Zmiana społeczna według Dariusza
Niedźwieckiego oznacza przejście do nowego
porządku społecznego, w zależności od jej
głębokości i zakresu mniej lub bardziej
odmiennego od stanu wyjścia.
Zawsze związana z wywołanym strachem
egzystencjalnym przed nieznaną przyszłością.
Inni autorzy charakteryzują zmianę
społeczną jako:
„Transformacja zachodząca w organizacji
społeczeństwa oraz we wzorach myślenia
i działania w czasie”
(Macionis 1987)
„Zmiany społeczne są to przemiany wzorów
zachowań, relacji społecznych,
instytucji i struktury społecznej w czasie”
(Farley 1990)
W dyskursie politycznym obecności zmiany
jest związana z niepokojem władzy o zachowanie
panowania w różnych warunkach
funkcjonowania społeczeństwa.
W dyskursie intelektualnym powodem
szerokiego zainteresowania jest poznawcza
atrakcyjność tego procesu. Znalezienie sensu i
ostatecznego kierunku dziejów to wyzwanie
pobudzające filozofów i badaczy społecznych.
Zmiana społeczna to
:
Zmiany środowiska naturalnego
Zmiany liczebności populacji
Rozwój technologiczny
Zmiany wartości kulturowych
Dyfuzja kulturowa
Akulturacja
Ludzka aktywność
Środowisko przyrodnicze
(środowisko naturalne)
jest to zespół naturalnych elementów ściśle ze sobą
powiązanych otaczających organizmy żywe. W jego
ramach można wyróżnić następujące elementy:
budowa geologiczna
rzeźba terenu
klimat
stosunki wodne
gleba
organizmy żywe
środowisko przyrodnicze znajduje się w ciągłej interakcji
z człowiekiem.
Dynamika liczebności populacji -
zmiany liczebności osobników w czasie.
Jest ona wynikiem procesów
rozrodczości i śmiertelności, a w
przypadku zwierząt także i migracji.
Technologia – całokształt wiedzy dotyczącej konkretnej
metody wytworzenia jakiegoś dobra lub uzyskania
określonego efektu przemysłowego lub usługowego.
Technologie to produkty działalności inżynieryjnej.
Wiele produktów wymaga zastosowania lub może być
wytworzonych w różnych technologiach (np. zegarek
mechaniczny czy cyfrowy), a o ich wyborze decyduje wiele
czynników technicznych, ekonomicznych, społecznych czy
kulturowych, jak np. koszt, czas, obwarowania prawne,
bezpieczeństwo, wygoda itp.
Wartości to przedmioty i przekonania o nie normatywnym
charakterze, determinujące względnie podobne przeżycia psychiczne i
działania jednostek. W rozumieniu kulturowym wartości to
powszechnie pożądane w społeczeństwie przedmioty o symbolicznym
charakterze oraz powszechnie akceptowane sądy egzystencjonalno -
noramtywne (orientacje wartościujące).
System wartości to zespół wartości uporządkowany według stopnia
ważności. Powiązania między wartościami nie są wyłącznie liniowe. Do
ujawnienia hierarchii wartości dochodzi najczęściej w sytuacji
konfliktowej, gdy konieczny jest wybór i rezygnacja z danych wartości.
Wartości pełnią rolę kryteriów wyboru dążeń ogólnospołecznych, są
standardem integracji jednostki ze społeczeństwem, różnicują
społeczną sferę osobowości ludzkiej.
Dyfuzja jest to przestrzenne bądź
strukturalne przenoszenie się lub
rozchodzenie elementów kultury.
Dyfuzję rozumie się jako element
uczenia się kultury i przekazywania jej
na drodze pozabiologicznej. Zjawisko to
prowadzi do zapożyczeń kulturowych, a
w konsekwencji do zwiększenia
podobieństw między kulturami.
Akulturacja – ogół zjawisk powstałych w wyniku
bezpośredniego lub pośredniego kontaktu (zderzenie
kultur) dwóch grup kulturowych, prowadzący do zmian
wzorów kulturowych jednej, drugiej lub obu kultur.
Końcowym efektem tego procesu może być unifikacja
wzorów kulturowych obu grup, bądź przejęcie wzorów
jednej grupy przez drugą. Przez akulturację rozumie się
szczególnie proces rozwiązywania problemów
związanych ze znalezieniem się w kulturze odmiennej od
tej, w której nastąpiła pierwotna kulturalizacja
Obecnie w psychologii powszechnie
przyjmuje się cztery możliwe
rezultaty procesu akulturacji:
asymilację
integrację
separację
marginalizację
Piotr Sztompka – „Socjologia zmian
społecznych”, Wydawnictwo „Znak”
Kraków 2005
Dariusz Niedźwiedzki – „ Władza -
Tożsamość - Zmiana Społeczna”
Universitas, Kraków 2003