Zasady antybiotykoterapii w 

chirurgii

III Katedra i Klinika Chirurgii 

Ogólnej 

Collegium Medicum UJ

Antybiotyki:

• Naturalne 

związki 

o 

działaniu 

przeciwdrobno-ustrojowym 

bądź 

związki  półsynetyczne  lub  syntetyczne 
posiadające swoje wzorce naturalne.

Antybiotyki w chirurgii:

• Profilaktyka:

  

                                                  

                               

• Zapobiegawcze podawanie 

antybiotyków zmniejsza odsetek 

zakażenia ran. Jest skuteczne, 

jeśli antybiotyk jest podany przed 

spodziewanym skażeniem, czyli 

przed operacją, tak aby 

wytworzyć we krwi operowanego 

stężenie antybiotyku utrzymujące 

się przez okres operacji.

• Schematy profilaktyki:                   

             - one shot (1 dawka)         

                             - do 48 godzin 

od zabiegu

• Terapia  

                          

• Empiryczna: zanim uzyska 

się wynik antybiogramu, w 

wyborze antybiotyku 

kierujemy się znajomością 

skuteczności antybiotyków 

w poszczególnych 

schorzeniach opartą o 

dotychczasowe 

doświadczenie.

• Celowana:  oparta o wynik 

antybiogramu.

Profilaktyka antybiotykowa w 

chirurgii (I):



 Gdy istnieje obawa skażenia tkanek w operacjach 
wykonywanych z powodu istniejącego zakażenia    
  np. ostre zapalenie wyrostka robaczkowego.



 U chorych z upośledzeniem odporności: 
wrodzonym, nabytym, po urazie 
wielonarządowym, z chorobą nowotworową - 
chorzy po Rtg- lub chemioterapii, chorzy po 
przeszczepie etc.



 Zabiegi: ortopedyczne, naczyniowe, 
neurochirurgiczne, zabiegi z wszczepami 
materiałów syntetycznych.  

Profilaktyka antybiotykowa w 

chirurgii (II):



 Obowiązuje zasada jednej dawki,



 Implanty naczyniowe i ortopedyczne 
do 48 godz.          (do usunięcia 
drenów),



 Resekcja jelita grubego do 48 godz.       
                        (do usunięcia drenów),



 Amputacja w zgorzeli  kończyny do 48 
godz.                (do usunięcia drenu)

Profilaktyka antybiotykowa w 

chirurgii (III)

Wybór antybiotyku do profilaktyki:



 operacje czyste naczyniowe i ortopedyczne: 
TARCEFANDOL 1 - 2 g



 operacje czyste - skażone (przełyk, żołądek, XII-ca, 
pęcherzyk żółciowy, jelito cienkie): UNASYN 1,5 g



 operacje w polu skażonym (operacje na jelicie 
grubym oraz cienkim z niedrożnością): 
TARCEFANDOL 1 - 2 g     + TINIDAZOL 400 ml + 
METRONIDAZOL 1 g



 amputacje ze zgorzelą: TARCEFANDOL + 
METRONIDAZOL



 ostre zapalenie wyrostka robaczkowego: 
METRONIDAZOL czopek 1 g

Terapia empiryczna wybranych 

zakażeń:



zapalenie płuc poza OIOM-em:

AMOXICLAV 3 x 

1,2g     ZINACEF 3 x 1,5 + AMIKIN 2 x 1g



wtórne zapalenie otrzewnej:GENTAMYCYNA 
240mg + METRONIDAZOL



zakażenia tkanek miękkich i skóry:



AMOKSICLAV, PIPRIL, ABACTAL + KLIMICIN,       
     GENTAMYCYNA + METRONIDAZOL



zakażenia układu moczowego: ABACTAL, 
GENTAMYCYNA, AMOKSIKLAV, PIPRIL

Antybiotyki w oddziale 

chirurgicznym:



I  rzutu: 

ogólnodostępne,  zlecane  przez  lekarza 

prowadzącego na odcinku,



II rzutu: 

do opanowania infekcji przy nieskuteczności 

antybiotyków  I  rzutu,  konieczny  wynik  antybiogramu, 
ich zastosowanie wymaga zgody ordynatora oddziału, 



III  rzutu: 

stosowane  w  wyjątkowych  przypadkach 

zagrożenia życia „na ratunek” - bardzo drogie !!!          
 np. TAZOCIN, FORTUM, MODIVID, TIENAM, MERONEM



UWAGA:

  każdy  szpital  ma  swoją  własną  listę 

antybiotyków I, II i III rzutu. Antybiotyki do profilaktyki 
powinny być wydzielone i nie używane w terapii.