Staphylococcus
• Ziarenkowce Gram - dodatnie
• grec. staphyle=grona
• Groniaste skupiska będące wynikiem podziałów w
wielu płaszczyznach
Budowa
• Ściana komórkowa z mureiny
• Kwas tejchowy
w ściane komórkowej
Wiązania krzyżowe
peptydoglikanu
Tworzenie wiązania peptydowego między
końcową resztą bocznego łańcucha
peptydowego ( D-alanina)
a
przedostatnią
resztą sąsiedniego łańcucha bocznego (L-lizyna)
Szczególna budowa peptydoglikanu u
S.aureus:
Mostki pentaglicynowe
–
przyłączone
są do tetrapeptydów związanych z
kwasem
muraminowym
Mostki pentaglicynowe – podstawa wrażliwości na
lizostafine
(niszczy ścianę kom. gronkowców)
Diagnostyka różnicowa
• Kolor koloni: żółty lub biały
• Wywołuje hemolize
• Wydziela koagulaze
• Fermentuje mannitol
• Wrażliwy na nowobiocyne
S. aureus odpowiedzialny jest za
wywoływanie większosci zakażeń
gronkowcowych u ludzi
Wykorzystuje do tego różne
patomechanizmy np:
- Inwazja i tworzenie ropni
- Działanie egzotoksyn
Egzotoksyny
EGZOTOKSYNY PIROGENNE
• Enterotoksyny
• Toksyna-1 zespołu wstrząsu
toksycznego
LEUKOCYDYNA
TOKSYNY EKSFOLIATYWNE
Egzotoksyny pirogenne
Enterotoksyny
• Wydzielane przez ok. 33 % szczepów
S.aureus
• Ciepłotrwałe białka
• Odporne na enzymy trawienne
• Wytwarzanie pewnych enterotoksyn
jest uwarunkowane przez lizogenne fagi
• Zidentyfikowano enterotoksyny A-F
Enterotoksyna A
• Najlepiej opisana
• Odpowiedzialna za większość zatruć
pokarmowych w USA
• Wywołuje biegunki i odruch wymiotny
pobudzając receptory górnego
odcinka przewodu pokarmowego
Enterotoksyny B-F
• Podobne pod względem budowy do
enterotoksyny A
Toksyna-1 zespołu wstrząsu toksycznego
(TSST1)
• Wyizolowana z gronkowców od chorych z
objawami zespołu wstrząsu toksycznego
• Pirogenna egzotoksyna
• Powoduje gorączkę
• Niewydolność wielonarządową
• Wstrząs
Leukocydyna
Niszczy wielojądrzaste leukocyty i makrofagi
TOKSYNY EKSFOLIATYWNE
• Epidermolityczne
• Rozszczepiają warstwę ziarnistą skóry
• Odłączenie i utrata powierzchniowych
warstw naskórka
Hemolizyny
• Alfa, beta, gamma, delta
• Wywołują lizę erytrocytów
• Hemolizyna alfa najprawdopodobnie
ułatwia niszczenie tkanek podczas
inwazji gronkowcowej
Białko A
• Białko powierzchniowe
• U ponad 90% kowalencyjnie związene z warstwą
peptydoglikanu
• Wiąże region Fc cząsteczek IgG
Enzymy
• Beta-laktamaza
• Fibrynolizyna
• DNAaza
• Fosfolipaza
• Hialuronidaza
CHOROBY
Zakażenia skórne
• Występują najczęściej
• Intensywne, ropne zapalenie
• Miejscowa martwica tkanek
• Wytworzenie miejscowego ropnia
Liszajec (impetigo)
Wywoływany przez typ fagowy 71 S.
aureus S.epidermidis i paciorkowce.
• Występowanie różnej wielkości
pęcherzy z przejrzystym lub żółtawym
płynem
• Pęcherze pokrywają się strupami
• Najczęściej na kończynach, w
miejscach ukąszeń przez komary i po
urazach skóry
Zakażenie mieszków
włosowych
Zapalenie mieszków włosowych
–
najbardziej ograniczone zakażenie skóry
Czyraki
–
są bardziej rozległe, wymagają
nacięcia
Jęczmienie
– małe czyraki na brzegach
powiek
Zakażenia głębokie
Zapalenie szpiku kości
–
najczęstszą pczyczyną tej
choroby zwłaszcza u dzieci jest S. aureus. Bakterie
dostają się do szpiku drogą krwiopochodną
Zapalenie płuc
–
często połączone z tworzeniem
ropni w płucach, najczęściej u osłabionych
pacjentów, jako powikłanie po grypie lub po
aspiracji
obcego ciała
Ostre zapalenie wsierdzia
– miejscowy wzrost
bakterii na zastawkach serca, u narkomanów, po
przeszczepach zastawek
Zapalenie stawów
,
posocznica, ropnie narządów
wewnętrznych
Choroby wywołane
toksynami
Gronkowcowe zapalenie złuszczające
skóry (SSSS)
–
wywołane toksyną
eksfoliatywną, najczęściej u dzici
przed 5 rokiem życia, duże pęcherze
w miejscach często oddalonych od
miejsca pierwotnego zakażenia,
pęcherze pękają i odłaniają skórę
właściwą
Gronkowcowe zatrucia pokarmowe –
gwałtowne wymioty i biegunki, występujące
1-5 godz po spożyciu skażonego pokarmu,
choroba samoistnie ustępuje po właściwym
nawodnieniu
TSS – choroba gorączkowa
, może prowadzic do
niewydolności narządów i śmierci, wymioty,
biegunka, rumieniowata wysypka na skórze,
bóle mięśni, obniżenie tętnicze krwi
Epidemiologia
• Względnie oporny drobnoustrój
• Kolonizuje skórę i błony śluzowe ok.. 30%
zdrowych ludzi
• Najczęstsze miejsce bytowania tej bakterii to
nozdrza przednie
• Zakażenie najczęściej z człowieka na człowieka
• Najczęstsza przyczyna zakażeń szpitalnych
• Skażona żywność przygotowana przez
personel będący nosicielami
• Typowanie fagowe – identyfikacja na podstawie
wrażliwości na zestaw bakteriofagów
Identyfikacja
Test na koagulaze – pozwala odróżnić
S. aureus od innych gronkowców.
Koagulaza jest enzymem
produkowanym przez S. aureus który
aktywuje trompine i ścina osocze.
Leczenie
• Leczenie przeciwbakteryjne
• Większosć izolowanych szczepów jest
oporna na penicylinę
• Penicylinazooporne penicyliny
• Pierwsza generacja cefalosporyn
• Cefalosporyny, erytromycyna,
kindamycyna