Nowe Wychowanie i współczesne alternatywy wychowawcze jako inspiracje dla praktyki edukacyjnej

WYCHOWANIE

Wychowanie

to jedna z form działalności

społecznej. Na działalność wychowawczą

składa się wiele zabiegów i procesów

,mających na celu wpływanie na

fizyczny,umysłowy i moralny rozwój młodych

pokoleń,przekazywanie im doświadczeń

społeczeństwa zarówno z zakresu wytwórczości

jak i dorobku kulturowego,przygotowanie do

twórczego rozwoju tego dorobku, a tym samym

zapewnienie ciągłości życia społecznego

między pokoleniami.

Wychowanie

to całość zamierzonych

oddziaływań środowiska społecznego,

przyrodniczego na jednostkę, trwające

całe życie. Istotą wychowania jest celowa

pomoc udzielana młodemu człowiekowi

w jego rozwoju .W rozwoju, który ma

doprowadzić nie tylko do tego aby żył,ale

żeby „był” w świecie w pełni swojego

osobowego człowieczeństwa.

PODSTAWOWE DEMOKRATYCZNE TENDENCJE

OŚWIATOWE XX WIEKU:

Jednolity ustrój szkolny:

Cechy:

►

sieć szkolna

►

bezpłatność

►

system stypendiów

►

późne odgałęzienia się szkół

►

drożność

►

szkoły i instytucje oświatowe dla dorosłych

pracujących

SCHEMAT STRUKTURY DWUDZIESTOWIECZNEGO

DEMOKRATYCZNEGO PUBLICZNEGO USTROJU SZKOLNEGO:

►

Wychowanie przedszkolne

►

Edukację wczesnoszkolną,czyli pierwszy szczebel szkolny-obowiązkowy

►

Orientację psychologiczną i zawodową,czyli pierwszy szczebel szkoły

średniej-obowiązkowy

►

Wykształcenie średnie,zróżnicowane na szkoły ogólnokształcące i szkoły

zawodowe o różny profilu,czyli drugi szczebel szkoły średniej

►

Studia wyższe,realizowane bądź w szkołach akademickich,bądź w

wyższych szkołach zawodowych-szczebel nieobowiązkowy.

Światowe problemy i

bolączki(„kryzysy edukacyjne”) na

poziomie każdego szczebla systemu

oświatowego

►

Przedszkola

►

Szkoły Podstawowe

►

Szkoły Średnie

►

Szkoły wyższe

ODRĘBNE DYSCYPLINY I KIERUNKI

BADAŃ PEDAGOGICZNYCH:

PEDAGOGIKA PORÓWNAWCZA

Pedagogika ta zmierza do porównywania organizacji i społecznego

funkcjonowania systemów oświatowo-wychowawczych w poszczególnych

krajach i regionach świata. Niektórzy uczeni nazywają ją również

„pedagogiką systemów powszechnego kształcenia” albo „polityką

oświatową.

EKONOMIKA OŚWIATY

Poziom oświaty jest w dużym stopniu uzależniony od od postępu

ekonomicznego i zamożności gospodarczej. W tym świetle tzw.

obowiązek szkolny i funkcje społeczne a także kulturalne, jakie powinna

realizować szkoła obowiązkowa, w regionach nędzy i zacofania stają się

fikcją.

SYSTEM SZKOLNY W POLSCE:

►

Po odzyskaniu niepodległości w 1918r

►

Po II wojnie światowej w okresie Polskiej

Rzeczpospolitej Ludowej

►

Po transformacji ustrojowej 1989r-w III

Rzeczpospolitej

System szkolny po odzyskaniu niepodległości w 1918

roku:

►

„

Dekret o obowiązku szkolnym „z 7 lutego 1919r

-7 lat w siedmioklasowej szkole powszechnej

►

„

Ustawa o zakładaniu i utrzymywaniu publicznych szkół

powszechnych” z 17 lutego 1922r

-Stopień organizacyjny szkoły uzależniony od liczby dzieci w

obwodzie szkolnym

►

„

Ustawa o ustroju szkolnictwa” z 11 marca 1932r

-Dokonała generalnej reformy strukturalnej i programowej szkoły

polskiej.

