Historia prawdziwa
Historia prawdziwa
Narządy układu
moczowego:
Nerki,
Moczowód,
Pęcherz moczowy,
Cewka moczowa
Nerki
Leżą wzdłuż kręgosłupa, symetrycznie po obu jego
stronach. Miąższ nerki dzieli się na dwie wyraźnie różne
warstwy. Obwodowo położona jest kora nerki. Wewnątrz
nerki znajduje się rdzeń nerki.
Główne zadania to:
usuwanie z moczem szkodliwych produktów przemiany
materii,
zatrzymywanie składników niezbędnych dla organizmu,
które ulegają przefiltrowaniu do moczu pierwotnego
(resorpcja),
regulacja objętości płynów ustrojowych,
wpływ na ciśnienie tętnicze krwi (układ renina-
angiotensyna-aldosteron),
wpływ na prawidłową erytropoezę (produkcja
erytropoetyny),
wpływ na równowagę kwasowo-zasadową (pH krwi), dzięki
możliwości zakwaszania moczu,
wpływ na układ kostny przez produkcję aktywnych postaci
witaminy D
3
.
W nerce produkowane są hormony nerkowe,
które są wydzielane bezpośrednio do układu
krwionośnego. Substancje produkowane przez
nerki to:
- renina- enzym, który stymuluje zwiększenie
tworzenia angiotensyny we krwi. Angiotensyna
stymuluje obkurczanie gładkich mięśni naczyń
obwodowych.
- erytropoetyna - w nerce syntetyzowany jest
czynnik erytropoetyczny = REF, który stymuluje
przekształcenie się pewnych białek osocza w
erytropoetynę.
Powstawanie moczu
Przebieg dzielony jest na trzy podstawowe
procesy:
Filtracja - powstanie moczu pierwotnego w
wyniku wstępnego przefiltrowania krwi i
oddzielenia od niej "odpadów"
Dalsza obróbka moczu pierwotnego:
Resorpcja - zwrotne wchłanianie z moczu
pierwotnego wody i substancji potrzebnych
organizmowi, których nie powinien wraz z moczem
tracić. Mocz jest znacznie zagęszczany, traci na
swojej objętości.
Sekrecja - wydzielanie kolejnych substancji
toksycznych z nerek do tworzącego się moczu.
Kolejno filtracja, resorpcja oraz sekrecja powodują powstanie
moczu ostatecznego. Mocz ostateczny ma wyższe stężenie niż
krew, jest hipertoniczny i ma o wiele mniejszą objętość niż mocz
pierwotny.
Etap filtracji (przesączania) jest nieselektywnym procesem, który
zachodzi między naczynkami włosowatymi kłębuszka nerkowego a
ścianką torebki Bowmana.
Filtracja może sprawnie przebiegać dzięki różnicy ciśnień w
naczyniach włosowatych kłębuszka nerkowego a innych kapilarach.
Naczynia włosowate w kłębuszkach nerkowych są gęsto uplecione i
tworzą dużą powierzchnię dla filtracji. Poza tym naczynia
włosowate w kłębuszkach nerkowych mają dużą przepuszczalność,
co ułatwia filtrację. Barierę filtracyjną mogą pokonać jedynie
cząsteczki osocza krwi o bardzo małych rozmiarach.
W czasie minuty przez nerki przepływa mniej więcej 1200 ml krwi,
czyli około 25% objętości krwi wyrzucanej w czasie minuty przez
serce. Średnio filtracja kłębuszkowa odbywa się z prędkością około
180 l na dobę.
Z litra krwi, która przepływa w ciągu minuty przez
nerkę, około 15% objętości przesącza się do
kanalików nerkowych w postaci przesączu -
moczu pierwotnego, nazywanego też
ultrafiltratem. Jest on izotoniczny w stosunku do
krwi.
Przefiltrowują się woda, jony sodowe, potasowe,
chlorowe i wodorowe, jony fosforanowe oraz
siarczanowe, niektóre związki organiczne, takie
jak mocznik czy glukoza.
Jeżeli dochodzi do spadku ciśnienia krwi (do
niższego niż 40mmHg), to ustaje filtracja w
kłębuszka. Następuje wówczas tak zwana anuria
= bezmocz. Anuria jest groźnym zaburzeniem.
Jeżeli długo się utrzymuje to dochodzi do zatrucia
mocznikiem, którego stężenie we krwi gwałtownie
rośnie.
Kanaliki nerkowe wchłaniają zwrotnie do
organizmu z moczu te wszystkie substancje,
które są jeszcze organizmowi potrzebne,
przede wszystkim wodę, białka i glukozę.
