1

Formy profesjonalnej pomocy 

psychologicznej 

Czynniki niespecyficzne w 

profesjonalnej pomocy 

psychologicznej 

     

1.Definicje

2. Teoria wyjaśniająca działanie profesjonalnej pomocy psychologicznej

3. Czynniki niespecyficzne w profesjonalnej pomocy psychologicznej 

J.M. Rakowska

Uniwersytet Warszawski, Wydział Psychologii

2

Wspólne dla pomocy profesjonalnej i nie profesjonalnej jest wsparcie społeczne. 

Profesjonalna pomoc różni się od nieprofesjonalnej używaniem technik 

oddziaływania wywiedzionych z uznanych zasad teorii psychologicznych.        

3

Motywacja egzocentryczna  utrzymuje wytrwałe działanie na rzecz ludzi 

względnie bezwarunkowo. Jest niezależna od deprywacji Ja (endocentyczna 

jest zależna). Jest niezależna od  zewnętrznych nagród (pseudo-prospołeczna 

jest zależna).  

Motywacja do  

działania na rzecz  

ludzi    

Motywacja 

pseudo-prospołeczna

Oczekiwanie 

zewnętrznej nagrody   

Motywacja 

prospołeczna 

Oczekiwanie 

wewnętrznej nagrody

Egzocentyczna 

 Wizja pożądanego stanu rzeczy 

(sprawiedliwego świata) 

Nagrodą zadowolenie z poprawy 

sytuacji drugiego człowieka  

 

Endocentryczna 

Wymagania Ja idealnego 

Nagrodą zadowolenie z siebie 

z powodu poprawy sytuacji 

drugiego człowieka   

 

4

4 formy profesjonalnej pomocy psychologicznej. Są stosowane wobec ludzi z różnymi problemami 

psychologicznymi. Mają w związku z tym inne cele. I stosują inne techniki oddziaływania.         

Fazy procesu zmiany zachowania

1. brak rozważania zmiany; 

1. brak rozważania zmiany; 

2. niechęć do zmiany; 

2. niechęć do zmiany; 

3. rozważanie zmiany; 

3. rozważanie zmiany; 

4. planowanie zmiany;  

4. planowanie zmiany;  

5. działanie, aby zmianę osiągnąć,  

5. działanie, aby zmianę osiągnąć,  

6. po osiągnięciu zmiany - ocena, czy zmiana jest korzystna i

6. po osiągnięciu zmiany - ocena, czy zmiana jest korzystna i

potrzebna, 

potrzebna, 

7. decyzja przeciw zmianie;  

7. decyzja przeciw zmianie;  

8. powrót do zmiany; 

8. powrót do zmiany; 

9. utrzymanie zmiany. 

9. utrzymanie zmiany. 

6

Profesjonalna pomoc psychologiczna działa przez techniki specyficzne dla 4 form pomocy i przez 

czynniki niespecyficzne. Ze strony pacjenta są nimi: oczekiwanie  korzyści leczniczych z 

działania techniki i zaufanie do pomagającego. Ze strony pomagającego są nimi: informacja, że 

stosuje efektywne leczenie, okazywanie zainteresowania problemem pacjenta i akceptacji.     

Czynniki pomocne

w oddziaływaniu 

pomocy profesjonalnej 

Czynniki specyficzne

techniki psychoterapii, 

interwencji kryzysowej

rehabilitacji i 

psychoprofilaktyki    

Czynniki niespecyficzne

nastawienie pacjenta wobec 

pomocy i pomagającego  

i zachowanie pomagającego 

tworzą warunki do efektywnego

zastosowania techniki  

Ze strony wspomaganego 

1.Oczekiwanie korzyści z działania 

techniki    

     2.Zaufanie do pomagającego  

Ze strony pomagającego 

1.Informacja, że stosuje  

technikę leczniczą    

2.Okazywanie zainteresowania

problemem wspomaganego

3. Akceptacja i wsparcie 

 

c.d. na podstawie tekstu „Czynniki specyficzne i 
niespecyficzne w psychoterapii” (załącznik numer 2) 

1. teoria wyjaśniająca działanie psychoterapii (i przez analogię 

także i innych form pomocy psychologicznej) działaniem 
czynników specyficznych i niespecyficznych 

2. Teorie wyjaśniające działanie czynników niespecyficznych (i 

przez analogię także i innych form pomocy psychologicznej) 

3. Wyniki badań potwierdzające udział czynników 

niespecyficznych (wspólnych dla wszystkich form pomocy 
psychologicznej) w uzyskaniu przez wspomaganego 
korzystnej zmiany.