wybrane
wybrane
choroby odzwierzęce
choroby odzwierzęce
Juliusz Kamerys
Juliusz Kamerys
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych UM w Łodzi
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych UM w Łodzi
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Daniela
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Daniela
Dworniak
Dworniak
CHOROBY ODZWIERZĘCE -
CHOROBY ODZWIERZĘCE -
definicja
definicja
Zoonoza (gr.
Zoonoza (gr.
zoon
zoon
– zwierzę,
– zwierzę,
nosos
nosos
–
–
choroba) – choroba, która może być
choroba) – choroba, która może być
przeniesiona ze zwierzęcia na człowieka.
przeniesiona ze zwierzęcia na człowieka.
Najważniejsze zoonozy:
Najważniejsze zoonozy:
Babezjoza*
Babezjoza*
Bąblowica
Bąblowica
Borrelioza*
Borrelioza*
Brucelloza
Brucelloza
Choroba Chagasa
Choroba Chagasa
Dżuma
Dżuma
Encefalopatie gąbczaste
Encefalopatie gąbczaste
Ehrlichioza*
Ehrlichioza*
Gorączka Q
Gorączka Q
Grypa ptasia
Grypa ptasia
Kleszczowe zapalenie
Kleszczowe zapalenie
mózgu*
mózgu*
Leiszmanioza
Leiszmanioza
Leptospiroza
Leptospiroza
Listerioza
Listerioza
Papuzica
Papuzica
Salmonellozy
Salmonellozy
SARS
SARS
Toksokaroza
Toksokaroza
Toxoplazmoza
Toxoplazmoza
Tularemia*
Tularemia*
Wąglik
Wąglik
Włośnica
Włośnica
Wścieklizna
Wścieklizna
Dur plamisty i inne riketsjozy*
Dur plamisty i inne riketsjozy*
Zakażenie Campylobacter sp.
Zakażenie Campylobacter sp.
Zakażenie wirusem Nipah
Zakażenie wirusem Nipah
Żółta gorączka i inne GK
Żółta gorączka i inne GK
(boliwijska, Denga, Doliny Riftu,
(boliwijska, Denga, Doliny Riftu,
Ebola, krymsko-kongijska*,
Ebola, krymsko-kongijska*,
koreańska, lasu Kyasanur*
koreańska, lasu Kyasanur*
Lassa, Marburg, omska*,
Lassa, Marburg, omska*,
wenezuelska)
wenezuelska)
* choroby odkleszczowe
* choroby odkleszczowe
Taksonomia kleszczy
Taksonomia kleszczy
Królestwo zwierzęta
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Typ stawonogi
Podtyp
Podtyp
szczękoczułkowce
szczękoczułkowce
Gromada pajęczaki
Gromada pajęczaki
Rząd
Rząd
kleszcze
kleszcze
Borelioza – definicja i
Borelioza – definicja i
epidemiologia
epidemiologia
Zakaźna, wielonarządowa choroba
Zakaźna, wielonarządowa choroba
zapalna, wywoływana przez krętki z
zapalna, wywoływana przez krętki z
rodzaju Borrelia, przebiegająca z
rodzaju Borrelia, przebiegająca z
zajęciem skóry, stawów, serca, OUN.
zajęciem skóry, stawów, serca, OUN.
