FINANSE PUBLICZNE

DŁUG PUBLICZNY

 DEFICYT BUDŻETOWY

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące długu 

publicznego

• obowiązek 

ustawowy 

dla 

problematyki 

emisji 

papierów 

wartościowych 

przez 

Skarb 

Państwa, zaciągania pożyczek oraz 
udzielania  gwarancji  i  poręczeń 
finansowych  przez  państwo  (art. 
216 ust. 2 i 4)

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące długu 

publicznego

• bezwzględny 

zakaz 

zaciągania 

pożyczek lub udzielania gwarancji i 
poręczeń 

finansowych, 

w 

następstwie  których  państwowy 
dług  publiczny  przekroczy  3/5 
wartości 

rocznego 

produktu 

krajowego brutto (art. 216 ust.5)

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące długu 

publicznego

• obowiązek  ustawowy  dla  sposobu 

obliczenia 

wartości 

rocznego 

produktu  krajowego  brutto  oraz 
państwowego  długu  publicznego 
(art. 216 ust. 5)

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące długu 

publicznego

• obowiązek 

inicjatywy 

ustawodawczej  w zakresie ustawy 
o  zaciąganiu  długu  publicznego 
oraz ustawy o udzielaniu gwarancji 
finansowych 

przez 

państwo 

wyłącznie dla Rady Ministrów  (art. 
221)

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące deficytu 

budżetowego

• zakaz    zwiększenia  wydatków  lub 

ograniczenia 

dochodów 

planowanych 

przez 

Radę 

Ministrów,  których  skutkiem  jest 
ustalenie  przez  Sejm  większego 
deficytu 

budżetowego 

niż 

przewidziany  w  projekcie  ustawy 
budżetowej     (art. 220 ust.1)

 

 

Regulacje Konstytucji RP 

dotyczące długu 

publicznego

• zakaz 

pokrywania 

deficytu 

budżetowego  przez  NBP  (art.  220 
ust.2)

 

 

Państwowy dług publiczny

• dług sektora rządowego

– dług Skarbu Państwa (92,8% długu 

publicznego w 2005 r.)

– dług pozostałego sektora rządowego

• dług sektora samorządowego
• dług sektora ubezpieczeń 

społecznych

 

 

Państwowy dług publiczny

• nominalne zadłużenie podmiotów 

sektora finansów publicznych 
ustalone po wyeliminowaniu 
przepływów finansowych pomiędzy 
podmiotami należącymi do tego 
sektora (art. 8 ustawy o finansach 
publicznych)

 

 

Dług publiczny

 a deficyt budżetowy

  DŁUG PUBLICZNY

  (dotyczy okresu 

wieloletniego)

  skumulowane 

DEFICYTY 

BUDŻETOWE 

(związane z 

okresem rocznym) 

+

  zróżnicowane 

zobowiązania 

pozaplanowe 

zaciągane przez 

podmioty sektora 

f.p.

 

 

Saldo budżetowe

  DOCHODY
  (ustalone dla okresu 

rozliczeniowego)

  saldo budżetowe > 0

  saldo budżetowe < 0

  WYDATKI 

BUDŻETOWE 
(ustalone dla 
okresu 
rozliczeniowego)

   nadwyżka 

budżetowa

  deficyt budżetowy

 

 

Deficyt budżetowy

• ujemna różnica między dochodami 

a wydatkami budżetu państwa (art. 
98 ustawy o finansach 
publicznych) bądź budżetów 
jednostek samorządu 
terytorialnego

 

 

Deficyt sektora finansów 

publicznych

• ujemna  różnica  między  dochodami 

publicznymi, 

powiększonymi 

o 

bezzwrotne  środki  pochodzące  z 

budżetu 

UE 

oraz 

ze 

źródeł 

zagranicznych 

a 

wydatkami 

publicznymi 

w 

danym 

okresie 

rozliczeniowym (art. 7 ust. 1 ustawy o 

finansach  publicznych);  ustala  się  po 

wyeliminowaniu 

przepływów 

finansowych  pomiędzy  podmiotami 

tego sektora 

 

 

Deficyt budżetowy

  DOCHODY I   

= 

WYDATKI 

  (operacje 

definitywne)

  PRZYCHODY I 

ROZCHODY 

  (operacje nie 

ujmowane przy 
obliczaniu 
wielkości deficytu)

 

 

Źródła przychodów 

pokrywających deficyt

ŹRÓDŁA

PRZYCHODÓW

POKRYWAJĄCYCH
DEFICYT

BUDŻETOWY

DEFICYT BUDŻETU

PAŃSTWA

DEFICYT BUDZETU

J EDNOSTEK

SAMORZĄDU
TERYTORIALNEGO

sprzedaż papierów

wartościowych

skarbowych

komunalnych

kredyty zaciągane w

bankach

krajowych i

zagranicznych

krajowych i

zagranicznych

pożyczki

+

+

prywatyzacja majątku Skarbu Państwa

jednostki samorządu

terytorialnego

nadwyżka budżetowa

z lat ubiegłych

+

+

wolne środki jako
nadwyżka środków

pieniężnych na rachunku
bieżącym budżetu

jednostki samorządu

terytorialnego,

wynikająca z rozliczeń
kredytów i pożyczek z lat

ubiegłych

_

+

 

 

Skarbowy papier 

wartościowy

• papier  wartościowy,  w  którym  Skarb  Państwa 

stwierdza,  że  jest  dłużnikiem  właściciela 
takiego papieru i zobowiązuje się wobec niego 
do  spełnienia  określonego  świadczenia,  które 
może  mieć  charakter  pieniężny  (emitowane 
wyłącznie  przez  Ministra  Finansów)  lub 
niepieniężny  (emitowane  przez  Ministra 
Skarbu Państwa w porozumieniu z Ministrem 
Finansów);  emitowane    w  granicach  limitu 
zadłużenia określonego w ustawie budżetowej

 

 

Bon skarbowy

• krótkoterminowy papier wartościowy 

oferowany  do  sprzedaży  w  kraju  na 
rynku  pierwotnym  z  dyskontem  (tj. 
poniżej 

wartości 

nominalnej) 

i 

wykupywanym 

według 

wartości 

nominalnej  po  upływie  okresu,  na 
jaki  został  wyemitowany  (krótszym 
niż jeden rok)

 

 

Obligacja skarbowa

• długoterminowy  papier  wartościowy 

oferowany do sprzedaży w kraju lub za 
granicą,  oprocentowany  w  postaci 
dyskonta  lub  odsetek,  może  być 
sprzedawana  z  dyskontem,  według 
wartości 

nominalnej 

lub 

powyżej 

wartości  nominalnej,  a  następnie 
wykupywana  po  upływie  określonego 
terminu, nie krótszego niż rok

 

 

Skarbowy papier 

oszczędnościowy

• skarbowy papier wartościowy 

oferowany do sprzedaży wyłącznie 
krajowym osobom fizycznym 
(nabywcami mogą być również 
organizacje społecznie, 
stowarzyszenia, fundacje) np. 
obligacje oszczędnościowe

 

 

Euroobligacje 

• obligacje, których sprzedaż 

prowadzona jest poza państwem 
waluty jej denominacji i nie 
podlega regulacjom prawnym 
dotyczącym emisji papierów 
wartościowych, obowiązującym w 
państwie, na terenie którego jest 
sprzedawana