Leczenie schizofrenii Neuroleptyki

Rozmieszczenie receptorów

dopaminergicznych w OUN:



Układ limbiczny - zakręt obręczy,

hipokamp, ciało migdałowate, kora

przedczołowa, jądro półleżące,

przegroda, jądro przednie wzgórza



Układ guzkowo-lejkowy przysadki



Prążkowie

Neuroleptyki – leki

przeciwpsychotyczne



Chlorpromazyna (Fenactil) pierwszy

neuroleptyk, wprowadzona do leczenia w

1952r.



Mechanizm działanie związany jest głównie

z hamowaniem transmisji

dopaminergicznej



Siła działania neuroleptycznego zależy od

powinowactwa leku do receptorów D2

Podział neuroleptyków:



ze względu na siłę działania: na silne,

średnio silnie działające i słabo działające

(w zależności od stosowanej dawki leku)



ze względu na właściwości: tłumiące

(sedatywne), aktywizujące , p/depresyjne,

antyautystyczne, depresjogenne,

cholinolityczne



w zależności od sposobu podawania:

tabletki, iniekcje: postaci o krótkim i

przedłużonym działaniu – depot



na klasyczne i atypowe

Klasyczne neuroleptyki

1000 (2500)mg

300-450 mg/die

Thioridazin

Tioridazyna

Pochodne fenotiazyn z grupą piperydynową

Max 20 mg

Max 72 mg

Max 800 mg

Max 40 mg

5-10 mg/die

24-64 mg/die

300-450 mg/die

15-20 mg/die

Mirenil

Trilafon

Pernazin

Trifluoroperazi

Flufenazyna

Perfenazyna

Perazyna

Trifluoroperazyna

Pochodne fenotiazyn z grupą piperazynową

Max 1000mg

Max 600 mg

Max 1000 mg

300-600 mg/die

300-450 mg/die

Fenactil

Tisercin

Promazin

Chlorpromazyna

Lewomepromazyn

Promazyna

Pochodne fenotiazyn z łańcuchem alifatycznym

Uwagi

Zakres

dawek

Preparat

Nazwa

Stare neuroleptyki cd.

600-800mg

300-450

mg/die

Klozapol

Klozapina

Pochodna dibenzepiny

Max 30 mg

5-10 mg/die

Haloperidol

Haloperidol

Pochodne butyrofenonu

Max 600mg

Max 40mg

Max 120-150

300-450 mg/die

3-10 mg/die

10-50 mg/die

Chlorprotixen

Fluanxol

Clopixol

Chlorprotiksen

Flupentixol

Zuklopentiksol

Pochodne tioksantenu

Uwagi

(Kostowski)

Zakres

dawek

Preparat

Nazwa

Leki stosowane w schizofrenii

lekoopornej

Risperidon



Mechanizm działania: blokowanie receptorów D

i 5-HT



Skuteczny zarówno w pierwszym epizodzie

psychozy, jak i w leczeniu podtrzymującym



Skuteczny w leczeniu objawów pozytywnych

i negatywnych oraz powodujacy poprawę w

zakresie funkcji poznawczych, przewyższając

znacznie neuroleptyki klasyczne - haloperidol



Zależne od dawki obj. pozapiramidowe oraz obj.

hiperprolaktynemii

Olanzapina



Działanie na receptory D

1-5

, 5-HT

2A/C

, 5-HT

, 5-

, M

1-6

-1 oraz H



Skuteczny w leczeniu objawów schizofrenii

zarówno pozytywnych, jak i negatywnych -

skuteczność porównywalna lub większa od leków

klasycznych np. haloperidolu, przy znacznie

mniejszym nasileniu objawów ubocznych

zwłaszcza w zakresie objawów

pozapiramidowych.



Stosowany również w leczeniu zaburzeń

afektywnych dwbiegunowych – ma działanie

normotymiczne, skuteczny w przewlekłej,

opornej na leczenie bezsenności.



Działania niepożądane - częsty nawet bardzo

znaczny wzrost masy ciała, zaburzenia

gospodarki lipidowej oraz gospodarki glukozy,

stosunkowo znaczny potencjał cholinolityczny.

Kwetiapina



Selektywny bloker receptorów

i D

w układzie limbicznym.



Generalnie dobrze tolerowana.



Rzadko wywołująca objawy pozapiramidowe,

słabo wpływa na poziom prolaktyny.

