Podstawy prawne działalności lekarza

Podstawy prawne działalności lekarza

SEMINARIUM

SEMINARIUM

Medycyna Sądowa z

Medycyna Sądowa z

Elementami Prawa

Elementami Prawa

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

zawodu lekarza.

zawodu lekarza.

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

należytą starannością. 

należytą starannością. 

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.

 

 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

zawodu lekarza.

zawodu lekarza.

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

należytą starannością. 

należytą starannością. 

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

zawodu lekarza.

zawodu lekarza.

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

należytą starannością. 

należytą starannością. 

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 2 Ustawy o zawodzie lekarza

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

Wykonywanie  zawodu  lekarza  polega  na  udzielaniu 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

przez 

osobę 

posiadającą 

wymagane 

kwalifikacje, 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

potwierdzone  odpowiednimi  dokumentami,  świadczeń 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

zdrowotnych,  w  szczególności:  badaniu  stanu  zdrowia, 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rozpoznawaniu  chorób  zapobieganiu  im,  leczeniu  i 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

rehabilitacji  chorych,  udzielaniu  porad  lekarskich,  a  także 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

Za wykonywanie zawodu lekarza uważa się również 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

prowadzenie  przez  lekarza  prac  badawczych  w  dziedzinie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

nauk  medycznych  lub  promocji  zdrowia  oraz  nauczanie 

zawodu lekarza.

zawodu lekarza.

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

wskazaniami  aktualnej  wiedzy  medycznej  dostępnymi  mu 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

metodami  i  środkami  zapobiegania,  rozpoznawania  i 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz 

należytą starannością. 

należytą starannością. 

Art. 5 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 5 Ustawy o zawodzie lekarza

Okręgowa rada lekarska przyznaje prawo 

Okręgowa rada lekarska przyznaje prawo 

wykonywania zawodu lekarza osobie która:

wykonywania zawodu lekarza osobie która:

- jest obywatelem polskim

- jest obywatelem polskim

-

posiada dyplom lekarza wydany przez polską  

posiada dyplom lekarza wydany przez polską  

 uczelnie bądź uzyskany w innym państwie 

 uczelnie bądź uzyskany w innym państwie 

dyplom uznany w RP za równorzędny zgodnie 

dyplom uznany w RP za równorzędny zgodnie 

z odrębnymi przepisami

z odrębnymi przepisami

-

posiada pełną zdolność do czynności 

posiada pełną zdolność do czynności 

prawnych

prawnych

-

odbyła staż podyplomowy

odbyła staż podyplomowy

-

posiada stan zdrowia pozwalający na 

posiada stan zdrowia pozwalający na 

wykonywanie zawodu lekarza 

wykonywanie zawodu lekarza 

-

wykazuje nienaganną postawę etyczną

wykazuje nienaganną postawę etyczną

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Art. 5 Ustawy o zawodzie lekarza

Okręgowa rada lekarska przyznaje prawo 
wykonywania zawodu lekarza osobie która:

- jest obywatelem polskim

- jest obywatelem polskim

-

posiada dyplom lekarza wydany przez polską  

posiada dyplom lekarza wydany przez polską  

 uczelnie bądź uzyskany w innym państwie 

 uczelnie bądź uzyskany w innym państwie 

dyplom uznany w RP za równorzędny zgodnie 

dyplom uznany w RP za równorzędny zgodnie 

z odrębnymi przepisami

z odrębnymi przepisami

-

posiada pełną zdolność do czynności 

posiada pełną zdolność do czynności 

prawnych

prawnych

-

odbyła staż podyplomowy

odbyła staż podyplomowy

-

posiada stan zdrowia pozwalający na 

posiada stan zdrowia pozwalający na 

wykonywanie zawodu lekarza 

wykonywanie zawodu lekarza 

-

wykazuje nienaganną postawę etyczną

wykazuje nienaganną postawę etyczną

Przepisy ogólne

Przepisy ogólne

Podstawy odpowiedzialności lekarza

Podstawy odpowiedzialności lekarza

Lekarz 

postępując 

nieprawidłowo 

może 

Lekarz 

postępując 

nieprawidłowo 

może 

naruszać  postanowienie  prawne  szeregu 

naruszać  postanowienie  prawne  szeregu 

aktów ustawowych ogólnych odnoszących się 

aktów ustawowych ogólnych odnoszących się 

do  każdego,  kto  powoduje  jakieś  ujemne 

do  każdego,  kto  powoduje  jakieś  ujemne 

skutki  dla  życia  lub  zdrowia  człowieka  np. 

skutki  dla  życia  lub  zdrowia  człowieka  np. 

uszkodzenie  ciała,  rozstrój  zdrowia,  śmierć, 

uszkodzenie  ciała,  rozstrój  zdrowia,  śmierć, 

niezdolność do pracy w zawodzie.

niezdolność do pracy w zawodzie.

Ponadto  wyłącznie  do  lekarzy  lub  innych 

Ponadto  wyłącznie  do  lekarzy  lub  innych 

pracowników  służby  zdrowia  odnoszą  się 

pracowników  służby  zdrowia  odnoszą  się 

przepisy  prawne  zawodowe  zawarte  w 

przepisy  prawne  zawodowe  zawarte  w 

Ustawie  o  zawodzie  lekarza  ora  w  Ustawie  o 

Ustawie  o  zawodzie  lekarza  ora  w  Ustawie  o 

Izbach Lekarskich.

Izbach Lekarskich.

Podstawy odpowiedzialności lekarza

Podstawy odpowiedzialności lekarza

   

   

Jeżeli  wykluczy  się  przypadki  w  których  ujemne 

Jeżeli  wykluczy  się  przypadki  w  których  ujemne 

skutki  dla  zdrowia  lub  życia  pacjenta  są  wyłącznie  – 

skutki  dla  zdrowia  lub  życia  pacjenta  są  wyłącznie  – 

niezależnie  od  ingerencji  lekarza  –  następstwem 

niezależnie  od  ingerencji  lekarza  –  następstwem 

ciężkości  choroby  lub  obrażeń  ciała  doznanych  w 

ciężkości  choroby  lub  obrażeń  ciała  doznanych  w 

określonym  zdarzeniu  to  w  praktyce  wszystkie  inne 

określonym  zdarzeniu  to  w  praktyce  wszystkie  inne 

niekorzystne  wyniki  postępowania  lekarskiego  dzieli 

niekorzystne  wyniki  postępowania  lekarskiego  dzieli 

się na:

się na:

1. 

Nieszczęśliwe 

wypadki 

( 

niezawinione 

1. 

Nieszczęśliwe 

wypadki 

( 

niezawinione 

niepowodzenie  le-  karskie)  –  niekorzystny  wynik 

niepowodzenie  le-  karskie)  –  niekorzystny  wynik 

leczniczego  działania,  który  jest  spowodowany 

leczniczego  działania,  który  jest  spowodowany 

niezwykłymi okolicznościami, których lekarz nie mógł 

niezwykłymi okolicznościami, których lekarz nie mógł 

przewidzieć  i  im  zapobiec  np.  niedoskonałość  za-

przewidzieć  i  im  zapobiec  np.  niedoskonałość  za-

lecanych  metod  diagnostycznych,  nietypowość  lub 

lecanych  metod  diagnostycznych,  nietypowość  lub 

brak  objawów  charakterystycznych  dla  danej 

brak  objawów  charakterystycznych  dla  danej 

jednostki  chorobo-wej,  nieprzewidziane  powikłania, 

jednostki  chorobo-wej,  nieprzewidziane  powikłania, 

nie  dający  się  przewidzieć  brak  odporności  lub 

nie  dający  się  przewidzieć  brak  odporności  lub 

przeciwnie – niezwykle gwałtowna reakcja na podany 

przeciwnie – niezwykle gwałtowna reakcja na podany 

lek;

lek;

2.  Błędy  lekarskie  –  pojęcie  niekodeksowe, 

2.  Błędy  lekarskie  –  pojęcie  niekodeksowe, 

tradycyj-ne;  oznacza  postępowanie  lekarza 

tradycyj-ne;  oznacza  postępowanie  lekarza 

niezgodne  z  aktualnie  i  powszechnie  uznaną 

niezgodne  z  aktualnie  i  powszechnie  uznaną 

wiedzą i praktyką

wiedzą i praktyką

3. 

Skutki 

niezachowania 

obowiązku 

3. 

Skutki 

niezachowania 

obowiązku 

staranności  (niedopatrzenia)  nie  zaliczane  do 

staranności  (niedopatrzenia)  nie  zaliczane  do 

błędów  lekarskich  sensu  stricto,  a  nazywane 

błędów  lekarskich  sensu  stricto,  a  nazywane 

często błędami technicz-nymi

często błędami technicz-nymi

4. Inne wykroczenia np. przywłaszczenie sobie 

4. Inne wykroczenia np. przywłaszczenie sobie 

ty-tułu  lub  stopnia  naukowego,  wykonywanie 

ty-tułu  lub  stopnia  naukowego,  wykonywanie 

czynności 

zawodowych 

bez 

posiadania 

czynności 

zawodowych 

bez 

posiadania 

uprawnień,  niezawia-domienie  odpowiednich 

uprawnień,  niezawia-domienie  odpowiednich 

instytucji o chorobie zakaź-nej

instytucji o chorobie zakaź-nej

5.  Przestępstwa  szczególne  np.  nieudzielenie 

5.  Przestępstwa  szczególne  np.  nieudzielenie 

pomo-cy, 

bezprawne 

przeprowadzenie 

pomo-cy, 

bezprawne 

przeprowadzenie 

eksperymentu  lecz-niczego  i  badawczego  na 

eksperymentu  lecz-niczego  i  badawczego  na 

ludziach,  bezprawne  przerywanie  ciąży, 

ludziach,  bezprawne  przerywanie  ciąży, 

sterylizację,  nieuszanowanie  woli  pacjenta, 

sterylizację,  nieuszanowanie  woli  pacjenta, 

ujawnienie tajemnicy lekarskiej

ujawnienie tajemnicy lekarskiej

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

1. 

1. 

Stwierdzenie  związku  przyczynowego  między 

Stwierdzenie  związku  przyczynowego  między 

postępo-waniem  lekarskim  a  pogorszeniem 

postępo-waniem  lekarskim  a  pogorszeniem 

stanu  zdrowia  chorego,  jego  śmiercią  lub 

stanu  zdrowia  chorego,  jego  śmiercią  lub 

narażeniem na takie niebezpieczeństwo

narażeniem na takie niebezpieczeństwo

Koniecznymi warunkami odpowiedzialności karnej lekarza są:

Koniecznymi warunkami odpowiedzialności karnej lekarza są:

2. 

2. 

Wykazanie  winy  lekarza  która  może  być 

Wykazanie  winy  lekarza  która  może  być 

nieumyślna lub umyślna

nieumyślna lub umyślna

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Art. 

9 

Art. 

9 

KK

KK

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnienia na to się godzi

popełnienia na to się godzi

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Art. 

9 

Art. 

9 

KK

KK

§ 1. 

§ 1. 

Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnienia na to się godzi

popełnienia na to się godzi

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Art. 

9 

Art. 

9 

KK

KK

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnienia na to się godzi

popełnienia na to się godzi

§  2. 

§  2. 

Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

§  3.  Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Art. 

9 

Art. 

9 

KK

KK

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnić 

albo 

przewidując 

możliwość 

jego 

popełnienia na to się godzi

popełnienia na to się godzi

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

§  2.  Czyn  zabroniony  popełniony  jest  nieumyślnie, 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

jeśli  sprawca  nie  mając  zamiaru  jego  popełnienia 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

popełnia  go  jednak  na  skutek  niezachowania 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

ostrożności  wymaganej  w  danych  okolicznościach, 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

mimo  że  możliwość  popełnienia  tego  czynu 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

§  3. 

