Edukacja fizyczna jako 
międzypokoleniowy 
przekaz wzorów wartości 
i wzorów zachowań 
dotyczących ciała

 

 

Kultura  fizyczna  to  integralna  część 

kultury rozumianej globalnie.

Edukacja  fizyczna  to  integralna  część 

edukacji ogólnej.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

KULTURA 

FIZYCZNA

EDUKACJA 

FIZYCZNA

KULTURA

EDUKACJA

KULTURA FIZ. 

Ogół utrwalonych 

wzorów wartości 

i zachowań doty-

czących ciała

KULTURA

Ogół utrwalonych 

wzorów wartości 

i zachowań

EDUKACJA FIZ. 

 Intencjonalny 

przekaz wzorów 

wartości i 

zachowań 

dotyczących ciała

EDUKACJA

Intencjonalny 

przekaz wzorów 

wartości i 

zachowań

?

?

?

?

 

 

Ciągłość gatunkowa   prokreacja
Ciągłość kulturowa   edukacja

Bez  edukacji  niemożliwe  jest  korzystanie 

z dóbr kultury i pomnażanie jej dorobku. 
Bez  kultury  niewielu  rzeczy  można  by 
nauczać i niewielu rzeczy można by się 
uczyć 

/polowania? bezpieczeństwa?/

.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

Międzypokoleniowy  przekaz  utrwalonych 

sposobów  postępowania  może  się 
dokonywać  spontanicznie,  bez  udziału 
edukacji 

jako 

czynności 

celowej, 

poprzez  samo  uczestniczenie  w  życiu 
zbiorowym.

Zachodzi 

zjawisko 

naśladowania 

– 

imitacji, zachowań osobników dorosłych. 
Proces ten to 

inkulturacja.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

inkulturacja

  -  dzięki  niej  wzory  wartości 

i  wzory  zachowań  ulegają  utrwaleniu. 
Nie  trzeba  wszystkiego  wymyślać  od 
nowa,  często  na  drodze  prób  i  błędów. 
Można 

korzystać 

z 

doświadczeń 

poprzednich pokoleń

 

 

Człowiek  ma  wyjątkowy  dar  przekształ-

cania  świata  natury  w  świat  kultury. 
Jednak  tylko  przez  edukację  uzyskuje 

aksjologiczne 

i 

technologiczne 

kompeten-cje

 

do 

selektywnego 

korzystania  z  dobro-  dziejstw  kultury  i 
pomnażania ich.

Związki  miedzy  kulturą  a  edukacją 

obrazuje kolejny slajd.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

aksjologiczne kompetencje

 

pozwalają na rozeznanie w tym, co z 

nagroma-dzonego dorobku kulturowego 

/wartości i za-chowań/ warte jest 

kultywowania i rozwijania

technologiczne 

kompetencje

 

to wiedza i umiejętności, 

odnoszące się do tego jak 

kultywować i jak pomnażać.

kompetencja

 

• właściwość

• zakres uprawnień, pełnomocnictw 

instytucji albo osoby do realizowania 

określonego działania

• zakres czyjejś wiedzy, umiejętności, 

odpowiedzialności

kompetentny

• uprawniony do działania, decydowania, 

mający kwalifikacje do wydawania 

sądów, ocen

 

 

KULTURA

Ogół uznawanych 

wartości

Ogół utrwalonych 

zachowań

 

 

KULTURA

Ogół uznawanych 

wartości

Ogół utrwalonych 

zachowań

Efekty zachowań 

 

 

KULTURA

Ogół uznawanych 

wartości

Ogół utrwalonych 

zachowań

Nauczanie wzorów 

wartości

Nauczanie wzorów 

zachowań

 

 

