery podstawowe sposoby tworzenia 

grup kapitałowych, a mianowicie:

przejęcie lub wykup przez spółkę-matkę udziałów lub 

akcji istniejących już spółek,

wydzielenie ze struktury spółki macierzystej niektórych 

działalności i zorganizowanie ich w formie spółek-córek 

(tzw. outsourcing kapitałowy),

utworzenie przez spółkę-matkę nowych spółek-córek 

dla nowych działalności,

przekazanie przez właścicieli swoich udziałów lub akcji 

w spółkach spółce - matce, utworzonej w celu 

zarządzania tymi udziałami lub akcjami (tzw. 

konsolidacja właścicielska).

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

Zalety tworzenia grupy kapitałowej:

grupa kapitałowa może tworzyć wspólną politykę 

kredytową i inwestycyjną wewnątrz organizacji, co wpływa 

na jej konkurencyjność,

grupy kapitałowa może lepiej wykorzystać wewnętrzne 

zasoby finansowe przedsiębiorstw wchodzących w jej 

skład, a także kadrę zarządzającą - możliwość 

finansowania zewnętrznego wewnątrz grupy kapitałowej, 

co sprzyja przyjętej strategii grupy oraz może być szansą 

dla przedsiębiorstw o słabszej kondycji finansowej,

wzrost potencjału gospodarczego oraz skuteczności 

działań poszczególnych uczestników struktury,

prowadzenie własnej polityki cenowej, możliwość 

stworzenia własnego zaplecza surowcowego, własnej sieci 

sprzedaży wewnątrz grupy - obniżanie kosztów 

działalności, przez co zwiększa się efektywność produkcji i 

sprzedaży co pozwala zapewnić konkurencyjność na rynku;

background image

 

 

1. Przesłanki tworzenia grup kapitałowych

Ryzyko związane z tworzeniem grupy kapitałowej:

czynniki zewnętrzne (przeceniana pozycja spółki na rynku, 

wizerunek spółki i związane z nim duże nakłady na jego 

poprawę, ryzyko związane z kluczowymi klientami i dostawcami- 

prawdopodobna ich utrata w przypadku zmiany właściciela),

czynniki wewnętrzne (niska jakość kadry kierowniczej, jakość 

przejmowanego majątku i związane z nim kosztowne inwestycje 

wpływające na opłacalność transakcji, zła organizacja m.in. w 

strukturze organizacyjnej i procesowej pociągająca za sobą brak 

przejrzystości kosztów i wyników dla poszczególnych 

produktów),

czynniki finansowe i prawne (koszty tworzenia nowej 

organizacji, szkoleń pracowniczych oraz przejęcie zobowiązań 

spółki),

czynniki strategiczne (brak wyznaczonej klarownej strategii, 

różnice kulturowe spółki przejmującej i przejmowanej),

czynniki związane z problemem fazy przejęcia (przesuwanie 

terminu przejęcia powoduje utratę wartości przejmowanego 

przedsiębiorstwa);

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Grupa kapitałowa – to jednostka dominująca 

wraz z jednostkami zależnymi;

Jednostka powiązana z jednostką – jej 

jednostka dominująca, znaczący inwestor, jej 
jednostki zależne, współzależne i 
stowarzyszone, oraz jednostki znajdujące się 
wraz z jednostką pod wspólną kontrolą, a 
także wspólnika jednostki współzależnej;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Jednostka dominująca – to jednostka będąca spółką 

handlową lub przedsiębiorstwem państwowym, 

sprawująca kontrolę nad inną jednostką, a w 

szczególności:

posiadającą bezpośrednio lub pośrednio przez udziały 

większość ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym 

innej jednostki (zależnej), także na podstawie porozumień 

z innymi uprawnionymi do głosu,

uprawnioną do kierowania polityką finansową i operacyjną 

innej jednostki (zależnej) w sposób samodzielny lub przez 

wyznaczone przez siebie osoby lub jednostki na podstawie 

umowy zawartej z innymi uprawnionymi do głosu,

uprawnioną do powoływania i odwoływania większości 

członków organów zarządzających, nadzorujących lub 

administrujących innej jednostki (zależnej),

będącą udziałowcem jednostki, której członkowie zarządu 

w poprzednim roku obrotowym, w ciągu bieżącego roku 

obrotowego i do czasu sporządzenia sprawozdania, 

stanowią jednocześnie więcej niż połowę składu zarządu 

tej jednostki (zależnej);

