Mateusz
Drapała
Mateusz
Drapała
Co to jest Biofeedbacking
Biofeedback jest metoda pozwalająca kontrolować procesy
zachodzące w organizmie na zasadzie biologicznego sprzężenia
zwrotnego. Biofeedback to tez pewnego rodzaju terapia, dzięki
której pacjent, w sposób świadomy, uczy sie zmieniać wzorzec
wytwarzanych fal w mózgu, tak by mózg pracował wydajniej
i szybciej. Sygnał z jednego punktu na głowie pacjenta jest
przetwarzany na zrozumiała dla pacjenta formę graficzna
(wykresu, animacji bądź gry wideo). Dzięki temu sprzężeniu
zwrotnemu, pacjent wie, kiedy jest skoncentrowany a kiedy
przestaje się koncentrować. Pozwala to nauczyć sie reakcji
własnego mózgu, a dzięki temu tak zmodyfikować jego prace,
aby funkcjonował efektywnie.
H I S T O R I A
W latach 60. XX wieku Miller udowodnił, że funkcje układu
autonomicznego można modyfikować za sprawą tzw. warunkowania
instrumentalnego. Rewolucja informatyczna lat 90-tych pozwoliła na
dokładniejsze pomiary wskaźników fizjologicznych.
Technologia ta została stworzona w Amerykańskim Centrum Badan
Kosmicznych.
NASA początkowo wykorzystywała ja do szkolenia astronautów
i pilotów, którzy w warunkach ogromnego stresu musieli bezbłędnie
wykonywać złożone czynności. Dzisiaj technologia biofeedback
wykorzystywana jest w psychologii gdzie wspomaga leczenie zaburzeń
psychosomatycznych, chorób neurologicznych i psychicznych, np.
stanów lekowych, natręctw, depresji, zespołu chronicznego zmęczenia,
bulimii i anoreksji.
Z A S T O S O W A N I E
BIOFEEDBACK jest stosowany do wprowadzania w stan
głębokiej relaksacji; zmniejszania lęku, fobii, bólów głowy,
karku i pleców; obniżania ciśnienia krwi, reedukacji nerwowo-
mięśniowej stanu po udarze mózgu i porażeniach.
Biofeedback ukazał także ogromne niewykorzystane
dotychczas możliwości mózgu, które z powodzeniem można
wykorzystywać do leczenia depresji, ADHD, skutków stresu,
zaburzeń procesów uczenia się, koncentracji i pamięci oraz
leczenia takich zaburzeń, jak nie trzymanie moczu, chroniczny
ból, padaczkę.
Osoba poddawana terapii steruje własnym obrazem EEG. Daje
to dowód na to, iż jesteśmy w stanie siłą własnego umysłu
sterować funkcjami fizjologicznymi naszego organizmu. Dzięki
odpowiedniej liczbie treningów możemy w sposób celowy
wzmacniać, bądź osłabiać czynności bioelektryczne mózgu.
Dla pacjentów, biofeedback jest maszyną działającą jako
pewnego rodzaju szósty zmysł, który pozwala im „zobaczyć”
lub „usłyszeć” wewnętrzne działanie ich ciała i za pomocą
własnych myśli sterowanie tym wewnętrznym mechanizmem.
Działanie Biofeedback’u
Działanie biofeedback’u to ciągły odbiór różnych
informacji poprzez odpowiednie narzędzia o zmianach
stanu fizjologicznego, czyli o ty co dzieje się aktualnie z
organizmem i jakie zmiany fizjologiczne w nim zachodzą,
niezbędne do sterowania rozmaitymi aktami
fizjologicznymi i przekazywania tych informacji do
ośrodkowego układu nerwowego (na ogół za
pośrednictwem receptora wzrokowego lub słuchowego
(inna droga niż normalna) Dzięki temu można nauczyć się
świadomie kontrolować i modyfikować funkcje, które
normalnie nie są zależne od naszej woli. Metoda ta
wykorzystywana jest między innymi w psychologii, w
medycynie, ale także w sporcie czy biznesie a także w
życiu
codziennym.
Rodzaje Biofeedbackingu
EEG jest jednym ze sposobów ułatwiania relaksacji,
gdyż elektroencelofalogram może być jednym ze
wskaźników rozluźnienia ogólnego. Wiadomo
bowiem, że fale alfa występują podczas czuwania (przy
zamkniętych oczach) i zanikają podczas snu. Zmiany
wiec w zakresie tego rytmu są wykorzystywane zatem
jako miernik relaksacji. Biopotencjały mózgowe,
odprowadzone przy użyciu elektrod
powierzchniowych (ułożonych w okolicy czołowej i
potylicznej), które wyodrębnia rytm alfa i sygnalizuje
wszelkie zmiany w tym względzie(poprzez zmianę
częstotliwości dźwięku). W ten sposób ułatwiona jest
więc
nauka dowolnego rozluźniania.
EMG – feedback –Elektromiografia jest bowiem kolejnym sposobem
dostarczania dodatkowych informacji o bierzącym stanie mięśni.