KULTURA

Ogół uznawanych 

wartości

Ogół utrwalonych 

zachowań

Nauczanie wzorów 

wartości

Nauczanie wzorów 

zachowań

EDUKACJA

szeroko rozumiane 

wychowanie

Oddziaływanie na 

sferę 

emocjonalno-

aksjologiczną

Oddziaływanie na 

sferę intelektualno-

sprawnościową 

 

 

Nauczanie wzorów 

wartości

Nauczanie wzorów 

zachowań

EDUKACJA

szeroko rozumiane 

wychowanie

Oddziaływanie na 

sferę 

emocjonalno-

aksjologiczną

Oddziaływanie na 

sferę intelektualno-

sprawnościową 

Kształtowanie 

i nabywanie 

kompetencji 

aksjologicznych

Kształtowanie 

i nabywanie 

kompetencji 

technologicznych

NAUCZANIE TEGO, 

CO WARTO 

OSIĄGNĄĆ 

I JAK TO UCZYNIĆ

 

 

EDUKACJA

szeroko rozumiane 

wychowanie

Oddziaływanie na 

sferę 

emocjonalno-

aksjologiczną

Oddziaływanie na 

sferę intelektualno-

sprawnościową 

Kształtowanie 

i nabywanie 

kompetencji 

aksjologicznych

Kształtowanie 

i nabywanie 

kompetencji 

technologicznych

NAUCZANIE TEGO, 

CO WARTO 

OSIĄGNĄĆ 

I JAK TO UCZYNIĆ

K

K

S

S

Z

Z

T

T

A

A

Ł

Ł

C

C

E

E

N

N

I

I

E

E

W

W

Y

Y

C

C

H

H

O

O

W

W

A

A

N

N

I

I

E

E

 

 

 

 

KULTURA FIZ.

Ogół uznawanych 

wartości 

dotyczących ciała

Ogół utrwalonych 

zachowań 

względem ciała

 

 

KULTURA FIZ.

Ogół uznawanych 

wartości 

dotyczących ciała

Ogół utrwalonych 

zachowań 

względem ciała

Efekty zachowań 

 

 

KULTURA FIZ

Ogół uznawanych 

wartości 

dotyczących ciała

Ogół utrwalonych 

zachowań 

względem ciała

Kształtowanie 

postaw 

i motywacji 

(osobowość)

Kształtowanie 

sprawności 

i umiejętności

(motoryczność)

 

 

KULTURA FIZ.

Ogół uznawanych 

wartości 

dotyczących ciała

Ogół utrwalonych 

zachowań 

względem ciała

Kształtowanie 

postaw 

i motywacji 

(osobowość)

Kształtowanie 

sprawności 

i umiejętności 

(motoryczność)

Kompetencje 

aksjologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

Kompetencje  

technologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

EDUKACJA FIZ.

szeroko rozumiane 

wychowanie fizyczne

 

 

Kształtowanie 

postaw 

i motywacji

Kształtowanie 

sprawności 

i umiejętności

EDUKACJA FIZ.

szeroko rozumiane 

wychowanie 

fizyczne

Kompetencje 

aksjologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

Kompetencje  

technologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

Sprawność fizyczna 

i umiejętności 

ruchowe

Postawa 

prosomatyczna

NAUCZANIE TEGO, 

CO WARTO 

OSIĄGNĄĆ 

W ZAKRESIE 

DBAŁOŚCI O CIAŁO 

I JAK TO CZYNIĆ

 

 

EDUKACJA FIZ.

szeroko rozumiane 

wychowanie 

fizyczne

Kompetencje 

aksjologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

Kompetencje  

technologiczne 

w zakresie 

dbałości o ciało

Postawa 

prosomatyczna

Sprawność fizyczna 

i umiejętności 

ruchowe

F

F

I

I

Z

Z

Y

Y

C

C

Z

Z

N

N

E 

E 

K

K

S

S

Z

Z

T

T

A

A

Ł

Ł

C

C

E

E

N

N

I

I

E

E

F

F

I

I

Z

Z

C

C

Z

Z

Y

Y

C

C

Z

Z

N

N

E

E

W

W

Y

Y

C

C

H

H

O

O

W

W

A

A

N

N

I

I

E

E

NAUCZANIE TEGO, 

CO WARTO 

OSIĄGNĄĆ 

W ZAKRESIE 

DBAŁOŚCI O CIAŁO 

I JAK TO CZYNIĆ

 

