Wolność zrzeszania
Wolność zrzeszania
Art. 58 Konstytucji w sposób ogólny wyraża wolność
Art. 58 Konstytucji w sposób ogólny wyraża wolność
zrzeszania się, nie konkretyzując w jakich formach
zrzeszania się, nie konkretyzując w jakich formach
organizacyjnych wolność ta może być realizowana.
organizacyjnych wolność ta może być realizowana.
możliwość zrzeszania się ma na celu wspólne
możliwość zrzeszania się ma na celu wspólne
rozwijanie obywatelskiej aktywności politycznej,
rozwijanie obywatelskiej aktywności politycznej,
społecznej, gospodarczej i kulturalnej. Wymienione
społecznej, gospodarczej i kulturalnej. Wymienione
rodzaje działalności są określone bardzo ogólnie, co
rodzaje działalności są określone bardzo ogólnie, co
oznacza, że wspólny czynny udział obywateli w życiu
oznacza, że wspólny czynny udział obywateli w życiu
społecznym może przybierać w konkretnych
społecznym może przybierać w konkretnych
sytuacjach bardzo rozmaitą postać i konkretne cele
sytuacjach bardzo rozmaitą postać i konkretne cele
wspólnej działalności obywateli są także bardzo
wspólnej działalności obywateli są także bardzo
różne. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny
różne. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny
stwierdził, że zasada wolności zrzeszania się
stwierdził, że zasada wolności zrzeszania się
obywateli nie ma charakteru absolutnego (
obywateli nie ma charakteru absolutnego (
sygn. K.
sygn. K.
6/90
6/90
, OTK w 1991 r., s. 20).
, OTK w 1991 r., s. 20).
Istota zrzeszania
Istota zrzeszania
Z treści art. 84 ust. 2 Konstytucji wynika, że nie o każdą
Z treści art. 84 ust. 2 Konstytucji wynika, że nie o każdą
grupową aktywność obywateli chodzi w tym przepisie, lecz
grupową aktywność obywateli chodzi w tym przepisie, lecz
o działalność zorganizowaną i mającą cechy pewnej
o działalność zorganizowaną i mającą cechy pewnej
trwałości. Do aktywności społecznej, jaką ma na względzie
trwałości. Do aktywności społecznej, jaką ma na względzie
art. 84 Konstytucji, nie należą więc spontaniczne działania
art. 84 Konstytucji, nie należą więc spontaniczne działania
nawet dużych grup obywateli (np. wspólne gaszenie pożaru
nawet dużych grup obywateli (np. wspólne gaszenie pożaru
albo wspólne działania nawet zorganizowane, ale nie
albo wspólne działania nawet zorganizowane, ale nie
mające cech trwałości, jak np. manifestacja, kwesta).
mające cech trwałości, jak np. manifestacja, kwesta).
Organizacyjne formy, w które może być przybrana wspólna
Organizacyjne formy, w które może być przybrana wspólna
działalność obywateli, określone są w przepisie ust. 2 art.
działalność obywateli, określone są w przepisie ust. 2 art.
84 Konstytucji. Ich wyliczenie ma jedynie charakter
84 Konstytucji. Ich wyliczenie ma jedynie charakter
przykładowy, o czym świadczą użyte słowa "jak również
przykładowy, o czym świadczą użyte słowa "jak również
inne organizacje społeczne". Dlatego też do użytych w
inne organizacje społeczne". Dlatego też do użytych w
przepisie nazw organizacji nie można przywiązywać
przepisie nazw organizacji nie można przywiązywać
decydującego znaczenia. K 6/90
decydującego znaczenia. K 6/90
Partie polityczne
Partie polityczne
partia polityczna jest z jednej strony formą
partia polityczna jest z jednej strony formą
urzeczywistniania wolności zrzeszania się, i
urzeczywistniania wolności zrzeszania się, i
w szczególności realizowania aspiracji do
w szczególności realizowania aspiracji do
zorganizowanego współdziałania w
zorganizowanego współdziałania w
sprawowaniu władzy, z drugiej strony
sprawowaniu władzy, z drugiej strony
natomiast przez jej zdolność oddziaływania
natomiast przez jej zdolność oddziaływania
na kształtowanie polityki państwa stanowi
na kształtowanie polityki państwa stanowi
element systemu politycznego. Prawo
element systemu politycznego. Prawo
konstytucyjne uznaje niejednokrotnie partie
konstytucyjne uznaje niejednokrotnie partie
polityczne nie tylko za ważny, ale także za
polityczne nie tylko za ważny, ale także za
konstytucyjnie niezbędny element
konstytucyjnie niezbędny element
liberalnego demokratycznego porządku
liberalnego demokratycznego porządku
prawnego (
prawnego (
sygn.
sygn.
