1
Wykład 2
Pomiar zysku
i ocena wykonania
1
Wykład 2
Pomiar zysku
i ocena wykonania
2
Cele zajęć
Po przestudiowaniu tego rozdziału
powinieneś:
wyjaśnij w jaki sposób dokonuje się pomiaru zysku
przy wykorzystaniu metody kasowej i
rachunkowości typu memoriałowego.
wykorzystać zasadę konserwatyzmu,realizacji i
współmierności do pomiaru przychodów i kosztów
przygotować rachunek zysków i strat oraz pokazać
relację między nim a bilansem majątkowym.
Przygotować sprawozdanie o przepływie środków
pieniężnych i pokazać czym się ono różni od
rachunku zysków i strat.
3
Cele zajęć
Po przestudiowaniu tego rozdziału
powinieneś:
Policzyć dywidendy i przygotować
sprawozdanie o zysku zatrzymanym.
Obliczyć wskaźniki dotyczące akcji jak EPS,
P/E.
4
Wprowadzenie
Zysk jest obliczony jako różnica
pomiędzy przychodami i kosztami.
•
Zysk jest miara wykonania lub inaczej
środkiem oceny wyników firmy.
Księgowi zgodzili się wykorzystywać
zasady rachunkowości memoriałowej
w
przeciwieństwie do
zasad
rachunkowości kasowej
.
5
Wprowadzenie do
pomiaru zysku
Księgowi zgodzili się, że zysk powinien
być mierzony w ten sam sposób przy
wykorzystaniu zbioru zasad.
•
Ten zbiór zasad pozwala podejmującym
decyzję na porównanie wyników
działalności dwóch lub więcej firm
ponieważ zysk netto obliczany jest w
podobny sposób.
6
Cykl operacyjny
Cykl operacyjny
- czas w którym gotówka
jest wykorzystywana do zakupu zapasów i
usług, które następnie sprzedawane są
klientom firmy, którzy z kolei płacą za swoje
zakupy gotówką.
Gotówka
$100,000
Towary
$100,000
Należności
$160,000
Zakup
Sprzedaż
Zapłata
7
Okres dla pomiaru zysku
Firmy powinny dokonywać pomiaru
zysku dla pewnego okresu czasu.
Najbardziej popularnym okresem
czasu dla pomiaru zysku jest rok
kalendarzowy, który często jest zgodny
z
rokiem finansowym
.
•
Rok finansowy zwykle kończy się 31
grudnia. Jest to najniższy punk
działalności gospodarczej.
8
Okres dla pomiaru zysku
Firmy także przygotowują
sprawozdania dla okresów krótszych
niż rok finansowy, są to okresy
kwartalne, miesięczne, tygodniowe.
9
Przychody i koszty
Przychody
- wzrost w kapitale własnym
wynikający ze wzrostu w aktywach
otrzymanych w zamian za odstawę
dóbr lub usług.
Koszty
- zmniejszenie się kapitału
własnego z powodu dostarczenia dóbr i
usług odbiorcy.
10
Przychody o koszty
Zysk
- nadwyżka przychodów nad
kosztami
• przychody - koszty = zysk
Zyski zatrzymane (niepodzielone)
-
dodatkowy kapitał własny wynikający z
wypracowanego zysku
•
przychody zwiększają kapitał własny.
•
Koszty zmniejszają kapitał własny.
11
Pomiar zysku
Zysk może być zmierzony w różny
sposób.
•
Najbardziej popularna metoda pomiaru
zysku polega na zastosowaniu zasad
rachunkowości
memoriałowej lub
kasowej
.
12
Zasada memoriałowa a
zasada kasowa
Rachunkowość typu memoriałowego
-
rejestruje przychody i koszty w okresie gdy
faktycznie nastąpił przychód lub pojawiły się
koszty nawet wtedy, gdy nie nastąpił przepływ
gotówki
Rachunkowość typu kasowego
- rejestruje
przychody i koszty tylko wtedy, gdy gotówka
zmienia właściciela (następuje przypływ
gotówki).
13
Zasada memoriałowa a
zasada kasowa
Zasada memoriałowa :
•
przychody ewidencjonowane są gdy są
zrealizowane.
–
Np. sprzedaż na kredyt rejestrowana jest jako
przychód ze sprzedaży nawet wtedy, gdy sprzedający
nie dostanie w danym momencie zapłaty.
•
Koszty ewidencjonowane są wtedy gdy są
poniesione.