-Uzupełniona „Ustawą o prywatnych szkołach i zakładach

naukowych i wychowawczych” oraz „Ustawą o szkołach

akademickich” z 15 maja 1933 r.

„

Ustawa o ustroju szkolnictwa”

Wprowadzała jednolity system oświatowy według schematu:

►

Przedszkole (od 3 roku życia)

►

Siedmioletnia szkoła powszechna-obowiązkowa i dalsze

obowiązkowe dokształcanie się do 18 roku życia.

►

Czteroletnie gimnazjum,kończące się „małą

maturą”,ogólnokształcące lub zawodowe.

►

Dwuletnie liceum ogólnokształcące,bądź trzyletnie liceum

zawodowe,każde kończące się maturą uprawniającą do

studiów wyższych.

System Oświatowy po II wojnie światowej:

►

„

Manifest do narodu Polskiego” 22 lipca1944r.

-Odbudowa szkolnictwa

-Zapewnienie bezpłatnego nauczania na wszystkich szczeblach

►

„

Ustawa o rozwoju systemu oświaty i wychowania” 15 lipca

1961r.

-Oświata i wychowanie stanowią jedną z podstawowych dźwigni

socjalistycznego rozwoju PRL

-Przygotowanie wykwalifikowanych pracowników gospodarki i kultury

narodowej,świadomych budowniczych socjalizmu

-Dostępność wszystkich szczebli i kierunków kształcenia w zależności od

zainteresowań i uzdolnień

-Szkolnictwo jest państwowe i bezpłatne

-Jednolita 8 letnia szkoła podstawowa-obowiązkowa

-Rozbudowany system pomocy materialnej dla uczącej się młodzieży

System szkolny po transformacji ustrojowej

1989r.

►

wprowadzono do szkół nauczanie religii

►

umożliwiono szkołom i nauczycielom wdrażanie autorskich

programów nauczania

►

stworzono prawne możliwości zakładania wyznaniowych

,społecznych i prywatnych szkół wszystkich szczebli

Na podstawie znowelizowanej w 1999r „Ustawy o systemie

oświaty” z 7 września 1991r Ministerstwo Edukacji Narodowej

rozpoczęło od 1 września 1999r generalną reformę systemu

edukacji.

►

Egzaminy przejściowe w szkołach średnich i gimnazjach

►

Edukacja rozpoczyna się tzw. klasa zerową dla sześciolatków

►

Szkoła podstawowa jest sześcioklasowa

►

Po szkole podstawowej następuje trzyletnie gimnazjum ogólnokształcące

►

Szkoła średnia to trzyletnie liceum profilowane lub dwuletnia szkoła

zawodowa z możliwością kontynuowania nauki w dwuletnim liceum

uzupełniającym.

►

Wykształcenie średnie kończy się egzaminem dojrzałości uprawniającym

do podjęcia studiów w uczelniach wyższych

►

Obowiązek szkolny od 7 do 18 roku życia

►

W klasach I-III szkoły podstawowej obowiązuje ocena opisowa.

Główne cele generalnej reformy

systemu edukacji:

►

Wyrównanie szans edukacyjnych młodzieży(z

każdego terenu i z każdej warstwy społecznej)

►

Poprawienie jakości edukacji rozumianej jako

integralny proces wychowania i kształcenia

►

Podniesienie poziomu edukacji społeczeństwa przez

upowszechnianie wykształcenia średniego i wyższego

Systemy szkolne w krajach Unii Europejskiej:

W zjednoczonej Europie nie ma jednego modelu edukacji. Każde państwo

UE ma swój, rozwijany przez lata, system oświaty. Z własnymi

programami nauczania i podręcznikami.

BELGIA:

►

Obowiązkowe jest wychowanie przedszkolne,

►

Szkoła od 6-go roku życia.

►

Obowiązek szkolny 9-letni, do 15 lat.

►

Szkoła podstawowa i średnia są 6-letnie.Istnieją dwa typy szkoły

średniej:

1.Tradycyjna

- kształcenie klasyczne i humanistyczne realizowane w

dwóch 3-letnich cyklach. Przygotowuje do studiów.