W 2006 roku w Polsce zgłoszono do
W 2006 roku w Polsce zgłoszono do
PZH 6680 przypadków
PZH 6680 przypadków
Borelioza – etiologia i
Borelioza – etiologia i
patogeneza
patogeneza
Czynnik etiologiczny:
Czynnik etiologiczny:
Borrelia burgdorferi
Borrelia burgdorferi
Borrelia garinii
Borrelia garinii
Borrelia afzeli
Borrelia afzeli
Okres wylęgania: 3-30 dni
Okres wylęgania: 3-30 dni
Wczesna zmiana skórna – miejscowe rozprzestrzenianie
Wczesna zmiana skórna – miejscowe rozprzestrzenianie
krętków w skórze
krętków w skórze
Wczesne rozprzestrzenianie z krwią i chłonką do narządów i
Wczesne rozprzestrzenianie z krwią i chłonką do narządów i
układów: skóry, kości, mięśni szkieletowych i serca, układu
układów: skóry, kości, mięśni szkieletowych i serca, układu
nerwowego
nerwowego
Późne zmiany zapalne i zanikowe
Późne zmiany zapalne i zanikowe
Wikipedia®
Wikipedia®
Borelioza - objawy
Borelioza - objawy
I okres
I okres
Objawy ogólne:
Objawy ogólne:
Stany podgorączkowe / gorączka
Stany podgorączkowe / gorączka
Bóle mięsni i stawów
Bóle mięsni i stawów
Uczucie rozbicia
Uczucie rozbicia
Objawy skórne
Objawy skórne
Rumień wędrujący
Rumień wędrujący
Chłoniak limfocytowy
Chłoniak limfocytowy
Borelioza – rumień
Borelioza – rumień
wędrujący
wędrujący
Borelioza – rumień
Borelioza – rumień
wędrujący (zmiany mnogie)
wędrujący (zmiany mnogie)
Borelioza – chłoniak
Borelioza – chłoniak
limfocytowy skóry
limfocytowy skóry
© EUCALB 1997-2005. European Union Concerted Action on Lyme
© EUCALB 1997-2005. European Union Concerted Action on Lyme
Borreliosis.
Borreliosis.
Borelioza - objawy
Borelioza - objawy
II okres
II okres
Układ ruchu
Układ ruchu
Zapalenie stawów
Zapalenie stawów
Zapalenie mięśni
Zapalenie mięśni
Zapalenie kaletek maziowych
Zapalenie kaletek maziowych
Układ nerwowy
Układ nerwowy
Limfocytarne ZOMR*
Limfocytarne ZOMR*
Zapalenie nerwów czaszkowych*
Zapalenie nerwów czaszkowych*
Zapalenie korzeni nerwowych i nerwów obwodowych*
Zapalenie korzeni nerwowych i nerwów obwodowych*
*zespół Bennwartha
*zespół Bennwartha
Układ krążenia
Układ krążenia
Zapalenie serca (bloki AV)
Zapalenie serca (bloki AV)
Borelioza - objawy
Borelioza - objawy
III okres
III okres
Układ ruchu
Układ ruchu
Przewlekłe / nawracające zapalenie stawów
Przewlekłe / nawracające zapalenie stawów
Przewlekłe zapalenie ścięgien
Przewlekłe zapalenie ścięgien
Układ nerwowy
Układ nerwowy
Przewlekła encefalopatia
Przewlekła encefalopatia
Przewlekła polineuropatia
Przewlekła polineuropatia
Skóra
Skóra
Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry
Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry
Borelioza późna – przewlekłe zanikowe
Borelioza późna – przewlekłe zanikowe
zapalenie skóry
zapalenie skóry
(acrodermatitis
(acrodermatitis
chronicum atrophicum)
chronicum atrophicum)
Dr. Franc Strle (University Medical Center, Ljubljana,
Dr. Franc Strle (University Medical Center, Ljubljana,
Slovenia).
Slovenia).
Borelioza - diagnostyka
Borelioza - diagnostyka
Objawy + wywiad
Objawy + wywiad
EM jest objawem patognomonicznym
EM jest objawem patognomonicznym
boreliozy
boreliozy
Testy serologiczne
Testy serologiczne
ELISA
ELISA
Western-blot
Western-blot
Testy genetyczne
Testy genetyczne
Borelioza – leczenie