–
Np. Zakup materiałów biurowych przeznaczonych
natychmiast do zużycia ewidencjonowany jest jako
koszt pomimo tego, że kupujący w momencie zakupu
nie płaci za nie gotówką.
14
Zasada memoriałowa a
zasada kasowa
Zasada kasowa:
•
Przychody ewidencjonowane są gdy
następuje przypływ gotówki związany z tą
sprzedażą.
•
Koszty ewidencjonowane są wtedy
następuje przypływ gotówki związany z
zakupem.
15
Zasada memoriałowa a
zasada kasowa
Rachunkowość typu memoriałowego
jest standardem dla pomiaru zysku.
•
jest bardziej kompletną metodą
pomiaru wykonania firmy
•
przypisuje które koszty można
przeciwstawić przychodom
•
ujawnia koszty do rozliczenia w
czasie
16
Zasada realizacji
przychodów
Zasada realizacji
- test aby określić czy
przychody powinny zostać ujawnione w
sprawozdaniach finansowych
Aby przychody były zrealizowane:
•
dobro lub usługa musi dostać oddana do
dyspozycji odbiorcy
•
firma powinna powinna zaewidencjonować
wpływ gotówki lub wzrost należności (prawo
do zapłaty) za sprzedane dobro lub usługę
17
Przychody - zasady
ewidencji
Dla większości firm handlowych
ewidencja przychodów jest prosta -
przychody są zrealizowane w
momencie sprzedaży, to jest wtedy gdy
klient płaci i odbiera zakupione dobro
lub usługę.
18
Przychody - zasady
ewidencji
W innych firmach moment wykonania
usługi i zapłaty za nią może się różnić.
•
Zapłata za prenumeratę czasopism
dotrzymywana jest wcześniej nie moment
dostarczenia czasopisma.
•
Regularne dostawy są wysyłane odbiorcy w
ciągu miesiąca, wystawienie faktury
następuje jednak ostatniego dnia miesiąca.
19
Zasada współmierności
Dwa typy wydatków:
Koszty produktu
- te, które są powiązane z
przychodami zrealizowanymi w tym samym
okresie
•
Koszt towarów sprzedanych
–
bez sprzedaży nie ma koszty związanego z zakupem
sprzedanych towarów.
Koszty okresu
- te, które powiązane są z
danym okresem czasu
•
Koszty czynszu lub koszty administracyjne
–
Czynsz musi być zapłacony nawet gdy nie ma sprzedaży.
20
Zasada współmierności
Zasada współmierności
przychodom danego
okresu przeciwstawiamy koszty, które zostały
poniesione na ich osiągnięcie
Koszty do rozliczenia w czasie
- koncepcja,
która polega na traktowaniu zakupionych
dóbr i usług jako aktywa, ponieważ koszt z
nimi związany pojawi się w dalszych okresach.
•
Np.. Czynsz za jeden rok z góry.
21
Zasada współmierności
Innym przykładem kosztów
rozliczanych w czasie jest
amortyzacja
.
•
Jest to systematyczne opisywanie zużycia
aktywa trwałego w koszty okresu, w
którym środek ten był wykorzystywany.
•
Zużycie zakupionego aktywa w ciągu
danego okresu czasu.
22
Naliczenie wygasłych
kosztów
Aktywa takie jak zapasy, czynsz
zapłacony z góry czy środki trwałe
mogą być traktowane jako koszty
przyszłych okresów i ewidencjonowane
jako koszty w dalszych okresach czasu.
•
Jeśli te wartości zużyte zostają w
momencie ich zakupu, wtedy odpisywane
są bezpośrednio w koszty bez rozliczania
ich w czasie.
23
Naliczenie wygasłych
kosztów
Rachunek zysków i strat jest sposobem
wyjaśnienia zmian w sytuacji firmy
pomiędzy momentami bilansowymi.
Równanie bilansowe może zostać
przekształcone aby pokazać że przychody
i koszty są częścią kapitału własnego.
•
Rachunek zysków i strat akumuluje zmiany i
prezentuje je w jednym miejscu.
24
Naliczenie wygasłych
kosztów
Równanie bilansowe:
Aktywa = Zobowiązania + Kapitał własny
Aktywa = Zobowiązania + Kapitał własny +
Zyski zatrzymane
Aktywa = Zobowiązania +
Kapitał własny + Przychody - Koszty
25
Rachunek zysków i strat
Rachunek zysków i strat
- sprawozdanie o
wszystkich przychodach i kosztach
dotyczących specyficznego okresu czasu.
