Slajd 1

OŚ STRESU

ACTH

CRH
(AVP?)

Hypothalamus

Corticotrope

Brain



stress

serotonin

GABA

Cytokines



Corticosteroids







Adrenal

HIPPOCAMPUS

•

Activation of the

GABA

receptor

results in an

increase in Cl

ion

conductance via the

receptor-gated ion

channel and

requires the binding

and cooperative

interaction of

two

molecules

of GABA

•

5 subunits needed:











10 000







10 000

possible

combinations

due to splice

variants

RECEPTOR

GABA







RECEPTORY

Benzodiazepinowe (GABA

A1,2

)

•

Type 1:

–

Most common throughout CNS,

mediates SEDATION: Tolerance

•

Type 2:

–

hippocampus, amygdala, striatum, spinal

cord, mediates ANXIOLYSIS

•

Type 3: 18,000 protein

–

Cerebellar granule cells

–

Peripheral tissues– not related to Types 1 and

•

Mediates cholesterol transport into the

mitochondria

•

Plays role in biosynthesis of neuroactive steroids

NOWE / STARE LEKI

(Sedatywno/Nasenne)

Starsze vs. Nowe leki

Barbiturates

Benzodiazepines

Glutethimide

Zolpidem

Meprobamate

Zaleplon

BENZODIAZEPINY

•

SEDATIVE-ANXIOLYTIC

HYPNOTIC

–

alprazolam

- flurazepam

–

lorazepam

- zopiclone

–

chlordiazepoxide - triazolam

–

diazepam

- zolpidem

- zaleplon

•

PREOP. SEDATION

ANTICONVULSANT

–

midazolam

- clonazepam

•

ANTAGONIST

- flumazenil

PODSTAWOWE POJĘCIA

Wszystkie benzodiazepiny działają

tak samo

•

Przeciwlękowo (niskie dawki)

•

Sedatywnie (średnie dawki)

•

Myorelaksacyjnie (średnie dawki)

•

Przeciwdrgawkowo (średnie dawki)

•

Nasennie (wysokie dawki)

•

Niepamięć następcza (wysokie dawki)

CELE

•

Wpływ wieku na farmakokinetykę i

farmakodynamikę leków

•

Czynniki ryzyka wystąpienia efektów

niepożądanych przy farmakoterapii

osób w podeszłym wieku i sposoby

zapobiegania im

•

Zasady farmakoterapii osób w wieku

podeszłym

DLACZEGO

FARMAKOTERAPIA

GERIARTYCZNA JEST

WAŻNA?

•

Osoby powyżej 65 roku życia stanowią

grupę pacjentów najczęściej leczoną

lekami

•

Farmakoterapia jest najważniejszym

czynnikiem ryzyka spośród wszystkich

oddziaływań terapeutycznych, w tej

grupie wiekowej

DLACZEGO FARMAKOTERAPIA

GERIARTYCZNA JEST WAŻNA

•

Osoby w podeszłym wieku – przeciętnie 12

recept/rok, w porównaniu do 5 recept/rok w grupie

poniżej 45 lat (USA)

•

Ta grupa wiekowa stanowi około 13% populacji

ale wykupuje ponad 33% wszystkich leków na

receptę

•

Do 2040 roku osoby w podeszłym wieku będą

stanowiły 25% społeczeństwa i zużywały około

50% leków zapisywanych na receptę

•

Przeciętny pacjent podlegający opiece domowej

jest leczony  lekami jednocześnie

NAJWAŻNIEJSZE GRUPY LEKÓW

SSRI antidepressants

Atypical antidepressants

Tricyclic antidepressants

MAOI antidepressants

Older mood stabilizers

Newer mood stabilizers

Older antipsychotics

Newer antipsychotics

Anticholinergics

Benzodiazepines

Other anxiolytic/hypnotics

Stimulants

Meds for dementia

Meds for substance abuse

Psychiatric uses of

antihypertensives

Fizjologiczne zmiany

występujące podczas

starzenia się

•

Spadek filtracji kłębkowej w tempie około 8-

10ml/min na 1.73m2 na dekadę życia, po 30-

35 roku życia

(norma: >120 ml/min/ 1.73m2)

•

Stopniowy spadek zdolności do wydalania

zagęszczanego lub rozwodnionego moczu

•

Zwolniona reakcja na ubytek lub obciążenie

sodem

•

Zwolniona reakcja na zakwaszenie organizmu

Fizjologiczne zmiany

występujące w starzeniu

•

Wzrost obj. tkanki tłuszczowej

•

Zmniejszenie obj. tkanki kostnej

•

Zmniejszenie obj. tkanki mięśniowej

•

Zmniejszenie objętości wody w

organizmie

–

Ref: Cefalu CA. Clinical Pharamcology. In: Burke MM &

Laramie JA. Primary Care of the Older Adult. 2000, p. 90.

