Contras, Tupac Amaru, 

Świetlisty Szlak - terroryści 

czy „rycerze wolności”?

Odrodzenie lewicy

Większość struktur uznawanych przez USA za 

terrorystyczne, działających na terenie 

Ameryki Łacińskiej ma swoje korzenie w 

ruchach lewicowych.

Odrodzenie lewicowe, które obserwujemy na 

terenie Ameryki Południowej sięga roku 

1989. 

Pojawiło się wraz z upadkiem systemu 

komunistycznego w Europie Środkowej i 

Wschodniej oraz systematycznym spadkiem 

zainteresowania USA tym rejonem świata.

Lewicowi przywódcy Ameryki 

Łacińskiej

Do końca XX wieku większość 

prezydentów była umiarkowana w 
poglądach i zachowawcza w działaniach: 

• Paz Zamora w Boliwii (1989-1993), 
• César Gaviria Trujillo (1990-1994) i 

Ernesto Samper Pizano w Kolumbii 
(1994-1998), 

• Figueres w Kostaryce (1994-1998), 
• wszyscy prezydenci Chile od 1990

Lewicowi przywódcy cd.

Zmiany przyniosło zwycięstwo w wyborach prezydenckich w 

Wenezueli radykała Hugo Chaveza w 1999. 

• 2003 - w Brazylii wygrał Luiz Inacio Lula da Silva oraz Nestor 

Kirchner w Argentynie; 

• 2004 - Martin Torrijos w Panamie; 

• 2005 - Tabare Vazquez w Urugwaju; 

• 2006 - Evo Morales w Boliwii, Michelle Bachelet w Chile, Alan 

Garcia Perez w Peru, Manuel Zelaya w Hondurasie, Rene 

Preval w Haiti; 

• 2007 - Daniel Ortega w Nikaragui, Rafael Correa w Ekwadorze, 

• Nestor Kirchner został zastąpiony przez swoją żonę, Cristinę 

Fernandez de Kirchner; 

• 2008 - Fernando Lugo w Paragwaju; 

• 2009 – Mauricio Funes w Salwadorze
Wraz z Raulem Castro na Kubie daje to piętnastu prezydentów, z 

czego przynajmniej pięciu o radykalnych poglądach.

Contras

• Antyrządowa partyzantka walcząca w Nikaragui przeciwko 

reformom, które wprowadzali Sandiniści i ich sojusznicy. 

• Miała swoje bazy w Hondurasie i Kostaryce.

• Jej początki sięgają formacji paramilitarnych przeciwnych 

dyktaturze Somozy znanych jako Militia Populares Anti-

Sandinistas (Milpistas). 

• Przywódcy to Pedro Joaquin Gonzales Chamorra oraz 

German Pomares Ordenheza.

• Poważną siłą zasilającą szeregi wrogów rewolucji 

sandinistowskiej były indiańskie grupy etniczne chcące 

ukarać rząd za odrzucenie ich próśb o autonomię. 

• Na południu kraju działał założony w 1982 Sojusz 

Rewolucyjno-Demokratyczny (ARDE) pod dowództwem 

Edena Pastory.

• Była nielegalnie wspierana przez USA (afera Iran-Contras) w 

okresie prezydencji Ronalda Reagana. 

Contras

Rozmowy o zakończeniu wojny domowej 

toczyły się w latach 1988-1990

23 marca 1988 w Sapoa podpisano 

zawieszenie broni. 

Demobilizacja oddziałów antysandinowskich 

rozpoczęła się 1 kwietnia 1990. 

Contras winni byli morderstw, tortur, 

gwałtów, podpaleń oraz porwań na wielką 
skalę.

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca 

Amaru

• Movimiento Revolucionario Tupac Amaru (MRTA) – 

jest organizacja o charakterze marksistowskim 

znajdująca się na liście ugrupowań 

terrorystycznych USA

• Patronem ruchu był XVIII-wieczny bohater 

narodowy Peru, Indianin Tupaca Amaru II (José 

Gabriel Condorcanqui y Noguera), który stanął na 

czele ludowego powstania skierowanego przeciwko 

Hiszpanom. Miał on być potomkiem ostatniego 

króla Inków Tupaca Amaru zgładzonego 1572.

