Praca Socjalna

Filozofia społeczna Benedykta 

XVI

Urszula Niemiec

 

 

9 lipca 2009r.

• W Watykanie została oficjalnie ogłoszona trzecia 

encyklika Benedykta XVI. Nosi tytuł "Caritas in 
veritate" (Miłość w prawdzie). Papież podejmuje w 
niej tematykę społeczną. Czyni to w sposób 
charakterystyczny dla siebie, czyli spogląda na 
dzisiejsze problemy ekonomiczne, społeczne, 
polityczne z perspektywy teologicznej. Porusza 
tam problemy:

 

 

Globalizacja

• Jest pojęciem używanym do opisywania zmian w 

społeczeństwach i gospodarce światowej, które 
wynikają z gwałtownego wzrostu międzynarodowej 
wymiany handlowej i kulturowej. Papież jest 
przekonany, że procesy globalizacji, odpowiednio 
rozumiane i zarządzane, dają możliwość dobrego 
wykorzystania bogactw, jeśli natomiast będą źle 
zarządzane, mogą przyczynić się do wzrostu ubóstwa i 
nierówności, a  także dotknąć kryzysem cały świat.

 

 

 

Ubóstwo

• Ojciec Święty mówi, że mimo powiększa się 

bogactw światowych pojmowanych globalnie, to 
wzrastają także nierówności. Policentryczny 
rozwój świata sprawia, że nawet w bogatych 
krajach ubożeją nowe kategorie społeczne i rodzą 
się nowe formy ubóstwa. Głównie ludy Trzeciego 
Świata są pozostawieni bez dostępu m.in. do 
wody pitnej, środków sanitarnych.

 

 

Wolontariat

    Podkreśla jak ważne jest zaangażowanie 

świeckich w Kościele. W dzisiejszym świecie, wraz 

z globalizacją i szybkim przepływem informacji, 

dostrzegamy w wielu środowiskach wzrost 

wrażliwości na potrzeby innych i gotowość 

przychodzenia z pomocą wszędzie tam, gdzie 

kogoś spotyka nieszczęście. Papieża napawa 

nadzieja akcji humanitarnych prowadzonych 

przez organizacje kościelne i świeckie na rzecz 

ofiar klęsk żywiołowych i innych katastrof.

 

 

Ekonoma i etyka

    Ojciec Święty wyjaśnia, że zysk nie może być 

postrzegany jako ostateczny cel działalności 

ekonomicznej. Jego ostatecznym celem winno być 

dobro wspólne. Inaczej rodzić on będzie „ryzyko 

zniszczenia bogactwa i tworzenia ubóstwa”. 

Postuluje zatem rozwój takich przedsiębiorstw, 

które nie wykluczając zysku, uważają go za 

narzędzie do realizacji celów humanistycznych i 

społecznych.

 

 

Globalne rozmycie 

odpowiedzialności

• Benedykt XVI przypomina głoszoną przez 

katolicką naukę społeczną wizję przedsiębiorstwa 

nie tylko jako źródła zysku, ale i szerszego 

organizmu społecznego. Zauważa, że w epoce 

gwałtownego rozwoju kapitału ponadnarodowego 

sprawa ta jest znów wyzwaniem, polega na tym, 

że ma on często charakter anonimowy i prowadzi 

do rozmycia odpowiedzialności.

 

 

Merkantylizacja kultury

• Czyli założenie, że źródłem bogactwa państwa 

jest rozwinięty eksport przewyższający import, 
kraj, który ma najwięcej bogactwa wygrywa, 
natomiast symbolem bogactwa są kruszec złota i 
srebra.

• Papież ostrzega więc przed takim udzielaniem 

pomocy,  które związane byłoby narzucanie 
krajom ubogim określonego modelu kulturowego. 
Zgodnie z kanonem katolickiej nauki społecznej 
dużą rolę Benedykt XVI przypisuje zasadzie 
pomocniczości. Apeluje o respekt dla tej zasady.

 

 

Troska o środowisko i 

energie

• Papież podkreśla, że prawidłowy rozwój wymaga 

również troski o poszanowanie środowiska 

naturalnego, który ma służyć nie tylko nam ale i 

przyszłym pokolenia. Wskazuje również na 

problem niewłaściwego wykorzystania zasobów 

energetycznych planety, zauważając, że 

„rabunkowe wydobywanie nieodnawialnych źródeł 

energii ze strony niektórych państw, grup władzy i 

przedsiębiorstw stanowi poważną przeszkodę dla 

rozwoju krajów ubogich” 

 

 

Religia w służbie jedności 

rodziny ludzkiej

• Benedykt XVI przypomina o niezastąpionej roli 

religii w budowaniu jedności rodziny ludzkiej. 
„Religia chrześcijańska oraz inne religie mogą 
wnieść swój wkład w rozwój pod warunkiem, że 
Bóg znajdzie miejsce również w sferze publicznej, 
ze szczególnym odniesieniem do wymiaru 
kulturowego, społecznego, ekonomicznego, a 
zwłaszcza politycznego”. 

 

 

Państwo przeciw chciwości 

rynku

• Kolejnym zagrożeniem, które wskazuje Benedykt 

XVI jest ograniczanie suwerenności państw. "W 
naszej epoce państwo znajduje się w takiej 
sytuacji, że musi stawić czoło ograniczeniom, 
jakie jego suwerenności narzuca nowy 
międzynarodowy kontekst ekonomiczno-handlowy 
i finansowy". 

 

 

• Encyklika "Caritas in veritate"  

Benedykta XVI została ogłoszona w 
szczególnym momencie, przed 
rozpoczęciem szczytu G8 we włoskim 
mieście L'Aquila. Przywódcy 
najbogatszych państwa świata mają 
tam rozmawiać m.in. o kryzysie i 
pomocy dla krajów rozwijających się.