§  3. 

Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

Sprawca  ponosi  surowszą  odpowiedzialność, 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

którą  ustawa  uzależnia  od  określonego  następstwa 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

czynu 

zabronionego, 

jeżeli 

następstwo 

to 

przewidywał albo mógł przewidzieć

przewidywał albo mógł przewidzieć

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Przestępstwa umyślne

Przestępstwa umyślne

 – ich motywem jest najczęściej 

 – ich motywem jest najczęściej 

chęć 

zysku 

np. 

sporządzanie 

i 

wydawanie 

chęć 

zysku 

np. 

sporządzanie 

i 

wydawanie 

dokumentów 

poświadczających 

nieprawdę, 

dokumentów 

poświadczających 

nieprawdę, 

przyjmowanie korzyści majątkowych i uzależnianie od 

przyjmowanie korzyści majątkowych i uzależnianie od 

nich  swoich  czynności,  podawanie  bezpodstawnie 

nich  swoich  czynności,  podawanie  bezpodstawnie 

środków  odurzających,  dokonanie  przerwania  ciąży 

środków  odurzających,  dokonanie  przerwania  ciąży 

wbrew  przepisom  ustawy,  podejmowanie  czynności 

wbrew  przepisom  ustawy,  podejmowanie  czynności 

zawodowych  w  stanie  nietrzeźwości,  nie  udzielenie 

zawodowych  w  stanie  nietrzeźwości,  nie  udzielenie 

pomocy  w  stanie  bezpośredniego  zagrożenia  życia 

pomocy  w  stanie  bezpośredniego  zagrożenia  życia 

lub zdrowia w warunkach, kiedy jest to możliwe

lub zdrowia w warunkach, kiedy jest to możliwe

Art.271 KK

Art.271 KK

§  1.  Funkcjonariusz  publiczny  lub 

§  1.  Funkcjonariusz  publiczny  lub 

inna 

osoba 

uprawniona 

o 

inna 

osoba 

uprawniona 

o 

wystawienia  doku-mentu,  która 

wystawienia  doku-mentu,  która 

poświadcza  w  nim  nie-prawdę  co 

poświadcza  w  nim  nie-prawdę  co 

do  okoliczności  mającej  znaczenie 

do  okoliczności  mającej  znaczenie 

prawne podlega karze pozbawienia 

prawne podlega karze pozbawienia 

wolności od 3 miesięcy do lat 8. 

wolności od 3 miesięcy do lat 8. 

Przestępstwa  nieumyślne

Przestępstwa  nieumyślne

  –  polega  na  spowodowaniu 

  –  polega  na  spowodowaniu 

ujemnego skutku dla zdrowia lub życia pacjenta:

ujemnego skutku dla zdrowia lub życia pacjenta:

2.  niedbalstwo  –  lekarz  który  w  ogóle  nie  przewiduje 

2.  niedbalstwo  –  lekarz  który  w  ogóle  nie  przewiduje 

ujemnych  skutków  swojego  działania  dla  zdrowia  i 

ujemnych  skutków  swojego  działania  dla  zdrowia  i 

życia  pacjenta,  jeżeli  można  wykazać  że  mógł  takie 

życia  pacjenta,  jeżeli  można  wykazać  że  mógł  takie 

skutki  przewidzieć  np.  niewykonanie  rtg  czaszki  przy 

skutki  przewidzieć  np.  niewykonanie  rtg  czaszki  przy 

realnych wykładnikach urazu czaszki, 

realnych wykładnikach urazu czaszki, 

1.  lekkomyślność  –  można  zarzucić  lekarzowi,  który 

1.  lekkomyślność  –  można  zarzucić  lekarzowi,  który 

przewiduje  wprawdzie,  że  leczenie  które  zastosował 

przewiduje  wprawdzie,  że  leczenie  które  zastosował 

może  zagrozić  zdrowiu  lub  życiu  chorego  (ma 

może  zagrozić  zdrowiu  lub  życiu  chorego  (ma 

świadomość że dopuszcza się czynu niedozwolonego) 

świadomość że dopuszcza się czynu niedozwolonego) 

ale  jednocześnie  sądzi  nie  mając  dostatecznych 

ale  jednocześnie  sądzi  nie  mając  dostatecznych 

podstaw że w danym przypadku żadne ujemne skutki 

podstaw że w danym przypadku żadne ujemne skutki 

jego  postępowania  nie  nastąpią  np.  podjęcie  przez 

jego  postępowania  nie  nastąpią  np.  podjęcie  przez 

niedoświadczonego 

lekarza 

przeprowadzenia 

niedoświadczonego 

lekarza 

przeprowadzenia 

poważnego zabiegu operacyjnego

poważnego zabiegu operacyjnego

Oceniając  winę  lekarza  najczęściej 

Oceniając  winę  lekarza  najczęściej 

dąży  się  do  wykazania  dwóch 

dąży  się  do  wykazania  dwóch 

elementów:

elementów:

1.  Obowiązku  przewidywania  –  element  w  pełni 

1.  Obowiązku  przewidywania  –  element  w  pełni 

obiektywny, wypływa logicznie z przestrzegania zasad 

obiektywny, wypływa logicznie z przestrzegania zasad 

nauk medycznych i określonych regulaminów pracy

nauk medycznych i określonych regulaminów pracy

2.  Możności  przewidywania  skutków  postępowania  – 

2.  Możności  przewidywania  skutków  postępowania  – 

wymaga  uwzględnienia  realnych  warunków  pracy 

wymaga  uwzględnienia  realnych  warunków  pracy 

lekarza,  jego  aktualnej  sytuacji  zawodowej  i 

lekarza,  jego  aktualnej  sytuacji  zawodowej  i 

posiadanego doświadczenia

posiadanego doświadczenia

Odpowiedzialność 

cywilna 

– 

nieograniczona 

Odpowiedzialność 

cywilna 

– 

nieograniczona 

odpowiedzialność  majątkowa  dłużnika  względem 

odpowiedzialność  majątkowa  dłużnika  względem 

wierzyciela;  ograniczenia  występują  jedynie  przy 

wierzyciela;  ograniczenia  występują  jedynie  przy 

egzekucji

egzekucji

Dłużnik  –  osoba  zobowiązana  do  spełnienia 

Dłużnik  –  osoba  zobowiązana  do  spełnienia 

świadczenia  w  ramach  stosunku  prawnego  na  rzecz 

świadczenia  w  ramach  stosunku  prawnego  na  rzecz 

wierzyciela  tj.  drugiej  strony  zobowiązania;  dłużnik 

wierzyciela  tj.  drugiej  strony  zobowiązania;  dłużnik 

odpowiada za dług całym swoim majątkiem obecnym 

odpowiada za dług całym swoim majątkiem obecnym 

i przyszłym

i przyszłym

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Główną  funkcją  odpowiedzialności 

Główną  funkcją  odpowiedzialności 

cy-wilnej 

jest 

funkcja 

cy-wilnej 

jest 

funkcja 

kompensacyjna,  jej  celem  jest 

kompensacyjna,  jej  celem  jest 

wyrównanie 

uszczerbku 

wyrównanie 

uszczerbku 

doznanego przez poszkodowanego

doznanego przez poszkodowanego

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Warunki powstawania odpowiedzialności cywilnej:

Warunki powstawania odpowiedzialności cywilnej:

-  zdarzenie  wyrządzające  szkodę,  za  które 

-  zdarzenie  wyrządzające  szkodę,  za  które 

prawo  czyni  dłużnika  odpowiedzialnym  np. 

prawo  czyni  dłużnika  odpowiedzialnym  np. 

niewykonanie 

zobowiązania 

lub 

czyn 

niewykonanie 

zobowiązania 

lub 

czyn 

niedozwolony

niedozwolony

-  szkoda  mająca  charakter  majątkowy  (na 

-  szkoda  mająca  charakter  majątkowy  (na 

osobie    lub  mieniu)  lub  niemajątkowy 

osobie    lub  mieniu)  lub  niemajątkowy 

(doznana krzywda)

(doznana krzywda)

- związek przyczynowy między zdarzeniem i szkodą

- związek przyczynowy między zdarzeniem i szkodą

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Zbieg  odpowiedzialności

Zbieg  odpowiedzialności

  –  jeżeli 

  –  jeżeli 

nie-  wykonanie  lub  nienależyte 

nie-  wykonanie  lub  nienależyte 

wykonanie 

zobowiązania 

jest 

wykonanie 

zobowiązania 

jest 

jednocześnie 

czynem 

jednocześnie 

czynem 

niedozwolonym

niedozwolonym

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność kontraktowa – oparta na zasadzie 

Odpowiedzialność kontraktowa – oparta na zasadzie 

winy lub na zasadzie ryzyka:

winy lub na zasadzie ryzyka:

zasada winy

zasada winy

 – sprawca szkody ( dłużnik ) odpowiada 

 – sprawca szkody ( dłużnik ) odpowiada 

tylko wtedy, gdy można mu przypisać winę

tylko wtedy, gdy można mu przypisać winę

zasada  ryzyka

zasada  ryzyka

  –  zaostrzona,  odpowiada  niezależnie 

  –  zaostrzona,  odpowiada  niezależnie 

od swej winy za sam fakt wyrządzenia szkody przez 

od swej winy za sam fakt wyrządzenia szkody przez 

niewykonanie 

lub 

nienależyte 

wykonanie 

niewykonanie 

lub 

nienależyte 

wykonanie 

zobowiązania

zobowiązania

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność cywilna lekarza

Odpowiedzialność  deliktowa

Odpowiedzialność  deliktowa

  –  gdy  szkoda  jest 

  –  gdy  szkoda  jest 

wyrządzona 

czynem 

niedozwolonym; 

wyrządzona 

czynem 

niedozwolonym; 

odpowiedzialność ponoszą sprawca szkody lub osoba 

odpowiedzialność ponoszą sprawca szkody lub osoba 

odpowiedzialna  za  powstanie  szkody  albo  obie  te 

odpowiedzialna  za  powstanie  szkody  albo  obie  te 

osoby  razem  (  odpowiedzialność  solidarna  –  każda  z 

osoby  razem  (  odpowiedzialność  solidarna  –  każda  z 

osób  jest  zobowiązana  do  naprawienia  wyrządzonej 

osób  jest  zobowiązana  do  naprawienia  wyrządzonej 

szkody w pełnej wysokości ).

szkody w pełnej wysokości ).

