Parametryczny opis zbiorowości
statystycznej
– miary zmienności
Klasyfikacja miar zmienności:
1.
Klasyczne:
- wariancja i odchylenie standardowe
-
odchylenie przeciętne
-
współczynnik zmienności
2.
Pozycyjne:
-
obszar zmienności (rozstęp)
-
odchylenie ćwiartkowe
-
pozycyjny współczynnik zmienności
Zmienność
(zróżnicowanie,
dyspersja,
rozproszenie,
rozrzut)
–
określa
poziom
zróżnicowania
wartości
cechy
w
badanej
zbiorowości.
Podział miar zmienności
klasyczne
pozycyjne
absolutne:
•
wariancja
•
odchylenie standardowe
•
odchylenie przeciętne
absolutne:
• obszar zmienności
• odchylenie ćwiartkowe
względne:
•
współczynnik zmienności
względne:
współczynnik zmienności
Miary względne są niemianowane – pozwalają na
porównywanie zmienności różnych cech i zbiorowości
Odchylenie standardowe S(x)–
klasyczna,
absolutna miara zmienności - określa o ile
przeciętnie różnią się poszczególne wartości cechy
od ich średniej arytmetycznej. Stanowi ono
pierwiastek z wariancji:
Wariancja S
2
(X) -
(tj. drugi moment centralny)
jest pomocniczą (klasyczną, absolutną) miarą
zmienności; nie należy jej interpretować z uwagi na
„nienaturalne”( w stosunku do badanej cechy)
miano jakie posiada
)
(
)
(
2
X
S
X
S
Wariancja - sposoby obliczania
szereg szczegółowy:
N
x
x
x
S
i
2
2
)
(
szereg rozdzielczy punktowy:
N
n
x
x
x
S
i
i
2
2
)
(
szereg rozdzielczy przedziałowy:
N
n
x
x
x
S
i
i
2
2
)
(
Własności wariancji
1. jako klasyczna miara zmienności liczona jest w oparciu o wszystkie wartości
cechy, a warunkiem jej wyznaczenia jest znajomość średniej arytmetycznej w
stosunku do której jest obliczana,
2. przyjmuje tylko wartości nieujemne; wartość zerową osiąga w przypadku
cechy stałej (wówczas wszystkie wartości cechy są identyczne),
3. jeśli w szeregu rozdzielczym wszystkie wagi pomnożymy bądź podzielimy
przez tę samą wielkość q, to wariancja liczona przy tak zmienionym
systemie wag będzie identyczne jak wariancja „pierwotna” (zauważmy, że
wariancja „zachowuje się” w tej sytuacji identycznie jak średnia
arytmetyczna)
4. jeśli wszystkie wartości cechy pomnożymy bądź podzielimy przez tę samą
wielkość q, to wariancja tak zmienionych wartości cechy będzie q2 razy
większa w przypadku mnożenia lub q2 razy mniejsza w przypadku dzielenia
od wariancji pierwotnych wartości cechy
Własności wariancji (c. d.)
5.
jeśli do wszystkich wartości cechy dodamy lub od wszystkich
wartości cechy odejmiemy tę samą wielkość q, to wariancja tak
zmienionych wartości cechy będzie identyczna jak wariancja
pierwotnych wartości cechy
6.
jeśli zbiorowość podzielimy na dowolną liczbę podzbiorowości
cząstkowych (grup), to wariancja ogólna badanej cechy będzie
sumą wariancji średnich grupowych i średniej wariancji
wewnątrzgrupowych, co można wyrazić wzorem:
Z powyższego wynika, że na ogólne zróżnicowanie wartości
cechy wpływa łącznie wewnątrzgrupowe zróżnicowanie tej
cechy, jak również zróżnicowanie międzygrupowe. Podana
relacja jest określana mianem równości wariancyjnej
7.
wariancja stanowi różnicę między średnią arytmetyczną
kwadratów wartości cechy a kwadratem średniej arytmetycznej
wartości tej cechy:
j
j
x
s
x
s
x
s
2
2
2
2
2
2
)
(
x
x
x
s
N
x
x
x
d
i
)
(
szereg rozdzielczy punktowy:
N
n
x
x
x
d
i
i
)
(
szereg rozdzielczy przedziałowy:
N
n
x
x
x
d
i
i
)
(
Sposoby obliczania odchylenia przeciętnego
szereg szczegółowy:
Obszar zmienności (rozstęp) –
różnica między
maksymalną i minimalną wartością cechy w
badanej zbiorowości
Typowy klasyczny obszar zmienności X
typ
-
wyznacza przedział najbardziej typowych wartości
i zawiera ok. 68% jednostek zbiorowości posiada
wartości cechy właśnie z tego przedziału
)
(
)
(
x
S
x
x
x
S
x
typ
min
max
)
(
x
x
x
R
Współczynnik
zmienności
–
klasyczna,
względna miara zmienności; pozwala określić siłę
zmienności i porównywać zmienność różnych
cech i różnych zbiorowości
= 0 - brak zmienności =
0%
( 0 – 0,34) - zm. mała
(0 – 34%)
< 0,34 – 0,67) - zm. średnia
<34 – 67%)
< 0,67 – 1> - zm. duża
<67 – 100%>
x
x
s
x
W
z
100
*
x
x
s
x
W
z
)
(x
W
z
)
(x
W
z
Rozstęp
– różnica pomiędzy maksymalną a
minimalną wartością cechy
R(x) = x
max
- x
min
Odchylenie ćwiartkowe Q
– pozycyjna,
absolutna miara zmienności - średnie odchylenie
kwartyla pierwszego i trzeciego od mediany,
określa zróżnicowanie wartości cechy w dwóch
środkowych ćwiartkach zbiorowości
2
)
(
)
(
)
(
1
3
x
Q
x
Q
x
Q
Pozycyjny
współczynnik
zmienności
–
pozycyjna
miara
względna,
określa
siłę
zmienności w dwóch środkowych ćwiartkach
zbiorowości
oraz
pozwala
porównywać
zmienność różnych cech i różnych zbiorowości
(w dwóch środkowych ćwiartkach zbiorowości)
x
Me
x
O
x
W
c
z
100
*
x
Me
x
O
x
W
c
z
Typowy pozycyjny obszar zmienności
– pozwala określić przedział typowych wartości
cechy w dwóch środkowych ćwiartkach
zbiorowości
)
(
)
(
)
(
)
(
x
Q
x
Me
x
x
Q
x
Me
typ