SPERMATOGENEZA

sp

e

rm

a

to

g

o

n

io

g

e

n

e

za

spermatogonia

(przechodzą wiele podziałów mitotycznych)

spermatocyt I rzędu

spermatocyt II rzędu

pierwszy podział mejotyczny

sp

e

rm

a

to

cy

to

g

e

n

e

za

drugi podział mejotyczny

spermatydy

sp

e

rm

io

g

e

n

e

za

plemniki

2n

1n

1n

1n

2n

 

 

Ao

A1

A2

A3

A4

  Im

 B

SPERMATOGONIOGENAEZA

W wyniku 6 podziałów powstają 64 
komórki

 

 

SPERMATOGONIOGENAE

ZA

Wytworzenie się 

spermatogoni A0, A1, A2, A4, 

Im, B

Spermatogonia Im i B

 dają 

spermatocyty I 

rzędu

SPERMATOCYTOGENAEZ

A

 

 

SPERMIOGENEZA

 – proces wytwarzania się 

plemników ze spermatyd

I. Pierwsze zmiany zachodzą w 

aparacie 

Golgiego

, który wytwarza 

akrosom

.

• W wakuolach aparatu pojawiają się 

ziarenka 

proakrosomalne

 (zawierają glikoproteidy) 

• Ziarna te zlewają się ze sobą tworząc 

pęcherzyk 

akrosomalny

,  w którym zlokalizowane jest gęste 

ziarno akrosomalne

 

• pęcherzyk akrosomalny

 przesuwa się do jadra kom. i 

przylega na jednym biegunie (przedni biegun plemnika)

• W wyniku dalszych przemian 

pęcherzyk akrosomalny 

przybiera postać 

czapeczki

 przylegającej do jądra 

spermatydy

• W miarę wydłużania się jądra 

pęcherzyk akrosomalny

 

przekształca się w 

akrosom.

 

 

Spermiogeneza 

 

 

II. Powstawanie witki

Centrosom

 w młodej spermatydzie 

składa się z 2 centrioli:

• Centriola bliższa (proksymalna) 
• Centriola dalsza (dystalna)

 – 

daje zawiązek wici i tu skupiają się 
mitochondria

 

 

BUDOWA CEWKI W JĄDRZE OWADA

germarium 

strefa wzrostu spermatocytów

strefa podziałów redukcyjnych

strefa spermatyd i gotowych plemników

 

 

ORGANIZACJA MORFOLOGICZNA JĄDRA SSAKA

nasieniowód

przewód nasieniowodu

jądr
o

kanaliki kręte

kanalik prosty

zrazik jądra

sieć 
jądra

 

 

KOMÓRKI  LEYDIGA

• Rozrzucone w tkance łącznej między kanalikami krętymi 

duże 

komórki śródmiąższowe (interstycjalne) 

• produkują hormony męskie - 

androgeny

– w okresie dojrzewania płciowego wpływają na rozwój 

dróg wyprowadzających nasienie

– wykształcenie się drugorzędnych cech męskich
– później kontrolują spermatogenezę

KOMÓRKI  SERTOLIEGO

podporowe, występują we wnętrzu kanalika nasiennego

 rola odżywcza, umożliwiają transport substancji 
przenikających przez błonę podstawową – do spermatyd

ukształtowane plemniki odrywają się od komórek 
Sertoliego i rozpoczynają wędrówkę światłem kanalika do 
dróg wyprowadzających

 

 

KANALIK  NASIENIOTWÓRCZY  SSAKA

plemniki

komórka Sertoliego

spermatogonia

spermatocyty I rzędu

spermatydy

spermatocyty II rzędu

 

 

• Pierwotne komórki płciowe w życiu płodowym 

dzielą się wielokrotnie i ostatecznie

• W formie uśpionej , umiejscawiają się 

pomiędzy komórkami podporowymi kanalika 
nasiennego

• Światło kanalika nasiennego aż do 7-go roku 

życia jest zamknięte

• W okresie dojrzewania płciowego komórki te 

dzielą się i przekształcają co prowadzi do 
wytworzenia plemników

• Proces ten nazywa się spermatogeneza i 

obejmuje dwa etapy: 

spermatocytogenezę

 

(redukcja do połowy liczby 
chromosomów) i 

spermiogenezę

 

(spermatyda przekształca się w plemik) 

 

 

• Liczba wytwarzanych w ciągu życia 

człowieka plemników jest ogromna. W 
jednej porcji nasienia uzyskanego 
podczas ejakulacji znajduje się od

 

200-

300 mln plemników

 

 

akrosom

główka

wstawka

witka

jądro komórkowe

mitochondria

mikrotubule środkowe

mitochondria

mikrotubule obwodowe

grube włókna obwodowe

 

 

Budowa wewnętrzna akrosomu

• Akrosom zawiera enzymy określane jako 

lizyny

, które 

    umożliwiają dotarcie plemnika do komórki 

jajowej

• Uważa się, że akrosom ssaków zawiera 

przynajmniej dwa enzymy:

    1/ 

hialuronidazę

 – ma zdolność trawienia 

substancji zlepiających komórki 
pęcherzykowe, co umożliwia plemnikowi 
przejście między nimi

    2/

 

enzym proteolityczny

 

niezbędny do 

przejścia plemnika przez osłonkę przejrzystą

 

 

Plemniki 
atypowe

glist
a

langust
a

kleszcz

lancetni
k

traszka

ryba-
ropucha

równonó
g

szczur