Fizjologiczne zmiany

występujące w starzeniu

•

Wątroba – spadek przepływu krwi, spadek

procesów metabolicznych I fazy

•

Nerki – spadek klirensu kreatyniny (GFR)

•

CNS - wzrost ryzyka stanów splątania,

związanych głównie z działaniem

cholinolitycznym leków (majaczenia)

•

Przewód pokarmowy – względnie

niewielkie zmiany w absorpcji leków, o

małym znaczeniu przy braku choroby

Fizjologiczne zmiany

występujące w starzeniu

•

Faza pierwsza metabolizmu - zwolnienie

(utlenianie, redukcja, hydroksylacja)

•

Faza druga metabolizmu – niewielkie

zmiany (sprzęganie lub deaktywacja –

metylacja, acetylacja)

–

Przykłady:

benzodiazepiny

•

Krótko działające – Faza II głównie - odpowiednie

•

Długo działające – Faza I i II – nie odpowiednie (długi

okres półtrwania)

Reference: Beers MH. Medication Use in the Elderly. In: Calkins,

Ford & Katz, 1992, p. 40.

ZMIANY WZORU SNU

ZWIĄZANE Z WIEKIEM

•

Wzrost liczby obudzeń

•

Zmniejszenie długości snu REM

•

Zmniejszenie długości

(prawdopodobnie) snu SWS

•

Zmniejszenie wydajności snu

•

Przesunięcie faz snu (do przodu,

phase advancement)

BEZSENNOŚĆ ZWIĄZANA Z

WIEKIEM

•

Około 1/2 osób w starszym wieku cierpi na

bezsenność

•

Kobiety są bardziej narażone na bezsenność

•

Roczne ryzyko wystąpienia zaburzeń snu

wynosi 5 % (

annual incidence rate

)

•

Czynniki ryzyka zaburzeń snu u osób w wieku

podeszłym

–

Depresja

–

Zaburzenia funkcji oddechowych (duszność)

–

Niesprawność fizyczna

–

Złe postrzeganie stanu zdrowia

–

Stan wdowieństwa

NOWE LEKI HYPNOTYCZNE –

RECEPTY (USA)

(

per percentage patient

population per yr.,

1996-2000

)

Male 0-65
Female 0-65
Male >65
Female >65

BENZODIAZEPINY

SSRI antidepressants

Atypical

antidepressants

Tricyclic

antidepressants

MAOI antidepressants

Older mood stabilizers

Newer mood stabilizers

Older antipsychotics

Newer antipsychotics

Anticholinergics

Benzodiazepines

Other

anxiolytic/hypnotics

Stimulants

Meds for dementia

Meds for substance

abuse

Psychiatric uses of

antihypertensives

195

Librium (chlordiazepoxide)

190’s

Valium (diazepam) top selling

drug in US

1986

Xanax (alprazolam) top selling drug

in US

1990’s SSRI’s replace some chronic benzos

use

for anxiety

Non-benzodiazepine anxiolytics include buspirone

& antihistamines

Newer anticonvulsants are used “off-label” as

both anxiolytics and hypnotics although

efficacy is unproven

Trazodone and some tricyclic antidepressants are

used as hypnotics

Newer hypnotics active at GABA 1 receptor

except ramelteon (agonist with both high

affinity for melatonin MT1 and MT2 receptors)

Benzodiazepiny

•

Ogólna charakterystyka

–

Różnią się w efektach, czasie działania, interakcjach

lekowych i działaniach niepożądanych jako wynik różnic

we wchłanianiu, lipofilności oraz metabolizmie

–

Wskazania: zab. lękowe, lęk paniczny, mania, drgawki,

fobie, insomnia, odstawienie alkoholu, stany spastyczne

mięsni, agitacja, katatonia, akatyzja

–

Zastosowania szpitalne: podania parenteralne dla celów

ogólne sedacji i premedykacji

•

Efekty niepożądane

–

Sedacja, zab. poznawcze, amnezja następcza

–

Depresja oddechowa po dużych dawkach lub w

połączeniu z alkoholem (obstructive sleep apnea

symptoms)