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Jednostka dominująca niższego szczebla – 

spółka handlowa, która jest jednocześnie 

jednostką zależną od innej spółki handlowej 

lub przedsiębiorstwa państwowego i jednostką 

dominującą w stosunku do co najmniej jednej 

spółki handlowej;

Jednostka dominująca wyższego szczebla – 

jednostka będąca spółką handlową lub 

przedsiębiorstwem państwowym, która jest 

jednostką dominującą w stosunku do jednostki 

dominującej niższego szczebla;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Wspólnik jednostki współzależnej - jednostka 

będąca spółką handlową lub 

przedsiębiorstwem państwowym, sprawującą 

wraz z innymi udziałowcami współkontrolę 

nad jednostką współzależną;

Znaczący inwestor – jednostka będąca spółką 

handlową lub przedsiębiorstwem 

państwowym, posiadająca w innej jednostce – 

niebędącej jednostką zależną lub współzależną 

– nie mniej niż 20% głosów w organie 

stanowiącym tej jednostki i wywierającą 

znaczący wpływ wobec tej jednostki;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Jednostka zależna – jednostka będąca spółką 

handlową lub podmiotem utworzonym i 

działającym zgodnie z przepisami obcego 

prawa handlowego kontrolowana przez 

jednostkę dominującą;

Jednostka współzależna – jednostka która jest 

współkontrolowana przez wspólników na 

podstawie zawartej pomiędzy nimi umowy, 

umowy spółki lub statutu;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Jednostka stowarzyszona – jednostka będąca 

spółką handlową lub podmiotem utworzonym i 
działającym zgodnie z przepisami obcego 
prawa handlowego, na którą znaczący 
inwestor wywiera znaczący wpływ;

Jednostki podporządkowane – jednostki 

zależne, współzależne i stowarzyszone;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Sprawowanie kontroli nad inną jednostką – 

zdolność jednostki do kierowania polityką 

finansową i operacyjną innej jednostki, w celu 

osiągania korzyści ekonomicznych z jej 

działalności;

Sprawowanie współkontroli nad inną jednostką 

– zdolność wspólnika jednostki współzależnej na 

równi z innymi wspólnikami, zgodnie z umową lub 

statutem, do kierowania polityką finansową lub 

operacyjną, w celu osiągania wspólnie korzyści 

ekonomicznych z jej działalności;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

Znaczący wpływ na inną jednostkę – niemająca 

znamion kontroli lub współkontroli zdolność 

jednostki do wpływania na politykę finansową i 

operacyjną innej jednostki, w szczególności przez:

udział w podejmowaniu w sprawie podziału zysku 

lub pokryciu straty,

zasiadania w organie zarządzającym, nadzorującym 

lub administrującym,

przeprowadzanie istotnych transakcji z tą 

jednostką,

udostępnienie tej jednostce informacji technicznych 

o zasadniczym znaczeniu dla jej działalności,

możliwość wymiany członków organów 

zarządzających, nadzorujących lub 

administrujących;

background image

 

 

2. Istota grupy kapitałowej - pojęcia

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Konsolidacja – rozumie się przez to łączenie 

sprawozdań finansowych jednostek tworzących 
grupę kapitałową przez sumowanie odpowiednich 
pozycji sprawozdań finansowych jednostki 
dominującej i jednostek zależnych, z 
uwzględnieniem niezbędnych wyłączeń i korekt;

Kapitał mniejszościowy – część aktywów netto 

jednostki zależnej, objętej skonsolidowanym 
sprawozdaniem finansowy, która należy do 
udziałowców innych niż jednostki grupy kapitałowej;

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Konsolidacja pełna – dane jednostki zależnej 

konsoliduje się metodą konsolidacji pełnej.