Ciężar  udowodnienia  danego  faktu  spoczywa  na 

Ciężar  udowodnienia  danego  faktu  spoczywa  na 

osobie,  która  z  faktu  tego  wywodzi  skutki  prawne  – 

osobie,  która  z  faktu  tego  wywodzi  skutki  prawne  – 

poszkodowany  jest  zobowiązany  do  udowodnienia 

poszkodowany  jest  zobowiązany  do  udowodnienia 

winy lub zaistnienia szkody

winy lub zaistnienia szkody

Zasady 

odpowiedzialności 

Zasady 

odpowiedzialności 

lekarza

lekarza

•

  

  

jeżeli lekarz prowadzi działalność na własny rachunek, co jest 

jeżeli lekarz prowadzi działalność na własny rachunek, co jest 

podane  do  wiadomości  pacjentów  –  wtedy  pacjent  zawiera 

podane  do  wiadomości  pacjentów  –  wtedy  pacjent  zawiera 

umowę  z  lekarzem  i  tylko  lekarz  jest  odpowiedzialny  za 

umowę  z  lekarzem  i  tylko  lekarz  jest  odpowiedzialny  za 

ewentualne szkody

ewentualne szkody

Odpowiedzialność  zależy  od  charakteru  stosunków 

Odpowiedzialność  zależy  od  charakteru  stosunków 

prawnych łączących go z pacjentem:

prawnych łączących go z pacjentem:

•

 

 

lekarz  zatrudniony  w  publicznym  zakładzie  opieki  zdrowotnej, 

lekarz  zatrudniony  w  publicznym  zakładzie  opieki  zdrowotnej, 

nie łączy go z pacjentem żaden stosunek umowny  - w stosunku 

nie łączy go z pacjentem żaden stosunek umowny  - w stosunku 

do  pacjenta  lekarz  jest  osobą  trzecią,  jeżeli  wyrządzi  pacjentowi 

do  pacjenta  lekarz  jest  osobą  trzecią,  jeżeli  wyrządzi  pacjentowi 

szkodę  jego  odpowiedzialność  jest  deliktowa,  a  zakład  ponosi 

szkodę  jego  odpowiedzialność  jest  deliktowa,  a  zakład  ponosi 

wobec  pacjenta  odpowiedzialność  kontraktową  za  wyrządzenie 

wobec  pacjenta  odpowiedzialność  kontraktową  za  wyrządzenie 

szkody

szkody

•

 

 

jeżeli  lekarz  w  ramach  zakładu  opieki  zdrowotnej  prowadzi 

jeżeli  lekarz  w  ramach  zakładu  opieki  zdrowotnej  prowadzi 

swoją prywatną praktykę, korzystając tylko z urządzeń zakładu, z 

swoją prywatną praktykę, korzystając tylko z urządzeń zakładu, z 

jego  personelu  pomocniczego,  lecz  pacjentowi  nie  zostało  to 

jego  personelu  pomocniczego,  lecz  pacjentowi  nie  zostało  to 

podane do wiadomości, to odpowiedzialność kształtuje się jw.

podane do wiadomości, to odpowiedzialność kształtuje się jw.

Zobowiązanie 

lekarza 

polega 

najczęściej 

na 

Zobowiązanie 

lekarza 

polega 

najczęściej 

na 

dołożeniu  należytej  staranności  –  lekarz  odpowiada 

dołożeniu  należytej  staranności  –  lekarz  odpowiada 

tylko za brak tej staranności ( za co ponosi winę ), a 

tylko za brak tej staranności ( za co ponosi winę ), a 

nie za wyniki leczenia:

nie za wyniki leczenia:
•

 

 

jeżeli  nie  wykona  lub  nienależycie  wykona 

jeżeli  nie  wykona  lub  nienależycie  wykona 

zobowiązanie – odpowiedzialność kontraktowa

zobowiązanie – odpowiedzialność kontraktowa

•

 

 

jeżeli doprowadzi to do szkody na osobie – również 

jeżeli doprowadzi to do szkody na osobie – również 

odpowiedzialność deliktowa

odpowiedzialność deliktowa

lekarz zatrudniający personel pomocniczy odpowiada 

lekarz zatrudniający personel pomocniczy odpowiada 

za  szkody  wyrządzone  przez  poszczególnych 

za  szkody  wyrządzone  przez  poszczególnych 

członków  personelu  niezależnie  od  własnej  winy,  na 

członków  personelu  niezależnie  od  własnej  winy,  na 

zasadzie ryzyka

zasadzie ryzyka

Zasady odpowiedzialności lekarza

Zasady odpowiedzialności lekarza

Zasady odpowiedzialności lekarza

Zasady odpowiedzialności lekarza

Odpowiedzialność  w  szczególnych  warunkach

Odpowiedzialność  w  szczególnych  warunkach

  – 

  – 

lekarza  nie  łączy  z  pacjentem  żaden  stosunek 

lekarza  nie  łączy  z  pacjentem  żaden  stosunek 

prawny  np.  pacjent  nieprzytomny  po  wypadku  – 

prawny  np.  pacjent  nieprzytomny  po  wypadku  – 

lekarz  również  ma  obowiązek  dołożyć  staranności 

lekarz  również  ma  obowiązek  dołożyć  staranności 

jak  gdyby  była  zawarta  umowa  –  gdy  zaistnieje 

jak  gdyby  była  zawarta  umowa  –  gdy  zaistnieje 

szkoda lekarz ponosi odpowiedzialność kontraktową 

szkoda lekarz ponosi odpowiedzialność kontraktową 

w zbiegu z deliktową;

w zbiegu z deliktową;

Zobowiązanie lekarza wobec pacjenta opiera się na 

Zobowiązanie lekarza wobec pacjenta opiera się na 

staranności, a nie na rezultacie leczenia.

staranności, a nie na rezultacie leczenia.

Może  zdarzyć  się  niepowodzenie  mimo  należytej 

Może  zdarzyć  się  niepowodzenie  mimo  należytej 

staranności  –  wysoki  stopień  zaawansowania 

staranności  –  wysoki  stopień  zaawansowania 

choroby,  nie  zawsze  można  przewidzieć  reakcję 

choroby,  nie  zawsze  można  przewidzieć  reakcję 

organizmu;

organizmu;

Wyjątek

Wyjątek

  –  chirurgia  plastyczna  –  pacjentowi  chodzi 

  –  chirurgia  plastyczna  –  pacjentowi  chodzi 

tylko o rezultat i chirurg ponosi odpowiedzialność za 

tylko o rezultat i chirurg ponosi odpowiedzialność za 

jego nieosiągnięcie.

jego nieosiągnięcie.

Charakter odpowiedzialności lekarza

Szkoda – każdy uszczerbek na dobrach prawnie 

Szkoda – każdy uszczerbek na dobrach prawnie 

chro-nionych:

chro-nionych:

•

 

 

materialna – majątkowa, uszczerbek materialny na 

materialna – majątkowa, uszczerbek materialny na 

osobie            lub mieniu

osobie            lub mieniu

•

 

 

niemajątkowa  –  doznana  krzywda,  cierpienia 

niemajątkowa  –  doznana  krzywda,  cierpienia 

fizyczne

fizyczne

Szkoda może być wyrządzona:

Szkoda może być wyrządzona:

samemu pacjentowi

samemu pacjentowi

•

 

 

jego rodzinie – gdy pacjent umrze

jego rodzinie – gdy pacjent umrze

•

 

 

dziecku nienarodzonemu

dziecku nienarodzonemu

Szkoda może powstać na skutek:

Szkoda może powstać na skutek:

•

 

 

zaniedbań lekarza i/lub personelu pomocniczego

zaniedbań lekarza i/lub personelu pomocniczego

•

 

 

zaniedbań organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej

zaniedbań organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej

Charakter odpowiedzialności lekarza

Szkoda 

majątkowa 

– 

może 

być 

wynikiem 

Szkoda 

majątkowa 

– 

może 

być 

wynikiem 

nieprawidłowego 

leczenia 

lub 

leczenia 

nieprawidłowego 

leczenia 

lub 

leczenia 

przeprowadzonego bez zgody pacjenta:

przeprowadzonego bez zgody pacjenta:

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

•

  

  

uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia

uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia

•

 

 

straty  wynikłe  z  całkowitej  lub  częściowej 

straty  wynikłe  z  całkowitej  lub  częściowej 

niezdolności do pracy majątkowej

niezdolności do pracy majątkowej
•

 

 

zmniejszenie  widoków  powodzenia  poszkodowanego 

zmniejszenie  widoków  powodzenia  poszkodowanego 

na przyszłość

na przyszłość

•

  

  

zwiększenie potrzeb poszkodowanego

zwiększenie potrzeb poszkodowanego

•

 

 

inne  wydatki  np.  koszty  przekwalifikowania  się  do 

inne  wydatki  np.  koszty  przekwalifikowania  się  do 

innego zawodu

innego zawodu

•

 

 

gdy  poszkodowany  umiera,  stratą  są  szkody  które 

gdy  poszkodowany  umiera,  stratą  są  szkody  które 

ponoszą osoby trzecie – koszty pogrzebu, utrata środków 

ponoszą osoby trzecie – koszty pogrzebu, utrata środków 

utrzymania, pogorszenie sytuacji życiowej

utrzymania, pogorszenie sytuacji życiowej

Szkoda  niemajątkowa

Szkoda  niemajątkowa

  –  związana 

  –  związana 

naj-częściej  ze  szkodą  majątkową 

naj-częściej  ze  szkodą  majątkową 

na  osobie  ale  nie  jest  to  związek 

na  osobie  ale  nie  jest  to  związek 

konieczny;

konieczny;

Krzywda

Krzywda

  –  cierpienia  fizyczne  i 

  –  cierpienia  fizyczne  i 

moralne  na  skutek  wadliwego 

moralne  na  skutek  wadliwego 

leczenia  lub  le-czenia  na  które 

leczenia  lub  le-czenia  na  które 

pacjent się nie zgodził;

pacjent się nie zgodził;

Przesłanki 

odpowiedzialności 

Przesłanki 

odpowiedzialności 

lekarza

lekarza

Wysokość 

Wysokość 

szkody:

szkody:

•

 

 

ustalenie  polega  na  porównaniu  w  jakim  stanie 

ustalenie  polega  na  porównaniu  w  jakim  stanie 

znajdowałby  się  pacjent  jeśliby  nie  nastąpiło  wadliwe 

znajdowałby  się  pacjent  jeśliby  nie  nastąpiło  wadliwe 

postępowanie  lekarza,  ze  stanem  jaki  powstał  w 

postępowanie  lekarza,  ze  stanem  jaki  powstał  w 

wyniku tego postępowania

wyniku tego postępowania

•

 

 

w  razie  możliwości  wystąpienia  innych  szkód  niż 

w  razie  możliwości  wystąpienia  innych  szkód  niż 

istniejące  w  chwili  orzekania,  poszkodowany  może 

istniejące  w  chwili  orzekania,  poszkodowany  może 

żądać  odpo-wiedzialności  lekarza  za  szkody  które 

żądać  odpo-wiedzialności  lekarza  za  szkody  które 

mogą ujawnić się w przyszłości

mogą ujawnić się w przyszłości

Przesłanki 

odpowiedzialności 

Przesłanki 

odpowiedzialności 

lekarza

lekarza

Przesłanki 

odpowiedzialności 

Przesłanki 

odpowiedzialności 

lekarza

lekarza

Pojęcie winy:

Pojęcie winy:

•

 

 

wina  zachodzi  wtedy,  gdy  sprawcy 

wina  zachodzi  wtedy,  gdy  sprawcy 

szkody 

można 

postawić 

zarzut 

szkody 

można 

postawić 

zarzut 

subiektywnej 

i 

obiektywnej 

subiektywnej 

i 

obiektywnej 

niewłaściwości postępowania

niewłaściwości postępowania

•

 

 

element  subiektywny  i  obiektywny 

element  subiektywny  i  obiektywny 

muszą wystąpić łącznie

muszą wystąpić łącznie

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Obiektywny element winy:

Obiektywny element winy:
•

 

 

niezgodny z przepisami prawa

niezgodny z przepisami prawa

•

 

 

niezgodny z zasadami etycznymi

niezgodny z zasadami etycznymi

•

 

 

niezgodny z obowiązkiem ostrożności

niezgodny z obowiązkiem ostrożności

•

 

 

w  przypadku  lekarzy  –  naruszenie  obowiązujących 

w  przypadku  lekarzy  –  naruszenie  obowiązujących 

zasad  lub  reguł  wynikających  z  zasad  wiedzy 

zasad  lub  reguł  wynikających  z  zasad  wiedzy 

medycznej,  doświadczenia  i  deontologii  zawodowej, 

medycznej,  doświadczenia  i  deontologii  zawodowej, 

błąd lekarski

błąd lekarski

•

 

