PRZEWLEKŁE  ZAPALENIE  TRZUSTKI

(Pancreatitis chronica)

jest długotrwałym procesem zapalnym, 

powodującym 

stopniowe niszczenie miąższu trzustki, 

który zastępowany jest przez tkankę 

łączną

• Alkohol - przewlekle 

(głównie kraje 

rozwinięte)

• Niedobory białka  

(głównie kraje 

rozwijające się)

ETIOPATOGENEZ

A:

• Nadczynność przytarczyc  

(gruczolak  lub nowotwór 

~ 4%)

• Po urazach                          

      (także iatrogennych)

• Na podłożu genetycznym 

•Przewlekłe wapniejące 

zapalenie trzustki 

(głównie podłoże 

alkoholowe)

•Przewlekłe zaporowe zapalenie 

trzustki 

(głównie pourazowe lub ucisk z 

zewnątrz)

PODZIAŁ

(1988 Marsylia i Rzym)

• Ból 

(zlokalizowany w nad- lub śródbrzuszu, promieniujący do 

pleców    

   lub łopatki)

• Zespół złego wchłaniania 

(malnutrition 

syndrome)

– biegunki tłuszczowe

– wychudzenie

– obrzęki, parestezje

•

Cukrzyca 

(chwiejna, hypoglikemiczna)

•

Żółtaczka zaporowa

•

Guz 

( torbiel lub nowotwór)

OBJAWY  CHOROBY
... i powikłania

LABORATORYJNE

(oceniają czynność wydzielniczą 
gruczołu, mają uzupełniające 
znaczenie diagnostyczne)

• aktywność elastazy I  w kale
• aktywność chymotrypsyny    

w kale

•

tłuszcze tracone w kale

• aktywność amylazy
• poziom  glukozy w surowicy

TESTY  CZYNNOŚCIOWE

(wysokie koszty + inwazyjność)

• test Lundha

 - aktywność enzymów 

trzustkowych w treści dwunastniczej

• test ceruleinowy

 - test ilościowy 

(sok 

XII-niczy, białko, wodorowęglany, enzymy 
trzustkowe)             

po  pobudzeniu 

 

wydzielania

 (za pomocą 

sekretyny+cholecystokininy)

• poziom laktoferyny podczas 

ECPW

Badania

• USG

 

- 

aktualnie  badanie podstawowe, tanie, łatwo dostępne, wartość duża 

w rękach doświadczonego ultrasonografisty. 

Należy traktować  

jako badanie wstępne i monitorujące przebieg choroby.

• ECPW

-

 

(endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna)           

ERCP

 

         (endoscopic retrograde cholangiopancreatography) - 

w badaniu trzustki 

najbardziej

 

wartościowe badanie inwazyjne. Wymaga dobrego sprzętu oraz 

wielkiego

 

doświadczenia endoskopisty. Relatywnie tanie w stosunku do wartości.

• KT

 

-

 

badanie coraz bardziej dostępne pozwalające ocenić rozległość zmian 

oraz stosunek względem siebie struktur anatomicznych. Stosunkowo 

drogie.

• MR

 

-

trudno dostępne, drogie badanie obrazujące strukturę tkanek miękkich.

• ANGIOGRAFIA

 

- 

przydatna do oceny stosunku gruczołu do wielkich 

naczyń  i ewentualnego naciekania ich przez zmiany rozrostowe

.

Badania

METODY OBRAZOWE

• Wykonywana pod kontrolą usg lub 

KT.

• W rękach doświadczonego lekarza 

stosunkowo łatwe i tanie badanie.

BIOPSJA  ASPIRACYJNA  CIENKOIGŁOWA

(bac)

Zachowawcze

 JEST  LECZENIEM OBJAWOWYM  I  

SUPLEMENTACYJNYM

• eliminacja czynnika patogennego

• uzupełnianie niedoboru enzymów 

preparatami dobrze oczyszczonymi 

zawierającymi czynne enzymy (Kreon, 

Panzytrat)

• leki p/bólowe (lepsze NLPZ niż rozkurczowe)

• dieta

• w razie potrzeby dokładne i ostrożnie 

stosowanie insulin (nagłe wahania poziomu 

glukozy w surowicy)

Leczenie

Operacyjne

JEST  LECZENIEM OBJAWÓW  I  POWIKŁAŃ

WSKAZANIA:

• Ból nie pozwalający normalnie 

żyć, bardzo często z 

towarzyszącym wyniszczeniem.

• Podejrzenie procesu 

rozrostowego

• Powikłania miejscowe

– niedrożność pp.

– zwężenie pżw z żółtaczką

– naciekanie jelita grubego

– naciekanie naczyń

 

• Powikłane torbiele trzustkowe   

                   

OPERACJE   DRENAŻOWE

(umożliwiają odpływ soku trzustkowego do pp.)

• Zespolenie trzustkowo-jelitowe 

bok do boku 

(Puestow-Gillesby, 

Partington-Rochelle) 

- laparotomia

• Zespolenie trzustkowo-jelitowe 

koniec do końca 

(Du Val) - 

laparotomia

• Zespolenia torbieli z odcinkami 

pp.   

( Jedlicka, Jurasz,Ombredanne-

Kerschner, Henle)  - 

laparotomia

• Operacje endoskopowe 

(sfinkterotomia trzustkowa,

 

zespolenia 

torbielowo-żoładkowe)

• Drenaże zewnętrzne 

(marsupializacje)

OPERACJE  RESEKCYJNE

(likwidacja powikłań, usunięcie ogniska 

patologicznego)

• Resekcja głowy trzustki

– sposobem Whipple’a 

(resekcja 

głowy trzustki, dwunastnicy i cz. 

odźwiernikowej żołądka)

– sposobem  Longmire-Traverso  

     

(j.w. z pozostawieniem odźwiernika)

– sposobem Begera 

(z 

pozostawieniem dwunastnicy)

• Lewostronna resekcja trzustki

– resekcja ogona trzustki

– resekcja ogona i trzonu 

trzustki

– prawie całkowita resekcja 

trzustki

 (sposobem Childe’a)

• Całkowita resekcja trzustki

 

   

                                      

(cukrzyca!!!)

Leczenie  operacyjne

A lg o r y tm  p o s tę p o w a n ia  w  p z t

( o p r .   K r a j o w y   Z e s p ó ł  K o n s u lt a n t a   d / s   C h ir u r g i i  O g ó ln e j )

n i e s k u t e c z n e

n i e s k u t e c z n e

o s t r e   z a p a le n ie   t r z u s t k i

l e c z e n i e  z a c h o w a w c z e

l e c z e n i e  o p e r a c y j n e
( l a p a r o t o m i a  + ...)

o p e r a c j e  e n d o s k o p o w e

-  u s g
- p r z e g l ą d o w e  r t g  j . b r z u s z n e j
-  E C P W
-  C T          =   r o z p o z n a n i e     +    e w . p r ó b y  c z y n n o ś c i o w e

p r z e w l e k ł e  z a p a l e n i e  t r z u s t k i

b a d a n i e  k l i n i c z n e

• PZT  jest  rzadką,  ciężką,  przewlekłą,  

wyniszczającą  chorobą  dotykającą głównie 
ludzi zaniedbanych

.

 

•  Nadal jest sprawą nierozstrzygniętą czy PZT 

jest stanem przedrakowym.

• Nadal brak jednoznacznego dowodu 

determinującego czynnik patogenny PZT.

• Stosowane leczenie PZT jest leczeniem 

objawowym.

Podsumowanie