(Szybko dysocjuje z wiązań z receptorem D

- po 12 h poziom wysycenia receptorów 0-

27%)

Neuroleptyki - działania

niepożądane:



Wynikające z blokady receptorów D2 prążkowia –

objawy pozapiramidowe: zespół parkinsonowski,

dystonie, późne dyskinezy, akatyzja, złośliwy

zespół neuroleptyczny



Wynikające z blokady receptorów D2 przysadki –

hiperprolaktynemia



Cholinolityczne: zaparcia, suchość w jamie ustnej,

zatrzymanie moczu, zaburzenia widzenia,

zaburzenia

rytmu serca



Depresjogenne



Spadki RR

Neuroleptyki - działania

niepożądane cd:



Wydłużenie QT



Agranulocytoza



Zaburzenia gospodarki węglowodanowej i

lipidowej



Przyrost masy ciała



Drgawki



Sedacja

Objawy kliniczne hiperprolaktynemii u

kobiet



Zaburzenia miesiączkowania (nieregularne, brak)



Mlekotok



Spadek libido



Zaburzenia orgazmu



Osteopenia/ osteoporoza



Obniżenie płodności i bezpłodność



Trądzik i hirsutyzm (przewaga androgenów

nad estrogenami)

Zespół Metaboliczny-

kryteria rozpoznania wg

IDF*



Otyłość brzuszna



Obwód talii u pochodzących z Europy mężczyzn ≥94 cm,

natomiast u kobiet ≥80 cm



Dodatkowo współistnienie co najmniej 2 z

poniższych odchyleń



Trójglicerydy ≥150 mg/dl lub leczenie dyslipidemii



Cholesterol HDL



<40 mg/dl u mężczyzn



<50 mg/dl u kobiet



Lub leczenie dyslipidemii



Ciśnienie tętnicze ≥130/85 lub leczenie nadciśnienia

tętniczego



Glikemia na czczo ≥100 mg/dl lub leczenie cukrzycy typu 2

* International Diabetes
Federation

Ryzyko wystąpienia otyłości, cukrzycy i

dyslipidemii różni się w zależności od

przyjmowanego leku

Lek

Przyrost masy

ciała

Ryzyko cukrzycy

Pogarszanie

profilu

lipidowego

olanzapin
a

+++

klozapina

+++

risperidon

kwetiapin

aripiprazo

+/-

zyprazydo

+/-

Zalecenia Zespołu Ekspertów

ADA/APA w sprawie ryzyka

zaburzeń metabolicznych podczas

terapii LPP II



Jeżeli podczas leczenia u pacjenta

wystąpi przyrost masy ciała ≥5%, należy

rozważyć zmianę stosowanego LPP II



Jeżeli u pacjenta wystąpi wzrost poziomu

glikemii lub dyslipidemia podczas

leczenia przeciwpsychotycznego, należy

rozważyć zmianę leczenia na inny LPP II,

który nie powoduje przyrostu masy ciała

lub wzrostu poziomu glikemii

Consensus Development Conference on Antipsychotic Drugs and Obesity and Diabetes

Diabetes Care, 2004; 27(2):596-601

Złośliwy zespół neuroleptyczny



Występuje u 1% leczonych neuroleptykami



Nieleczony w 5-20% kończy się śmiercią



Patofizjologia: Blokada aktywności

dopaminergicznej podwzgórza i prążkowia



Predysponowani: młodzi mężczyźni, osoby z

uszkodzeniem OUN, osoby odwodnione,

osoby z zaburzeniami afektywnymi, częściej

po silnych neuroleptykach

Złośliwy zespół

neuroleptyczny c.d.



Objawy: zaburzenia świadomości,

wzmożony tonus mięśniowy, hipertermia,

zaburzenia rytmu serca, wzrost RR,

zaburzenia czynności wątroby i nerek



W badaniach laboratoryjnych:

leukocytoza, wzrost CPK-MM najczęściej

ponad 1000jm/l, wzrost AspAT i ALAT,

mioglobinuria.

Złośliwy zespół

neuroleptyczny c.d.



Leczenie:

odstawić neuroleptyk,

monitoring RR, HR, temp, leukocytozy, CPK-

MM, enzymów wątrobowych

płyny dożylnie

leki: Benzodiazepiny, Akineton,

Bromokryptyna, Dantrolen



Jeżeli pacjent wymaga dalszego leczenia

p/psychotycznego po okresie ok. 2 tygodni

włączamy klozapinę lub olanzapinę

Zasady leczenia

przeciwpsychotycznego:



Pierwszy ostry epizod psychotyczny

rozpocząć leczenie jak najwcześniej,

preferowane są neuroleptyki atypowe

(olanzapina, risperidon , kwetiapina),

podawane doustnie w najmniejszej

skutecznej dawce

Po ustąpieniu objawów psychotycznych

leczenie profilaktyczne przez 12-24

miesiące

Zasady leczenia

przeciwpsychotycznego c.d.



Po kolejnym epizodzie psychotycznym

profilaktyka powinna być kontynuowana przez

min. 2 lata, a po trzecim epizodzie do końca

życia



Ostra interwencja- pacjent pobudzony, w silnym

lęku, agresywny - Haloperydol +

benzodiazepiny

i.m.



Schizofrenia lekooporna – klozapina (konieczne

jest wykonywanie morfologii raz na tydzień

przez pierwsze 18tyg. ze względu na możliwość

wystąpienia agranulocytozy!), ew. łączenie

neuroleptyków

Document Outline