Nierówności społeczne a stan zdrowia



Nierówność

jest to fakt istnienia

nierównych wynagrodzeń lub możliwości

dla różnych osób lub grup społecznych



Stratyfikacja

jest to wyróżnienie

warstw w społeczeństwie według różnych

kryteriów np. stanu dochodu i posiadania,

funkcji społecznych, wspólnoty

obowiązków, stylu życia.

Nierówności społeczne



Zgodnie z definicją nierówności, nierówności społeczne

można objaśnić w następujący sposób: Struktura społeczna

jest wielowymiarowa. Pojecie to w znaczeniu podstawowym

odnosi się do tych wymiarów strukturalnych które łączą się

z istnieniem systemu przywilejów i upośledzeń a tym

samym powodują nierówności społeczne. Należą do nich

stratyfikacja i struktura klasowa. Struktura społeczna

oznacza zatem nierówny układ pozycji dużych grup

społecznych i ich przywilejów. Zróżnicowanie przywilejów to

nierówności w dostępie do szeroko rozumianych dóbr np.

edukacji, ochrony zdrowia. Ten niejednakowy dostęp do

wszelkiego rodzaju dóbr, wyznaczony przynależnością do

określonej kategorii społeczno- zawodowej, klasy lub

warstwy nazywamy nierównościami społecznymi

Nierówności społeczne w sferz

zdrowia.



Nierówności społeczne zauważa się w sferze zdrowia.

Mówiąc o roli czynników społecznych w kształtowaniu

zdrowia mamy na myśli wpływ trzech zasadniczych

uwarunkowań odnoszących się do pełnionych ról

społecznych, związanych z zajmowaniem określonej

pozycji w grupach społecznych, zadań jakie nakładają

na nas grupy społeczne do których należymy oraz

procesów społecznych dokonujących się w mikro i

makrostrukturze społecznej. Pełnione role, stawiane

przez grupy zadania, konflikty wynikające z różnych

ról i różnych statusów społecznych mogą działać

socjopatogennie na stan zdrowia fizycznego i

psychicznego jednostki.

Czynniki społeczne a występowanie

chorób

Czynniki powodujące nierówności

społeczne będące bezpośrednio lub

pośrednio przyczyna chorób

Analiza społecznego kontekstu chorego, jego

sytuacja społeczna w momencie choroby,

wywołująca określone konsekwencje oraz

możliwość „walki” z chorobą

Definiowanie relacji, czynniki ryzyka a choroba w

kategoriach koncepcji stresu, strategii

pokonywania stresu

Do czynników powodujących nierówności społeczne

które wpływać mogą na stan zdrowia i

występowanie określonych chorób zaliczyć można:



Wiek



Pleć



Wykształcenie



Pozycje społeczno – ekonomiczną



Miejsce zamieszkania



Stan cywilny



Zawód



Środowisko rodzinne



Środowisko pracy

Wiek



Stratyfikacja społeczeństwa ze względu na wiek

oznacza że wiek jest podstawą przypisywania

określonych zadań społecznych i przyznawania

różnych poziomów prestiżu i zróżnicowanego

dostępu do zasobów społecznych. Nierówność w

traktowaniu różnych kategorii wiekowych łączy się z

dyskryminacją ze względu na wiek opierającą się na

przekonaniu że jedna kategoria wiekowa jest gorsza

od innych. Najczęściej osobami dyskryminowanymi

są ludzie starsi. Przyczyny nierównego traktowania

ludzi ze względu na wiek wiążą się z teorią

wyłączania się z aktywności, teoria ta jest obecnie

krytykowana gdyż stan zdrowia osób starszych

zależy od stopnia aktywności.

Zróżnicowanie wiekowe oznacza również różne

narażenie na czynniki chorobotwórcze i

specyficzne dla każdej kategorii wiekowej

problemy zdrowotne. W zależności od wieku

różnie jesteśmy przyjmowani przez społeczeństwo

co odbija się na naszym zdrowiu psychicznym i

fizycznym.

Pleć



Różnice w sferze zdrowia między kobietami a

mężczyznami obok uwarunkowań bilogicznych są

wynikiem ryzyka związanego z pełnionymi rolami

i towarzyszącymi im stresami oraz

odmiennościami w postawach i zachowaniach

wobec zdrowia, wyrażają się m.in. różną

percepcją objawów chorobowych, sposobem ich

opisywania i reagowania na nie, zróżnicowaną

częstością korzystania z usług medycznych.



