Morze Bałtyckie

Podstawowe informacje o

morzu Bałtyckim

Morze Bałtyckie klasyfikowane jest jako

Morze śródlądowe, półzamknięte. Z racji

Swej Niewielkiej głębokości uważa się go

za morze szelfowe. Położone jest w

Europie Północnej pomiędzy Półwyspem

Skandynawskim a środkową i wschodnią

częścią kontynentu europejskiego.

Wymiana wód Bałtyku odbywa się przez

tzw. Cieśniny Duńskie, tj.: Wielki Bełt,

Mały Bełt, Sund, Kattegat i Skagerrak. W

basenie tego morza położonych jest 9

państw:

Dania, Szwecja, Finlandia,

Estonia, Litwa, Łotwa, Rosja, Polska,

Niemcy.

Ponadto stanowi ono zlewisko

dla: Norwegii, Czech Oraz Słowacji.

Zbiornik zajmuje powierzchnię 415,3tys.

km2, a jego całkowita objętość wynosi

22mln km3.

Powierzchnia

- 415 266 km2

Ilość wody w Bałtyku

- 21 721 km2

Największa głębokość

- 459 m

Średnia głębokość

- 52,3 m

Roczny dopływ wody słonej

- 720 km3

Roczny dopływ wody słodkiej

- 650

km3

Liczba mieszkańców na zlewni

- 80 mln

Etapy rozwoju Bałtyku

Nazwa

zbiornika

Czas trwania (lata

od współczesności,

liczonej jako 1950)

Charakterystyka

Bałtyckie

Jezioro

Bałtyckie

Jezioro

Lodowe

14000-10800

w miarę zanikania lądolodu skandynawskiego

tworzyły się jeziora zastoiskowe, które połączyły

się w jedno większe jezioro lodowe, mające

czasowo połączenie z Morzem Północnym.

Poziom morza niższy niż obecnie o ok. 55-60 m.

Morze Yoldia

10800-9500

nazwa pochodzi od mięczaka

Yoldia Portlandia

arctica

. Poziom morza niższy od obecnego o 40-

50 m. Pd. część wybrzeża położona 80-100 km

na pn. od dzisiejszej lini brzegowej. Połączone z

Morzem Północnym tzw. Braną Billingena

Jezioro Ancylusowe

9500-7700

nazwa pochodzi od mięczaka

Ancylus fluviatilis

Poziom morza wyższy od Morza Yoldia o ok. 30

m, ale niższy od obecnego. Linia brzegowa pd.

położona na pn. od dzisiejszej. Brak połączenia

z Morzem Północnym;

Morze Litorynowe

7700-3700

nazwa pochodzi od mięczaka

Litorina litorea

Poziom

morza

zbliżony

dzisiejszego,

Poziom

morza

zbliżony

dzisiejszego,

miejscami powyżej 3 m. Połączone z Morzem

Północnym przez Cieśniny Duńskie;

Limnea

3700-2200

nazwa pochodzi od mięczaka

Lymnea ovata

Współczesny etap rozwoju morza. Kształtowanie

się obecnej linii brzegowej (klify, mierzeje, delty

rzek)

Mya

2200

nazwa pochodzi od mięczaka

Mya arenaria

Faza współczena, nie zawsze wydzielana.

Niektórzy autorzy przyjmują, że mięczak

pojawiła się dopiero w XVI-XII w.

Głębokość morza

Średnia głębokość wynosi 52,3 m, maksymalna – 459 m (Głębia Landsort na północny

zachód od Gotlandii). W Kattegacie głębokość maksymalna wynosi 109 m, ze średnią

24 m.

Głębia położona najbliżej Polski – Głębia Gdańska – liczy 118 m.

Morze Bałtyckie dzieli się na 3 baseny:

•

Basen Bornholmski

o maksymalnym zagłębieniu 105 m

•

Basen Gotlandzki

o maksymalnym zagłębieniu 459 m

•

Basen Botnicki

o maksymalnym zagłębieniu 294 m

Zróżnicowanie zasolenia oraz

temperatur wód Morza

Bałtyckiego

Zasolenie wód Bałtyku jest niewielkie. Średnio wynosi 7 promili. Najmniejsze

jest w

Zatoce Botnickiej (2-6 promili), a największe w Cieśninach Duńskich (do 16

promili).

Zasolenie zwiększa się wraz z głębokością. Przy dnie wynosi 17- 17 promili.