–

Odhamowanie u części osób wrażliwych (reakcje

paradoksalne)

Benzodiazepiny

Nadużywanie i uzależnienie:

–

Ryzyko uzależnienia niskie u osób nie

uzależnionych od innych substancji

psychoaktywnych

–

Objawy zespołu z odstawienia nie stanowią

większego problemu jeśli redukcja dawki

jest stopniowa

–

Stosuj długo działające leki dla

zmniejszenia objawów wynikających z

długich przerw między kolejnymi dawkami

–

Zwykle nie występuje potrzeba

zwiększenia dawki BDZ w trakcie terapii

Benzodiazepiny

alprazolam (Xanax)

short-mid

chlordiazepoxide (Librium) long

clonazepam (Klonopin)

mid-long serotonergic

clorazepate (Tranxene)

long

diazepam (Valium)

long

estazolam (ProSom)

mid

flurazepam (Dalmane)

long

lorazepam (Ativan)

short-mid

oxazepam (Serax)

short-mid

temazepam (Restoril)

mid

triazolam (Halcion)

short

common

procedure

FARMAKOKINETYKA U OSÓB

W PODESZŁYM WIEKU

•

Wchłanianie

•

Transport aktywny

•

Skład masy ciała

•

„

sucha” masa ciała

•

Tkanka tłuszczowa

•

Albuminy osocza

•

Metabolizm wątrobowy

•

utlenianie/ microsomal enzymes

•

Klirens nerkowy

WCHŁANIANIE

ZALEŻNE OD WIEKU ZMIANY W

UKŁADZIE POKARMOWYM





# of absorptive cells







gastric acidity

(pH)





GI blood flow,



motility

FIZJOLOGICZNE ZMIANY W

UKŁADZIE POKARMOWYM

•

Żołądek – niewielkie zmiany

kwasowości soku żołądkowego (¡Â,

¡Ã).

(W sytuacji zab. kwasowości lub

terapii blokerami rec. H2 rośnie

ryzyko związane z zapaleniem

zachłystowym płuc – bakterie lepiej

rozwijają się w zasadowym soku

żołądkowym)

•

Spadek ruchliwości p. pokarmowego i

przepływu krwi – wzrost częstości

zaparć

–

Ref: In: Hall KE, Wiley JW. Age-Associated Change in Gastrointestinal Function. In: Hazzard

WR et al. Principles of Geriatric Medicine and Gerontology, 4

Ed., 2000, p. 835-842.

FARMAKOKINETYKA I

STARZENIE SIĘ

•

Wchłanianie – zmiany pH soku

żołądkowego, spadek ruchliwości

i wchłaniania

•

Dystrybucja – redukcja objętości wody w

organizmie, spadek zawartości białek i

masy mięśniowej oraz wzrost obj. tkanki

tłuszczowej

•

Metabolizm – hamowanie procesów

utleniania wątrobowego, (benzodiazepiny)

i cyt. P-450 (

B-blokery, TCA, werapamil

)

•

Wydalanie – spadek filtracji kłębkowej i

zmiany wydzielania kanalikowego

(

aminoglikozydy, lit, digoksyna

)

DYSTRYBUCJA

Zmiany związane z wiekiem





% tkanki tłuszczowej





całkowitej objętości wody





białek osocza (szczególnie

albuminy)





„

suchej” masy mięśniowej





przepływu krwi w organach i

tkankach organizmu

OBJĘTOŚĆ DYSTRYBUCJI

(Vd)

Oznacza objętość płynu w którym

należałoby rozpuścić podaną

dawkę leku,

aby osiągnąć takie samo stężenie

jak w

osoczu.

-Vd może wzrastać w niewydolności
nerek
  (retencja płynów) i niewydolności
wątroby
  (zaburzenia równowagi płynów oraz
wiązania
  leków do białek krwi). Vd maleje w
przypadku
  odwodnienia.

LEK

Vd l/kg

Chloroquine

115

Amitryptyline

15.0

Chlordiazepoxide

0.3

Clonazepam

3.2

Diazepam

1.1

Flurazepam

22.0

Midazolam

1.1

Oxazepam

0.6

Prazepam

14.4

Warfarin

0.14

Iboprofen

0.15

Furosemide

0.11

DYSTRYBUCJA

PRZYKŁADY (hypoproteinemia):





free concentration of Meperidine,

phenytoin due to



binding to proteins

(unable to trust total concentration if

person has low albumin)





psychotropic

distribution into fat -

potential accumulation !