Borelioza – leczenie
2006 by the Infectious
2006 by the Infectious
Diseases Society of America
Diseases Society of America
Leczenie doustne
Leczenie doustne
Leki
Leki
Amoksycylina 0,5 g co 8 h
Amoksycylina 0,5 g co 8 h
Doksycyklina 0,1 g co 12 h
Doksycyklina 0,1 g co 12 h
Cefuroksym aksetyl 0,5 g co 12 h
Cefuroksym aksetyl 0,5 g co 12 h
Postaci boreliozy
Postaci boreliozy
EM i inne postacie skórne
EM i inne postacie skórne
Porażenie nn czaszkowych
Porażenie nn czaszkowych
Blok AV I i II
Blok AV I i II
°
°
Zapalenie stawów
Zapalenie stawów
Borelioza – leczenie
Borelioza – leczenie
2006 by the Infectious
2006 by the Infectious
Diseases Society of America
Diseases Society of America
Leczenie pozajelitowe
Leczenie pozajelitowe
Leki
Leki
Ceftriakon 2 g co 24 h
Ceftriakon 2 g co 24 h
Cefotaksym 2 g co 8 h
Cefotaksym 2 g co 8 h
Penicylina G 18-24 mln. j. na dobę w dawkach co 4
Penicylina G 18-24 mln. j. na dobę w dawkach co 4
h
h
Postaci boreliozy
Postaci boreliozy
ZOMR lub radikulopatia
ZOMR lub radikulopatia
Późne postacie boreliozy z zajęciem układu
Późne postacie boreliozy z zajęciem układu
nerwowego
nerwowego
Blok AV III
Blok AV III
°
°
Zapalenie stawów – nawracające po
Zapalenie stawów – nawracające po
niepowodzeniu dwukrotnego leczenia doustnego
niepowodzeniu dwukrotnego leczenia doustnego
Borelioza - problemy
Borelioza - problemy
Temat nadmiernie nagłośniony przez
Temat nadmiernie nagłośniony przez
media
media
Kleszcz nie zawsze w wywiadzie
Kleszcz nie zawsze w wywiadzie
Brak dobrych narzędzi diagnostycznych
Brak dobrych narzędzi diagnostycznych
Wyniki fałszywie dodatnie – nie lecz samych
Wyniki fałszywie dodatnie – nie lecz samych
wyników!
wyników!
Wyniki fałszywie ujemne
Wyniki fałszywie ujemne
Brak możliwości monitorowania
Brak możliwości monitorowania
skuteczności leczenia
skuteczności leczenia
Nawroty
Nawroty
Borelioza - zapobieganie
Borelioza - zapobieganie
Szczelna odzież
Szczelna odzież
Repelenty zawierające dietylotoluamid
Repelenty zawierające dietylotoluamid
(DEET)
(DEET)
Oglądanie całego ciała po powrocie z
Oglądanie całego ciała po powrocie z
lasu
lasu
Usuwanie kleszczy
Usuwanie kleszczy
Igła do iniekcji
Igła do iniekcji
Pęseta
Pęseta
Pompki zasysające
Pompki zasysające
DEFINICJA:
DEFINICJA:
Wścieklizna jest ostrą
Wścieklizna jest ostrą
chorobą zakaźną
chorobą zakaźną
ośrodkowego układu
ośrodkowego układu
nerwowego, atakującą
nerwowego, atakującą
człowieka oraz
człowieka oraz
wszystkie zwierzęta
wszystkie zwierzęta
stałocieplne,
stałocieplne,
głównie ssaki.
głównie ssaki.
TAKSONOMIA:
TAKSONOMIA:
rodzina:
rodzina:
Rhabdoviridae
Rhabdoviridae
rodzaj:
rodzaj:
Lyssavirus
Lyssavirus
serotyp:
serotyp:
1.
1.
wirusy uliczne i laboratoryjne wścieklizny
wirusy uliczne i laboratoryjne wścieklizny
2.
2.
wirusy afrykańskich nietoperzy Lagos (Lag)
wirusy afrykańskich nietoperzy Lagos (Lag)
3.
3.
afrykański wirus Mokola (Mok)
afrykański wirus Mokola (Mok)
4.
4.
wirusy afrykańskich nietoperzy Duvenhage
wirusy afrykańskich nietoperzy Duvenhage
(Duv)
(Duv)
5.
5.
wirusy europejskich nietoperzy typ 1 (EBL 1)
wirusy europejskich nietoperzy typ 1 (EBL 1)
6.
6.
wirusy europejskich nietoperzy typ 2 (EBL 2)
wirusy europejskich nietoperzy typ 2 (EBL 2)
7.