 

w  przypadku  lekarzy  –  naruszenie  obowiązujących 

w  przypadku  lekarzy  –  naruszenie  obowiązujących 

zasad  lub  reguł  wynikających  z  zasad  wiedzy 

zasad  lub  reguł  wynikających  z  zasad  wiedzy 

medycznej,  doświadczenia  i  deontologii  zawodowej, 

medycznej,  doświadczenia  i  deontologii  zawodowej, 

błąd lekarski

błąd lekarski

•

 

 

gdy  istnieje  umowa  z  pacjentem  –  niewykonanie  lub 

gdy  istnieje  umowa  z  pacjentem  –  niewykonanie  lub 

nienależyte wykonanie zobowiązania

nienależyte wykonanie zobowiązania

•

 

 

czyn  niedozwolony  –  działanie  wbrew  woli  pacjenta, 

czyn  niedozwolony  –  działanie  wbrew  woli  pacjenta, 

czy  bez  wyraźnej  jego  zgody,  odmowa  leczenia  jeżeli 

czy  bez  wyraźnej  jego  zgody,  odmowa  leczenia  jeżeli 

zwłoka  w  udzieleniu  pomocy  mogłaby  powodować 

zwłoka  w  udzieleniu  pomocy  mogłaby  powodować 

utratę zdrowia lub kalectwo

utratę zdrowia lub kalectwo

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Subiektywny element winy:

Subiektywny element winy:

•

 

 

wina  dotycząca  techniki  medycznej  (niewiedza 

wina  dotycząca  techniki  medycznej  (niewiedza 

lekarza,  nieostrożność  w  postępowaniu,  niedbalstwo, 

lekarza,  nieostrożność  w  postępowaniu,  niedbalstwo, 

niezręczność, nieuwaga)

niezręczność, nieuwaga)

•

 

 

wina  nie  dotycząca  techniki  medycznej  –  brak 

wina  nie  dotycząca  techniki  medycznej  –  brak 

porady,  informacji,  brak  koniecznego  nadzoru  nad 

porady,  informacji,  brak  koniecznego  nadzoru  nad 

chorym, 

odmowa 

udzielenia 

pomocy, 

chorym, 

odmowa 

udzielenia 

pomocy, 

przeprowadzenie  zabiegu  o  zbyt  dużym  ryzyku  w 

przeprowadzenie  zabiegu  o  zbyt  dużym  ryzyku  w 

stosunku  do  zamierzanych  korzyści,  przeprowadzenie 

stosunku  do  zamierzanych  korzyści,  przeprowadzenie 

eksperymentu badawczego narażającego pacjenta na 

eksperymentu badawczego narażającego pacjenta na 

utratę zdrowia lub życia

utratę zdrowia lub życia

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Na staranność lekarza nie może mieć 

Na staranność lekarza nie może mieć 

żadnego  wpływu  fakt  nieodpłatności 

żadnego  wpływu  fakt  nieodpłatności 

lub 

odpłatności 

dokonywanych 

lub 

odpłatności 

dokonywanych 

zabiegów  –  podstawowe  obowiązki 

zabiegów  –  podstawowe  obowiązki 

lekarza są jednakowe bez względu na 

lekarza są jednakowe bez względu na 

charakter  prawny  łączącego  go 

charakter  prawny  łączącego  go 

stosunku prawnego z pacjentem.

stosunku prawnego z pacjentem.

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Lekarz nie ponosi odpowiedzialności za błędy 

Lekarz nie ponosi odpowiedzialności za błędy 

nauki 

tzn. 

za 

pomyłki 

w 

diagnozie 

nauki 

tzn. 

za 

pomyłki 

w 

diagnozie 

uzasadnione  aktualnym  stanem  wiedzy  oraz 

uzasadnione  aktualnym  stanem  wiedzy  oraz 

za  ryzyko  postępu,  kiedy  stosowane  środki  i 

za  ryzyko  postępu,  kiedy  stosowane  środki  i 

leki  –  należycie  testowane  i  dopuszczane  do 

leki  –  należycie  testowane  i  dopuszczane  do 

obrotu  w  świetle  rozwoju  nauki  stały  się 

obrotu  w  świetle  rozwoju  nauki  stały  się 

szkodliwe.

szkodliwe.

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Ciężar dowodu winy:

Ciężar dowodu winy:

•

 

 

pacjent  występujący  z  powództwem 

pacjent  występujący  z  powództwem 

odszkodo-wawczym 

musi 

udowodnić 

odszkodo-wawczym 

musi 

udowodnić 

podstawy swojego roszczenia, w tym także 

podstawy swojego roszczenia, w tym także 

winę lekarza

winę lekarza

•

 

 

lekarz  powinien  udowodnić,  że 

lekarz  powinien  udowodnić,  że 

należycie  wykonał  swoje  obowiązki  i 

należycie  wykonał  swoje  obowiązki  i 

działał  zgodnie  z  zasadami  wiedzy 

działał  zgodnie  z  zasadami  wiedzy 

medycznej

medycznej

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przesłanki odpowiedzialności lekarza

Przyjęcie 

winy 

nie 

decyduje 

jeszcze 

o 

Przyjęcie 

winy 

nie 

decyduje 

jeszcze 

o 

odpowiedzialności 

lekarza 

jeżeli 

między 

jego 

odpowiedzialności 

lekarza 

jeżeli 

między 

jego 

zachowaniem 

a 

szkoda 

nie 

ma 

związku 

zachowaniem 

a 

szkoda 

nie 

ma 

związku 

przyczynowego. 

przyczynowego. 

Związek  przyczynowy  oczywisty  –  np.  chirurg 

Związek  przyczynowy  oczywisty  –  np.  chirurg 

pozostawia w polu operacyjnym ciało obce

pozostawia w polu operacyjnym ciało obce

Związek  przyczynowy  nieoczywisty  –  np.  pogorszenie 

Związek  przyczynowy  nieoczywisty  –  np.  pogorszenie 

stanu  zdrowia  pacjenta  po  operacji  mimo,  że  była 

stanu  zdrowia  pacjenta  po  operacji  mimo,  że  była 

przeprowadzona prawidłowo

przeprowadzona prawidłowo

Wynagrodzenie szkody

Wynagrodzenie szkody

Naprawienie  szkody  wyrządzonej  pacjentowi  następuje  przez 

Naprawienie  szkody  wyrządzonej  pacjentowi  następuje  przez 

zapłatę  odpowiedniej  sumy  pieniężnej  zwykle  określonej  przez 

zapłatę  odpowiedniej  sumy  pieniężnej  zwykle  określonej  przez 

sad w wyroku, obejmuje ono;

sad w wyroku, obejmuje ono;
•

 

 

wszelkie koszty związane z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem 

wszelkie koszty związane z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem 

zdrowia, wyłożenie z góry kosztów leczenia , przekwalifikowania 

zdrowia, wyłożenie z góry kosztów leczenia , przekwalifikowania 

do 

innego 

zawodu, 

wyrównanie 

utraconych 

przez 

do 

innego 

zawodu, 

wyrównanie 

utraconych 

przez 

poszkodowanego zarobków i dochodów oraz inne korzyści, które 

poszkodowanego zarobków i dochodów oraz inne korzyści, które 

mógłby osiągnąć gdyby nie zaistniała szkoda

mógłby osiągnąć gdyby nie zaistniała szkoda
•

 

 

renta  –  jeżeli  poszkodowany  utracił  całkowicie  lub  częściowo 

renta  –  jeżeli  poszkodowany  utracił  całkowicie  lub  częściowo 

zdolność do pracy zarobkowej, jeżeli zwiększyły się jego potrzeby 

zdolność do pracy zarobkowej, jeżeli zwiększyły się jego potrzeby 

lub zmniejszyły widoki na przyszłość, miernikiem wysokości renty 

lub zmniejszyły widoki na przyszłość, miernikiem wysokości renty 

jest  procent  uszczerbku  na  zdrowiu;  jeżeli  poszkodowany  w 

jest  procent  uszczerbku  na  zdrowiu;  jeżeli  poszkodowany  w 

chwili wyrządzenia szkody nie pracował np. odbywał studia jego 

chwili wyrządzenia szkody nie pracował np. odbywał studia jego 

możliwości  zarobkowe  ustala  się  od  dnia  w  którym  mógłby 

możliwości  zarobkowe  ustala  się  od  dnia  w  którym  mógłby 

podjąć pracę; jeżeli w chwili zdarzenia poszkodowany cierpiał na 

podjąć pracę; jeżeli w chwili zdarzenia poszkodowany cierpiał na 

chorobę samoistną, a zdarzenie rozwój tej choroby przyspieszyło, 

chorobę samoistną, a zdarzenie rozwój tej choroby przyspieszyło, 

powodując  niezdolność  do  pracy,  poszkodowany  ma  prawo  do 

powodując  niezdolność  do  pracy,  poszkodowany  ma  prawo  do 

renty,  gdyby  jednak  niezdolność  wystąpiła  również  bez 

renty,  gdyby  jednak  niezdolność  wystąpiła  również  bez 

wyrządzenia  szkody  –  renta  należy  się  wyłącznie  za  okres 

wyrządzenia  szkody  –  renta  należy  się  wyłącznie  za  okres 

przyspieszenia;

przyspieszenia;

Zadośćuczynienie 

za 

doznaną 

Zadośćuczynienie 

za 

doznaną 

krzywdę:

krzywdę:

•

 

 

zależy  od  uznania  sądu  –  czas  i 

zależy  od  uznania  sądu  –  czas  i 

stopień trwania cierpień fizycznych, 

stopień trwania cierpień fizycznych, 

trwałość 

skutków 

zaistnienia 

trwałość 

skutków 

zaistnienia 

szkody,  prognozy  na  przyszłość  i 

szkody,  prognozy  na  przyszłość  i 

wiek poszkodowanego

wiek poszkodowanego

Wynagrodzenie szkody

Wynagrodzenie szkody

Prawomocne 

orzeczenie 

ma 

powagę 

rzeczy 

Prawomocne 

orzeczenie 

ma 

powagę 

rzeczy 

osądzonej,  mimo  późniejszego  pogorszenia  stanu 

osądzonej,  mimo  późniejszego  pogorszenia  stanu 

zdrowia  pacjenta  wyłącza  przyznanie  mu  dalszego 

zdrowia  pacjenta  wyłącza  przyznanie  mu  dalszego 

zadośćuczynienia, chyba że ujawni się nowa krzywda, 

zadośćuczynienia, chyba że ujawni się nowa krzywda, 

której nie można było przewidzieć.

której nie można było przewidzieć.

Poszkodowany  może  przyczynić  się  do  szkody  jeżeli 

Poszkodowany  może  przyczynić  się  do  szkody  jeżeli 

nie  wykonuje  poleceń  lekarza  i  nie  stosuje  się  do 

nie  wykonuje  poleceń  lekarza  i  nie  stosuje  się  do 

diagnozy.

diagnozy.