OBJĘTOŚC DYSTRYBUCJI

(Vd) a starzenie się:

•

Generalnie, wi¹zanie leków do tkanek nie jest

znacz¹co zmienione u starszych osób

•

Stê¿enie albumin w osoczu nie jest znacz¹co

zmienione w dobrym stanie zdrowia, obni¿a siê

przy zaawansowanych, przewlek³ych chorobach

w¹troby i nerek oraz przy niedo¿ywieniu.

•

Przy niskim poziomie albumin osocza

dawkowanie leków jest utrudnione.

Tylko wolna lub niezwi¹zana frakcja leku jest

aktywna.



białek w surowicy (albuminy)



wy¿szy %

leków nie zwi¹zanych (aktywnych) np. warfaryna,

digoksyna

•

Leki hydrofilne: lit, aminoglikozydy,

alkohol, digoksyna

–

Stężenie w surowicy rośnie na

skutek spadku Vd

•

Leki lipofilne: diazepam, tiopental,

trazodon

–

Biologiczny okres półtrwania (T½)

rośnie na skutek zwiększenia

masy tkanki tłuszczowej

FARMAKOKINETYKA I

STARZENIE SIĘ

METABOLIZM I STARZENIE

SIĘ

•

Klirens wątrobowy ulega zmniejszeniu

•

W procesie starzenia się redukcji

ulega przepływ krwi w wątrobie,

objętość wątroby oraz jej aktywność

enzymatyczna

•

Te zmiany mogą być nasilane przez

jednocześnie stosowane leki i/lub

alkohol

DROGI METABOLIZMU

•

Faza I

(np. hydroksylacja, oksydacja,

dealkylacja i redukcja) – może prowadzić do

aktywnych metabolitów i nasilać działanie

i/lub T1/2 leku macierzystego)

•

Faza II

przekształca leki w nieaktywne

pochodne przez sprzężenie z kwasem

glukuronowym, siarkowym lub octowym, które

nie kumulują się i są wydalane przez nerki

•

Z niewielkimi wyjątkami, leki metabolizowane

w procesach II fazie są preferowane u ludzi w

starszym wieku.

FARMAKOKINETYKA A

WĄTROBA

•

Procesy acetylacji i sprzęgania

nie ulegają dużym zmianom z

wiekiem

•

Natomiast utlenianie przez

cytochrom P450 wyraźnie słabnie

z wiekiem, powodując spadek

klirensu metabolizowanych tą

drogą leków

•

Zmiany w przepływie krwi w

wątrobie są b. zmienne

CYTOCHROMY WĄTROBOWE

•

CYP1A2

•

CYP2C

•

CYP2D6

•

CYP3A

–

Involves Model Compounds, Drug Substrates, Inducers, and Inhibitors

–

Ref: Schwartz JB. Clinical Pharmacology. In: Hazzard WR et al.

Principles of Geriatric Medicine and Gerontology, 4

Ed., 2000, p. 308.

LEKI METABOLIZOWANE PRZEZ

Cytochrom P450

Inhibitors
Inducers

Allopurinol

Metronidazole

Barbiturates

Amiodorone

Quinolones

Carbamazepine

Azole antifungals
Phenytoin

Cimetidine
Rifampin

INH

Tobacco

SSRIs

Tacrine

LEKI METABOLIZOWANE PRZEZ

cytochrom P450

NSAIDs; Aspirin

Ca channel blockers

Acetaminophen

Alpha blockers

Erythromycin

Statins

Ketoconazole

Dilantin

Tetracyclines

Valproic acid

Lidocaine

Carbamazepine

Metoprolol

Tricyclic Antidepres

SSRIs

Neuroleptics

Benzodiazepiny

STARZENIE SIĘ I

METABOLIZM LEKÓW

•

Czynniki genetyczne, odżywianie,

choroby chroniczne, inne leki i

używki (alkohol) mają większe

znaczenie dla metabolizm leków

niż sam proces starzenia się,

pomimo spadku masy wątroby i

przepływu krwi przez nią po 50-

65 roku życia.