Metoda konsolidacji pełnej polega na 

sumowaniu, w pełnej wartości, 
poszczególnych pozycji odpowiednich 
sprawozdań finansowych jednostki 
dominującej i jednostek zależnych, dokonaniu 
wyłączeń oraz innych korekt.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Wyłączeniu podlega wyrażona w cenie nabycia wartość udziałów 

posiadanych przez jednostkę dominującą i inne jednostki objęte 
konsolidacją w jednostkach zależnych z tą częścią, wycenionych 
według wartości godziwej aktywów netto jednostek zależnych, która 
odpowiada udziałowi jednostki dominującej i innych jednostek grupy 
kapitałowej objętych konsolidacją w jednostkach zależnych, na dzień 
rozpoczęcia sprawowania nad nimi kontroli. 

Jeżeli wartość posiadanych udziałów i odpowiadająca im część aktywów 

netto jednostek zależnych, wycenionych według ich wartości 
godziwo, różnią się to:

nadwyżkę (wartości udziałów nad aktywami netto) wycenionych 
według wartości godziwej ujawniamy jako wartość firmy (aktywa 
skonsolidowanego sprawozdania finansowego w pozycji „wartość 
firmy jednostek podporządkowanych”,

nadwyżkę (wartości aktywów netto nad wartością udziałów) 
ujawniamy jako ujemną wartość firmy w pozycji „ujemna wartość 
firmy jednostek podporządkowanych”.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Jeżeli sprawowanie kontroli nad jednostką zależną 

powstaje lub zostaje wzmocnione w wyniku kilku 

transakcji, to różnice, ustala się na każdy dzień 

nabycia poszczególnych części udziałów, przy czym po 

raz pierwszy ustala się je nie później niż na dzień 

powstania stosunku podporządkowania jednostki. 

W przypadku zmian procentowego udziału jednostki 

dominującej lub grupy kapitałowej w aktywach netto 

jednostki zależnej w wyniku wydania (emisji) udziałów, 

powstałą z tego tytułu różnicę zalicza się w całości do 

przychodów lub kosztów finansowych.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Wyłączeniu podlegają również w całości:

wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki 

o podobnym charakterze jednostek objętych konsolidacją,

przychody i koszty operacji gospodarczych dokonanych 

między jednostkami objętymi konsolidacją,

zyski lub straty powstałe w wyniku operacji 

gospodarczych dokonanych między jednostkami objętymi 

konsolidacją, zawarte w wartościach aktywów 

podlegających konsolidacji,

dywidendy naliczone lub wypłacone przez jednostki 

zależne jednostce dominującej i innym jednostkom, 

objętym konsolidacją.

Można nie dokonywać wyłączeń, jeżeli nie są one 

istotne.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Konsolidacja proporcjonalna – metoda 

proporcjonalna w skonsolidowanym 

sprawozdaniu finansowym polega na 

sumowaniu poszczególnych pozycji 

sprawozdań finansowych wspólnika jednostki 

współzależnej, w pełnej wartości, z częścią 

wartości poszczególnych pozycji sprawozdań 

finansowych jednostek współzależnych, 

proporcjonalną do posiadanych przez 

jednostki grupy kapitałowej objęte 

konsolidacją udziałów, dokonaniu wyłączeń 

oraz innych korekt.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Wyłączeniu podlega wyrażona w cenie nabycia wartość 

udziałów posiadanych przez jednostkę dominującą i inne 

jednostki objęte konsolidacją w jednostkach współzależnych 

z tą częścią, wycenionych według wartości godziwej 

aktywów netto jednostek współzależnych, która odpowiada 

udziałowi jednostki dominującej i innych jednostek grupy 

kapitałowej, objętych konsolidacją w jednostkach 

współzależnych na dzień rozpoczęcia współkontroli. 

