background image

Choroby zakaźne 

w położnictwie

background image

• Mechanizm zakażenia płodu

• Choroby bakteryjne:

- listerioza

- bruceloza

- rzeżączka

    - gruźlica

Choroby pasożytnicze

Choroby pasożytnicze

- kiła

- toksoplazmoza 

• Choroby wirusowe 

     

     

- różyczka

- różyczka

     

     

- opryszczka

- opryszczka

     

     

- ospa wietrzna/ półpasiec

- ospa wietrzna/ półpasiec

     

     

- grypa

- grypa

     

     

- cytomegalia

- cytomegalia

     

     

- WZW

- WZW

     

     

- HIV

- HIV

background image

Mechanizmy zakażenia 

płodu

Do zakażenia wewnątrzowodniowego może dojść 

na drodze:

1. Wstępującej z pochwy  i szyjki macicy

2. Krwiopochodnej przez łożysko (zakażenie 

przezłożyskowe)

3. Zstępującej z jamy otrzewnej przez jajowody

4. Jatrogennej podczas wykonywania zabiegów inwazyjnych:

amniopunkcja
biopsja kosmówki
przezskórne pobieranie krwi płodu
wewnątrzmaciczne przetaczanie krwi

background image

Akronim TORCH

T

T

 

 -

 

 Toksoplazmoza

- (other infectious 

microorganisms)

Zakażenia podejrzane 

Zakażenia podejrzane (odra, świnka)

Zakażenia udowodnione 

Zakażenia udowodnione (ospa wietrzna, 
półpasiec, Coxackie B, Hepatitis B, 
Chlamydia, Listerioza, rzeżączka, kiła 
malaria, bakterie beta-hemolizujące -GBS

Zakażenia hipotetyczne (

Zakażenia hipotetyczne (grypa A)

R

R

 

 -

 

 

Różyczka

C

 - 

Cytomegalia

H

 - 

Herpes simplex - opryszczka

background image

Toksoplazma - 
epidemiologia

Pierwotniak - Toksoplasma gondii

Pierwotniak - Toksoplasma gondii

• 0 - 90% zarażonych ciężarnych (zależy od 

regionu świata)

Prewalencja

Prewalencja

 – obecność swoistych p/ciał

 – obecność swoistych p/ciał

• Region łódzki – 45%
• Region poznański – 57 – 80%
• Francja – 54%, Niemcy – 42%, Włochy – 49%
• Norwegia, Anglia – 7-10%
• USA – 10-30% 

background image

Toksoplazma - 

epidemiologia

• Ig G + IgM – region łódzki – 1,42% - 

10%

• Francja  - 6,8%
• Prewalencja w populacji kotów – 70% 

(Polska)

background image

Toksoplazma – historia

• 1908 – wyizolowanie pierwotniaka – 

Nicolle, Manceaux

• 1923 – pojęcie T. wrodzonej – 

wodogłowie, małoocze, zapalenie 
siatkówki i naczyniówki – Janku

• 1939 – transmisja wrodzona u 

człowieka – Wolf, Cowen, Paige

• 1969 – żywiciel ostateczny – wyłącznie 

kotowate – Hutchinson, Slim, Work

background image

Toksoplazma – budowa i 

rozwój

• Schizogonia, rozmnażanie bezpłciowe – ptaki, 

ssaki (wytwarzają się trofozoity / tachyzoity)

- otorbiają się – wapnieją , niszczą różne 

narządy
głównie mięśnie, mózg, serce

• Sporogonia, czyli rozmnażanie płciowe – tylko 

kotowate (wytwarzają się sporocysty / 

sporozoity – wydalane do otocznia)

błona śluzowa jelita cienkiego

• Zarażone koty przez kilka tygodni wydalają 

oocysty (10 mln/d), zakaźne nawet przez rok

background image

Toksoplazma – budowa i 

rozwój

Wrota inwazji 
Jama ustna

 - niedomyte warzywa, owoce, woda pitna – 

odchody       

kota – oocysty

 - surowe, niedogotowane mięso (gł. wołowina, 

baranina, wieprzowina) – niedogotowane mleko 

– trofozoity w torbielach tkankowych
Droga wziewna – oocysty w pyle
Transfuzje, transplantacje
Transmisja międzyosobnicza np.

matka – płód  /trofozoity w monocytach matki, 

które docierają do płodu/

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

T. nabyta

T. nabyta – antropozoonoza (ch. 
odzwierzęca)

T. wrodzona

T. wrodzona – człowiek – człowiek (matka – 
płód)

• Inkubacja – 5 – 18 dni 
• Często przebieg asymptomatyczny, 

ewentualnie powiększenie węzłów 
chłonnych
- wyjątkowo zapalenie m. sercowego czy 
opon mózgowych

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

• Zarażenie w okresie przedkoncepcyjnym 

nie stanowi zagrożenia dla płodu

• Ryzyko transmisji dopłodowej wzrasta 

w zależności od czasu, w którym nastąpiła 
serokonwersja
 - w I trymestrze – 25%
 - w II trymestrze – 50%
 - w III trymestrze – 75%

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

• Odsetek płodów z objawami T. wrodzonej 

maleje z wiekiem ciążowym

- I trymestr – 75%

- II trymestr – 55%

- III trymestr – 5%

• Całkowite ryzyko zarażenia dla płodu – ok. 