Do czynników warunkujących nierówności w

stanie zdrowia między kobietami a mężczyznami

zalicza się:



Czynniki biologiczne



Ryzyko nabycia określonych chorób w wyniku

pełnionych ról społecznych, stylu życia



Psychospołeczne aspekty percepcji objawów

chorobowych i szukania pomocy medycznej



Sposób prezentowania objawów chorobowych,

zachowania w chorobie



Korzystanie z opieki zdrowotnej

Wykształcenie



Wykształcenie jest dobrem powszechnie

pożądanym. Jego rozdział w społeczeństwie

wyznacza nierówności społeczne. Wykształcenie

jest zmienną w dużej mierze przesądzającą o

pozycji w strukturze społecznej oraz

najważniejszym pojedynczym czynnikiem

kształtującym postawy i zachowania wobec

zdrowia i choroby. Wykształcenie umożliwia

dokonanie prozdrowotnych wyborów i

umiejętności rozwiązywania problemów

życiowych. Badania wykazują że jednostki z

wyższym wykształceniem wykazują się bardziej

prozdrowotnym stylem życia m.in.



Odżywiają się w bardziej racjonalny sposób



Zdają sobie sprawę ze znaczenia czynnej

rekreacji i sportu



Przejawiają większa aktywność w poszukiwaniu

opieki medycznej

Jednostki z niższym wykształceniem postrzegają

swój organizm jako coś co ma ograniczoną w

czasie użyteczność a więc podlega zużyciu i nie

jest warte naprawy.

Pozycja społeczno- ekonomiczna



Pozycja społeczno-ekonomiczna jest jednym z

najważniejszych determinantów stanu zdrowia i

długości życia. Jak wykazują badania zależność ta

istnieje dla większości chorób i utrzymuje się

przez całe życie, choć z różnymi natężeniami.

Przynależność do klasy społecznej wyznaczają

zazwyczaj trzy elementy dzielące się według

następującego schematu:

Pozycja społeczno-ekonomiczna

Wykształcenie

Dochód

Zawód

Postrzeganie

zdrowia

Świadomość

zagrożeń

zdrowotnych

Poziom edukacji

zdrowotnej

Warunki

mieszkaniowe

Warunki życiowe

Prestiż

Możliwość

kontrolowania

sytuacji

Udział w decyzjach

Miejsce zamieszkania



Omawiając zagadnienie różnic w zdrowiu

jednostek w zależności od miejsca zamieszkania

bierze się pod uwagę wpływ na zdrowie takich

zmiennych jak struktura społeczno- zdrowotna,

poziom wykształcenia, charakter pracy, warunki

mieszkaniowe i dostęp do instytucji służby

zdrowia. Na wsi obserwuje się szereg

niekorzystnych dla zdrowia zjawisk społecznych.

Podkreśla się też znaczenie wpływu środowiska na

stan zdrowia ( szczególnie nie korzystne warunki

środowiskowe dla mieszkańców dużych

aglomeracji)

Stan cywilny



Prowadzone badania dowodzą że osoby pozostające

w związkach małżeńskich charakteryzuje dużo

mniejsze prawdopodobieństwo śmierci niż osoby

niezamężne o czym świadczy fakt że utrata

współmałżonka znacznie silniej negatywnie

oddziałuje na stan zdrowia mężczyzn niż kobiet.

Wymienia się następujące przyczyny tego zjawiska:



Jednostki pozostające w związku małżeńskim są

znacznie mniej narażone na izolacje społeczną



Rodzinie przypisuje się funkcje podstawowego

źródła podtrzymania emocjonalnego



Rodzina sprzyja prowadzeniu prozdrowotnego stylu

życia lub go wymusza

Zawód



Zawód i pozycja zawodowa

mówią w

wydatkowaniu energii fizycznej i rodzajach ryzyka

związanego z wykonywaniem określonej pracy

(szkodliwość , stres itp..) Czynniki takie jak

prestiż, możliwość kontrolowania sytuacji i udział

w decyzjach działają na psychiczny i fizyczny stan

zdrowia. Wykonywany zawód łączy się też z

dochodami a to z kolei z pozycją społeczno-

ekonomiczną co pociąga za sobą szereg przyczyn

odpowiadających za zdrowie jednostki.

Środowisko pracy



Środowisko pracy czyli warunki w których praca się

odbywa również mają wpływ na zdrowie łączy się to

też z wykształceniem gdyż im wyższe wykształcenie

tym leprze warunki pracy i jej środowisko

Środowisko rodzinne



Środowisko rodzinne ma istotny wpływ na zdrowie

gdyż rodzina przez fakt swojego istnienia narzuca

pewne normy utrzymywane do prawidłowego jej

funkcjonowania co w rezultacie daje odpowiednie

warunki do utrzymania prawidłowego stanu

zdrowia.

Document Outline