Jeżeli wartość posiadanych udziałów i odpowiadająca im część 

wycenionych, według ich wartości godziwych, aktywów 

netto jednostek współzależnych różnią się, to:

wartość firmy wykazuje się w aktywach skonsolidowanego 

sprawozdania finansowego, o odrębnej pozycji „wartość 

firmy jednostek podporządkowanych”,

ujemną wartość firmy wykazuje się w pasywach 

skonsolidowanego bilansu, w odrębnej pozycji, jako 

„ujemna wartość firmy jednostek 

podporządkowanych”.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Jeżeli sprawowanie współkontroli nad jednostką 

współzależną powstaje lub zostaje wzmocnione w wyniku 
kilku transakcji, to różnice, ustala się na każdy dzień 
nabycia poszczególnych części udziałów, przy czym po 
raz pierwszy ustala się je nie później niż na dzień 
powstania stosunku podporządkowania jednostki. 

W przypadku zmian procentowego udziału jednostki 

dominującej lub grupy kapitałowej w aktywach netto 
jednostki współzależnej, w wyniku wydania (emisji) 
udziałów, powstałą z tego tytułu różnicę zalicza się w 
całości do przychodów lub kosztów finansowych.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Wyłączeniu podlegają również odpowiednio w pełnych kwotach 

lub proporcjonalnie do posiadanych przez wspólnika jednostki 

współzależnej udziałów:

wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki o 

podobnym charakterze jednostek objętych skonsolidowanym 

sprawozdaniem finansowym,

przychody i koszty operacji gospodarczych dokonanych między 

jednostkami objętymi skonsolidowanym sprawozdaniem 

finansowym, 

zyski lub straty powstałe w wyniku operacji gospodarczych 

dokonanych między jednostkami objętymi skonsolidowanym 

sprawozdaniem finansowym, zawarte w wartościach w wartości 

aktywów podlegających konsolidacji,

dywidendy naliczone lub wypłacone przez jednostki 

współzależne ich wspólnikom i innym jednostkom objętym 

skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym.

Można nie dokonywać wyłączeń, jeżeli nie są one istotne.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Metoda praw własności – przyjęta przez jednostkę dominującą, 

wspólnika jednostki współzależnej lub znaczącego inwestora, 
metoda wyceny udziałów w aktywach netto jednostki 
podporządkowanej
, z uwzględnieniem wartości firmy lub 
ujemnej wartości firmy, ustalonych na dzień objęcia kontroli, 
współkontroli lub wywierania znaczącego wpływu. Wartość 
początkową udziału aktualizuje
 się na dzień bilansowy, na 
który sporządza się sprawozdanie finansowe, o zmiany 
wartości aktywów netto jednostki podporządkowanej, jakie 
nastąpiły w okresie sprawozdawczym, wynikające zarówno z 
osiągniętego wyniku finansowego, skorygowanego o odpis raty 
wartości firmy lub ujemnej wartości firmy przypadający na 
dany okres sprawozdawczy, jak i o wszelkie inne zmiany, w tym 
wynikające z rozliczeń z jednostką dominującą, wspólnikiem 
jednostki współzależnej lub znaczącym inwestorem.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Metoda praw własności polega na wykazaniu w aktywach 