7.
wirusy australijskich nietoperzy (ABL)
wirusy australijskich nietoperzy (ABL)
Drogi zakażenia:
Drogi zakażenia:
Pokąsanie, zadrapanie, oślinienie
Pokąsanie, zadrapanie, oślinienie
droga donosowa
droga donosowa
przeszczepy narządów
przeszczepy narządów
droga pokarmowa
droga pokarmowa
PENETRACJA WIRUSA DO
PENETRACJA WIRUSA DO
OŚRODKOWEGO UKŁADU
OŚRODKOWEGO UKŁADU
NERWOWEGO
NERWOWEGO
:
:
OUN
OUN
ZWOJE KRĘGOWE
ZWOJE KRĘGOWE
NERWY OBWODOWE
NERWY OBWODOWE
ZAKOŃCZENIA NERWOWE
ZAKOŃCZENIA NERWOWE
KOMÓRKI MIĘŚNI POPRZECZENIE
KOMÓRKI MIĘŚNI POPRZECZENIE
PRĄŻKOWANYCH
PRĄŻKOWANYCH
PRZESTRZEŃ POZAKOMÓRKOWA
PRZESTRZEŃ POZAKOMÓRKOWA
POKĄSANIE
POKĄSANIE
PRZEBIEG WŚCIEKLIZNY
PRZEBIEG WŚCIEKLIZNY
U LUDZI:
U LUDZI:
okres zwiastunów
okres zwiastunów
drętwienie, mrowienie i ból w miejscu pokąsania lub całej
drętwienie, mrowienie i ból w miejscu pokąsania lub całej
kończyny
kończyny
nadwrażliwość na światło i dźwięk,
nadwrażliwość na światło i dźwięk,
tachycardia, tachypno
tachycardia, tachypno
ë
ë
rzadko: objawy oponowe, bóle i zawroty głowy
rzadko: objawy oponowe, bóle i zawroty głowy
okres pobudzenia psychoruchowego
okres pobudzenia psychoruchowego
wodowstręt
wodowstręt
objawy psychiczne
objawy psychiczne
niewydolność krążeniowo-oddechowa
niewydolność krążeniowo-oddechowa
okres porażeń
okres porażeń
porażenia wiotkie
porażenia wiotkie
śpiączka
śpiączka
DIAGNOSTYKA
DIAGNOSTYKA
WŚCIEKLIZNY
WŚCIEKLIZNY
Diagnostyka przyżyciowa
Diagnostyka przyżyciowa
1.
1.
przeciwciała przeciw wirusowi wścieklizny
przeciwciała przeciw wirusowi wścieklizny
w osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym
w osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym
2.
2.
antygen wirusa wścieklizny w rozmazach
antygen wirusa wścieklizny w rozmazach
odcisków rogówki, mieszkach włosowych
odcisków rogówki, mieszkach włosowych
wycinka z linii granicznej skóry owłosionej
wycinka z linii granicznej skóry owłosionej
okolicy karkowej lub biopunktacie mózgu.
okolicy karkowej lub biopunktacie mózgu.
3.
3.
Izolacja wirusa lub wykrycie RNA
Izolacja wirusa lub wykrycie RNA
wirusowego w ślinie chorego
wirusowego w ślinie chorego
4.
4.
Izolacja wirusa po wszczepieniu myszom
Izolacja wirusa po wszczepieniu myszom
próbek mózgu, pobranych w biopsji
próbek mózgu, pobranych w biopsji
DIAGNOSTYKA
DIAGNOSTYKA
WŚCIEKLIZNY
WŚCIEKLIZNY
Diagnostyka
Diagnostyka
post mortem
post mortem
1.
1.
Badanie histopatologiczne mózgu na
Badanie histopatologiczne mózgu na
obecność ciałek Negriego
obecność ciałek Negriego
2.
2.
Wykrycie antygenów wirusowych w
Wykrycie antygenów wirusowych w
tkankach mózgowych przy użyciu testu
tkankach mózgowych przy użyciu testu
ELISA lub immunofluorescencji
ELISA lub immunofluorescencji
3.
3.
Wykrycie materiału genetycznego wirusa
Wykrycie materiału genetycznego wirusa
w tkankach mózgowych przy użyciu
w tkankach mózgowych przy użyciu
metody łańcuchowej polimerazy (PCR)
metody łańcuchowej polimerazy (PCR)
4.
4.
