Slajd 1

Wpływ zmian

związanych ze

starzeniem się na

przewód pokarmowy

Skutki starzenia się, a układ

pokarmowy

choroby towarzyszące

stres psychiczny i społeczny

zmiana obrazu np.zespół złego wchłaniania

diagnostyka, np. badania

endoskopowe

najczęstsze problemy: zaparcie,
nietrzymanie stolca, choroba
uchyłkowa



Choroby górnego odcinka przewodu

pokarmowego



Choroby dolnego odcinka przewodu

pokarmowego



Zaparcia, biegunki



Zespoły złego wchłaniania



Nowotwory przewodu pokarmowego



Krwawienia z przewodu

pokarmowego

CHOROBY GÓRNEGO ODCINKA

PRZEWODU POKARMOWEGO



Dysfagia



dysfagia ustno-gardłowa



dysfagia przełykowa



Choroby żołądka i dwunastnicy



zanikowe zapalenie i zanik błony śluzowej

żołądka



gastropatia przerostowa



wrzód trawienny



zespół Zollingera-Ellisona



bezoary, skręt żołądka, zmiany naczyniowe

DYSFAGIA – trudności w

połykaniu



Dysfagia ustno – gardłowa:

nieprawidłowości mechanizmu

nerwowo-mięśniowego gardła i

górnego zwieracza przełyku



Dysfagia przełykowa: schorzenia w

obrębie samego przełyku

DYSFAGIA USTNO - GARDŁOWA



Choroby naczyniowe mózgu: porażenie opuszkowe,

rzekomoopuszkowe, zespół Wallenberga (zator

t.tylnej dolnej móżdżku, boczna część rdzenia –

odnerwienie mięśni podniebienia po tej samej

stronie



Schorzenia nerwowo – mięśniowe: ch. Parkinsona,

myasthenia gravis, niedoczynność/nadczynność

tarczycy, stwardnienie zanikowe boczne



Guzy ustno – gardłowe



Uchyłek Zenkera: uwypuklenie jednej lub kilku

warstw ściany przełyku nad górnym zwieraczem



Osteoartropatia przerostowa kręgosłupa szyjnego,

bardzo duże osteofity szyjne

DYSFAGIA USTNO – GARDŁOWA

c.d.



rozpoznanie



precyzyjne zebranie wywiadu



badanie przedmiotowe



badania diagnostyczne: zdjęcia rtg z wlewem

barytu z wideofluoroskopią, manometria grn.

zwieracza (?)



leczenie



leczenie choroby podstawowej



chirurgiczne, chemio-, radioterapia (powikłania!)



techniki rehabilitacyjne

DYSFAGIA PRZEŁYKOWA



Zaburzenia motoryki



achalazja – defekt komórek zwojów

Auerbacha w ścianie przełyku,

idiopatyczna lub wtórna do raka (triada

kliniczna >50rż, dysfagia trwająca krócej

niż rok, utrata m.ciała>7kg)



sklerodermia (postępująca twardzina

układowa)



rozlany kurcz przełyku

DYSFAGIA PRZEŁYKOWA c.d.



Przyczyny mechaniczne



rak przełyku – szybko postępująca

dysfagia z utratą masy ciała



zwężenie zapalne postępująca dysfagia,

zwykle poprzedzona zgagą lub innymi

objawami refluksu; przełyk Barretta



pierścienie i fałdy, „zespół steakhouse”



przyczyny naczyniowe

CHOROBY ŻOŁĄDKA I

DWUNASTNICY



Zanikowe zapalenie i zanik błony śluzowej

żołądka



zwiększona liczba komórek zapalnych w ścianie



zanik – zmniejszenie liczby komórek

wydzielniczych



typ A – zapalenie rozlane, obniżona produkcja

kwasu, podwyższone stężenie gastryny;

niedokrwistość złośliwa



typ B – zapalenie ogniskowe, wywołane

zakażeniem H.pylori

CHOROBY ŻOŁĄDKA I

DWUNASTNICY c.d.