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA

METABOLIZM LEKÓW

•

Płeć

(e.g., oxazepam is metabolized

faster in older men than older women

due to less fat distribution;

nefazodone concentrations are 50%

higher in older than in younger

women)

•

Niewydolność wątroby w

przebiegu niewydolności serca

(e.g., reduces metabolism of warfarin)

Metabolizm cd.

Skutki zahamowania metabolizmu:





koncentracji:

•

D³ugo dzia³aj¹cych BDZ

•

TCA

•

ß-blokery

•

Analgetyki opiodowe





ryzyka dzia³añ niepo¿¹danych

•

Niezbêdne dostosowanie dawki

Leki podlegające

metabolizmowi w wątrobie

(przykłady)

•

Benzodiazepiny

•

Cimetydina

•

Ranitydina

•

Famotydina

•

Terfenadina

•

IPP

•

Schwartz JB. Clinical Pharmacology. In: Hazzard WR et al. Principles

of Geriatric Medicine and Gerontology, 4

Ed., 2000, p. 309-319.

NAJWAŻNIEJSZE PARAMETRY

ELIMINACJI LEKÓW

•

Biol. okres półtrwania leku:

czas potrzebny do

obniżenia stężenia leku w

surowicy o połowę (50%)

•

Klirens leku:

objętość

osocza oczyszczana z leku

w jednostce czasu (zwykle

w godzinach)

DEFINICJE: OKRES PÓŁTRWANIA

•

Biol. okres półtrwania jest obliczany na

podstawie Vd oraz klirensu leku:

T ½= 0.693 x Vd/Cl

•

T ½ wzrasta jeśli klirens maleje albo

Vd rośnie (np. lipofilny diazepam)

•

flurazepam (160 godz. eliminacji u

osób starszych vs. 4 godz. u osób

młodych)

WPŁYW STARZENIA SIĘ NA

FARMAKOKINETYKĘ /

ELIMINACJĘ

Wydłużenie T

1/2

i spadek szybkości

eliminacji powoduje wzrost ryzyka

działań niepożądanych u osób starszych

Rosnie ryzyko niewłaściwego

dawkowania u osób w starszym wieku

Zasada:

Go Low and Go Slow!!!

FARMAKOKINETYKA:

WYDZIELANIE I WYDALANIE

(Excretion and Elimination)

•

Przepływ nerkowy (GFR) spada z

wiekiem, ale w bardzo zmienny

sposób:

•

30% have little change

•

30% have moderate decrease

•

30% have severe decrease

•

W razie potrzeby należy zbadać

klirens kreatyniny (Cr Cl)

WYDALANIE /

Eliminacja





funkcji nerek

( głównie



GFR )

•

Interakcje lekowe

•

Choroby towarzyszące, ostre i

przewlekłe

WYDALANIE /

Eliminacja

Leki wymagające dostosowania (



) dawki na

skutek spadku funkcji nerek

Przykłady:

•

Allopurinol

•

Digoxin

•

Many cephalosporins

•

Ciprofloxacin

•

Histamine receptor antagonists

(e.g., cimetidine, ranitidine, famotidine)

•

Venlafaxine

•

Morphine

LEKI WYDALANE PRZEZ NERKI,

WYMAGAJĄCE ZMNIEJSZENIA

DAWKI

•

Penicillins

Procainamide

•

Aminoglycosides

Atenolol

•

Fluroquinolones

Clofibrate

•

Lithium

Ace Inhibitors

•

Digoxin

Metformin

•

Fluconazole

Bisphosphonates

•

Thiazides

Nizatidine

•

Ref: Schwartz JB. Clinical Pharmacology. In: Hazzard WR et al. Principles of Geriatric

Medicine and Gerontology, 4

Ed., 2000, p. 309-319.

FARMAKOKINETYKA – WPŁYW

WIEKU.

PODSUMOWANIE

•

Benzodiazepiny mogą działać silniej

sedatywnie i zaburzać sprawność

psychofizyczną. Przyczyny:

•

Spadek klirensu i wzrost stężenia w

osoczu

2. Wzrost Vd leków dobrze

rozpuszczalnych w tłuszczach

3. Obecność aktywnych metabolitów.

Zmiany w mózgu w starzeniu

się

•

Spadek liczy receptorów

•

Zmiany strukturalne i fizjologiczne

związane z chorobą Alzheimera lub

otępieniem naczyniowym

•

Zwiększona wrażliwość na działanie leków z

efektem cholinolitycznym, powodująca:

retencję moczu, zaparcia, suchość ust,

zaburzenia widzenia, sedację, zaburzenia

poznawcze

–

Ref: Cefalu CA. Clinical Pharmacology. In: Burke MM & Laramie

JA. Primary Care of the Older Adult. 2000, p. 90.

