Chromosomow
a determinacja 
płci

Para chromosomów 

XX 

określa 

płeć żeńską

,

 para 

XY

 – 

płeć męską

Określenie płci 
potomstwa
następuje w chwili 
zapłodnienia.
Chromosomy X i Y 
zawierają
 inne geny. Chłopcy mają 
zatem tylko po jednej 
kopii 
genów występujących w 
chromosomach 
płciowych

Ponieważ mężczyzna
produkuje 50% plemników
wyposażonych w 
chromosom X
i 50%  wyposażonych w 
chromosom Y, na świecie
rodzi się przeciętnie  

tyle 

samo
chłopców co dziewczynek.

Chromosom Y jest mniejszy od chromosomu X.  W związku z tym zawiera on 
w zasadzie tylko geny odpowiedzialne za cechy związane z płcią męską.
Wynika z tego, że u osobników męskich wszystkie geny znajdujące się 
w chromosomie X występują pojedynczo.

XX

XX

XY

XY

Teoretyczne prawdopodobieństwo urodzenia się 
dziewczynki lub chłopca jest zawsze takie samo i 
wynosi

50%

"Zostały znalezione nowe geny na męskim chromosomie Y. Jak 
przypuszczają odkrywcy, mogą one odpowiadać za osiągany przez 
mężczyzn wzrost oraz być zaangażowane w rozwój raka męskich 
narządów płciowych - gonadoblastomy. Publikacja na ten temat 
ukazała się w najnowszym numerze pisma Genome Research i 
opisuje nowo poznany fragment naszego DNA. Jak dowodzi ta i inne 
prace, pomimo ogłoszenia poznania ludzkiego genomu, nasze 
chromosomy skrywają ciągle wiele nie odkrytych tajemnic”.

Czy możesz już teraz powiedzieć od kogo zależy
płeć dziecka?

TAK!

OD OJCA!

(Niech chłopcy – przyszli ojcowie -  nie mają pretensji do swoich przyszłych żon!)

Dziedziczenie genu sprzężonego z płcią

U osobników męskich wszystkie geny znajdujące się w chromosomie X 
występują pojedynczo. Jeśli więc któryś z genów leżący w ich chromosomie 
X , np. gen warunkujący 

daltonizm

  lub 

hemofilię

, to ujawni się u każdego 

mężczyzny.

Dziedziczenie hemofilii

Allel warunkujący 

hemofilię 

jest 

recesywny

. Ponieważ występuje

 w chromosomie X, jego dziedziczenie jest 

sprzężone z płcią

.

Hemofilią są dotknięci najczęściej synowie matek – nosicielek
tej choroby.

Dziedziczenie hemofilii - ćwiczenia

1. Jakie jest prawdopodobieństwo, że urodzi się zdrowy chłopiec, gdy
      matka jego jest chora na hemofilię, a ojciec  - zdrowy?

X

h

X

h

X

H

Y

X

H

Y

X

h

X

h

X

h

X

H

X

h

X

H

X

h

Y

X

h

Y

2. Matka jest nosicielką hemofilii a ojciec jest zdrowy. Jakie będzie 
ich potomstwo?

3. Podaj genotypy rodziców, których córki są nosicielkami, a synowie
 są zdrowi. 

Hemofilia prześladowała królewskie rodziny Europy.  1    Królowa 
Wiktoria,
      Cesarz Niemiec Wilhelm II,          Car Mikołaj II,         Caryca 
Aleksandra

2

3

4

1