2.Kształcenie Odnowione

- edukacja zawodowa realizowana w trzech 2-

letnich cyklach. Przygotowuje do zawodu, ale również na studia.

►

System jest drożny.

DANIA

►

Ponad 90% dzieci objęte jest wychowaniem przedszkolnym

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat i rozpoczyna się od 7-go roku

życia.

►

Szkoła podstawowa 9-letnia,do 16 lat.

►

Aby kontynuować naukę należy ukończyć 10-tą klasę,

która przygotowuje do szkoły średniej.

►

Szkoła średnia jest 3-letnia.Są dwa typy szkoły średniej:

1.Ogólnokształcąca

2.Zawodowo-techniczna

po obu typach można studiować.

►

System drożny.

FINLANDIA

►

Do przedszkola chodzą prawie wszystkie dzieci, a

obowiązkowo 6-latki.

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat i rozpoczyna się od 7-go roku

życia.

►

Szkoła podstawowa trwa 9 lat.

►

Są dwa typy 3-letniej szkoły średniej:

1.Ogólnokształcąca

2.Zawodowa

►

Po dwóch latach w szkole ogólnokształcącej można przejść

do 3-ej klasy szkoły zawodowej.

►

Oba typy przygotowują na studia, ale zawodowa również

do pracy.

►

System drożny.

FRANCJA

►

Obowiązek szkolny trwa 10 lat, od 6-go roku życia do ukończenia

pierwszej klasy liceum albo ostatniej klasy szkoły zawodowej.

►

Szkoła podstawowa jest 5-letnia.

►

Collage trwa 4 lata, ale po dwóch latach można przejść do szkoły

zawodowej.

►

Liceum jest 3-letnie.

►

Liceum typu technicznego przygotowuje do pracy zawodowej, a

inne typy kończą się maturą, która uprawnia do podjęcia studiów.

►

System częściowo drożny.

►

Lekcje trwają 55 minut.

LUKSEMBURG

►

Ma system edukacyjny analogiczny do systemu francuskiego,

ale obowiązek szkolny od 4-go roku życia.

GRECJA

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat, dzieci mające 5,5 lat mogą iść do

szkoły, a obowiązkowo 6-latki.

►

Szkoła podstawowa trwa 6 lat, potem następuje 3-letnie

gimnazjum.

►

Liceum również jest 3-letnie, a młodzież ma do wyboru aż 5

typów:

1.ogólnokształcące

2.klasyczne

3.techniczne

4.mieszane

5.duchowne

►

Po liceum , aby iść na studia trzeba ukończyć roczny kurs.

►

Po gimnazjum można wybrać 2-letnią szkołę zawodową, która

przygotowuje do zawodu.

►

System częściowo drożny.

►

Rok szkolny trwa od 1.09 do 31.05,

►

Lekcje: pierwsza: 90 minut, następne: 45 minut, ostatnia: 40

minut.

HISZPANIA

►

Obowiązek szkolny trwa 8 lat i rozpoczyna się od 6-go roku życia.

►

Szkoła podstawowa jest 8-letnia, ale podzielona na 3

etapy(2+3+3).

►

Szkoła średnia

1. Ogólnokształcąca

trwa 3 lata, a po jej ukończeniu można

kontynuować naukę na studiach po rocznym kursie orientacji

uniwersyteckiej.

2. Zawodowa jest 2-u stopniowa:

Ukończenie

1-go stopnia

daje kwalifikacje robotnika.

Naukę można kontynuować w szkole ogólnokształcącej lub iść do

szkoły zawodowej

2-go stopnia

, która jest 3-letnia i daje kwalifikacje zawodowe, ale

również przygotowuje do studiów.

►

System drożny.

►

Rok szkolny trwa od 15.09 do 15.06.

HOLANDIA

►

Obowiązek szkolny trwa 12 lat, od 4-go roku życia.

►

Szkoła podstawowa jest 8-letnia, a po niej następuje roczny

kurs ukierunkowujący do szkoły średniej.