Glukoza jest więc w całości resorbowana
zwrotnie z moczu do organizmu.
Jednak przy zaburzeniach metabolicznych
albo zaburzeniach w pracy nerek w moczu
ostatecznym może znaleźć się glukoza. Dzieje
się tak, jeżeli w filtracie jest tyle glukozy, że
przekroczony zostaje poziom maksimum.
Glikozuria jest jednym z objawów cukrzycy.
Mocz pierwotny, powstały dzięki wstępnemu
przesączeniu krwi w kłębuszkach nerkowych,
przepływa do układu kanalików nerkowych, w których
dzięki resorpcji zwrotnej i sekrecji zostaje
przekształcony w mocz ostateczny.
Resorpcja zwrotna zabezpiecza organizm przed
wydaleniem za dużej ilości wody i innych substancji.
W czasie tworzenia się moczu ostatecznego do krwi
są oddawane aminokwasy i glukoza. Wchłanianie
ułatwia odpowiednia struktura jednowarstwowego
nabłonka, zaopatrzony w liczne mikrokosmki.
Kanaliki kręte 1 rzędu odpowiadają za resorpcję
zwrotną około 65% moczu pierwotnego. W kanalikach
krętych wchłonięciu zwrotnemu ulegają między
innymi jony sodu, potasu i chlorków, witaminy i
cząsteczki glukozy. Dalsza resorpcja odbywa się już w
obrębie pętli Henlego oraz w kanalikach krętych 2
rzędu.
W kanalikach zachodzi resorpcja zwrotna,
dzięki czemu z przesączu kłębkowego, po
zagęszczeniu powstaje mocz ostateczny.
Zwrotne wchłanianie z moczu zaczyna się w
pierwszorzędowych kanalikach nerkowych a
kończy się w cewce moczowej. Bilans resorpcji
wygląda często tak, że z 1500 litrów moczu
pierwotnego powstaje ostatecznie niecałe dwa
litry moczu ostatecznego. Wymaga to bardzo
sprawnego mechanizmu resorpcji zwrotnej
wody i substancji potrzebnych organizmowi z
przesączu, jaki powstaje pierwotnie w nerkach.
Jest tak dzięki tak zwanemu wzmocnieniu
przeciwprądowemu, w którym najważniejszą
rolę odgrywa pętla Henlego.
Nerki działają jak filtry, które dbają o oczyszczanie krwi
z toksyn i zbędnych substancji takich jak kreatynina,
mocznik oraz kwas moczowy, nadmiar sodu i potasu.
Nerki oczyszczają organizm również z substancji
obcych, na przykład z pochodnych leków.
Dzięki pracom nerek w organizmie zostaje zachowana
równowaga stężeniowa. Ważne jest, aby w organizmie
był utrzymany stały poziom stężenia wielu substancji.
Przez nerki płynie około jedna czwarta krwi wyrzucanej
w każdym skurczem serca ( około 1,2 l.\ minutę).
Oprócz mechanizmu filtracji zachodzącej w
kłębuszkach nerkowych jest inny mechanizm
wydalania przez nerki substancji zbędnych
organizmowi. Mechanizm ten polega na aktywnej
sekrecji poprzez nabłonek kanalikowy w kierunku
światła kanalika.
Hormony biorące udział w
regulacji gospodarki
mineralno-wodnej
Aldosteron: hormon sterydowy wytwarzany przez korę
nadnerczy, działa na nabłonki kanalików nerkowych,
wzmagając resorpcję zwrotną soli sodowych, hamują ich
wydalanie do moczu sodu w postaci chlorku sodu. Wraz z
NaCl w ustroju zatrzymana jest woda oraz występuje
obniżenie się ilości potasu w płynach ustrojowych.
ma istotny wpływ na mineralny skład moczu. Zwiększa on
wchłanianie zwrotne sodu w kanalikach dystalnych oraz jego
wymianę na jon potasu i jon wodorowy. Skutkiem tego rośnie
ilość sodu we krwi i w tkankach, spada zaś jego wydalanie w
moczu. Wzrost stężenia sodu w organizmie wywołuje wzrost
ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych, zwiększa się
więc wydzielanie wazopresyny, która hamuje diurezę i
wydalanie wody, aż do ustalenia się normalnych stosunków
osmotycznych.
Wazopresyna:
Powoduje zagęszczanie moczu poprzez
resorpcję wody i jonów sodu w kanalikach
nerkowych (kanalikach drugiego rzędu)
poprzez pobudzanie receptorów V2.
Powoduje skurcz naczyń krwionośnych
poprzez receptory V1, obecne na ich
powierzchni.
Dziękuję za uwagę!!