Niewielka

zawartość soli w wodach Bałtyku spowodowana jest dużym dopływem wody

słodkiej,

małym parowaniem oraz słabym połączeniem z Morzem Północnym przez płytkie

Cieśniny Duńskie.

Bałtyk jest chłodnym

morzem

, szczególnie w części północnej.

Temperatura jego wód waha się od 0 do 18 stopni C. W zimie znaczna jego czę

ść

zamarza.

Długiemu okresowi zlodzenia sprzyja małe zasolenie wód.

Fauna Morza Bałtyckiego

Fauna Morza Bałtyckiego jest stosunkowo uboga, a jej charakter determinuje

niski i

różny stopień zasolenia wód. Występują tu gatunki typowo morskie, jak również

gatunki

słodkowodne. Zasolenie zmniejszające się w kierunku pn. i wsch. powoduje

zmniejszanie

się liczby gatunków morskich (oraz ich skarlenie) i jednocześnie zwiększanie się

liczby

gatunków słodkowodnych.

Ssaki

reprezentują:

foka szara i obrączkowana,

morświn;

ryby — głównie dorsz, śledź, płastugi (stornia, gładzica, zimnica), szprot, makrela,

łosoś,

belona, głowacze (kur rogacz jest reliktem ark.), węgorz

;

bezkręgowce

są

reprezentowane nieco liczniej przez

małże

(np. rogowiec, omułek, sercówka,

piaskołaz),

skorupiaki

(np. krewetki, podwój, lasonóg wielki, a kiełż Pantoporeia femorata jest

reliktem ark.), ponadto kilka gatunków

wieloszczetów oraz jamochłonów

(np.

chełbia modra).

Flora Morza Bałtyckiego

Świat roślinny Morza Bałtyckiego jest ubogi jakościowo i ilościowo, wykazuje wyraźne

zróżnicowanie geograficzne. Tworzą go głównie

glony

— zielenice, brunatnice,

krasnorosty, rzadziej rośliny kwiatowe; najliczniejsze są okazałe

zielenice

(np. taśma,

gałęzatka, ramienice), rzadsze —

brunatnice

(występuje głównie morszczyn

pęcherzykowaty);

krasnorosty

natomiast, zwłaszcza we florze pol. wód przybrzeżnych,

odgrywają rolę bardzo skromną; z roślin kwiatowych występuje w pobliżu ujść rzecznych

kilka rodzajów tzw. traw morskich (m.in. tasiemnica, jedyny rodzaj typowo morskiego);

tasiemnica tworzy tzw. łąki podwodne, schronienie dla wielu zwierząt, miejsce tarliskowe

dla ryb; fitobentos sięga do głębokości 20 m, a w Zatoce Gdańskiej jedynie do 8 m ze

względu na małą przezroczystość wody. Fitoplankton jest ubogi gatunkowo, sięga do 40

m głębokości; tworzą go głównie gatunki morskie słonowodne i słodkowodne; gatunki

morskie (okrzemki — 40%, bruzdnice) dominują w

wodach

Cieśn. Duńskich i zach.

części Morza Bałtyckiego; ku wsch. i pn. ustępują miejsca gatunkom słonawowodnym i

słodkowodnym, wśród których najliczniejsze są zielenice (25%) i sinice (20%).

Typy wybrzeża występujące

w Polsce

W Polsce Wyróżniamy

3 podstawowe typy wybrzeża Morza Bałtyckiego

. Najczęściej

spotykamy

wybrze

e zalewowo - mierzejowe

( inaczej plaża). Plaża tworzy się kiedy

morze zalewa obszary nisko ułożone. Dodatkowo nad Bałtykiem występują tzw.

iatry

zachodnie przez co powstają prądy przybrzeżne, przenoszące wzdłuż całego wybrzeża

piasek oraz muł. Na wybrzeżu gromadzi się piasek tworząc wały piaszczyste

(

mierzeje).

W pewnych częściach wybrzeże ma postać

klifu

(tam gdzie są twarde skały), w Polsce w

rejonie Wyspy Wolin, Gdyni, czy Jastrzębiej Góry, także w Estonii. W czasie sztormów

fal

przybojowa uderza z dużą siłą w klif. Wskutek licznych naporów fal brzeg się niszczy, a

resztę materiału skalnego zabiera morze

(brzeg się cofa).