trwałych bilansu pozycji „udziały w jednostkach 
podporządkowanych wycenione metodą praw własności”, w 
cenie ich nabycia powiększonej lub pomniejszonej o 
przypadające na rzecz jednostki dominującej, wspólnika 
jednostki współzależnej lub znaczącego inwestora zwiększenia 
lub zmniejszenia kapitału własnego jednostki 
podporządkowanej, jakie nastąpiły od dnia objęcia kontroli, 
uzyskania współkontroli lub znaczącego wpływu do dnia 
bilansowego, w tym zmniejszenia z tytułu rozliczeń z 
właścicielami, z tym, że udział w zysku (stracie) netto 
jednostki podporządkowanej koryguje się o odpis wartości 
firmy lub ujemnej wartości firmy, oraz odpis różnicy w wycenie 
aktywów netto według ich wartości godziwych i wartości 
księgowych, przypadający na dany okres sprawozdawczy.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Przy stosowaniu metody praw własności w 

rachunku zysków i strat wykazuje się, w 

oddzielnej pozycji udział w zysku (stracie) 

netto jednostki podporządkowanej. Z zysku 

(straty) netto jednostki podporządkowanej 

wyłącza się zawarte w aktywach zyski lub 

straty z tytułu transakcji dokonanych między 

jednostkami objętymi sprawozdaniem 

finansowym a daną jednostką 

podporządkowaną, proporcjonalnie do 

posiadanych udziałów.

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Przykład: 
W dniu 1 stycznia 

20XX r. spółka 

A nabyła 100% 

udziałów w 

spółce B za 

kwotę 12 800 

zł. Bilanse 

spółki A i B na 

dzień nabycia 

przedstawiały 

się następująco 

(w tabeli):

Sporządź 

skonsolidowany 

bilans grupy 

kapitałowej na 

1 stycznia 20XX 

r.

Spółka A

Spółka B

1. Udziały w spółce B
2. Pozostałe aktywa
Razem

12 800,-
15 200,-

28 000,-

10 400,-

10 400,-

3. Kapitał zakładowy
4. Niepodzielony wynik 
Razem

14 400,-

9 600,-

24 000,-

4 800,-
3 200,-

8 000,-

5. Zobowiązania
Razem

4 000,-

28 000,-

2 400,-

10 800,-

background image

 

 

3. Konsolidacja sprawozdań finansowych - metody

Rozwiązanie:

Skonsolidowany bilans na dzień 1 stycznia 20XX r.

Wartość firmy 4 800,- (12 800,- pomniejszone o aktywa 
netto 8 000,-)

Pozostałe aktywa 25 600,-

Razem aktywa 30 400,-

Kapitał akcyjny 14 400,-

Niepodzielony wynik 9 600,-

Zobowiązania 6 400,-

Razem pasywa 30 400,-

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Rachunkowość jest systemem ewidencyjno – 

informacyjnym zajmującym się 
rejestrowaniem zdarzeń gospodarczych 
wyrażonych w mierniku pieniężnym i 
wywołujących zmiany w majątku jednostki, 
ich przetwarzaniem w celu dostarczenia 
informacji o majątku i efektach prowadzonej 
działalności gospodarczej dla odbiorców 
zewnętrznych i wewnętrznych (por. z 
definicjami z literatury przedmiotu).

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Rachunkowość jednostki obejmuje:

1.

przyjęte zasady (politykę) rachunkowości,

2.

prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, 
ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy zdarzeń w 
porządku chronologicznym i systematycznym,

3.

okresowe ustalenie lub sprawdzanie drogą 
inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i 
pasywów,

4.

wycenę aktywów i pasywów oraz ustalenie wyniku 
finansowego,

5.

sporządzanie sprawozdań finansowych,

6.

gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych 
oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej ustawą,

7.

poddanie badaniu i ogłoszenie sprawozdań 
finansowych w przypadkach przewidzianych ustawą 
(art. 4, ust. 3);

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Grupa kapitałowa stanowi jeden podmiot 

ekonomiczny, dla którego sporządza się 
skonsolidowane sprawozdanie finansowe. Aby 
sprawozdanie to przedstawiało w sposób przydatny 
i wiarygodny sytuację grupy, konieczne jest, by 
jednostki tworzące grupę kapitałową stosowały 
jednolite zasady rachunkowości. W przypadku 
braku jednolitych zasad rachunkowości, gdy 
rozbieżności są istotne, należy przekształcić 
sprawozdania finansowe jednostek zależnych w 
taki sposób, aby zapewnić jednolitość zasad.