Izolacja wirusa po zaszczepieniu zwierząt
Izolacja wirusa po zaszczepieniu zwierząt
laboratoryjnych lub w hodowlach
laboratoryjnych lub w hodowlach
komórkowych
komórkowych
Profilaktyka wścieklizny
Profilaktyka wścieklizny
Do ochrony ludzi przed zakażeniem wirusem wścieklizny
Do ochrony ludzi przed zakażeniem wirusem wścieklizny
stosuje się w Polsce:
stosuje się w Polsce:
Szczepionkę przygotowaną na komórkach Vero,
Szczepionkę przygotowaną na komórkach Vero,
podawana jest domięśniowo według schematu: 0, 3, 7,
podawana jest domięśniowo według schematu: 0, 3, 7,
14, 28 dni w objętości 0,5 ml, w dawce co najmniej 2,5
14, 28 dni w objętości 0,5 ml, w dawce co najmniej 2,5
j.m. Osoby uprzednio szczepione powinny otrzymać dwie
j.m. Osoby uprzednio szczepione powinny otrzymać dwie
dawki szczepionki w dniach: 0 i 3.
dawki szczepionki w dniach: 0 i 3.
Immunoglobulinę odpornościową otrzymywaną z
Immunoglobulinę odpornościową otrzymywaną z
surowicy od ludzi szczepionych przeciw wściekliźnie.
surowicy od ludzi szczepionych przeciw wściekliźnie.
Jeżeli surowica nie jest dostępna w dniu rozpoczęcia
Jeżeli surowica nie jest dostępna w dniu rozpoczęcia
szczepień może być podana do 7 dnia od podania I dawki
szczepień może być podana do 7 dnia od podania I dawki
szczepionki. Do 2001 roku stosowana była surowica
szczepionki. Do 2001 roku stosowana była surowica
końska.
końska.
Profilaktyka wścieklizny
Profilaktyka wścieklizny
Do ochrony ludzi przed zakażeniem wirusem wścieklizny
Do ochrony ludzi przed zakażeniem wirusem wścieklizny
stosuje się w Polsce:
stosuje się w Polsce:
Szczepionkę przygotowaną na komórkach Vero, podawana
Szczepionkę przygotowaną na komórkach Vero, podawana
jest domięśniowo według schematu: 0, 3, 7, 14, 28 dni w
jest domięśniowo według schematu: 0, 3, 7, 14, 28 dni w
objętości 0,5 ml, w dawce co najmniej 2,5 j.m. Osoby
objętości 0,5 ml, w dawce co najmniej 2,5 j.m. Osoby
uprzednio szczepione powinny otrzymać dwie dawki
uprzednio szczepione powinny otrzymać dwie dawki
szczepionki w dniach: 0 i 3.
szczepionki w dniach: 0 i 3.
Immunoglobulinę odpornościową 20jm/kg mc i.m.,
Immunoglobulinę odpornościową 20jm/kg mc i.m.,
otrzymywaną
otrzymywaną
z surowicy od ludzi szczepionych przeciw wściekliźnie. Jeżeli
z surowicy od ludzi szczepionych przeciw wściekliźnie. Jeżeli
surowica nie jest dostępna w dniu rozpoczęcia szczepień
surowica nie jest dostępna w dniu rozpoczęcia szczepień
może być podana do 7 dnia od podania I dawki szczepionki.
może być podana do 7 dnia od podania I dawki szczepionki.
Do 2001 roku stosowana była surowica końska.
Do 2001 roku stosowana była surowica końska.