►

Szkoła średnia trwa 5 lat i przygotowuje do studiów.

►

Są dwa typy szkoły średniej:

Ogólnokształcąca 4-letnia

kończąca się dyplomem lub 5-

letnia uprawniająca do pójścia na studia,

Zawodowa 3-letnia

przygotowująca do 4-letniego technikum.

►

System drożny.

IRLANDIA

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat, od 6-go roku życia.

►

Szkoła podstawowa od 4-go roku życia, ale są 6-latki uczące się

w domu, a 8-latki w przedszkolu.

►

Szkoła średnia jest dwustopniowa:

pierwszy stopień 3-letni – typy:

-klasyczna

-publiczna

-mieszana

-zawodowa

drugi stopień 3-letni – typy:

-ogólnokształcąca, przygotowująca na studia,

-zawodowa, przygotowująca do pracy.

►

Niepełna drożność systemu.

NIEMCY

►

Różnie w zależności od landów obowiązek szkolny od 6-go roku

życia trwa 9 – 12 lat.

►

Szkoła podstawowa jest 4-letnia,

►

Szkoła ponadpodstawowa ma różne typy:

-szkoła średnia rozszerzona przygotowuje na studia,

-gimnazjum trwa 9 lat i przygotowuje na studia,

-szkoła średnia realna trwa 6 lat i przygotowuje do 3-letniej szkoły

zawodowej, po której można iść na studia lub do pracy,

►

Szkoła główna jest 5-letnia i następuje po niej 4-letnia szkoła

zawodowa przygotowująca do pracy.

►

Niepełna drożność systemu.

►

Rok szkolny zaczyna się w sierpniu.

AUSTRIA

►

Ma system edukacyjny analogiczny do systemu niemieckiego.

PORTUGALIA

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat, od 6-go roku życia.

►

Nie ma obowiązku wychowania przedszkolnego, ale około 60%

dzieci chodzi do przedszkola.

►

Szkoła podstawowa jest 6-letnia,

►

Szkoła średnia 5-cio lub 6-cio letnia.

►

Szkoła średnia jest dwustopniowa:

-jednolita

– 3-letnia, obowiązkowa,

-pełna średnia 3-letnia:

*ogólnokształcąca, przygotowująca na studia,

techniczna, przygotowująca do pracy,

-zawodowa 2-letnia.

►

Niepełna drożność systemu.

SZWECJA

►

Szkoła podstawowa jest 9-cio letnia.

►

Są dwa typy szkoły średniej:

-gimnazjum 3-letnie

przygotowujące na studia,

-zawodowa 3-letnia

przygotowująca do pracy.

►

Niepełna drożność systemu.

►

Rok szkolny zaczyna się w sierpniu.

►

Obowiązek szkolny trwa 9 lat od 7-go roku życia, ale 6-latki

są objęte obowiązkowym wychowaniem przedszkolnym.

WIELKA BRYTANIA

►

Obowiązek szkolny trwa 11 lat od 5-go roku życia.

►

Szkoła podstawowa jest 6-letnia, podzielona na dwa, trzyletnie

cykle.

►

Są trzy typy szkoły średniej:

-gramatyczna,

7-letnia, przygotowuje na studia,

-rozszerzona,

7-letnia, organizuje naukę na bazie pierwszego cyklu

szkoły podstawowej,

-nowoczesna,

7-letnia, przygotowuje na studia;

►

System drożny.

►

Lekcje trwają od 45 do 60 minut w zależności od szkoły.

WŁOCHY

►

obowiązek szkolny trwa 8 lat od 6-go roku życia.

►

Szkoła podstawowa jest 5-letnia i następuje po niej szkoła

średnia:

*obligatoryjna 3-letnia,

-liceum 5-letnie

-ogólnokształcące,

-artystyczne,

-techniczne, dające wstęp na studia.

*zawodowa po obligatoryjnej szkole średniej,

-2-lenia, przygotowuje do zawodu,

-3-letnia, po której następuje roczny kurs przygotowujący do

studiów,

-4-letnia, przygotowująca na studia.

►

Niepełna drożność systemu.