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Jednostki, których dane objęte są 

skonsolidowanym sprawozdaniem 
finansowym, a w szczególności jednostki 
zależne i współzależne, powinny stosować 
jednakowe metody wyceny aktywów i 
pasywów oraz sporządzania sprawozdań 
finansowych, zgodnie z przyjętymi 
zasadami (polityką) rachunkowości 
jednostki dominującej 
(art. 63b).

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Jeżeli nie jest możliwe z ważnych przyczyn 

stosowanie jednakowych metod wyceny i 
sporządzanie sprawozdań finansowych lub 
jeżeli jednostka dominująca sporządza 
sprawozdania finansowe zgodnie z MSR, a 
jednostki, których dane objęte są 
skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, 
nie sporządzają sprawozdań zgodnie z MSR, to 
należy dokonać odpowiednich przekształceń 
sprawozdań finansowych tych jednostek, 
których dane finansowe są istotne (art. 63b).

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą 

w języku polskim przyjęte przez nią zasady 

(politykę) rachunkowości – w zakresie 

umożliwiającym sporządzanie skonsolidowanych 

sprawozdań finansowych, dotyczące:

określenia roku obrotowego i wchodzących w jego 

skład okresów sprawozdawczych,

metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania 

wyniku finansowego,

sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych 

(zakładowy plan kont, wykaz ksiąg rachunkowych 

(zbiorów danych), opisu systemu przetwarzania 

danych (systemu komputerowego),

systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów 

(art.10, ust.1);

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

1) Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych
- Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych
- Określenie roku obrotowego i wchodzących w jego skład 

okresów sprawozdawczych

- Technika prowadzenia ksiąg rachunkowych
- Metody i terminy inwentaryzowania składników majątkowych

2) Obowiązujące metody wyceny aktywów i pasywów oraz 

ustalania wyniku finansowego 

- Obowiązujące zasady wyceny aktywów i pasywów
- Wybór wariantu rachunku zysków i strat
- Metoda sporządzania rachunku przepływów pieniężnych
- Zestawienie zmian w kapitale własnym
- Szczegółowość sprawozdania finansowego
- Zasada istotności

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

3) Sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych
- Zakładowy Plan Kont
- Wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na 

komputerowych nośnikach danych

- Opis systemu przetwarzania danych (systemu 

informatycznego)

4) System ochrony danych w jednostce
- Ochrona dokumentów i ksiąg rachunkowych
- Okresy przechowywania zbiorów
- Udostępnianie danych i dokumentów

Źródło: Moss T., Dokumentacja zasad (polityki) rachunkowości, oddk, Gdańsk 2004

background image

 

 

4. Organizacja rachunkowości w grupie kapitałowej

Dokumentacja konsolidacyjna obejmuje:
1) Sprawozdania finansowe jednostek objętych skonsolidowanym 

sprawozdaniem finansowym,

2) Sprawozdania finansowe jednostek podporządkowanych, 

dostosowanych do zasad (polityki) rachunkowości obowiązujących 

przy konsolidacji,

3) Sprawozdania finansowe jednostek podporządkowanych przeliczone 

na walutę polską,

4) Wszelkie korekty i wyłączenia dokonywane w celu konsolidacji, 

niezbędne do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania 

finansowego,

5) Obliczenia wartości godziwej aktywów netto jednostek 

podporządkowanych,

6) Obliczenie wartości firmy oraz ujemnej wartości firmy i ich odpisów, 

w tym z tytułu trwałej utraty wartości,

7) Obliczenia kapitałów mniejszości,
8) Obliczenia różnic kursowych z przeliczenia sprawozdań finansowych 

jednostek podporządkowanych;

Jednostka dominująca obowiązana jest do sporządzenia i 

aktualizacji dokumentacji konsolidacyjnej.