Profilaktyka wścieklizny
Profilaktyka wścieklizny
Rodzaj
Rodzaj
kontaktu ze
kontaktu ze
zwierzęciem
zwierzęciem
Stan zdrowia zwierzęcia
Stan zdrowia zwierzęcia
zapobieganie
zapobieganie
W chwili
W chwili
narażenia
narażenia
Podczas
Podczas
obserwacji
obserwacji
weterynaryjnej
weterynaryjnej
*
*
Brak ran lub
Brak ran lub
kontakt
kontakt
pośredni
pośredni
-
-
-
-
Nie wymaga
Nie wymaga
Oślinienie
Oślinienie
zdrowej
zdrowej
skóry
skóry
-
-
-
-
Nie wymaga
Nie wymaga
Oślinienie
Oślinienie
uszkodzonej
uszkodzonej
skóry, lekkie
skóry, lekkie
pogryzienie i
pogryzienie i
zadrapania
zadrapania
Zdrowe
Zdrowe
Objawy
Objawy
wścieklizny
wścieklizny
Rozpoczęcie szczepienia
Rozpoczęcie szczepienia
z chwilą
z chwilą
zaobserwowania
zaobserwowania
objawów wścieklizny u
objawów wścieklizny u
zwierzęcia
zwierzęcia
Podejrzane o
Podejrzane o
wściekliznę
wściekliznę
Zwierzę
Zwierzę
zdrowe,
zdrowe,
(niepotwierdzo
(niepotwierdzo
ne objawy)
ne objawy)
Natychmiastowe
Natychmiastowe
rozpoczęcie szczepienia
rozpoczęcie szczepienia
– można przerwać, gdy
– można przerwać, gdy
zwierze zdrowe
zwierze zdrowe
Wściekłe dzikie,
Wściekłe dzikie,
nieznane, nie
nieznane, nie
badane
badane
-
-
Natychmiastowe
Natychmiastowe
rozpoczęcie szczepienia
rozpoczęcie szczepienia
* 15-dniowa obserwacja weterynaryjna może być stosowana wyłącznie do takich
* 15-dniowa obserwacja weterynaryjna może być stosowana wyłącznie do takich
zwierząt jak pies i kot
zwierząt jak pies i kot
Profilaktyka wścieklizny
Profilaktyka wścieklizny
Rodzaj
Rodzaj
kontaktu ze
kontaktu ze
zwierzęciem
zwierzęciem
Stan zdrowia zwierzęcia
Stan zdrowia zwierzęcia
zapobieganie
zapobieganie
W chwili
W chwili
narażenia
narażenia
Podczas
Podczas
obserwacji
obserwacji
weterynaryjn
weterynaryjn
ej*
ej*
Głębokie
Głębokie
pogryzienie i
pogryzienie i
zadrapania,
zadrapania,
oślinienie
oślinienie
błon
błon
śluzowych
śluzowych
Zdrowe
Zdrowe
Objawy
Objawy
wścieklizny
wścieklizny
Natychmiastowe
Natychmiastowe
rozpoczęcie szczepienia
rozpoczęcie szczepienia
+ podanie swoistej
+ podanie swoistej
immunoglobuliny
immunoglobuliny
Podejrzane o
Podejrzane o
wściekliznę
wściekliznę
Zwierzę
Zwierzę
zdrowe,
zdrowe,
(niepotwierdz
(niepotwierdz
one objawy)
one objawy)
Natychmiastowe
Natychmiastowe
rozpoczęcie szczepienia
rozpoczęcie szczepienia
+ podanie swoistej
+ podanie swoistej
immunoglobuliny –
immunoglobuliny –
można przerwać, gdy
można przerwać, gdy
zwierzę zdrowe
zwierzę zdrowe
Wściekłe dzikie,
Wściekłe dzikie,
nieznane, nie
nieznane, nie
badane
badane
-
-
Natychmiastowe
Natychmiastowe
rozpoczęcie szczepienia
rozpoczęcie szczepienia
+ podanie swoistej
+ podanie swoistej
immunoglobuliny
immunoglobuliny
* 15-dniowa obserwacja weterynaryjna może być stosowana wyłącznie do takich
* 15-dniowa obserwacja weterynaryjna może być stosowana wyłącznie do takich
zwierząt jak pies i kot
zwierząt jak pies i kot
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA I
EPIZOOTYCZNA I
EPIDEMIOLOGICZNA W POLSCE
EPIDEMIOLOGICZNA W POLSCE
Do połowy XX wieku w Polsce panowała epizootia
Do połowy XX wieku w Polsce panowała epizootia
wścieklizny miejskiej, w tym czasie głównym
wścieklizny miejskiej, w tym czasie głównym
wektorem wścieklizny był pies. Co roku
wektorem wścieklizny był pies. Co roku
notowano kilkadziesiąt zgonów z powodu
notowano kilkadziesiąt zgonów z powodu
wścieklizny wśród ludzi
wścieklizny wśród ludzi
Po wprowadzeniu masowych szczepień psów,
Po wprowadzeniu masowych szczepień psów,
najważniejszym rezerwuarem wirusa stał się lis
najważniejszym rezerwuarem wirusa stał się lis
rudy. Ilość zachorowań wśród ludzi spadła od
rudy. Ilość zachorowań wśród ludzi spadła od
zera do kilku rocznie. Od roku 1985 przez 15 lat
zera do kilku rocznie. Od roku 1985 przez 15 lat
nie notowano przypadków wścieklizny ludzi w
nie notowano przypadków wścieklizny ludzi w
Polsce. W ciągu ostatnich pięciu lat dwie osoby
Polsce. W ciągu ostatnich pięciu lat dwie osoby
zmarły z powodu wścieklizny w województwach:
zmarły z powodu wścieklizny w województwach:
warmińsko-mazurskim i podkarpackim.
warmińsko-mazurskim i podkarpackim.