40%

• Zarażenie ciężarnej w 10 – 20 tyg 

– największe powikłania płodowe

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

• Zakażenia w I trymestrze  - zwykle 

poronienie lub obumarcie 
wewnątrzmaciczne

• Zakażenie poźniejsze – różne objawy o 

różnym nasileniu

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

Najczęściej obserwowane objawy u płodu 
(USG):

  

  

zwapnienia w OUN (nie tylko 

zwapnienia w OUN (nie tylko 

okołokomorowe),

okołokomorowe), 

  

  

szybko narastające wodogłowie, 

szybko narastające wodogłowie, 

hydranencephalia, 

hydranencephalia, 

  

  

microcephalia, 

microcephalia, 

  pogrubiałe łożysko, 

  podwyższona echogeniczność wątroby, 

  hepatosplenomegalia, 

  wysięk w jamach ciała.

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

• U 10% prenatalnie zarażonych płodów  - 

typowe objawy kliniczne 

Triada Sabina – Pinkertona

Triada Sabina – Pinkertona

- wodogłowie lub małogłowie
- zapalenie siatkówki – naczyniówki
- zwapnienia śródmózgowe
- towarzyszy opóźnienie rozwoju umysłowego 
i fizycznego

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

• Objawowa T. gondii u 30% zarażonych 

noworodków

• Ciężki przebieg 10%
• Śmiertelność okołoporodowa  –  8%
• 300 przypadków T. wrodzonej /rok
• 90% dzieci zarażonych prenatalnie  - 

asymptomatycznych, u nie leczonych 
65-85% zaburzenia widzenia, 
20-75% zaburzenia w obrębie OUN, 
10-30% zaburzenia słuchu

background image

Toksoplazma – 

chorobotwórczość

4 zespoły kliniczne T. wrodzonej;

Postać uogólniona;

Postać uogólniona; mała masa urodzeniowa, 

hepatosplenomegalia, hiperbilirubinemia, niedokrwistość 

hemolityczna, trombocytopenia – w pierwszych godzinach 

życia

Postać wczesna z dominacją uszkodzenia OUN

Postać wczesna z dominacją uszkodzenia OUN

;

wzmożone napięcie mięśniowe, drgawki, małowgłowie, 

nieprawidłowy obraz płynu m-rdz, zwapnienia śródczaszkowe, 

wodogłowie

Postać ujawniająca się w późnym dzieciństwie 

Postać ujawniająca się w późnym dzieciństwie 

dominacją objawów ocznych;

dominacją objawów ocznych; zapalenie siatkówki – 

naczyniówki i OUN, opóźnienie rozwoju psychomotorycznego, 

nieprawidłowe napięcie mięśniowe, drgawki, głuchota

Postać bezobjawowa

Postać bezobjawowa

background image

Diagnostyka

• T. gondii  wiele antygenów
• Głównie Ag powierzchniowe oraz rozpuszczalne
• Metody immunologiczne 

(np. test Sabina- Feldmana, immunofluorescencja 
pośrednia, aglutynacja bezpośrednia, odczyn 
wiązania dopełniacza, odczyn lateksowy, techniki 
immunoenzymatyczne, odczyn 
immunoadsorbcyjny)

• Określenie przeciwciał w klasach IgG, IgM, IgA

background image

Diagnostyka

• IgM

- synteza w 1 tygodniu od zakażenia, 
- rośnie w ciągu następnych 4 
tygodni,
- spada i utrzymuje się różnie długo 
na niskim    poziomie (szczególnie u 
nieleczonych)

background image

Diagnostyka

• Ig G

- pojawiają się 2 tygodnie od zakażenia

- szybki wzrost poziomu w osoczu

- maksimum – 2 miesiące od zakażenia

- nieleczona - utrzymuje się 6-8 miesięcy 

wysoki poziom IgG

- następnie powolne obniżanie się

- stały poziom – „immunizacja dawna”

background image

Diagnostyka

• Ig A

- sekrecja w 1 miesiącu od zakażenia
- maksimum po 2-3 miesiącach
- po około roku są zwykle 
niewykrywalne

background image

Diagnostyka

• Awidność IgG

- moc wiązania antygenu z przeciwciałem

- w fazie przewlekłej  - wysoka > 4 miesięcy

- w fazie ostrej – niska

• Badania serologiczne w przypadkach podejrzenia 

infekcji powtarza się 

co 3 tyg

co 3 tyg.