Informacje te dotyczą pojedynczych mięśni lub grup mięśniowych. Wiadomo
że w spoczynku nie występuje żadna aktywność bioelektryczna, a amplituda i
częstotliwość biopotencjałów zarejestrowanych w trakcie zapisu EMG
odzwierciedla stopień aktywności mięśnia. Tak więc podstawowe parametry
biopotencjałów mięśniowych mogą służyć jako miernik relaksacji bądź
aktywności określonych mięśni. Biopotencjały te odprowadzane są przy
użyciu
elektrod powierzchownych i doprowadzane do urządzenia ukazującego je w
różnej postaci. Jest kilka możliwości, prawie zawsze powtarzającym się
sposobem jest przetworzenie tych potencjałów na fale dźwiękowe, dzięki
czemu głośnik urządzenia informuje pacjenta o stanie rozluźnienia lub
aktywności ćwiczonych mięśni. Ćwiczący ma za zadanie zwiększyć lub
zmniejszyć aktywność bioelektryczną określonych mięśni co najłatwiej
pokazać mu na ekranie oscyloskopu w postaci zapisu EMG. Pacjent musi
zatem
dokonać analizy obserwowanych zapisów i wprowadzać korekty – poprzez
napinanie bądź rozluźnianie mięśni.
GSR (Galvanic Skin Response) lub BSR (Basal Skin
Response) – feedback mierzy elektryczne przewodzenie
skóry, które zmienia się w zależności od ogólnego
pobudzenia współczulnego układu nerwowego. Elektrody
montuje się na opuszkach palców. Biofeedback GSR
najlepiej wykrywa zależności między stanem
somatycznym
i psychicznym człowieka, dlatego wykorzystywany jest w
wykrywaczach kłamstw. Wykres GSR ma największy zasięg
i jest najbardziej czułym pomiarem ze wszystkich rodzajów
biofeedbacku. W medycynie służy do monitorowania
przebiegu hipno- i psychoterapii, leczenia nadciśnienia,
dychawicy oskrzelowej, nadmiernego pocenia się. Jest
również polecany osobom zdrowym dla poprawy
koncentracji, panowania nad emocjami i relaksacji.
Biofeedback oddechowy – aparat do
biofeedbacku składa się z czujnika rytmu i długości
wydechów. Wyniki pokazywane są za pomocą
krzywej audiowizualnej. Ma zastosowanie u
pacjentów z padaczką i chorobami układu
oddechowego i układu krążenia.
Biofeedback temperaturowy – temperatura
skóry zależy, oprócz czynników zewnętrznych,
również od stanu psychicznego człowieka. Czujnik
temperatury zakłada się na opuszkę palca. Celem
treningu jest osiągnięcie wyższej temperatury niż
aktualna u danego pacjenta. Biofeedback
temperaturowy stosowany jest do treningu relaksu,
ale także w medycynie do leczenia niedokrwienia
kończyn, chorobie reumatycznej, astmie.
Biofeedback HEG mierzy temperaturę
głowy za pomocą termometru na
podczerwień umieszczonego na głowie lub
wykorzystuje zmiany spektrum podczerwieni
generowanej przez przepływająca krew
Biofeedback SCP Wolne potencjały korowe
- zmiany polaryzacji kory mózgowej,
rejestrowane na powierzchni czaszki jako
wolne potencjały. Negatywna polaryzacja
oznacza większą aktywność pracy neuronów
w rejestrowanym obszarze mózgu. Trenuje
się poniżej częstotliwości 1-2 Hz.
Urządzenia do
Biofeedback’u
Silva Trainer
Mierzy on oporność elektryczną skóry, która
zmienia się wraz z częstotliwością fal mózgowych i
w zależności od tej wartości oscyluje z określoną
częstotliwością (zwykle wydając krótkie dźwięki o
jakieś częstotliwości). Im bardziej się relaksujesz,
tym wolniej pracuje twój mózg i tym wolniej
oscyluje Trainer. Biologiczne sprzężenie zwrotne
polega tutaj na tym, że mózg na bieżąco
rozpoznaje, kiedy spowalnia częstotliwość fal
mózgowych i naturalnie eliminuje te elementy,
które w tym przeszkadzają.
Sita Learning System
W tym urządzeniu do wprowadzenia w stan
alfa wykorzystane zostały okulary z dwiema
migającymi diodami i czujnik reagujący na
rytm oddechu.
Watcher
Urządzenie w swym działaniu wykorzystuje
zależność pomiędzy poziomem rozluźnienia, a
opornością naskórka. Oporność skóry jest
dobrym wyznacznikiem rozluźnienia a zestaw
dość dobrze i szybko reaguje na każdą zmianę
np. naszego nastroju. Podczas irytacji,
częstotliwość dźwięku generowanego przez
program bio natychmiast się zwiększa.
Analogicznie, po zamknięciu oczu i rozluźnieniu
się, zestaw reaguje zmniejszeniem
częstotliwości i przyjemniejszym dźwiękiem.
Urządzenie do pracy wymaga komputera wraz z
kartą dźwiękową.
KONIEC