Zysk netto
- różnica pomiędzy przychodami a
kosztami, po odliczeniu podatku
dochodowego gdy przychody są większe niż
koszty.
Strata netto
- nadwyżka kosztów na
przychodami
26
Rachunek zysków i strat
Firma Wawa
Rachunek zysków i strat
za rok kończący się 31 grudnia 2000
Sprzedaż
$98,600
Koszty:
Wynagrodzenia
$45,800
Czynsz
12,000
Energia
6,500
Amortyzacja
5,000
Razem koszty
69,300
Zysk netto
$29,300
==============
27
Rachunek zysków i strat
Rachunek zysków i strat musi zawsze zawierać
informacje o okresie dla którego został
sporządzony (miesiąc, kwartał, rok)
Podejmujący decyzje wewnątrz jak i zewnątrz
organizacji wykorzystują rachunek zysków i
strat do oceny wykonania firmy za dany okres
czasu.
•
Śledząc zysk netto z okresu na okres podejmujący
decyzje mogą ocenić sukces firmy.
28
Relacja pomiędzy rachunkiem
zysków i strat a bilansem
majątkowym
Bilans majątkowy pokazuje pozycje
finansowa na danym moment bilansowy
(dzień).
Rachunek zysków i strat pokazuje
zdarzenia mające miejsce w ciągu danego
okresu czasu i wyjaśnia zmiany, które
miały miejsce pomiędzy momentami
bilansowymi.
29
Sprawozdanie o
przepływie śro-dków
pieniężnych (Cash-flow)
Rachunek zysków i strat nie mierzy efektywności
jednostki w generowaniu gotówki, zwłaszcza, gdy
wykorzystywane są zasady rachunkowości
memoriałowej.
Sprawozdanie o przypływie
środków pieniężnych
służy do pokazania zmian w
zapasach gotówki.
Zatem w pewnym stopniu księgowi wykorzystują
rachunkowość typu memoriałowego i kasowego.
•
Memoriał używany jest dla rachunku zysków i strat.
•
Zasada kasowa wykorzystywana jest dla Cash-flow.
30
Sprawozdanie o
przepływie
środków pieniężnych
Cash-flow
- sprawozdanie o przepływach
środków pieniężnych (wpływach i wydatkach)
w danym okresie czasu.
•
Sumuje działania dla danego okresu,
sprawozdanie musi zawierać oznaczenie czasu, dla
którego zostało sporządzone..
•
Zawiera szczegóły dotyczące
zmian gotówki w podobny sposób
jak rachunek zysków i strat
opisuje zmiany w zyskach zatrzymanych.
31
Sprawozdanie o
przepływie
środków pieniężnych
Budowa sprawozdanie o środkach
pieniężnych:
•
Wypisz wszystkie zdarzenia, które miały wpływ
na zmniejszenie się lub zwiększenie się stanu
gotówki.
•
Rozdziel każdy z przepływów dla następujących
kategorii:
–
działalność operacyjna
–
działalność inwestycyjna
–
działalność finansowa
32
Sprawozdanie o
przepływie
środków pieniężnych
działalność operacyjna
- sprzedaż i
zakup lub produkcja dóbr lub usług
•
wpływ należności od odbiorców
•
zapłata za zakupione dobra, usługi, pracę
•
zapłata czynszu, podatków, odsetek
•
otrzymanie odsetek i dywidend
z inwestycji
33
Sprawozdanie o
przepływie
środków pieniężnych
Działalność inwestycyjna
- zakup i
sprzedaż długoterminowych aktywów i
długoterminowego majątku
finansowego.
•
Zakup budynku na magazyn
•
Sprzedaż działki
•
Sprzedaż wyposażenia
34
Sprawozdanie o
przepływie
środków pieniężnych
Działalność finansowa
- pozyskiwanie
zasobów finansowych od właścicieli i
kredytodawców i spłaty pożyczek
•
emisja i sprzedaż akcji
•
wyplata dywidend
•
emisja i sprzedaż obligacji
•
pożyczka z banku
35
Rachunkowość dla
dywidend i zysku
zatrzymanego
Przychody i koszty ewidencjonowane
są na koncie Wynik finansowy. Wynik
finansowy przeksięgowywany jest na
konto Wynik niepodzielony z lat
ubiegłych (zyski zatrzymane).
•
Zysk netto zwiększa zyski zatrzymane.