Gastropatia przerostowa



choroba Menetriera przerost fałdów błony śluzowej

w całym lub części żołądka, wtórna

hipoalbuminemia



Wrzód trawienny – wrzody żołądka



powikłania: ciężki krwotok, perforacja, niedrożność;

leczenie chirurgiczne



leczenie: antybiotykoterapia(?), leki alkalizujące,

H2-brokery, sukralfat, inhibitory pompy protonowej



zespół Zollingera-Ellisona, gruczolak trzustki

(gastrinoma), duże ilości gastryny, nadprodukcja

kwasu żołądkowego, nawracająca choroba

wrzodowa

CHOROBY ŻOŁĄDKA I

DWUNASTNICY c.d.



Bezoary – wewnątrzżołądkowe masy

składające się z substancji

egzogennych



Skręt żołądka – silny ból, odruchy

wymiotne z niemożnością

zwymiotowania



Zmiany naczyniowe

CHOROBY DOLNEGO ODCINKA

PRZEWODU POKARMOWEGO



Choroba uchyłkowa



Angiodysplazja



Choroby zapalne jelit



wrzodziejące zapalenie jelita grubego



choroba Crohna



Niedokrwienie jelita grubego



Nietrzymanie stolca

Choroba uchyłkowa



UCHYŁKI OKRĘŻNICY – wypuklenia błony

śluzowej poprzez warstwy mm. gładkich



UCHYŁKOWATOŚĆ – obecność uchyłków

bez stanu zapalnego



CHOROBA UCHYŁKOWA – uchyłkowatość z

towarzyszącymi bolesnymi skurczami lub

innymi objawami



ZAPALENIE UCHYŁKÓW – zakażenie w

uchyłku okrężnicy

Choroba uchyłkowa c.d.



osłabienie mm. okrężnicy



40% osób>65 rż i ok.. 50% osób>80 rż



objawy ch. uchyłkowej: dyskomfort w

podbrzuszu, biegunka, tkliwość; zap.

uchyłków: gorączka, leukocytoza, objaw

odrywania; powikłania – przetoka do

pęcherza moczowego, włóknienie,

niedrożność, ropień okołouchyłkowy,

perforacja z zapaleniem otrzewnej,

posocznica

Choroba uchyłkowa c.d.



Rozpoznanie



wlew doodbytniczy – powikłania



TK, USG



kolonoskopia – wykluczenie procesu rozrostowego



Leczenie: bolesna choroba

uchyłkowa/zapalenie uchyłków –

zapobieganie powikłaniom – dieta, leki

przeczyszczające, przeciwbólowe,

spazmolityki, antybiotyki, ew. leczenie

chirurgiczne

Angiodysplazja



niewielkie kłębki poszerzonych i krętych żył

w błonie śluzowej okrężnicy i jelita

cienkiego (epizody częściowej niedrożności

żył)



objawy: nawracające krwawienie



rozpoznanie: kolonoskopia, angiografia

krezkowa



leczenie: zachowawcze, elektrokoagulacja

endoskopowa, koagulacja laserowa, zabieg

chirurgiczny

Wrzodziejące zapalenie jelita

grubego



Przewlekły uogólniony proces o nieznanej

przyczynie występujący w powierzchownych

warstwach ściany jelita



Objawy: przebieg łagodny, średni lub ciężki;

biegunki z/bez krwi, zaparcia , objawy

ogólne; objawy pozajelitowe: bóle stawowe,

rumień guzowaty, , zgorzelinowe zapalenie

skóry, zapalenie błony naczyniowej oka,

wędrujące zapalenie wielostawowe.



Powikłania: megacolon toxicum, splątanie,

wysoka gorączka, wzdęcia; rak jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita

grubego c.d.



Rozpoznanie: badanie

sigmoidoskopowe i biopsja odbytnicy,

kolonoskopia, wlew doodbytniczy,

uwaga – choroby naśladujące!



Leczenie: steroidy p.o. lub i.v.,

sulfasalazyna, olsalazyna,

mesalazyna (5-ASA), ew. leczenie

chirurgiczne

Choroba Leśniowskiego -

Crohna



Przewlekły proces zapalny dotyczący

najczęściej końcowego odcinka jelita

krętego lub okrężnicy, charakteryzuje się

zapaleniem całej ściany jelita, często z

owrzodzeniami i ziarniniakami.