Pośrednio  poszkodowani  również  mają  prawo  do 

Pośrednio  poszkodowani  również  mają  prawo  do 

odszkodowania:

odszkodowania:

Wynagrodzenie szkody

Wynagrodzenie szkody

•

 

 

osoby  względem  których  ciążył  na  zmarłym 

osoby  względem  których  ciążył  na  zmarłym 

obowiązek  alimentacyjny,  bez  względu  na  to  czy  go 

obowiązek  alimentacyjny,  bez  względu  na  to  czy  go 

wypełniał czy nie

wypełniał czy nie

•

 

 

inne  bliskie  osoby,  którym  zmarły  dostarczał 

inne  bliskie  osoby,  którym  zmarły  dostarczał 

środków utrzymania

środków utrzymania

Główną  podstawą    działania  lekarza  jest  zgoda 

Główną  podstawą    działania  lekarza  jest  zgoda 

pacjenta,  a  gdy  chodzi  o  małoletnich  lub  osoby 

pacjenta,  a  gdy  chodzi  o  małoletnich  lub  osoby 

niezdolne  do  świadomego  wyrażania  woli  np. 

niezdolne  do  świadomego  wyrażania  woli  np. 

dotknięte  chorobą  psychiczną  lub  niedorozwojem 

dotknięte  chorobą  psychiczną  lub  niedorozwojem 

umysłowym  zgoda  ustawowego  przedstawiciela  lub 

umysłowym  zgoda  ustawowego  przedstawiciela  lub 

niekiedy 

faktycznego 

opiekuna 

lub 

sądu 

niekiedy 

faktycznego 

opiekuna 

lub 

sądu 

opiekuńczego ( art. 32-34 Ustawy o zawodzie lekarza 

opiekuńczego ( art. 32-34 Ustawy o zawodzie lekarza 

).  Oprócz  przepisów  prawnych  mówi  o  tym  Kodeks 

).  Oprócz  przepisów  prawnych  mówi  o  tym  Kodeks 

Etyki  Lekarskiej  –  art.  15  –  Postępowanie 

Etyki  Lekarskiej  –  art.  15  –  Postępowanie 

diagnostyczne,  lecznicze  i  zapobiegawcze  wymaga 

diagnostyczne,  lecznicze  i  zapobiegawcze  wymaga 

zgody pacjenta. 

zgody pacjenta. 

Poszczególne przypadki 

Poszczególne przypadki 

odpowiedzialności    lekarza - zgoda 

odpowiedzialności    lekarza - zgoda 

pacjenta

pacjenta

Art. 27 KK§ 2

Art. 27 KK§ 2

Eksperyment 

jest 

niedopuszczalny 

bez 

zgody 

Eksperyment 

jest 

niedopuszczalny 

bez 

zgody 

uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie 

uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie 

poinformowanego  o  spodziewanych  korzyściach  i 

poinformowanego  o  spodziewanych  korzyściach  i 

grożących 

mu 

ujemnych 

skutkach 

oraz 

grożących 

mu 

ujemnych 

skutkach 

oraz 

prawdopodobieństwie  ich  powstania,  jak  również  o 

prawdopodobieństwie  ich  powstania,  jak  również  o 

możliwości  odstąpienia  od  udziału  w  eksperymencie 

możliwości  odstąpienia  od  udziału  w  eksperymencie 

na każdym jego etapie.

na każdym jego etapie.

Poszczególne przypadki 

Poszczególne przypadki 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

pacjenta

pacjenta

Lekarz, który dokonuje zabiegu bez wymaganej zgody 

Lekarz, który dokonuje zabiegu bez wymaganej zgody 

pacjenta naraża się na odpowiedzialność karną.

pacjenta naraża się na odpowiedzialność karną.

Art. 192 KK

Art. 192 KK

§ 1. Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta 

§ 1. Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta 

podlega grzywnie, karze ograniczenia

podlega grzywnie, karze ograniczenia

wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 

wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 

Poszczególne przypadki 

Poszczególne przypadki 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

pacjenta

pacjenta

Ustawa  o  zawodzie  lekarza  pozwala  na  działanie  lekarza  bez 

Ustawa  o  zawodzie  lekarza  pozwala  na  działanie  lekarza  bez 

uzyskania  zgody  pacjenta  lub  innych  uprawnionych  osób  albo  sądu 

uzyskania  zgody  pacjenta  lub  innych  uprawnionych  osób  albo  sądu 

opiekuńczego w dwóch przypadkach:

opiekuńczego w dwóch przypadkach:

Poszczególne przypadki 

Poszczególne przypadki 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

odpowiedzialności lekarza - zgoda 

pacjenta

pacjenta

•

 

 

zabieg  operacyjny  lub  diagnostyki  stwarzającej  podwyższone 

zabieg  operacyjny  lub  diagnostyki  stwarzającej  podwyższone 

ryzyko 

dla 

pacjenta 

wtedy, 

gdy 

zwłoka 

spowodowana 

ryzyko 

dla 

pacjenta 

wtedy, 

gdy 

zwłoka 

spowodowana 

postępowaniem  w  sprawie  uzyskania  zgody  groziłaby  pacjentowi 

postępowaniem  w  sprawie  uzyskania  zgody  groziłaby  pacjentowi 

niebezpieczeństwem  utraty  życia,  ciężkiego  uszkodzenia  ciała  lub 

niebezpieczeństwem  utraty  życia,  ciężkiego  uszkodzenia  ciała  lub 

ciężkiego  rozstroju  zdrowia  .  W  takim  przypadku  lekarz  ma 

ciężkiego  rozstroju  zdrowia  .  W  takim  przypadku  lekarz  ma 

obowiązek  o  ile to jest  możliwe  zasięgnąć opinii drugiego  lekarza i 

obowiązek  o  ile to jest  możliwe  zasięgnąć opinii drugiego  lekarza i 

zawiadamia przedstawiciela ustawowego, opiekuna faktycznego lub 

zawiadamia przedstawiciela ustawowego, opiekuna faktycznego lub 

sąd  opiekuńczy  oraz  odnotowuje  ten  fakt  w  dokumentacji 

sąd  opiekuńczy  oraz  odnotowuje  ten  fakt  w  dokumentacji 

medycznej 

medycznej 

•

 

 

badanie  lub  udzielenie  pacjentowi  innego  świadczenia 

badanie  lub  udzielenie  pacjentowi  innego  świadczenia 

zdrowotnego  bez  jego  zgody  jest  dopuszczalne,  jeżeli  wymaga  on 

zdrowotnego  bez  jego  zgody  jest  dopuszczalne,  jeżeli  wymaga  on 

niezwłocznej  pomocy  lekarskiej,  a  ze  względu  na  stan  zdrowia  lub 

niezwłocznej  pomocy  lekarskiej,  a  ze  względu  na  stan  zdrowia  lub 

wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia  się 

wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia  się 

z  jego  przedstawicielem  ustawowym  lub  opiekunem  faktycznym; 

z  jego  przedstawicielem  ustawowym  lub  opiekunem  faktycznym; 

decyzję  o  podjęciu  czynności  medycznych  w  tych  okolicznościach 

decyzję  o  podjęciu  czynności  medycznych  w  tych  okolicznościach 

lekarz powinien w miarę możliwości skonsultować z innym lekarzem 

lekarz powinien w miarę możliwości skonsultować z innym lekarzem 

oraz odnotować w dokumentacji medycznej ( art. 33 ustawy )

oraz odnotować w dokumentacji medycznej ( art. 33 ustawy )

Poszczególne przypadki odpowiedzialności 

Poszczególne przypadki odpowiedzialności 

lekarza

lekarza

                             

                             

Przymus leczenia

Przymus leczenia

Przymus  leczenia  wprowadza  się  najczęściej  dla 

Przymus  leczenia  wprowadza  się  najczęściej  dla 

ochrony  dla  osób  niepoczytalnych  z  powodu  wieku, 

ochrony  dla  osób  niepoczytalnych  z  powodu  wieku, 

stanu  psychicznego  oraz  dla  ochrony  zdrowia 

stanu  psychicznego  oraz  dla  ochrony  zdrowia 

publicznego  (przymusowe  leczenie  alkoholików, 

publicznego  (przymusowe  leczenie  alkoholików, 

narkomanów,  chorych  wenerycznie  i  szczepienia 

narkomanów,  chorych  wenerycznie  i  szczepienia 

ochronne).

ochronne).

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

lekarza

lekarza

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

zaburzeniami psychicznymi

zaburzeniami psychicznymi

Pacjent  przymusowo  umieszczony  w  zakładzie 

Pacjent  przymusowo  umieszczony  w  zakładzie 

ma prawo do otrzymania właściwego leczenia i 

ma prawo do otrzymania właściwego leczenia i 

opieki.  Ograniczenia  jego  wolności  osobistej 

opieki.  Ograniczenia  jego  wolności  osobistej 

mogą  dotyczyć  tylko  sytuacji,  w  których  są 

mogą  dotyczyć  tylko  sytuacji,  w  których  są 

niezbędne  z  uwagi  na  stan  jego  zdrowia  lub 

niezbędne  z  uwagi  na  stan  jego  zdrowia  lub 

konieczne 

do 

zapewnienia 

pomyślnego 

konieczne 

do 

zapewnienia 

pomyślnego 

przebiegu 

leczenia. 

We 

wszelkich 

przebiegu 

leczenia. 

We 

wszelkich 

okolicznościach godność pacjenta powinna być 

okolicznościach godność pacjenta powinna być 

respektowana  oraz  powinny  zostać  podjęte 

respektowana  oraz  powinny  zostać  podjęte 

odpowiednie środki dla ochrony jego życia.

odpowiednie środki dla ochrony jego życia.

Art. 12 Ustawy o ochronie zdrowia 

Art. 12 Ustawy o ochronie zdrowia 

psychicznego

psychicznego

•

 

 

Przy wyborze metod i rodzaju postępowania 

Przy wyborze metod i rodzaju postępowania 

leczniczego  lekarz  (szpital)  musi  brać  pod 

leczniczego  lekarz  (szpital)  musi  brać  pod 

uwagę  nie  tylko  cele  zdrowotne  ale      także 

uwagę  nie  tylko  cele  zdrowotne  ale      także 

interesy oraz inne dobra osoby z zaburzeniami 

interesy oraz inne dobra osoby z zaburzeniami 

psychicznymi  i  dążyć  do  osiągnięcia  poprawy 

psychicznymi  i  dążyć  do  osiągnięcia  poprawy 

stanu zdrowia w sposób najmniej dla tej osoby 

stanu zdrowia w sposób najmniej dla tej osoby 

uciążliwy.

uciążliwy.

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

lekarza

lekarza

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

zaburzeniami psychicznymi

zaburzeniami psychicznymi

Badanie 

psychiatryczne 

osoby, 

która 

Badanie 

psychiatryczne 

osoby, 

która 

wykazuje  zaburzenia  psychiczne  może  się 

wykazuje  zaburzenia  psychiczne  może  się 

odbyć  za  jej  zgodą  lub  za  zgodą  jej 

odbyć  za  jej  zgodą  lub  za  zgodą  jej 

przedstawiciela  ustawowego.  Jednakże  osoba 

przedstawiciela  ustawowego.  Jednakże  osoba 

której  zachowanie  wskazuje  na  to,  że  z 

której  zachowanie  wskazuje  na  to,  że  z 

powodu 

zaburzeń 

psychicznych 

może 

powodu 

zaburzeń 

psychicznych 

może 

zagrażać  bezpośrednio  własnemu  życiu  lub 

zagrażać  bezpośrednio  własnemu  życiu  lub 

zdrowiu  albo  życiu  lub  zdrowiu  innych  osób, 

zdrowiu  albo  życiu  lub  zdrowiu  innych  osób, 

bądź nie jest zdolna do zaspokajania własnych 

bądź nie jest zdolna do zaspokajania własnych 

podstawowych    potrzeb  życiowych  może  być 

podstawowych    potrzeb  życiowych  może  być 

poddana  badaniu  psychiatrycznemu  również 

poddana  badaniu  psychiatrycznemu  również 

bez  jej  zgody  lub  zgody  jej  przedstawiciela 

bez  jej  zgody  lub  zgody  jej  przedstawiciela 

ustawowego.  W  tym  przypadku  może  być 

ustawowego.  W  tym  przypadku  może  być 

zastosowany przymus bezpośredni.

zastosowany przymus bezpośredni.