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
W 1993 roku Służby Weterynaryjne
W 1993 roku Służby Weterynaryjne
rozpoczęły od zachodnich rubieży kraju
rozpoczęły od zachodnich rubieży kraju
akcję masowych doustnych szczepień
akcję masowych doustnych szczepień
lisów. Wraz z postępem akcji obserwuje
lisów. Wraz z postępem akcji obserwuje
się spadek zachorowań wśród zwierząt w
się spadek zachorowań wśród zwierząt w
kolejnych regionach Polski.
kolejnych regionach Polski.
Coraz większego znaczenia nabiera nowe
Coraz większego znaczenia nabiera nowe
źródło zakażenia wścieklizną, jakim są
źródło zakażenia wścieklizną, jakim są
nietoperze z gatunku
nietoperze z gatunku
Eptesicus serotinus
Eptesicus serotinus
zakażone wirusem EBL1.
zakażone wirusem EBL1.
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
Przypadki
wścieklizny zwierząt
w Polsce w latach
1992 - 2004
rok
Liczba
przypadków
1992
3084
1993
2648
1994
2232
1995
1973
1996
2527
1997
1495
1998
1329
1999
1148
2000
2224
2001
2964
2002
1191
2003
388
2004
134
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
Przypadki wścieklizny
zwierząt
w Polsce w latach 1992 -
2004
rok
Wszystkie
przypadki
Liczba
przypadków
wścieklizny lisów
199
2
3084
2090
199
3
2648
1804
199
4
2232
1507
199
5
1973
1284
199
6
2527
1780
199
7
1495
1096
199
8
1329
927
199
9
1148
721
200
0
2224
1583
200
1
2964
2224
200
2
1191
884
200
3
388
233
200
4
134
80
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
Liczba przypadków
wścieklizny wśród lisów i
jenotów
rok
LIS
JENOT
199
2
209
0
231
199
3
180
4
188
199
4
150
7
126
199
5
128
4
104
199
6
178
0
104
199
7
109
6
90
199
8
927
132
199
9
721
147
200
0
158
3
209
200
1
222
4
204
200
2
884
96
200
3
233
54
200
4
80
11
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
Liczba przypadków
wścieklizny wśród lisów i
kotów
rok
LIS
KOT
199
2
2090
193
199
3
1804
181
199
4
1507
212
199
5
1284
203
199
6
1780
182
199
7
1096
98
199
8
927
66
199
9
721
46
200
0
1583
115
200
1
2224
179
200
2
884
69
200
3
233
29
200
4
80
9
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
EPIZOOTYCZNA W POLSCE
Liczba przypadków
wścieklizny wśród lisów i
nietoperzy
rok
LIS
NIETOPERZE
199
2
209
0
0
199
3
180
4
0
199
4
150
7
1
199
5
128
4
0
199
6
178
0
0
199
7
109
6
0
199
8
927
7
199
9
721
3
200
0
158
3
7
200
1
222
4
14
200
2
884
5
200
3
233
6
200
4
80
10
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W WOJ. ŁÓDZKIM
EPIZOOTYCZNA W WOJ. ŁÓDZKIM
LICZBA PRZYPADKÓW
WŚCIEKLIZNY ZWIERZĄT
rok
POLSKA
ŁÓDZKIE
199
2
3084
3
199
3
2648
5
199
4
2232
26
199
5
1973
15
199
6
2527
11
199
7
1495
5
199
8
1329
3
199
9
1148
27
200
0
2224
41
200
1
2964