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Jednostka dominująca, mająca siedzibę lub miejsce 

sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej 

Polskiej, sporządza roczne skonsolidowane sprawozdanie 

finansowe grupy kapitałowej, obejmujące dane jednostki 

dominującej i jednostek od niej zależnych wszystkich 

szczebli, bez względu na to, w jakim państwie znajduje się 

ich siedziba, zestawione w taki sposób, jakby grupa 

kapitałowa stanowiła jedną jednostkę.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe składa się z: 
1) skonsolidowanego bilansu, 
2) skonsolidowanego rachunku zysków i strat, 
3) skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych, 
4) zestawienia zmian w skonsolidowanym kapitale własnym, 
5) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do 

skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz 

dodatkowe informacje i objaśnienia (art.55)

Dołączając sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Jednostka dominująca sporządza skonsolidowane 

sprawozdanie finansowe na ten sam dzień bilansowy i 
za ten sam rok obrotowy co swoje sprawozdanie 
jednostkowe – nie później niż w ciągu 3 miesięcy od 
dnia bilansowego na który jednostka dominująca 
sporządza roczne sprawozdanie finansowe. 

Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe podlega 

zatwierdzeniu przez organ zatwierdzający jednostki 
dominującej, nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia 
bilansowego, na który sporządza roczne sprawozdanie 
finansowe jednostka dominująca.  

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe 

Jednostka dominująca może nie sporządzać 

skonsolidowanego sprawozdania finansowego, 

jeżeli na dzień bilansowy roku obrotowego oraz 

na dzień bilansowy roku poprzedzającego rok 

obrotowy łączne dane jednostki dominującej oraz 

wszystkich jednostek zależnych każdego 

szczebla, bez wyłączeń, spełnia co najmniej dwa 

z poniższych warunków:

1) łączne średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu 

na pełne etaty wyniosło nie więcej niż 250 osób,

2) łączna suma bilansowa w walucie polskiej nie 

przekroczyła równowartości 7 500 000 euro,

3) łączne przychody netto ze sprzedaży produktów i 

towarów oraz operacji finansowych w walucie 

polskiej nie przekroczyły równowartości 15 000 

000 euro

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Jednostka dominująca niższego szczebla może 

nie sporządzać skonsolidowanego 
sprawozdania finansowego, jeżeli:

1) jednostka dominująca wyższego szczebla posiada 

co najmniej 90% udziałów tej jednostki, a 
wszyscy pozostali udziałowcy wyrazili zgodę,

2) jednostka dominująca wyższego szczebla obejmie 

konsolidacją zarówno zależną od niej jednostkę 
dominującą, jak i wszystkie jednostki zależne od 
jednostki dominującej zwolnionej ze 
sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania 
finansowego;

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Konsolidacją nie obejmuje się jednostki 

zależnej, jeżeli:

1) udziału tej jednostki zostały nabyte, zakupione 

lub pozyskane w innej formie, z wyłącznym ich 

przeznaczeniem do późniejszej odsprzedaży, w 

terminie jednego roku od dnia ich nabycia, 

zakupu lub pozyskania w innej formie,

2) występują ograniczenia w sprawowaniu kontroli 

nad jednostką, które wyłączają swobodne 

dysponowanie jej aktywami netto, w tym 

wypracowanym przez tę jednostkę zyskiem 

netto, lub które wyłączają sprawowanie kontroli 

nad organami kierującymi tą jednostką,

background image

 

 

5. Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Konsolidacją można nie obejmować 

jednostki zależnej, jeżeli dane finansowe tej 
jednostki są nieistotne.

Jeżeli dwie lub więcej jednostek zależnych 

spełnia powyższe kryterium, ale ich łączne 
dane są istotne, jednostki te należy objąć 
konsolidacją.

background image

 

 

Rachunkowość grup kapitałowych

Dziękuję za uwagę


Document Outline