Pp 1/99
Pp 1/99
Wewnętrzny demokratyzm
Wewnętrzny demokratyzm
Dla zwolenników poglądu, że demokratyzm metod wpływania na
Dla zwolenników poglądu, że demokratyzm metod wpływania na
kształtowanie polityki państwa powiązany jest w sposób konieczny z
kształtowanie polityki państwa powiązany jest w sposób konieczny z
demokracją wewnątrzorganizacyjną, dalsze obowiązywanie oraz
demokracją wewnątrzorganizacyjną, dalsze obowiązywanie oraz
interpretacja art. 8 ustawy o partiach politycznych nie budzą
interpretacja art. 8 ustawy o partiach politycznych nie budzą
najmniejszych wątpliwości. Taki sposób pojmowania wolności tworzenia i
najmniejszych wątpliwości. Taki sposób pojmowania wolności tworzenia i
działania partii politycznych przyjmują np. autorzy wydanego ostatnio
działania partii politycznych przyjmują np. autorzy wydanego ostatnio
komentarza do ustawy o partiach politycznych. (Por. A. Gorgol, M.
komentarza do ustawy o partiach politycznych. (Por. A. Gorgol, M.
Granat, J. Sobczak,
Granat, J. Sobczak,
Ustawa o partiach politycznych. Komentarz
Ustawa o partiach politycznych. Komentarz
,
,
Warszawa 2000, s. 34-37). Komentując postanowienia art. 8 autorzy ci
Warszawa 2000, s. 34-37). Komentując postanowienia art. 8 autorzy ci
traktują je jako samodzielną, w dużym stopniu niezależną od
traktują je jako samodzielną, w dużym stopniu niezależną od
postanowień konstytucji, przesłankę ingerencji w wewnętrzną
postanowień konstytucji, przesłankę ingerencji w wewnętrzną
organizację partii i za nietrafną uznają tezę, że “partie jako organizacje
organizację partii i za nietrafną uznają tezę, że “partie jako organizacje
dobrowolne powinny mieć prawo do takiej wewnętrznej organizacji, jaką
dobrowolne powinny mieć prawo do takiej wewnętrznej organizacji, jaką
sobie same wybiorą.” Ich zdaniem “partia, nawet jako organizacja
sobie same wybiorą.” Ich zdaniem “partia, nawet jako organizacja
dobrowolna, powinna zachowywać wewnętrzną demokrację” (s. 34). W
dobrowolna, powinna zachowywać wewnętrzną demokrację” (s. 34). W
konsekwencji prowadzi ich to do twierdzenia, że jeżeli partia wprowadzi
konsekwencji prowadzi ich to do twierdzenia, że jeżeli partia wprowadzi
do statutu zmiany niezgodne z postanowieniami art. 8 ustawy o partiach
do statutu zmiany niezgodne z postanowieniami art. 8 ustawy o partiach
politycznych, a Trybunał Konstytucyjny na wniosek Sądu Okręgowego w
politycznych, a Trybunał Konstytucyjny na wniosek Sądu Okręgowego w
Warszawie uzna ich niezgodność z konstytucją, to sąd powinien
Warszawie uzna ich niezgodność z konstytucją, to sąd powinien
wykreślić wpis partii z ewidencji, skutkiem czego partia zostaje
wykreślić wpis partii z ewidencji, skutkiem czego partia zostaje
postawiona w stan likwidacji (s. 64), co jest tezą dyskusyjną. Pp 1/99
postawiona w stan likwidacji (s. 64), co jest tezą dyskusyjną. Pp 1/99
Document Outline