• Początki ruchu sięgają roku 1980. Aktywnie 

działała do roku 1997.

• Założony i kierowany przez Wictora Polaya 

Camposa (comrade Rolando) a następnie przez 

Néstora Cerpa Cartoliniego (comrade Evaristo) do 

jego śmierci w 1997.

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca 

Amaru

• Cerpa stał na czela komanda, które w grudniu 

1996 roku zajęło ambasadę Japonii w Limie i 

wzięło 72 zakładników 

• Wśród nich brata prezydenta Peru, kilku 

generałów, dowództwo policji, ministra spraw 

zagranicznych, sędziów Sądu Najwyższego, 

członków parlamentu oraz ambasadorów 

Japonii i Boliwii. 

• 22 kwietnia 1997 roku peruwiańskie jednostki 

specjalne (szkolone przez Delta Force) odbiły 

ambasadę zabijając wszystkich członków MRTA

• Celem MRTA jest ustanowienie w Peru rządów 

socjalistycznych.

Świetlisty Szlak (Sendero 

Luminoso)

• Maoistowska organizacja terrorystyczna 

działająca w Peru 

• Oficjalnie była odnogą Komunistycznej 

Partii Peru (Bandera Roja - Czerwony 

Sztandar), która wydzieliła się ze 

struktur właściwej El Partido Comunista 

del Perú.

• Na czele organizacji stał były profesor 

uniwersytecki, Abimael Guzman 

(Presidente Gonzalo), aresztowany 1992.

Świetlisty Szlak

• Między 1973 a 1975 Świetlisty Szlak kontrolował 

rady studenckie, potem zdecydował się porzucić 

uczelnie i rozpocząć walkę o miasta.

• W 1977 przeniesiono walkę zbrojną z prowincji do 

miast.

• 1980 powołano wojskowy i polityczny Dyrektoriat 

Rewolucyjny by rozpocząć zbrojną rewolucję 

proletariacką.

• W latach 80. SL sukcesywnie powiększał swój 

obszar działania. 1991 kontrolował duże obszary 

w centrum i na południu Peru, a także okolice 

Limy.

• SL zwalczał Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru.

Świetlisty Szlak

• Mimo formalnego upadku ruchu do dziś działają 

jego zwolennicy. 

• 2004 jeden z ostatnich przywódców 

Świetlistego Szlaku określający się jako Artemio 

stwierdził, że grupa podejmie działania zbrojne, 

jeśli rząd peruwiański nie udzieli w ciągu 60 dni 

amnestii uwięzionym przywódcom organizacji.

• Świetlisty Szlak jest uważany za grupę 

terrorystyczną. Jest na czarnej liście 

Departamentu Stanu USA. Zjednoczone 

Królestwo i Unia Europejska zakazują jej 

wspierania.

Tupamaros 

Ruch Wyzwolenia Narodowego

• Movimiento de Liberación Nacional – partyznacka 

organizacja lewicowa  działającej w Urugwaju w latach 60. 

i 70. Jej liderem był Raúl Sendica.

• Tupamaros zaczynało od rabowania banków. Pieniądze i 

żywność rozdawało wśród biedaków Montevideo. 

Zaangażowało się w porwania i zabójstwa oraz zbrojną 

propagandę. Uprowadziło m.in. ambasadora Wielkiej 

Brytanii w Urugwaju.

• Szczyt działalności to lata 1970 i 1971. 

• Bezwzględne działania wojska doprowadziło do 

rozproszenia Tupamaros. 

• Pomimo, że nie stanowili zagrożenia prezydent Juan María 

Bordaberry przekazał znaczną część stanowisk w rządzie 

wojskowym, którzy przeprowadzili zamachu stanu w 1973 

• Po powrocie rządów demokratycznych 1985 Tupamaros 

powrócili do publicznego życia Urugwaju jako legalna 

partia polityczna (Movimiento de Participación Popular).