Owrzodzenia, szczeliny, przetoki,

ziarniniaki, obszary nie zajęte chorobą,

często nie dotyczy odbytnicy, może być

zajęty każdy odcinek pp., u osób starszych

częściej jelito grube

Choroba Leśniowskiego –

Crohna c.d.



Objawy: krwawienie z odbytu (zajęcie

odbytu), biegunka, gorączka, ból brzucha,

spadek masy ciała, objawy pozajelitowe

np. wędrujące zapalnie stawów,



Badania laboratoryjne: leukocytoza,

hipoalbuminemia, podwyższone OB,

niedokrwistość



Rozpoznanie: kolonoskopia, wlew

doodbytniczy, TK, USG



Leczenie: sulfasalazyna,prednizon …

Niedokrwienie jelita

grubego



Upośledzenie dopływu krwi do jelita

grubego prowadzące do zapalenia i obrzęku



odgałęzienia tętnicy krezkowej górnej i

dolnej, krążenie oboczne



niedokrwienie w przebiegu:



uogólnione zmniejszenie przepływu krwi



nieodpowiedni rozkład przepływu



przyczyny ? – rak, zapalenie uchyłków,

odwodnienie, niewydolność serca

Niedokrwienie jelita grubego

c.d.



Objawy: nagły ból, krwista biegunka, objawy

uciskowe nad zajętym jelitem (zagięcie

śledzionowe), zawał jelita: gorączka,

leukocytoza, brak perystaltyki, wzdęcie

brzucha. Odwracalne/nieodwracalne



Rozpoznanie: wlew doodbytniczy (objaw

„odcisków kciuka”) – ostrożnie!, kolonoskopia



Leczenie: płyny, preparaty krwiozastępcze,

antybiotyki, laparotomia i resekcja

Nietrzymanie stolca – utrata

zależnej od woli kontroli nad

wydalaniem stolca



Elementy niezbędne do trzymania stolca:

czucie w odbytnicy i odbycie, zdolność do

magazynowania, koordynacja wewnętrznego i

zewnętrznego zwieracza odbytu



Przyczyny: zaklinowanie mas kałowych,

upośledzenie czynnościowe – umysłowe i/lub

fizyczne, napromienianie, guz, niedokrwienie,

uraz, zabieg chirurgiczny



Rozpoznanie i leczenie: wlew doodbytniczy,

proktosigmoidoskopia, manometria

anorektalna; wlewki doodbytnicze, dieta,

technika biofeedback, farmakologiczne,

chirurgiczne

ZAPARCIE



Definicja? – wysiłek potrzebny w celu

wypróżnienia, rzadkie lub niepełne

wypróżnienia, częstość rośnie z wiekiem



Przyczyny – często wieloczynnikowe



dietetyczne



czynnościowe (depresja, splątanie,

unieruchomienie, nieodpowiednie warunki

sanitarne)



wtórne do innych chorób (ch. Parkinsona, ch.

naczyniowe mózgu, otępienie, niedoczynność

tarczycy, niedokrwienie, uchyłkowatość jelit etc.)



farmakologiczne (opioidy, leki p/depresyjne,

hipotensyjne, moczopędne, blokery kanału

wapniowego)

ZAPARCIE c.d.



Powikłania: niedokrwienia i omdlenia,

żylaki odbytu, zaklinowanie mas

kałowych – niedrożność, owrzodzenie

kałowe, megacolon, skręt jelita



Rozpoznanie: wykluczenie choroby

pierwotnej np.raka, badanie rtg ze

znacznikiem



Leczenie: zalecenia dietetyczne,

farmakologiczne, chirurgiczne?!

BIEGUNKI



Wzrost częstości wypróżnień (>3/dobę) połączony

ze wzrostem objętości stolca, zwiększoną

płynnością, nagłe parcie i ból



Biegunka osmotyczna



niedobór laktazy



leki hiperosmotyczne



Biegunka zakaźna



wirusowa



bakteryjna, C.difficile



Biegunka spowodowana złym trawieniem



wtórna do niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki

(niedobór lipazy)



niedobór kwasów żółciowych

BIEGUNKI c.d.