Wykorzystanie wód Bałtyku

przez Polskę

Bałtyk jest morzem bardzo bogatym w dostarczaniu bogactw naturalnych

krajom

sąsiadującym z nim. Polska jako jeden z sąsiadów wykorzystuje Bałtyk na

bardzo wiele

sposobów, takich jak:



wydobycie surowców mineralnych, np.: ropa naftowa



rozwój handlu w portach (w Gdańsku port Północny, Gdynia, Szczecin -

parowy)



rozwój żeglugi i transportu miejskiego (żegluga kabotażowa)



przemysł stoczniowy



rozwój turystyki



połów ryb (śledzie, szproty, dorsze, flądry)

Przyczyny zanieczyszczenia

wód Bałtyku

Morze Bałtyckie pomimo, że nie należy do grupy największych na świecie, zajmuje

naczelne miejsce wśród najsilniej zanieczyszczonych akwenów wodnych na naszej

planecie. Jest szczególnie narażone na wszelkie zanieczyszczenia, gdyż jest morzem

niedużym, prawie zamkniętym i płytkim. Rocznie przyjmuje 650 km3 wód słodkich.

Zlewisko Bałtyku obejmuje w większej lub mniejszej części takie kraje, jak: Niemcy,

Czechy, Polskę, kraje europejskiej części byłego ZSRR, Finlandię i Szwecję. Oprócz tych

wód, z Morza Północnego wpływa około 450 km3 wody słonej.

Źródła zanieczyszczeń :

•

ścieki

•

rolnictwo

•

transport wodny

•

przemysł chemiczny

•

katastrofy zbiornikowców

•

wydobycie ropy naftowej

•

zatopione pociski

•

motoryzacja

1.porty 2.odpady 3.żegluga 4.przemysł
wydobywczy

1.przemysł 2.gospodarka komunalna 3.rolnictwo 4.motoryzacja

Legendy o Morzu Bałtyckim

•

„

Legenda o Mikołajku”

•

„

Królowa Bałtyku „

•

„

Bałtyckie demony”

•

„

Córka Bałtyku”

•

„

O flądrze Bałtyckiej”

•

„Trzy Rewy”

•

„Legendy Rozewskie”

•

„Legendy Słowińskie”

•

„Tak powstały kluki”

Wspomnienia o morzu…

•

Ale morze to potężna dusza, nieustannie skarżąca się na jakąś wielką, nie

dającą się utulić boleść, zamkniętą w nim po wsze czasy. Nigdy nie

będziemy w stanie zgłębić tej nieskończonej tajemnicy, możemy tylko

wędrować z uczuciem głębokiej czci i oczarowania po jej wąskim skraju.(...)

morze zna tylko jeden głos, potężny, urzekający naszą duszę swą

wspaniałą harmonią (...) morze zdaje się mieć w sobie coś z potęgi niebios.

-Lucy Maud Montgomery,

Wymarzony Dom Ani

•

I natenczas to morze, wiecznie rozgadane swoją żywą falą – innem się staje

i nowej nabiera treści.

–

Autor: Marcelina Kulikowska

Informacje zawarte w tej prezentacji zostały zaczerpnięte z takich stron

internetowych

ak :

•

http://referaty.szwaj.info/index.php?referat=morzbal&str=4

•

http://www.google.pl/

•

http://zadane.pl/

•

http://www.sciaga.pl/

•

http://www.ae.krakow.pl/~liceum/geo/index.html

•

„

Vademecum geografia” – Wydawnictwo: Greg

Grafika użyta do tej prezentacji użyta z takich stron jak:

•

http://www.fizykon.org/foto/galeria_morze.htm

•

http://www.google.pl/search?um=1&hl=pl&lr=&client=firefox-

a&rls=org.mozilla:pl:official&channel=s&tbm=isch&sa=X&ei=TWDF

TbOyAoODOsm2qaMI&ved=0CDIQBSgA&q=morze+ba

%C5%82tyckie&spell=1&biw=1440&bih=707

•

Zdjęcia ze slajdu 16 pod tytułem”Bałtyk zimą…” zostały wykonane

przez osobę prywatną

•

Zdjęcie na slajdzie tytułowym zostało wykonane przez Szymona Narożniaka.

•

Mapy z

slajdu 3 zostały skanowane z atlasu pod tytułem „ Ilustrowany Atla

Świata”

ydawnictw

wiat Książki

Document Outline