Zmiany w procesach

farmakodynamicznych

•

Wrażliwość mózgu na

leki psychotropowe

•

Krzepnięcie krwi

•

Wrażliwość

receptorów

adrenergicznych

•

Benzodiazepiny i

leki narkotyczne

•

Leki

przeciwkrzepliwe –

silniejszy efekt

•

B-blokery – mniej

efektywne

FARMAKODYNAMIKA

•

Pewne efekty leków nasilają się:

–

Alkohol powoduje silniejsza sedację oraz

zaburzenia równowagi niż u młodych

osób, przy tym samym stężeniu w

osoczu

–

Fentanyl, diazepam, morfina, teofilina

•

Pewne efekty są słabsze:

–

Słabsze zmiany tętna w reakcji na

izoproterenol i propranolol

FARMAKODYNAMIKA

PRZYKŁADY:

•

Morfina:

wzrost efektu

analgetycznego przy niższych dawkach

•

Benzodiazepiny:



sedacji &

zaburzeń postawy

(extended effect r/t long ½ life)

•

Warfaryna:



wra¿liwoœci na dzia³anie

przeciwkrzepliwe

FARMAKODYNAMIKA

Stosuj ostrożnie leki mogące

powodować

silne efekty niepożądane:

Przykłady:

•

Morfina

•

Warfaryna

•

ACE inh.

•

Diazepam

(especially parenteral route)

•

Levodopa

Benzodiazepiny





wrazliwości na działania niepożądane

(szczególnie po 75 roku życia)

•

Nadmierna sedacja

•

Zaburzenia pamięci

•

Zaburzenia sprawności fizycznej





ryzyka upadków, złamań

•

BDZ długo-działające mają wydłużony T1/2 -



efektów toksycznych na CNS

LEKI A UPADKI

•

Największe ryzyko – długo działające

BDZ i leki nasenne

•

SSRIs i TCAs

•

Beta blokery nie są związane ze zwiększonym

ryzykiem upadków

•

Umiarkowany wzrost ryzyka w przypadku

diuretyków, leków anty-arytmicznych klasy 1A i

digoksyny

Leipzig, JAGS

LEKI A DEFICYTY

POZNAWCZE

•

Leki –częsta przyczyna zaburzeń

poznawczych

•

Pacjenci z zaburzeniami procesów

poznawczych są szczególnie narażeni na

wystąpienie stanów majaczeniowych po

lekach

•

Leki cholinolityczne są częsta przyczyną

takich zaburzeń (TCA, benadryl, leki

antyhistaminowe, wiele innych)

•

Inne, potencjalnie niebezpieczne leki:

cimetydyna, steroidy, NSAIAs.

Medical Letter 2000 Drug Safety 1999 Drugs and Aging 1999

EFEKT

ANTYCHOLINERGICZNY:

•

Phenothiazine major tranquilizers

(promethazine, thorazine,

chlorpromazine, haloperidol)

•

Tricyclic anti-depressants (imipramine,

amitriptyline, nortriptyline,

desipramine)

•

Narcotics - codeine, morphine

•

Anti-spasmotics-oxybutynin, atropine,

hyoscyamine, belladonna alkaloids

LEKI KTÓRYCH

NALEŻY UNIKAĆ:

•

Meperidine

•

Diphenhydramine

•

The most anticholinergic tricyclics:

amitryptiline, doxepin, imipramine

•

DŁUGO DZIAŁAJĄCE BDZ, TAKIE

jak diazepam

•

Long acting NSAIAs such as

piroxicam

•

High dose

thiazides

(>25mg)

SYTUACJE KLINICZNE

WYMAGAJĄCE DOSTOSOWANIA

DAWEK U STARSZYCH OSÓB:

•

Wątroba - marskość, niedożywienie,

nowotwory, zapalenia, skutkujące

spadkiem albumin w osoczu (np.:

warfaryna i fenytoina)

•

Nerki – przewlekła niewydolność

•

Mózg – demencja, stany majaczeniowe

•

P. pokarmowy- zaburzenie wchłaniania

•

Żołądek = stany zapalne, nowotwory

LEKI PRZECIWLĘKOWE I

NASENNE:

•

Nasilają demencję i stany

majaczeniowe

•

Powodują upadki i złamania kości

biodrowej

•

Powodują hypotensję ortostatyczną

•

Wzrost ryzyka późnych dyskinez w

połączeniu z fenotiazynami

Szczególnie długo-działające i silnie sedatywne, a

zwłaszcza z efektem antycholinergicznym

Ref: Cefalu CA. Clinical Pharmacology. In: Burke MM & Laramie JA. Primary Care of the Older Adult.