Zjednoczone Siły Samoobrony 

Kolumbii

• Związek prawicowych organizacji paramilitarnych 

założony 1997 przez Carlosa Castaño Gila. 

• Celem AUC jest ochrona interesów elit ekonomicznych i 

baronów narkotykowych przed działaniami partyzantek 

o charakterze lewicowym.

• Walczyło przy wsparciu państwa z FARC i ELN.

• 1998 został delegalizowany za liczne przestępstwa

• W 2001 roku Departament Stanu USA uznał AUC za 

organizację terrorystyczną.

• O współpracę z AUC podejrzewane są międzynarodowe 

koncerny z USA, które wykorzystywała ruch do 

zwalczania związków zawodowych.

• W 2007 do finansowania AUC przyznał się koncern 

Chiquita

Armia Wyzwolenia 

Narodowego

• Ejército de Liberación Nacional (ELN) – 

kolumbijska organizacja lewicowa 
działająca od 1967. 

• Druga co do wielkości po FARC
• Dowodzi nią Antonio Garcia
• Od 2005 prowadzi negocjacje pokojowe
• Jej działania to głównie porwania dla 

okupu, pobiera też „podatek 
rewolucyjny”

Rewolucyjne Siły Zbrojne 

Kolumbii - Armia Ludowa

• Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – 

Ejército del Pueblo, FARC-EP

• Najstarsza kolumbijska partyzantka powstała 1964 

jako zbrojne skrzydło Kolumbijskiej Partii 

Komunistycznej.

• Na czele FARC do 2008 stał Manuel Marulanda Vélez 

znany pod przydomkiem Tirofijo. 

• Uważana za organizacje terrorystyczną czerpie 

zyski z porwań i handlu narkotykami. 

• W marcu 2008 w wyniku akcji wojsk kolumbijskich 

zabity został przywódca ugrupowania Luis Edgar 

Devia Silva przy którym znaleziono dokumenty 

świadczące o finasowaniu FARC przez Wenezuelę i 

Ekwador

Iran a Ameryka Łacińska

• 1992 w wyniku ataku terrorystycznego 

Islamskiego Dżihadu na ambasadę izraelską w 

Argentynie zginęły 22 osoby. 

• 1994 w budynku Stowarzyszenia Argentyńsko-

Izraelskiego wybuchła bomba. Śmierć poniosły 

84 osoby

•  W wyniku dochodzenia władz argentyńskich 

wyszły na jaw powiązania zamachowców z 

finansowanym i wspieranym przez Teheran 

libańskim Hezbollahem.

• 2000 wykryto spisek, którego celem było 

zniszczenie ambasad amerykańskich i 

izraelskich w stolicy Paragwaju.

„tri-border area”

• Obszar przy granicy trzech państw: Brazylii, 

Argentyny i Paragwaju znany z wysokich 

wskaźników przestępczości i przemytu.

• Zamieszkuje tam stosunkowo liczna mniejszość 

muzułmańska, a swoje komórki mają takie 

organizacje terrorystyczne, jak Hezbollah czy Al 

Kaida.

• Istnieją nawet poszlaki, iż w 1995 był tam 

Osama Bin Laden.

• Szacuje się, że przez Ciuadad del Este 

(Paragwaj), największą bazę nielegalnej 

aktywności „tri-border area” przepływa rocznie 

6 miliardów USD (połowa PKB Paragwaju).

„tri-border area”

• Obecny prezydent Paragwaju nie jest 

przychylnie nastawiony do 

Waszyngtonu, woli Teheran.

• Departament Stanu uznał to za 

zagrożenie penetracji regionu przez 

muzułmańskich terrorystów. 

• Minister spraw zagranicznych 

Paragwaju Alejandro Hameda Franco 

wywodzi się z Bliskiego Wschodu i 

popiera Hezbollah.