 

 

 

Kompetencje  technologiczne  w  zakresie 

kreacji, rekreacji i rehabilitacji ciała, jako 
wyraz 

fizycznego 

kształcenia

 

stwarzają 

możliwość 

czynnego 

uczestnictwa w kulturze fizycznej.

Kompetencje  aksjologiczne,  uzyskane  w 

rezultacie 

fizycznego  wychowania

, 

decydują o tym czy i na ile ktoś zechce 
z tej możliwości skorzystać.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

W odniesieniu do młodych pokoleń każda 

dziedzina  edukacji  spełnia  podwójną 
rolę:



  przygotowuje  do  przyjmowania  i  po-

mnażania  dorobku  określonej  dziedziny 
kultury



  jest  czynnikiem  doraźnej  stymulacji 

umysłowego, 

fizycznego 

i 

emocjonalnego rozwoju

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

Dla  edukacji  fizycznej  ta  doraźna  stymu-

lacja  ma  szczególne  znaczenie,  ze 
wzglę-du na 

nieodwracalność

 skutków 

zanie-dbywania  potrzeb  rozwijającego 
się organizmu.

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

„Kreacyjny stosunek do ciała byłby – jako 

sam w sobie – moralnie obojętny, gdyby 
nie  to,  że  dbałość  o  różne  kompetencje 
ciała 

wiąże 

człowieka 

z 

drugim 

człowiekiem  poprzez  dobro,  jakie  niesie 
on  swoimi  czynami  w  pracy,  miłości, 
służbie publicznej” [

A. Pawłucki 1996, s.78]

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

Inaczej mówiąc, edukacja fizyczna byłaby 

aksjologicznie  pusta,  gdyby  wraz  z  in-
nymi  dziedzinami  wychowania 

nie 

przy-gotowywała 

do 

życia 

w 

społeczeństwie i dla społeczeństwa

.

W  ten  sposób  oprócz  kształtowania 

postaw  prosomatycznych

  –  jako 

powinności 

swoistej 

dla 

edukacji 

fizycznej,  ważnym  jej  zadaniem  jest 
również 

kształtowanie 

postaw 

prospołecznych

 

Kultura fizyczna 

Kultura fizyczna 

a edukacja fizyczna

a edukacja fizyczna

 

 

EDUKACJA FIZYCZNA

FIZYCZNE 

WYCHOWANIE

FIZYCZNE 

KSZTAŁCENIE

Usprawnie-

nie ciała

Nauczanie 

ruchu

Kształtowa-

nie postaw 

prosoma-

tycznych

Kształtowa-

nie postaw 

prospołecz-

nych

 

 

Pytania czyli questions:



 

Dlaczego kompetencje technologiczne w zakresie 

doskonalenia ciała nie gwarantują uczestnictwa 
w kulturze fizycznej?



 Co wchodzi w skład kompetencji człowieka w 
zakresie kultury fizycznej?



Na rzecz jakiej dziedziny rzeczywistości kulturowej 
odbywa się proces fizycznej edukacji?



Jakie doraźne i odległe zadania ma do spełnienia 
wobec młodych pokoleń proces fizycznej edukacji?

Answer czyli odpowiedź: 

  Na rzecz kultury 

fizycznej

Answer czyli odpowiedź:

Bo nie ukształtują motywacji do 

podejmowania aktywności fizycznej. 

Answer czyli odpowiedź:

Kompetencje technologiczne: wiedza, 

umiejętności sprawność i kompetencje 

aksjologiczne – wartości.