Ekonomia
Polityka fiskalna
Ekonomia
Polityka fiskalna
Budżet państwa
Co to jest polityka fiskalna i kto ją prowadzi?
Czym jest budżet państwa?
Budżet to plan finansowy państwa w okresie 1
roku, zawierający dochody i wydatki państwa. Jest
bilansem.
Zasada równowagi budżetowej a praktyka
gospodarcza.
Równowaga
Nadwyżka
deficyt
Kto prowadzi rachunek budżetu państwa?
•
Najważniejsze funkcje budżetu:
•
Funkcja fiskalna
•
Funkcja redystrybucyjna
•
Funkcja alokacyjna
•
Funkcja stymulacyjna
•
Krótka historia:
•
polityka fiskalna w PRL-u i w III RP
•
Relacja: rząd-bank centralny w PRL-u i III RP
•
Zakres odpowiedzialności rządu za
kondycję budżetu w PRL-u i III RP
Strony budżetu państwa
Dochody budżetowe:
Składają się na nie: podatki, cła,
dochody z prywatyzacji, akcyza, opłaty
skarbowe, sądowe i notarialne, zyski
NBP, i inne
Wydatki budżetowe:
Podstawowe rozróżnienie to wydatki na
zakup dóbr i usług G oraz płatności
transferowe B
Podatki
To przymusowe, bezzwrotne i
nieodpłatne świadczenia pieniężne,
pobrane przez państwo.
Kiedyś pełniły głównie funkcje fiskalne,
od Keynesa rośnie ich znaczenie
pozafiskalne
Podział:
Podatki bezpośrednie- widzialne
Podatki pośrednie- niewidzialne
Kategorie podatków ze względu
na przedmiot opodatkowania
Podatki dochodowe
Od osób fizycznych
Od osób prawnych
Podatki konsumpcyjne (VAT,
podatek obrotowy)
Podatki majątkowe (od kapitału czy
spadkowe)
Cechy charakterystyczne
podatków
Znaczenie podatku od dochodów osobistych
(około 30% przychodów budżetowych)
Malejący udział podatków od dochodów
przedsiębiorstw (około 10% przychodów
budżetowych)
Znaczenie fiskalne i redystrybucyjne podatku
pośredniego. Co i jak opodatkować?
Para-podatek: składki na ubezpieczenia
społeczne: jaki system ubezpieczeń, co zrobić
ze starzejącym się społeczeństwem i rosnącą
długością życia?
Mnożnik zrównoważonego
budżetu
Jeśli państwo zbiera w postaci podatków 100
jednostek dochodu (T) i równocześnie
wydaje 100 jednostek na zakup dóbr i usług
( G), w konsekwencji doprowadzi swą
polityką do identycznego wzrostu dochodu
narodowego ( Y=100 jednostek).
Inaczej:
T = G = Y
Wnioski:
Argument za „życiem państwa ponad stan”
Jak wysokie opodatkowanie?
Krzywa Laffera
Stan budżetu- deficyt
Co to jest deficyt budżetowy i skąd się
bierze?
Jak deficyt prowadzi do długu publicznego?
Sposoby finansowania deficytu budżetowego:
Emisja obligacji skarbu państwa
Dochody z prywatyzacji
Wzrost podatków
Kredyty zagraniczne
Druk pieniędzy
Budżet a polityka
Ile państwa w gospodarce?
Polityka Reagana, Clintona i Busha
Polityka Japonii
Jak bardzo może zadłużyć się
państwo?
Bariery absorpcji
Efekt „kuli śniegowej”
Inflacja i dezorganizacja gospodarki
Państwo a sektor prywatny
Wypieranie inwestycji
prywatnych przez inwestycje
rządowe:
Nadmierne wydatki budżetowe
deficyt emisja obligacji zakup
obligacji przez banki spadek
podaży pieniądza wzrost stóp
procentowych spadek popytu
inwestycyjnego i konsumpcyjnego
spadek Y
Traktat z Maastricht 1991
Zawierał warunki brzegowe integracji
ekonomicznej UE oraz warunki wstępne
unii walutowej
Kryteria tylko dla UE czy kryteria
uniwersalne?
Założenia dotyczące polityki fiskalnej:
Wysokość deficytu budżetowego – max. 3 %
PKB
Wysokość długu publicznego – max. 60% PKB
Sytuacja budżetowa państw UE w
2011 r. wg. Eurostatu
Strefa Euro
Deficyt budżetowy 6,2%PKB
Dług publiczny
87,4% PKB
UE ogółem (tzw. EU 27)
Deficyt budżetowy 6,6% PKB
Dług publiczny
82,2% PKB
Najniższy dług publiczny państw UE
w 2011 r. (jako % PKB)
Estonia
6,1
Bułgaria
15,0
Luksemburg
18,5
Rumunia
33,0
Litwa
37,0
Polska
56,0
Kraje UE o najwyższym długu
publicznym w 2013 r. (jako % PKB)
Grecja
170
Włochy
121
Portugalia
127
Islandia
123
Irlandia
117
Belgia
98
Francja
91
Węgry
82
Niemcy
83
Dług publiczny w państwach świata
w 2013 r. (jako % PKB)
Zimbabwe 230
Japonia
237
Liban 137
Jamajka
126
USA
107
Kuwejt
5,8
Oman 3,5
Wiarygodność państw UE