RADYKALNA KRYTYKA EDUKACJII SZKOLNEJ I POSZUKIWANIE NOWYCH

STRATEGI OŚWIATOWYCH

►

Charles Wright Mills „Elita władzy”

Stwierdzał że w społeczeństwie kapitalistycznym szkolnictwo wycofało się ze swych

funkcji ogólnokulturowych, koncentrując się na podnoszeniu kwalifikacji.

►

Erich Fromm „Mieć czy być”

Snuł wizje społeczeństwa które potrafi przezwyciężyć „konsumeryzm i cywilizcję <mieć>

na rzecz godnej ludzkiej egzystencji-cywilizacji<być>

►

Herbert Marcus „Człowiek jednowymiarowy”

To człowiek ,który definiuje i ocenia samego siebie w kategoriach struktury sztucznych

mózgów.

►

Ivan Illich „Społeczeństwo bez szkoły”

Szkoła kształci „fałszywą świadomość”bo realizuje zasadę „przystosowania do

środowiska” zamiast uczyć „przekształcania go”.

Stawia szkole pięć głównych zarzutów:

-jest przymusowa

-uczy „ na świadectwa”

-realizuje narzucone jej programy nauczania

-dzieli i grupuje dzieci wg wieku

-jest strukturą zhierarchizowaną

Ponadto system oświaty krytykują także:

►

David Riesman „Samotny tłum”

►

Paul Goodman „Narzucona zła edukacja”

►

John Holt „Jak się dzieciom powodzi”

►

Evert Reirmer „Szkoła jest martwa:Alternatywy oświaty”

►

Paul Freireg „Pedagogika zniewolonych”

UNESCO

Z ang.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

;

Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i

Kultury

;

Organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest

wspieranie

współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także

wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry,

status społeczny i religię.

Siedziba UNESCO mieści się przy place de Fontenoy 7/9 w 7. dzielnicy

Paryża.

Program działalności UNESCO obejmuje dwa zasadnicze działy:

►

Działania na rzecz rozwoju nauki i kultury

►

Udzielanie pomocy materialnej, technicznej i kadrowej w

organizowaniu oświaty

Raport edukacyjny

„

Uczyć się – bez granic”

Autorzy tego raportu proponują

strategie uczenia się i nauczania

innowacyjnego jako alternatywę

antycypacyjną w stosunku do

tradycyjnego uczenia się

adaptacyjnego.

Raport Faure'a „Uczuć się,aby być”

Autorzy raportu stanęli na stanowisku niezależności i swobody

formułowania poglądów.

Cztery podstawowe założenia:

►

Przekonanie, iż istnieje „międzynarodowa wspólnota,która

pomimo różnorodności znajduje wyraz we wspólnocie

dążeń,problemów i tendencji

►

Wiara w demokrację pojmowaną jako prawo każdego cłowieka

do pełnej realizacji własnych możliwości i do udziału w tworzeniu

własnej przyszłości

►

Przekonanie,że rozwój ma na celu pełny rozkwit człowieka ,w

całkym bogactwie jego osobowości i w różnorodnych formach

ekspresji i zaangażowania

►

Przekonanie,że „jedynie wychowanie wszechstronne i zarazem

ustawiczne może kształtować takiego pełnego człowieka

Raport Jaques'a Delorsa „Edukacja. Jest w niej ukryty

skarb”

Jest to „przesłanie do narodów świata” w sprawie

konieczności doskonalenia edukacji i

wychowania,niezależnie od orientacji politycznych i

światopoglądów.

Raport akcentuje „cztery filary edukacji”:

►

Uczyć się, aby wiedzieć

►

Uczyć się, aby działać

►

Uczyć się, aby żyć wspólnie

►

Uczyć się, aby być

WALKA O PRAWA DZIECKA

►

Deklaracja Praw Dziecka 20

listopada 1959r.

►

Konwencja o Prawach Dziecka

►

Polska ratyfikowała konwencje w

1991r.