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

lekarza

lekarza

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

zaburzeniami psychicznymi

zaburzeniami psychicznymi

Art. 18 Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Art. 18 Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

W  toku  wykonywania  czynności  przewidzianych  w 

W  toku  wykonywania  czynności  przewidzianych  w 

ustawie  przymus  bezpośredni  wobec  osób    z 

ustawie  przymus  bezpośredni  wobec  osób    z 

zaburzeniami  psychicznymi  można  stosować  tylko 

zaburzeniami  psychicznymi  można  stosować  tylko 

wtedy  gdy  osoby  te  dopuszczają  się  zamachu 

wtedy  gdy  osoby  te  dopuszczają  się  zamachu 

przeciwko  życiu7  lub  zdrowiu  własnemu,  życiu  lub 

przeciwko  życiu7  lub  zdrowiu  własnemu,  życiu  lub 

zdrowiu  innej  osoby,  bezpieczeństwu  publicznemu 

zdrowiu  innej  osoby,  bezpieczeństwu  publicznemu 

bądź  w  sposób  gwałtowny  niszczą  lub  uszkadzają 

bądź  w  sposób  gwałtowny  niszczą  lub  uszkadzają 

przedmioty  znajdujące  się  w  ich  otoczeniu.  O 

przedmioty  znajdujące  się  w  ich  otoczeniu.  O 

zastosowaniu  przymusu  bezpośredniego  decyduje 

zastosowaniu  przymusu  bezpośredniego  decyduje 

lekarz  i odnotowuje to w historii choroby.

lekarz  i odnotowuje to w historii choroby.

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

lekarza

lekarza

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

zaburzeniami psychicznymi

zaburzeniami psychicznymi

Na  przyjęcie  do  szpitala  psychiatrycznego  osoby  z 

Na  przyjęcie  do  szpitala  psychiatrycznego  osoby  z 

zaburzeniami  psychicznymi  wymagana  jest  jej 

zaburzeniami  psychicznymi  wymagana  jest  jej 

pisemna  zgoda  lub  zgoda  jej  przedstawiciela 

pisemna  zgoda  lub  zgoda  jej  przedstawiciela 

ustawowego.

ustawowego.

Do  szpitala  psychiatrycznego  może  być  przyjęta  bez 

Do  szpitala  psychiatrycznego  może  być  przyjęta  bez 

zgody osoba chora psychicznie:

zgody osoba chora psychicznie:

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

Poszczególne  przypadki  odpowiedzialności       

lekarza

lekarza

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

Postępowanie 

lecznicze 

wobec 

osób 

z 

zaburzeniami psychicznymi

zaburzeniami psychicznymi

•

 

 

której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to że 

której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to że 

nieprzyjęcie 

do 

szpitala 

spowoduje 

znaczne 

nieprzyjęcie 

do 

szpitala 

spowoduje 

znaczne 

pogorszenie stanu jej zdrowia  psychicznego

pogorszenie stanu jej zdrowia  psychicznego

•

 

 

która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania 

która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania 

potrzeb życiowych a uzasadnione jest przewidywanie, 

potrzeb życiowych a uzasadnione jest przewidywanie, 

że  leczenie  w  szpitalu  psychiatrycznym  przyniesie 

że  leczenie  w  szpitalu  psychiatrycznym  przyniesie 

poprawę stanu jej zdrowia

poprawę stanu jej zdrowia

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Odmowa udzielenia pomocy

Odmowa udzielenia pomocy

L

L

Art. 30 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 30 Ustawy o zawodzie lekarza

Lekarz  ma  obowiązek  udzielać  pomocy  lekarskiej  w 

Lekarz  ma  obowiązek  udzielać  pomocy  lekarskiej  w 

każdym  przypadku  gdy  zwłoka  w  jej  udzielaniu 

każdym  przypadku  gdy  zwłoka  w  jej  udzielaniu 

mogłaby  spowodować  niebezpieczeństwo  utraty 

mogłaby  spowodować  niebezpieczeństwo  utraty 

życia,  ciężkiego  uszkodzenia  ciała  lub  ciężkiego 

życia,  ciężkiego  uszkodzenia  ciała  lub  ciężkiego 

rozstroju  zdrowia  oraz  w  innych  przypadkach  nie 

rozstroju  zdrowia  oraz  w  innych  przypadkach  nie 

cierpiących zwłoki.

cierpiących zwłoki.

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

    

    

Odmowa udzielenia pomocy

Odmowa udzielenia pomocy

Art. 68 Kodeksu Etyki Lekarskiej

Art. 68 Kodeksu Etyki Lekarskiej

Lekarz  nie  może  odmówić  pomocy  lekarskiej  w 

Lekarz  nie  może  odmówić  pomocy  lekarskiej  w 

przypadkach  nie  cierpiących  zwłoki  jeśli  pacjent  nie 

przypadkach  nie  cierpiących  zwłoki  jeśli  pacjent  nie 

ma  możliwości  uzyskania  jej  ze  strony  instytucji 

ma  możliwości  uzyskania  jej  ze  strony  instytucji 

powołanych do udzielania pomocy.

powołanych do udzielania pomocy.

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Odmowa udzielenia pomocy

Odmowa udzielenia pomocy

Art. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej

Art. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej

Powołaniem  lekarza  jest  ochrona  życia  i  zdrowia 

Powołaniem  lekarza  jest  ochrona  życia  i  zdrowia 

ludzkiego,  zapobieganie  chorobom,  leczenie  chorych 

ludzkiego,  zapobieganie  chorobom,  leczenie  chorych 

oraz niesienie ulgi w cierpieniu

oraz niesienie ulgi w cierpieniu

Art. 7 Kodeksu Etyki Lekarskiej

Art. 7 Kodeksu Etyki Lekarskiej

 

 

daje  lekarzowi  prawo  niepodjęcia  leczenia  tylko  w 

daje  lekarzowi  prawo  niepodjęcia  leczenia  tylko  w 

szczególnie  uzasadnionych  wypadkach  –  np.  choroba 

szczególnie  uzasadnionych  wypadkach  –  np.  choroba 

lekarza, brak odpowiedniej specjalizacji

lekarza, brak odpowiedniej specjalizacji

Art. 38 Ustawy o zawodzie lekarza

Art. 38 Ustawy o zawodzie lekarza

  

  

pozwala  lekarzowi  odstąpić  leczenia  wg  własnego 

pozwala  lekarzowi  odstąpić  leczenia  wg  własnego 

uznania  z  wyjątkiem  wypadków  grożących  utratą 

uznania  z  wyjątkiem  wypadków  grożących  utratą 

życia  lub  ciężkim  kalectwem  np.  w  sytuacjach  gdy 

życia  lub  ciężkim  kalectwem  np.  w  sytuacjach  gdy 

pacjent  obraża  godność  lekarza,  gdy  nie  wykonuje 

pacjent  obraża  godność  lekarza,  gdy  nie  wykonuje 

jego  poleceń,  gdy  prośba  pacjenta  jest  niezgodna  z 

jego  poleceń,  gdy  prośba  pacjenta  jest  niezgodna  z 

zasadami 

deontologii 

lekarskiej 

lub 

wiedzy 

zasadami 

deontologii 

lekarskiej 

lub 

wiedzy 

medycznej;

medycznej;

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

   

   

Odmowa udzielenia pomocy

Odmowa udzielenia pomocy

Art. 162 KK

Art. 162 KK

 

 

§1  Kto  człowiekowi  znajdującemu  się  w  położeniu 

§1  Kto  człowiekowi  znajdującemu  się  w  położeniu 

grożącym  bezpośrednim  niebezpieczeństwem  utraty 

grożącym  bezpośrednim  niebezpieczeństwem  utraty 

życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela 

życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela 

pomocy,  mogąc  jej  udzielić  bez  narażenia  siebie  lub 

pomocy,  mogąc  jej  udzielić  bez  narażenia  siebie  lub 

innej  osoby  na  niebezpieczeństwo  utraty  życia  albo 

innej  osoby  na  niebezpieczeństwo  utraty  życia  albo 

ciężkiego  uszczerbku  na  zdrowiu  polega  karze 

ciężkiego  uszczerbku  na  zdrowiu  polega  karze 

pozbawienia wolności do lat 3.

pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy 

§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy 

do  której  jest  konieczne  poddanie  się  zabiegowi 

do  której  jest  konieczne  poddanie  się  zabiegowi 

lekarskiemu albo w warunkach w których możliwa jest 

lekarskiemu albo w warunkach w których możliwa jest 

niezwłoczna  pomoc  ze  strony  instytucji  lub  osoby  do 

niezwłoczna  pomoc  ze  strony  instytucji  lub  osoby  do 

tego powołanej.

tego powołanej.

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

    

    

Odmowa udzielenia pomocy

Odmowa udzielenia pomocy

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

         

         

Błąd sztuki lekarskiej

Błąd sztuki lekarskiej

Błędem lekarskim nazywamy 

Błędem lekarskim nazywamy 

postę- powanie sprzeczne z 

postę- powanie sprzeczne z 

powszechnie uznanymi zasadami 

powszechnie uznanymi zasadami 

wiedzy medycznej

wiedzy medycznej

Kategorie błędów:

Kategorie błędów:

błąd  diagnostyczny  –  wywiera  zwykle  największe 

błąd  diagnostyczny  –  wywiera  zwykle  największe 

konsekwencje  wpływa  ujemnie  na  cały  proces 

konsekwencje  wpływa  ujemnie  na  cały  proces 

leczenia,  skutki  są  często  nieodwracalne;  np. 

leczenia,  skutki  są  często  nieodwracalne;  np. 

stwierdzenie  mylne  nieistniejącej  choroby,  częściej 

stwierdzenie  mylne  nieistniejącej  choroby,  częściej 

nierozpoznanie  istniejącej  choroby  co  prowadzi  do 

nierozpoznanie  istniejącej  choroby  co  prowadzi  do 

pogorszenia  jego  stanu  zdrowia  lub  nawet  śmierci; 

pogorszenia  jego  stanu  zdrowia  lub  nawet  śmierci; 

błąd  ten  wynika  z  wadliwych  przesłanek  na  których 

błąd  ten  wynika  z  wadliwych  przesłanek  na  których 

oparł się lekarz, rzeczą sądu będzie jednak ustalenie 

oparł się lekarz, rzeczą sądu będzie jednak ustalenie 

czy  błędne  rozpoznanie  było  usprawiedliwione 

czy  błędne  rozpoznanie  było  usprawiedliwione 

występującymi  objawami,  czy  wynikało  z  przyczyn 

występującymi  objawami,  czy  wynikało  z  przyczyn 

zawinionych 

przez 

lekarza 

np. 

niewykonanie 

zawinionych 

przez 

lekarza 

np. 

niewykonanie 

koniecznych badań pomocniczych

koniecznych badań pomocniczych

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

         

         

Błąd sztuki lekarskiej

Błąd sztuki lekarskiej

Kategorie 

błędów 

Kategorie 

błędów 

cd.:

cd.:

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

         

         

Błąd sztuki lekarskiej

Błąd sztuki lekarskiej

błąd  terapeutyczny

błąd  terapeutyczny

  –  wybór  niewłaściwej  metody 

  –  wybór  niewłaściwej  metody 

lub  wadliwego  sposobu  leczenia  (  np.  zapisanie 

lub  wadliwego  sposobu  leczenia  (  np.  zapisanie 

nieodpowiedniego  leku  lub  brak  pouczenia  o  jego 

nieodpowiedniego  leku  lub  brak  pouczenia  o  jego 

stosowaniu 

) 

nienależycie 

dokonanej 

operacji, 

stosowaniu 

) 

nienależycie 

dokonanej 

operacji, 

poszerzenia  pola  operacyjnego  bez  konieczności; 

poszerzenia  pola  operacyjnego  bez  konieczności; 

najczęściej  i  wywołuje  najgorsze  skutki  błąd 

najczęściej  i  wywołuje  najgorsze  skutki  błąd 

operacyjny  np.  kontynuacja  porodu  naturalnego  w 

operacyjny  np.  kontynuacja  porodu  naturalnego  w 

sytuacji  niedotlenienia  płodu,  gdzie  konieczne  było 

sytuacji  niedotlenienia  płodu,  gdzie  konieczne  było 

zastosowanie  cięcia  cesarskiego,  podjęcie  zabiegu 

zastosowanie  cięcia  cesarskiego,  podjęcie  zabiegu 

mimo przeciwwskazań;

mimo przeciwwskazań;