Biegunka wskutek złego wchłaniania



choroba trzewna



lamblioza, ch. Whipple’a



Biegunka wtórna do zwiększonego

wydzielania hormonów



rakowiaki, rak rdzeniasty tarczycy, gastrinoma



Biegunka wtórna do chorób jelita grubego



colitis ulcerosa, zmiany niedokrwienne,

zapalenie popromienne.



Leczenie

ZESPOŁY ZŁEGO WCHŁANIANIA



Zespół objawów przedmiotowych i

podmiotowych występujących zwykle

w wyniku nadmiernego wydalania

tłuszczów (biegunka tłuszczowa),

różnego stopnia zaburzeń

wchłaniania witamin rozpuszczalnych

w tłuszczach, jak i w wodzie,

elektrolitów i wody oraz złego

trawienia węglowodanów i białek.

ZESPOŁY ZŁEGO WCHŁANIANIA

c.d.



Choroba trzewna (enteropatia glutenowa)

– choroba uwarunkowana genetycznie

polegająca na zaburzeniu wchłaniania

wielu składników odżywczych, swoiste

zmiany patologiczne w śluzówce jelita

wywołane gliadynową frakcją glutenu

(pszenica, żyto, owies, jęczmień)



objawy: biegunka (tłuszczowa), spadek masy

ciała, niedożywienie, niedobory (Fe, Ca, wit.K)



leczenie: dieta, leczenie uzupełniające

ZESPOŁY ZŁEGO WCHŁANIANIA

c.d.



Zespół rozrostu bakterii – zaburzenia

wchłaniania składników pokarmowych

wtórne do katabolizmu węglowodanów

przez Gram-ujemne bakterie tlenowe,

rozprzęgania kwasów żółciowych przez

bakterie beztlenowe



Przewlekłe zapalenie trzustki z

niewydolnością: często przebieg bezbólowy,

nagle zaczynające się częste wypróżnienia z

obfitym, cuchnącym, tłustym stolcem

NOWOTWORY PRZEWODU

POKARMOWEGO



Nowotwory - druga przyczyna zgonów u

osób starszych



25% zgonów z powodu raka – raki

przewodu pokarmowego



Rola czynników środowiskowych?? (tłuszcz,

błonnik, karcynogeny)



Nowotwory łagodne/złośliwe



Przełyk, żołądek, jelito cienkie, okrężnica,

odbyt i odbytnica, wyrostek robaczkowy,

trzustka, wątroba, pęcherzyk żółciowy i

drogi żółciowe, krezka i otrzewna

NOWOTWORY PRZEWODU

POKARMOWEGO c.d.



Przełyk



dysfagia, spadek m.ciała, ból przy przełykaniu…



Żołądek



niestrawność?, dyskomfort, szybkie uczucie sytości



Jelito cienkie



bezobjawowa, późny okres: niedrożność, wgłobienia,

zakrzepica



Jelito grube – drugi najczęstszy nowotwór złośliwy



bezobjawowy, niedrożność, bóle, krwawienia, zaburzenia

rytmu wypróżnień



Badania: kał na krew utajoną, kolonoskopia, wlew

z kontrastem, markery nowotworowe (CEA)

NOWOTWORY PRZEWODU

POKARMOWEGO c.d.



Odbyt i odbytnica



krwawienie, zaparcia, zmniejszenie średnicy

stolca



Trzustka



80% głowa trzustki, 20% trzon i ogon, bezbólowa

żółtaczka, spadek masy ciała



Wątroba



nowotwory pierwotne/wtórne



Pęcherzyk żółciowy, drogi żółciowe



Nowotwory wyrostka robaczkowego, krezki,

otrzewnej

KRWAWIENIA Z PRZEWODU

POKARMOWEGO



Haematemesis – wymioty krwią



Melena – czarne smoliste wypróżnienia



Haematochezia – czerwonokrwiste

wypróżnienia



Krwawienie utajone



Hemoroidy, rak jelita grubego



Wywiad!, badanie fizykalne, badania

laboratoryjne i obrazowe

Document Outline