Wpływ 

choroby na 

pacjenta

 

 

Pojęcie choroby

• Choroba jest takim stanem organizmu, 

kiedy to czujemy się źle, a owego złego 

samopoczucia nie można jednak powiązać z 

krótkotrwałym, przejściowym 

uwarunkowaniem psychologicznym lub 

bytowym, lecz z dolegliwościami 

wywołanymi przez zmiany strukturalne lub 

zmienioną czynność organizmu. Przez 

dolegliwości rozumiemy przy tym doznania, 

które są przejawem nieprawidłowych zmian 

struktury organizmu lub zaburzeń regulacji 

funkcji narządów. 

 

 

Podział reakcji na chorobę

• Fizjologiczne reakcje na chorobę np. 

lęk, przygnębienie, gniew

• Reakcje typu nerwicowego
• Przemijające psychozy
• Zaburzenia osobowości

 

 

Przyczyny zmiany stanu 

psychicznego pacjenta

• 1. czynniki etiopatogenetyczne wywołujące 

określoną chorobę należące do obrazu 

klinicznego choroby

• 2. większość chorób wywołuje dolegliwości, 

np. ból, nudności, kołatanie serca itp. 

Dolegliwości te, a również ograniczenia np. 

swobody poruszania się, wywierają wpływ na 

samopoczucie chorego, zwykle obniżając je;

• 3. człowiek chory ustosunkowuje się do 

swojego cierpienia, tj. ocenia chorobę, 

interpretuje ją lub np. rozważa jej następstwa.

 

 

Zmiany stanu psychicznego pacjenta, 

jako cechy obrazu klinicznego 

niektórych chorób somatycznych

• W przebiegu chorób somatycznych 

występować mogą zaburzenia psychiczne. 

W niektórych przypadkach należą one do 

obrazu klinicznego podstawowego 

cierpienia. Na przykład w cukrzycy zawsze 

należy liczyć się z możliwością wystąpienia 

świadomości w postaci patologicznej 

senności, stanu przedśpiączkowego lub 

śpiączki cukrzycowej;

 

 

Zaburzenia świadomości

• Szczególnie charakterystyczne dla 

niektórych chorób zakaźnych np. dur 
brzuszny, płatowe zapalenie płuc, 
zimnica, zapalenie opon mózgowych

 

 

Wpływ choroby, jako przyczyny 

dolegliwości i ograniczeń, na 

samopoczucie chorego

• Ból silny pojawiający się napadowo, 

przewlekły tępy ból, duszności, zawroty 

głowy, ucisk na podbrzuszu, nudności, 

poczucie ogólnego zmniejszenia sił lub inne 

dolegliwości mogą stanowić dla cierpiącego 

człowieka „istotę choroby”. Nie dzieje się 

tak zawsze, lecz w wielu przypadkach. 

Uporczywe dolegliwości wypierają inne 

doznania. Ulega zawieszeniu lub zmianie 

respektowany dotychczas hierarchiczny 

układ znaczenia poszczególnych informacji. 

Można przyjąć że bezpośrednio wpływa to 

na stan samopoczucie chorego. 

 

 

Jak człowiek reaguję na 

chorobę?

• 1. Ocena ciężkości własnej choroby 

(„Czy jestem ciężko chory”):

• -zaprzeczenie
• -pomniejszenie
• -przyjęcie diagnozy lekarskiej

 

 

C.d

• 2. Znaczenie własnej choroby dla 

człowieka chorego („Czym jest dla 
niego choroba?”)

• -choroba jako przeszkoda
• -choroba jako strata
• -choroba jako ulga
• -choroba jako korzyść
• -choroba jako wartość

 

 

C.d

• 3. Reakcje emocjonalne („Jakie reakcje 

emocjonalne wywołuje choroba?”)

• -Strach
• -Lęk
• -Gniew
• -Przygnębienie
• -Nastrój wyrównany
• -Nastrój podwyższony

 

 

C.d

• 4. Sposoby zmagania się z chorobą
• -Walka
• -Rezygnacja
• -Przeciwstawianie się i uleganie

 

 

Bibliografia

• Marek Jarosz Psychologia Lekarska, 

Państwowy zakład Wyd. Lekarskich; 
Warszawa 1988;

• Mayers David G., Joanna Gilewicz; 

Psychologia, Zysk i S-ka, Poznań 
2003;