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

         

         

Błąd sztuki lekarskiej

Błąd sztuki lekarskiej

Kategorie 

błędów 

Kategorie 

błędów 

cd.:

cd.:

•

 

 

błąd  prognozy

błąd  prognozy

  –  błąd  rokowania  co  do  stanu 

  –  błąd  rokowania  co  do  stanu 

zdrowia  chorego  bez  podjęcia  leczenia  lub  w  razie 

zdrowia  chorego  bez  podjęcia  leczenia  lub  w  razie 

leczenia może nie wpływać ujemnie na proces leczenia 

leczenia może nie wpływać ujemnie na proces leczenia 

jako  całości;  gdy  łączy  się  z  błędem  diagnostycznym 

jako  całości;  gdy  łączy  się  z  błędem  diagnostycznym 

może powodować poważne skutki;

może powodować poważne skutki;

•

  

  

błąd organizacyjny

błąd organizacyjny

•

  

  

błąd

błąd

 

 

techniczny

techniczny

Poszczególne przypadki odpowiedzialności    lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności    lekarza

Eksperyment medyczny

Eksperyment medyczny

Eksperymenty  medyczne  mogą  być  prowadzone  z 

Eksperymenty  medyczne  mogą  być  prowadzone  z 

poszanowaniem  osobowości  i  autonomii  woli  osób  im 

poszanowaniem  osobowości  i  autonomii  woli  osób  im 

poddanych  i  z  międzynarodowymi  Zasadami  Dobrej 

poddanych  i  z  międzynarodowymi  Zasadami  Dobrej 

Praktyki Badań Klinicznych powinny wyważać korzyści 

Praktyki Badań Klinicznych powinny wyważać korzyści 

i straty dla pacjentów zgodnie z obowiązującą lekarza 

i straty dla pacjentów zgodnie z obowiązującą lekarza 

zasada  etyczną  primum  non  nocere  nie  powinny 

zasada  etyczną  primum  non  nocere  nie  powinny 

zastępować  należytego  leczenia,  muszą  mieć  na  celu 

zastępować  należytego  leczenia,  muszą  mieć  na  celu 

dobro  pacjenta  lub  w  eksperymentach  badawczych  – 

dobro  pacjenta  lub  w  eksperymentach  badawczych  – 

pogłębienie  wiedzy  medycznej,  co  ma  dać  w 

pogłębienie  wiedzy  medycznej,  co  ma  dać  w 

konsekwencji 

korzyści 

społeczne. 

Eksperyment 

konsekwencji 

korzyści 

społeczne. 

Eksperyment 

medyczny  jest  regulowany  w  art.  21-29  ustawy  o 

medyczny  jest  regulowany  w  art.  21-29  ustawy  o 

zawodzie  lekarza  oraz  w  art.  41-49  Kodeksu  Etyki 

zawodzie  lekarza  oraz  w  art.  41-49  Kodeksu  Etyki 

Lekarskiej. 

Lekarskiej. 

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

       

       

Eksperyment medyczny

Eksperyment medyczny

Art. 27 KK

Art. 27 KK

§  1.  Nie  popełnia  przestępstwa  kto  działa  w  celu 

§  1.  Nie  popełnia  przestępstwa  kto  działa  w  celu 

przeprowadzenia 

eksperymentu 

poznawczego, 

przeprowadzenia 

eksperymentu 

poznawczego, 

medycznego, technicznego lub ekonomicznego, jeżeli 

medycznego, technicznego lub ekonomicznego, jeżeli 

spodziewana 

korzyść 

ma 

istotne 

znaczenie 

spodziewana 

korzyść 

ma 

istotne 

znaczenie 

poznawcze, medyczne lub gospodarcze a oczekiwanie 

poznawcze, medyczne lub gospodarcze a oczekiwanie 

jej 

osiągnięcia, 

celowość 

oraz 

sposób 

jej 

osiągnięcia, 

celowość 

oraz 

sposób 

przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle 

przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle 

aktualnego stanu wiedzy. 

aktualnego stanu wiedzy. 

§  2  Eksperyment  jest  niedopuszczalny  bez  zgody 

§  2  Eksperyment  jest  niedopuszczalny  bez  zgody 

uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie 

uczestnika, na którym jest przeprowadzany, należycie 

poinformowanego  o  spodziewanych  korzyściach  i 

poinformowanego  o  spodziewanych  korzyściach  i 

grożących 

mu 

ujemnych 

skutkach 

oraz 

grożących 

mu 

ujemnych 

skutkach 

oraz 

prawdopodobieństwie  ich  powstania,  jak  również  o 

prawdopodobieństwie  ich  powstania,  jak  również  o 

możliwości  odstąpienia  od  udziału  w  eksperymencie 

możliwości  odstąpienia  od  udziału  w  eksperymencie 

na każdym jego etapie.

na każdym jego etapie.

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

      

      

Eksperyment medyczny

Eksperyment medyczny

Eksperyment  badawczy

Eksperyment  badawczy

  –  ma  wyłącznie  doświadczalny 

  –  ma  wyłącznie  doświadczalny 

charakter,  zmierzający  do  pogłębienia  wiedzy  naukowej; 

charakter,  zmierzający  do  pogłębienia  wiedzy  naukowej; 

warunki  dopuszczalności  są  tu  bardzo  zaostrzone;  jest  on 

warunki  dopuszczalności  są  tu  bardzo  zaostrzone;  jest  on 

dopuszczalny  wówczas,  gdy  uczestnictwo  w  nim  nie  jest 

dopuszczalny  wówczas,  gdy  uczestnictwo  w  nim  nie  jest 

związane z ryzykiem lub ryzyko jest niewielkie i nie pozostaje w 

związane z ryzykiem lub ryzyko jest niewielkie i nie pozostaje w 

dysproporcji  do  możliwych  pozytywnych  rezultatów  takiego 

dysproporcji  do  możliwych  pozytywnych  rezultatów  takiego 

eksperymentu;  jest  to  tzw.  ryzyko  nowatorstwa,  gdzie 

eksperymentu;  jest  to  tzw.  ryzyko  nowatorstwa,  gdzie 

prawdopodobieństwo  powstawania  szkody  jest  małe,  ale  nigdy 

prawdopodobieństwo  powstawania  szkody  jest  małe,  ale  nigdy 

nie  można  go  wykluczyć,  dlatego  eksperyment  ten  powinien 

nie  można  go  wykluczyć,  dlatego  eksperyment  ten  powinien 

być  poprzedzony  próbami  laboratoryjnymi  lub  badaniami  na 

być  poprzedzony  próbami  laboratoryjnymi  lub  badaniami  na 

zwierzętach;  jest  niedopuszczalny  na  dziecku  poczętym, 

zwierzętach;  jest  niedopuszczalny  na  dziecku  poczętym, 

osobach  ubezwłasnowolnionych,  pozbawionych  wolności  oraz 

osobach  ubezwłasnowolnionych,  pozbawionych  wolności  oraz 

żołnierzach  służby  zasadniczej  oraz  osobach  podległych  np. 

żołnierzach  służby  zasadniczej  oraz  osobach  podległych  np. 

studenci;  kobieta  ciężarna  może  uczestniczyć  tylko  w 

studenci;  kobieta  ciężarna  może  uczestniczyć  tylko  w 

eksperymencie który nie dotyka dziecka poczętego

eksperymencie który nie dotyka dziecka poczętego

Rodzaje eksperymentów medycznych

Rodzaje eksperymentów medycznych

Poszczególne przypadki odpowiedzialności    lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności    lekarza

Eksperyment medyczny

Eksperyment medyczny

Rodzaje  eksperymentów  medycznych 

Rodzaje  eksperymentów  medycznych 

cd.:

cd.:

Eksperyment  leczniczy

Eksperyment  leczniczy

  –  ma  na  celu  polepszenie 

  –  ma  na  celu  polepszenie 

zdrowia  pacjenta  i  stanowi  niekiedy  jedyną  szansę 

zdrowia  pacjenta  i  stanowi  niekiedy  jedyną  szansę 

wyleczenia;  polega  na  wprowadzeniu  przez  lekarza   

wyleczenia;  polega  na  wprowadzeniu  przez  lekarza   

nowych  lub  tylko  częściowo  wypróbowanych  metod 

nowych  lub  tylko  częściowo  wypróbowanych  metod 

leczenia; może być przeprowadzony jeżeli dotychczas 

leczenia; może być przeprowadzony jeżeli dotychczas 

stosowane  metody  medyczne  nie  są  skuteczne; 

stosowane  metody  medyczne  nie  są  skuteczne; 

można uznać za dopuszczalny eksperyment kliniczny 

można uznać za dopuszczalny eksperyment kliniczny 

nawet  wtedy  gdy  ryzyko  niebezpieczeństwa  jego 

nawet  wtedy  gdy  ryzyko  niebezpieczeństwa  jego 

zastosowania 

dla 

pacjenta 

jest 

wysokie, 

a 

zastosowania 

dla 

pacjenta 

jest 

wysokie, 

a 

prawdopodobieństwo  korzyści  niewielkie,  jeśli  inne 

prawdopodobieństwo  korzyści  niewielkie,  jeśli  inne 

metody  i  środki  są  nieskuteczne,  a  pacjentowi  w 

metody  i  środki  są  nieskuteczne,  a  pacjentowi  w 

niedługim czasie grozi śmierć;

niedługim czasie grozi śmierć;

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

       

       

Eksperyment medyczny

Eksperyment medyczny

Każdy  eksperyment  medyczny  może  być 

Każdy  eksperyment  medyczny  może  być 

przeprowadzony  po  uzyskaniu  świadomej 

przeprowadzony  po  uzyskaniu  świadomej 

zgody  pacjenta,  która  może  być  cofnięta  na 

zgody  pacjenta,  która  może  być  cofnięta  na 

każdym etapie trwania eksperymentu.

każdym etapie trwania eksperymentu.

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

           

           

Tajemnica lekarska

Tajemnica lekarska

Art.  40  Ustawy  o  zawodzie  lekarza

Art.  40  Ustawy  o  zawodzie  lekarza

  nakłada  na 

  nakłada  na 

lekarza 

obowiązek 

zachowania 

w 

tajemnicy 

lekarza 

obowiązek 

zachowania 

w 

tajemnicy 

informacji  związanych  z  pacjentem  a  uzyskanych  w 

informacji  związanych  z  pacjentem  a  uzyskanych  w 

związku  z  wykonywaniem  zawodu.  Obowiązek 

związku  z  wykonywaniem  zawodu.  Obowiązek 

zachowania  tajemnicy  nie  wygasa  nawet  po  śmierci 

zachowania  tajemnicy  nie  wygasa  nawet  po  śmierci 

pacjenta.

pacjenta.