41
200
2
1191
4
200
3
388
0
200
4
134
0
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
WŚCIEKLIZNA – SYTUACJA
EPIZOOTYCZNA W WOJ. ŁÓDZKIM
EPIZOOTYCZNA W WOJ. ŁÓDZKIM
ROK
GATUNK
I
199
9
200
0
200
1
200
2
LISY
20
32
33
3
PSY
2
2
1
0
KOTY
1
5
0
0
JENOTY
1
0
5
0
KUNY
1
1
1
1
SARNA
1
0
0
0
SZCZUR
1
0
0
0
TCHÓRZ
0
1
0
0
ŚWINIA
0
0
1
0
RAZEM
27
41
41
4
KWALIFIKACJA DO
KWALIFIKACJA DO
SZCZPIEŃ
SZCZPIEŃ
DANE O ZWIERZĘTACH
DANE O ZWIERZĘTACH
GATUNEK
LICZBA
GATUNEK
LICZB
A
PIES
2445
TCHÓRZ
7
KOT
515
DZIK
6
SZCZUR
52
JENOT
5
WIEWIÓRKA
51
ŁASICA
3
LIS
40
KOŃ
2
NIETOPERZ
11
JELEŃ
2
JEŻ
10
CHOMIK
2
SARNA
10
BORSUK
1
KUNA
9
MAŁPA
1
MYSZ
8
NORKA
1
KRET
8
ZAJĄC
1
TCHÓRZOFRETK
A
8
NIEZNAN
E
10
DANE O ZWIERZĘTACH
DANE O ZWIERZĘTACH
DANE O ZWIERZĘTACH
DANE O ZWIERZĘTACH
EKSPOZYCJE
EKSPOZYCJE
EKSPOZYCJE I
EKSPOZYCJE I
PROFILAKTYKA
PROFILAKTYKA
RODZAJ
PROFILAKTYKI
BIERNO-CZYNNA
121
3,76
%
CZYNNA
3089
96,05
%
PRZEDEKSPOZYCYJNA
6
0,18
%
RAZEM
3216
100%
RODZAJ EKSPOZYCJI
OKOLICE CIAŁA, Z KTÓRYCH
WIRUS
SZYBCIEJ PRZEDOSTAJE SIĘ DO
OUN
681
21,17
%
INNE OKOLICE CIAŁA
242
8
75,50
%
INNE SYTUACJE
107
3,33%
RAZEM
321
6
100%
RODZAJ EKSPOZYCJI
POKĄSANIE
3027
94,12
%
ZADRAPANIE
72 2,24%
OŚLINIENIE
9 0,28%
AEROZOL
1 0.03%
INNE SYTUACJE
107 3,33%
RAZEM
3216
100%
EKSPOZYCJE ZWIĄZANE Z
WYKONYWANĄ PRACĄ
TAK
26
0,81%
NIE
3190
99,19%
RAZEM
3216
100%
PRZEBIEG
PRZEBIEG
PROFILAKTYKI
PROFILAKTYKI
WYKONAWSTWO SZCZEPIEŃ
POWÓD
ZAKOŃCZENI
A
ILOŚĆ
PACJENTÓW
ODSETEK
PACJENTÓW
KONIEC
CYKLU
2695
83,80%
PACJENT NIE
ZGŁOSIŁ SIĘ
510
15,86%
REZYGNACJA
11
0,34%
RAZEM
3216
100%
PRZEBIEG
PRZEBIEG
PROFILAKTYKI
PROFILAKTYKI
Objawy niepożądane
Objawy niepożądane
pod postacią niewielkich
pod postacią niewielkich
reakcji alergicznych obserwowano w trzech
reakcji alergicznych obserwowano w trzech
przypadkach:
przypadkach:
u jednej pacjentki poddanej profilaktyce bierno-czynnej
u jednej pacjentki poddanej profilaktyce bierno-czynnej
stwierdzono dodatni wynik próby uczuleniowej na
stwierdzono dodatni wynik próby uczuleniowej na
surowicę końską. Pozostałą część surowicy podano pod
surowicę końską. Pozostałą część surowicy podano pod
osłoną leków antyhistaminowych, nie obserwując
osłoną leków antyhistaminowych, nie obserwując
powikłań
powikłań
u dwojga pacjentów poddanych profilaktyce czynnej
u dwojga pacjentów poddanych profilaktyce czynnej
pojawiła się niewielka wysypka o charakterze
pojawiła się niewielka wysypka o charakterze
uczuleniowym na skórze tułowia
uczuleniowym na skórze tułowia
W żadnym przypadku powikłania te nie były przyczyną
W żadnym przypadku powikłania te nie były przyczyną
zakończenia profilaktyki.
zakończenia profilaktyki.