2000, p. 100-101.

LEKI KTÓRYCH NIE POWINNO

SIĘ STOSOWAĆ U OSÓB

STARSZYCH:

–

Diazepam

–

Chlordiazepoksyd- long acting

–

Flurazepam-

long acting

–

Muscle relaxers- sedation, anticholinergic

–

Vasodilators- ineffective, cause “Steal

Syndrome” and postural hypotension

–

Dipyridamole- ineffective

–

Amitriptyline- sedation, anticholinergic

–

Propranolol

J of Am Med Assoc

, July, 1994,

Arch of Int Med

, July, 97

LEKI KTÓRYCH NIE POWINNO

SIĘ STOSOWAC U OSÓB

STARSZYCH, C.D.

Krótko działające BDZ w dawkach

wyższych

od:

Lorazepam-

3mg

Oxazepam-

6mg

Alprazolam-

2mg

Temazepam-

15mg

Zolpidem-

5mg

Triazolam-

0.25mg

Dawki i podstawowe parametry

farmakokinetyczne wybranych pochodnych

benzodiazepiny

Premedy-
kacja
chir./ lęk

do 12

pochodn
a
hydroksy
lowa

Midazolam
-15

bezsenno
-ść

powyżej
24

0

desmetyl
-
flurazepa
m

Flurazepa
m 5-30

bezsenno
-ść

poniżej 6

pochodn
a
hydroksy
lowa

2-4

Triazolam
0.2

Podstawo
we
wskazania

Całkowity
czas
działania
(h)

0.5

metabolitu
(h)

Aktywne
metabolity

0.5

związku
macierzyst
e-go (h)

Lek/Dawka
doustna
(mg)

Dawki i podstawowe parametry

farmakokinetyczne wybranych pochodnych

benzodiazepiny

bezsennoś
ć, lęk

do 12-18

- -

Brak

10-20

Oksazepa
m 15-30
Temazepa
m 10-30
Lorazepa
m 2-6

depresja,
lęk

do 24

pochodna
hydroksyl
owa

6-12

Alprazola
m 1-2

padaczka,
lęk

powyżej
24

0

Nordiazep
am

20-0

Diazepam
5-10

padaczka,
lęk

powyżej
24

- -

Brak

20-40

Klonazep
am 1-6

bezsennoś
ć

do 18

Pochodna
hydroksyl
owa

10-24

Estazola
m 1-2

Podstawo
we
wskazania

Całkowity
czas
działania
(h)

0.5

metabolit
u (h)

Aktywne
metabolit
y

0.5

związku
macierzys
te-go (h)

Lek/Dawk
a
doustna
(mg)

Ró

nice w efektach klinicznych

pochodnych benzodiazepiny

- Niska
- 1-2/24 h
- Rzadko
- Duże

-Umiarkowane
do
średniego

-Rzadko

--Małe

- Duża
- Co 4-6 godzin
- Często

-Małe lub bardzo

małe
-Małe lub
umiarkowane

-Często

--Duże

Siła działania -
Częstość
dawkowania -
Nawroty lęku –
Ryzyko kumulacji
efektu

Zaburzenia
sprawności
psych./fiz.

Lęk z „odbicia” -
Ryzyko uzależnienia
–

BDZ długo
działające

BDZ krótko
działające

Parametr badany

Ró

nice w efektach klinicznych

pochodnych benzodiazepiny

- 4- dni

- 8-15 dni

-
Umiarkowane/śr.
- Rzadko
- Rzadko
- Wiele

- 1-3 dni

- 2-5 dni

- Ciężkie
- Często
- Często
- Brak lub
niewiele

Latencja objawów z
odstawienia -
Czas trwania
objawów z
odstawienia –
Nasilenie zespołu z
odstawienia –

Efekty paradoksalne
-
Amnezja następcza –
Aktywne metabolity
-

BDZ długo
działające

BDZ krótko
działające

Parametr badany

Document Outline