•
Starata netto zmiejsza zyski zatrzymane.
36
Dywidendy
Dywidendy gotówkowe
- wypłaty gotówki
akcjonariuszom zmniejszające zyski zatrzymane
•
firmy wypłacają akcjonariuszom dywidendy aby
zapewnić osiągnięcie oczekiwanej stopy zwrotu z
inwestycji.
Pomimo tego, że wypłata dywidend powoduje
zmniejszenie zysków zatrzymanych nie jest
traktowana jak koszty.
•
Zyski zatrzymane określają skumulowane zyski
firmy przez czas jej trwania pomniejszone o
skumulowane straty firmy dla okresu jej trwania..
37
Dywidendy gotówkowe
Wypłaty gotówkowe ograniczone są do
wysokości dostępnej gotówki w firmie w
momencie ich wypłaty.
Wiele firm nie wypłaca dywidend gotówkowych.
•
Te firmy wykorzystują gotówkę aby finansować
rozwój firmy.
Zarząd decyduje czy w w jakiej wysokości
dywidendy gotówkowe zostaną wypłacone
akcjonariuszom.
38
Transakcje dotyczące
dywidend
Trzy ważne daty:
Data deklaracji
- zarząd ogłasza zamiar
wypłaty dywidend
Data rejestracji
- data określenia
własności akcji
Data płatności
- wypłata dywidend
akcjonariuszom
39
Transakcje dotyczące
dywidend
W rachunkowości ewidencjonowane sa
następujące transakcje dotyczące dywidend.
•
W momencie deklaracji akcjonariusze staja się
wierzycielami ponieważ dywidendy staja się
legalnym zobowiązaniem firmy.
•
Zobowiązanie się zmniejsza gdy gotówka jest
wypłacona.
–
Jeśli rok finansowy kończy się pomiędzy datą
deklaracji a wypłatą to kwota ta wykazywana jest jako
zobowiązanie z tytułu dywidend w bilansie
majątkowym firmy.
40
Sprawozdanie o zysku
zatrzymanym
Sprawozdanie o zysku zatrzymanym
-
zawiera informacje o saldzie
początkowym „Zyski zatrzymane” a
następnie opis wszystkich zmian,
które miały miejsce w ciągu okresu
finansowego w zyskach zatrzymanych
(rachunek zysków i strat,
dywidendy)
41
Sprawozdanie o zysku
zatrzymanym
Firma Jawa
Sprawozdanie o zysku zatrzymanym
za rok kończący się 31 grudnia, 2000
Zyski zatrzymane, styczeń 1, 2000
$108,600
Zysk netto za rok
29,300
Razem
$137,900
Dywidendy gotówkowe zadeklarowane
10,000
Zyski zatrzymane, grudzień 31, 1997
$127,900
===============
42
Sprawozdanie o zysku
zatrzymanym
Sprawozdanie o zysku zatrzymanym może być
dodane na dole rachunku zysku i strat, tworząc
informacje o zysku i zysku zatrzymanym.
•
To sprawozdanie może być rozpisane wykorzystując
równanie bilansowe w następujący sposób:
Aktywa = Zobowiązania + Kapitał zainwestowany +
Zyski zatrzymane
Saldo początkowe + Przychody - Koszty - Dywidendy =
Saldo końcowe
43
Sprawozdanie o zysku
zatrzymanym
Firma Jawa
Sprawozdanie o zysku zatrzymanym
za rok kończący się 31 grudnia, 2000
Sprzedaż
zł 98,600
Koszty:
Wynagrodzenia
zł45,800
Koszty czynszu
12,000
Koszty energii
6,500
Amortyzacja
5,000
69,300
Zysk netto zł 29,300
Zyski zatrzymane, styczeń 1, 2000 108,600
Razem
zł137,900
Dywidendy zadeklarowane 10,000
Zyski zatrzymane , grudzień 31, 2000
zł127,900
==============
44
Prezentacja danych
finansowych
Księgowi zwykle stosują pewne konwencje
zapisu w sprawozdaniach finansowych:
•
Księgowi zazwyczaj umieszczają sumy pośrednie
po prawej stronie kolumny w której znajdują się
wielkości końcowe (zobacz poprzedni slajd).
•
Oznaczenie waluty znajduje się przy pierwszej
licznie w kolumnie oraz przy niektórych sumach
pośrednich oraz przy sumach końcowych.
•
Podwójne podkreślenie służy zaznacza zwykle
wynik końcowy.