Tajemnica    obejmuje  nie  tylko  wypowiedzi  ustne 

Tajemnica    obejmuje  nie  tylko  wypowiedzi  ustne 

lekarza,  ale  także  dokumenty  i  materiały  pisemne 

lekarza,  ale  także  dokumenty  i  materiały  pisemne 

(historia  choroby,  karty  informacyjne  leczenia 

(historia  choroby,  karty  informacyjne  leczenia 

szpitalnego,  kartoteki  lekarskie,  notatki,  dane 

szpitalnego,  kartoteki  lekarskie,  notatki,  dane 

wprowadzane  do  komputera)  które  powinny  by 

wprowadzane  do  komputera)  które  powinny  by 

odpowiednio  chronione  oraz  niedostępne  dla  osób 

odpowiednio  chronione  oraz  niedostępne  dla  osób 

trzecich;

trzecich;

Art.  40  Ustawy  o  zawodzie  lekarza  zwalnia  od  obowiązku  zachowania 

Art.  40  Ustawy  o  zawodzie  lekarza  zwalnia  od  obowiązku  zachowania 

tajemnicy lekarskiej gdy:

tajemnicy lekarskiej gdy:

•

 

 

jest to niezbędne dla celów naukowych

jest to niezbędne dla celów naukowych

•

 

 

tak  stanowią  ustawy  –  obowiązek  powiadomienia  przez  lekarza  o 

tak  stanowią  ustawy  –  obowiązek  powiadomienia  przez  lekarza  o 

niektórych chorobach zakaźnych lub wenerycznych

niektórych chorobach zakaźnych lub wenerycznych

•

 

 

pacjent  lub  jego  przedstawiciel  ustawowy  wyraża  na  to  zgodę  po 

pacjent  lub  jego  przedstawiciel  ustawowy  wyraża  na  to  zgodę  po 

uprzednim  poinformowaniu  o  niekorzystnych  dla  pacjenta  skutkach  ich 

uprzednim  poinformowaniu  o  niekorzystnych  dla  pacjenta  skutkach  ich 

ujawnienia

ujawnienia

•

 

 

zachowanie  tajemnicy  może  stanowić  niebezpieczeństwo  dla  życia  lub 

zachowanie  tajemnicy  może  stanowić  niebezpieczeństwo  dla  życia  lub 

zdrowia  pacjenta  lub  innych  osób    (np.  powiadomienie  współmałżonka 

zdrowia  pacjenta  lub  innych  osób    (np.  powiadomienie  współmałżonka 

chorego  na  AIDS  lub  nosiciela  HIV  jeżeli  istnieją  przesłanki  że  nie 

chorego  na  AIDS  lub  nosiciela  HIV  jeżeli  istnieją  przesłanki  że  nie 

powstrzyma  się  on  od  stosunków  seksualnych  ze  współmałżonkiem  lub 

powstrzyma  się  on  od  stosunków  seksualnych  ze  współmałżonkiem  lub 

partnerem)

partnerem)

•

 

 

badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych na 

badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych na 

podstawie odrębnych ustaw organów i instytucji ( np. sądu, prokuratury, 

podstawie odrębnych ustaw organów i instytucji ( np. sądu, prokuratury, 

ZUS  )  wówczas  lekarz  jest  zobowiązany  poinformować  o  stanie  zdrowia 

ZUS  )  wówczas  lekarz  jest  zobowiązany  poinformować  o  stanie  zdrowia 

pacjenta wyłącznie te organy i instytucje

pacjenta wyłącznie te organy i instytucje

•

 

 

badanie  lekarskie  zostało  przeprowadzone  na  żądanie  uprawnionych 

badanie  lekarskie  zostało  przeprowadzone  na  żądanie  uprawnionych 

na  podstawie  odrębnych  ustaw  organów  i  instytucji  (np.  sądu, 

na  podstawie  odrębnych  ustaw  organów  i  instytucji  (np.  sądu, 

prokuratury,  ZUS)  wówczas  lekarz  jest  zobowiązany  poinformować  o 

prokuratury,  ZUS)  wówczas  lekarz  jest  zobowiązany  poinformować  o 

stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy i instytucje

stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy i instytucje
•

 

 

zachodzi  potrzeba  przekazania  niezbędnych  informacji  o  pacjencie 

zachodzi  potrzeba  przekazania  niezbędnych  informacji  o  pacjencie 

związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub 

związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub 

osobom uprawnionym uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń

osobom uprawnionym uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń

•

 

 

jest to niezbędne dla praktycznej nauki zawodów medycznych

jest to niezbędne dla praktycznej nauki zawodów medycznych

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

             

             

Tajemnica lekarska

Tajemnica lekarska

Art. 266 KK

Art. 266 KK

§  1.  Kto  wbrew  przepisom  ustawy  lub  przyjętemu  na 

§  1.  Kto  wbrew  przepisom  ustawy  lub  przyjętemu  na 

siebie  zobowiązaniu  ujawnia  lub  wykorzystuje 

siebie  zobowiązaniu  ujawnia  lub  wykorzystuje 

informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną 

informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną 

pracą, działalnością publiczną społeczną, gospodarczą 

pracą, działalnością publiczną społeczną, gospodarczą 

lub  naukową  podlega  grzywnie,  karze  ograniczenia 

lub  naukową  podlega  grzywnie,  karze  ograniczenia 

wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

§  2.  Funkcjonariusz  publiczny,  który  ujawnia  osobie 

§  2.  Funkcjonariusz  publiczny,  który  ujawnia  osobie 

nieuprawnionej informację stanowiącą 

nieuprawnionej informację stanowiącą 

tajemnicę  służbową  lub  informację,  którą  uzyskał  w 

tajemnicę  służbową  lub  informację,  którą  uzyskał  w 

czasie  wykonywania  czynności  służbowych,  a  której 

czasie  wykonywania  czynności  służbowych,  a  której 

ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony 

ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony 

interes podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 

interes podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

Poszczególne przypadki odpowiedzialności lekarza

            

            

Tajemnica lekarska

Tajemnica lekarska

Lekarz  ma  obowiązek  powiadomić  władze  powołane 

Lekarz  ma  obowiązek  powiadomić  władze  powołane 

do 

ścigania 

przestępstw, 

gdy 

przy 

leczeniu 

do 

ścigania 

przestępstw, 

gdy 

przy 

leczeniu 

uszkodzenia  ciała,  rozstroju  zdrowia  lub  stwierdzeniu 

uszkodzenia  ciała,  rozstroju  zdrowia  lub  stwierdzeniu 

śmierci  uzyskał  pewność  lub  powziął  uzasadnione 

śmierci  uzyskał  pewność  lub  powziął  uzasadnione 

podejrzenie  że  powstały  one  w  związku  z 

podejrzenie  że  powstały  one  w  związku  z 

przestępstwem.

przestępstwem.

Od  obowiązku  zachowania  tajemnicy  może  zwolnić 

Od  obowiązku  zachowania  tajemnicy  może  zwolnić 

lekarza  prokurator  lub  sąd,  gdy  składa  zeznania  jako 

lekarza  prokurator  lub  sąd,  gdy  składa  zeznania  jako 

świadek ( art. 179 kpk, art. 180 kpk ) lecz powinno to 

świadek ( art. 179 kpk, art. 180 kpk ) lecz powinno to 

mieć  miejsce    tylko  wtedy  gdy  jest  to  konieczne  dla 

mieć  miejsce    tylko  wtedy  gdy  jest  to  konieczne  dla 

przeprowadzenia  postępowania  lub  rozstrzygnięcia 

przeprowadzenia  postępowania  lub  rozstrzygnięcia 

sprawy.

sprawy.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Lekarze  podlegają  odpowiedzialności  zawodowej 

Lekarze  podlegają  odpowiedzialności  zawodowej 

przed sądami lekarskimi.

przed sądami lekarskimi.

Sprawy  odpowiedzialności  zawodowej  rozpatrują 

Sprawy  odpowiedzialności  zawodowej  rozpatrują 

Okręgowe  Sądy  Lekarskie  i  Naczelny  sąd  Lekarski  – 

Okręgowe  Sądy  Lekarskie  i  Naczelny  sąd  Lekarski  – 

postępowanie  toczy  się  niezależnie  od  postępowania 

postępowanie  toczy  się  niezależnie  od  postępowania 

karnego  lub  dyscyplinarnego.  Nie  można  wszcząć 

karnego  lub  dyscyplinarnego.  Nie  można  wszcząć 

postępowania  jeżeli  od  czasu  zdarzenia  upłynęły  3 

postępowania  jeżeli  od  czasu  zdarzenia  upłynęły  3 

lata. 

Funkcję 

oskarżyciela 

pełni 

rzecznik 

lata. 

Funkcję 

oskarżyciela 

pełni 

rzecznik 

odpowiedzialności zawodowej.

odpowiedzialności zawodowej.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Lekarzowi ukaranemu przez Naczelny Sąd Lekarski (upomnienia, 

Lekarzowi ukaranemu przez Naczelny Sąd Lekarski (upomnienia, 

nagany, zawieszenie i pozbawienie prawa wykonywania zawodu) 

nagany, zawieszenie i pozbawienie prawa wykonywania zawodu) 

w  II  instancji  karą  zawieszenia  lub  pozbawienia  prawa 

w  II  instancji  karą  zawieszenia  lub  pozbawienia  prawa 

wykonywania  zawodu  przysługuje  prawo  wniesienia  apelacji  do 

wykonywania  zawodu  przysługuje  prawo  wniesienia  apelacji  do 

Sądu  Najwyższego  w  terminie  14  dni.  Jeżeli  zawieszenie  lub 

Sądu  Najwyższego  w  terminie  14  dni.  Jeżeli  zawieszenie  lub 

pozbawienie  prawa  wykonywania  zawodu  jest  orzekane  przez 

pozbawienie  prawa  wykonywania  zawodu  jest  orzekane  przez 

Sąd I instancji zostaje natychmiast wykonane.

Sąd I instancji zostaje natychmiast wykonane.

 

 

Ukaranie  naganą  lub  zawieszeniem  pociąga  za  sobą  utratę 

Ukaranie  naganą  lub  zawieszeniem  pociąga  za  sobą  utratę 

prawa  wybieralności  do  organów  izb  lekarskich  do  czasu 

prawa  wybieralności  do  organów  izb  lekarskich  do  czasu 

usunięcia  z  rejestru  wzmianki  o  ukaraniu.  Usunięcie  wzmianki  o 

usunięcia  z  rejestru  wzmianki  o  ukaraniu.  Usunięcie  wzmianki  o 

ukaraniu  następuje  z  urzędu  po  upływie    trzech  lat  od  daty 

ukaraniu  następuje  z  urzędu  po  upływie    trzech  lat  od  daty 

uprawomocnienia  się  orzeczenia  o  ukaraniu  upomnieniem  lub 

uprawomocnienia  się  orzeczenia  o  ukaraniu  upomnieniem  lub 

naganą  oraz  pięciu  lat  od  odbycia  kary  zawieszenia.  Nie  usuwa 

naganą  oraz  pięciu  lat  od  odbycia  kary  zawieszenia.  Nie  usuwa 

się wzmianki o karze pozbawienia praw wykonywania zawodu. 

się wzmianki o karze pozbawienia praw wykonywania zawodu. 

Lekarz  zawieszony  nie  może  wykonywać  praktyki  lekarskiej  w 

Lekarz  zawieszony  nie  może  wykonywać  praktyki  lekarskiej  w 

żadnej formie.

żadnej formie.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Jeżeli  okres  tymczasowego  zawieszenia  trwa 

Jeżeli  okres  tymczasowego  zawieszenia  trwa 

dłużej  niż  3  miesiące  Naczelny  sąd  Lekarski 

dłużej  niż  3  miesiące  Naczelny  sąd  Lekarski 

bada  z  urzędu  zasadność  zawieszenia  –  w 

bada  z  urzędu  zasadność  zawieszenia  –  w 

razie 

uniewinnienia 

lub 

umorzenia 

razie 

uniewinnienia 

lub 

umorzenia 

postępowania lekarzowi przysługuje prawo do 

postępowania lekarzowi przysługuje prawo do 

odszkodowania  do  roku  od  uprawo-mocnienia 

odszkodowania  do  roku  od  uprawo-mocnienia 

wyroku.

wyroku.