WIELKIE RUCHY KONTESTACYJNE I

HIPPISOWSKIE W LATACH SZEŚDZIESIĄTYCH

►

Ameryka

-SDS (Students for Democratic Society)-Studenci na rzecz

demokratycznego społeczeństwa

►

Niemcy

-Demonstracje akademickiej młodzieży w Niemieckiej Republice

Federalnej i w Berlinie Zachodnim

►

Francja

-Apogeum studenckiej rewolty 1968r.

-Ruch „wściekłych”

►

Polska

-„Wypadki marcowe studentów 1968r”

NEW AGE

Alternatywny ruch kulturowy ostatnich dziesięcioleci określany

także mianem Nowej Ery czy Ery Wodnika.

Są to:

►

Różnorodne fascynacje religijno-mistyczne i teozoficzne

zorientowane na religię i filozofię Wschodu lub do

średniowiecznych gnostyków

►

Fascynacje nowymi i nie konwencjalnymi technikami leczniczymi

►

Zainteresowanie samodoskonaleniem,poszerzaniem i

pogłębianiem swojej świadomości

►

Rozbudzenie świadomości ekologicznej

►

Zgłębianie „rzeczy tajemnych”

►

Dążenie do samorealizacji bez ograniczeń

►

Wszelkiego rodzaju „szamanizm” i „wróżbiarstwo”

Ruchy te znajdują swój wyraz m.in. w

różnego rodzaju festiwalach i

wędrownych obozach wyznawców i

entuzjastów „nowej muzyki”, nowego

często wędrownego sposobu życia,w tym

i współżycia,nowego „konsumeryzmu”.

Założenia kultury duchowej New Age

►

Wszystko we wszechświecie jest ze sobą powiązane, jest jednością

(jednią).

►

Wszystko jest emanacją kosmicznej energii, którą można nazwać na

przykład Bogiem albo Absolutem.

►

Wszystko co istnieje posiada moc (współ)tworzenia rzeczywistości.

►

Najwyższym dobrem i celem istnienia jest miłość, w najszerszym

rozumieniu.

►

Nauka nie jest w stanie wytłumaczyć wszystkiego, ponieważ jest tylko

niedoskonałym instrumentem naszego poznania. Alternatywne metody

mogą być niekiedy skuteczniejsze od naukowych.

►

Życie ziemskie jest tylko stanem przejściowym, jednym z etapów

rozwoju. Śmierć nie jest finalna, to tylko proces transformacji energii w

inną formę.

►

Człowiek, tak jak i wszystko inne, jest uduchowiony, posiada nadfizyczną

jakość.

►

Świat zmieni się, gdy ludzkość osiągnie odpowiedni poziom rozwoju

duchowego.

►

Najważniejszym narzędziem człowieka jest wolna wola. Może on

dokonywać w każdym momencie życia dowolnego wyboru, bez narażania

siebie na osąd, krytykę bądź aprobatę

Problemy Pedagogiczne Ery

Komputeryzacji i Elektroniki

Na każdym niemal polu działalności

współczesnego człowieka

obserwujemy technicyzacje,

cybernetyzacje i komputeryzacje

Nie jest wolna od tego także myśl i

praktyka edukacyjna.

Poglądy Herberta Marshalla

McLuhana

►

Koniec „ery Gutenberga”

►

Zdominowanie wszelkiej kultury, w tym

i edukacji,przez środki masowego

przekazu

►

Planeta staje się „globalną wioską”

Poglądy Umberto Eco

►

Docenia nowe techniki informacyjne, które niosą

nowy sposób myślenia,studiowania,gromadzenia i

przekazywania informacji i wiedzy

►

Nie sądzi iż „komputer pożre książkę”

►

Nowe techniki wyeliminują „książki do których się

zagląda” ale nie wyeliminują książek, które się czyta”

►

„

Dzisiaj od człowieka kultury wymaga się znajomości

zarówno książek,jak i nowych form pisania i

gromadzenia informacji”

„

W dzisiejszym świecie jedynie

Państwo-demokratyczne

obywatelskie państwo prawa – może

zapewnić trwałe doskonalenie

współżycia społecznego i edukacji

młodych pokoleń w duchu

prawdziwego humanizmu”

S. Wołoszyn.

Document Outline