• Czas trwania infekcji

- 2x wzrost IgG + obecne IgM – 2 m-ce

- stały poziom IgG (>300IU) + IgM + IgA – 2 i więcej m-

cy

- wysokie IgG + brak IgM – kilka m-cy temu lub 

reaktywacja serologiczna (wtedy awidność)

background image

Diagnostyka prenatalna

Amniopunkcja

Amniopunkcja i ocena obecności 
DNA pasożyta w płynie owodniowym 

• Najlepiej reakcja lańcuchowej 

polimerazy 
(

PCR

PCR – Polymerase Chain Reaction)

background image

Leczenie

• Z wyboru – 

Spiramycyna (Rovamycyna)

Spiramycyna (Rovamycyna)

- 3,0 g (9 mln j.m.)/ 24 h / 3 dawki

- szczególne powinowactwo do łożyska

- bariera

• Sulfonamidy o przedłużonym działaniu

pirymetamina (Daraprim)

pirymetamina (Daraprim)

- pirymetamina + sulfadoksyna (Fansidar)

- pirymetamina + sulfadoksyna (Fansidar)

  w II i III trymestrze 2 tabl./tydz. jednorazowo + 

  

  spiramycyna przez 6-8 tygodni

Azytromycyna (Sumamed

Azytromycyna (Sumamed  1x 500 mg/d - 

3dni)

background image

Kiła

• Choroba francuska, franca, niemoc 

dworska, ospa miłosna, lubieżna zaraza, 

choroba św. Rocha, ch. Św Kolumba, syphilis

Treponema pallidum

Treponema pallidum

• Zakażenie – bezpośredni kontakt ze zmianą 

pierwotną na skórze i błonach śluzowych 

zakażonego

Noworodek

Noworodek – drogą wertykalną przez 

łożysko lub w czasie porodu – kontakt ze 

zmianą pierwotną

background image

Kiła

• Karmienie piersią nie prowadzi do zakażenia 

(chyba, że jest tam zmiana pierwotna)

• Ryzyko zakażenia jest proporcjonalne do 

czasu trwania ciąży, maks. w II i III trymestrze

• Najbardziej narażone są dzieci nieleczonych 

matek z kiłą pierwotną

• Zmiany śluzówek w ciąży sprzyjają zakażeniu
• 10-90 dni po zakażeniu powstają IgG i IgM

background image

Kiła

• Kiła pierwotna (zmiana pierwotna)
• Kiła wtórna (osutkowa)
• Kiła późna (narządowa)

• Kiła utajona: wczesna (do roku) i 

późna

background image
background image

Kiła – wpływ na ciążę

• Poronienia samoistne, obumarcia 

wewnątrzmaciczne

• Nieimmunologicznych obrzęk płodu
• Wcześniactwo
• Hipotrofia
• Zgony okołoporodowe

background image

Kiła – wpływ na ciążę

Szansa urodzenia zdrowego dziecka u 

ciężarnych z kiłą późną nieleczoną – 30%

Zakażenia w pierwszych 7 miesiącach ciąży, 

nieleczone – 100 % noworodków chorych

Kiła wrodzona 

u 50% noworodków matek z pierwotną kiłą

u 40% noworodków matek z wczesną kiłą 

utajoną

u 6-14% noworodków matek z późną kiłą utajoną 

Wczesna - objawy pojawiają się w ciągu 
pierwszych 2 lat życia

Późna – po 2 roku życia

background image

Objawy kiły wrodzonej

Objawy kiły wrodzonej

Krętki blade uszkadzają:

płuca (pneumonia alba)

wątrobę - (hypertrophic cirrhosis)

trzustkę i śledzionę

kości długie  ( osteochondritis - femur, tibia, 
radius)

naczynia łożyska (endarterirtis)

Diagnostyka u płodu 

obecność krętków w płynie owodniowym

PCR - 100% specyfiki w wykrywaniu infekcji

background image

Diagnostyka

VDRL (Veneral Disease Research 
Laboratory)

RPR (Rapid plasma reagin)

Testy niespecyficzne  są dodatnie 4-6 
tyg. po zakażeniu

Specyficzne testy na obecność T. 
Pallidum

FTA-ABS - (test fluorescencyjny)

MHA-TP - (test mikrohemaglutacyjny)

background image

Przyczyny fałszywie dodatnich 

Przyczyny fałszywie dodatnich 

badań serologicznych w kierunku 

badań serologicznych w kierunku 

kiły (1-2%)

kiły (1-2%)

Zaawansowany wiek

Zakażenia bakteryjne (zapalenie wsierdzia, 
malaria, mykoplazma, gruźlica)

Przewlekłe choroby wątroby

Nowotwory złośliwe

choroba Lyme

Ciąża

Zakażenia wirusowe (ospa wietrzna, odra, HIV, 
mononukleoza )

background image

 

 

Leczenie

Kiła wczesna 

Kiła wczesna 

Penicilina benzatynowa G 2,4 

mln U i.m. - dawka jednorazowa

Kiła > 1 rok 

Kiła > 1 rok 

Penicilina benzatynowa G 2,4 

mln U i.m. - 3 dawki/ 3 tygodnie

Neurosyphilis

Neurosyphilis

 - 

 - Penicilina krystaliczna 2-4 mln 

U i.V. co 4h. Przez 10-14 dni a potem Penicilina 
benzatynowa G 2,4 mln U i.m. - 3 dawki/ 3 
tygodnie

lub Penicilina prokainowa 2,4 mln U i.m. / 
dziennie + probenecid 500 mg p.o. 4 x a 
następnie Penicilina benzatynowa G 2,4 mln U 
i.m. - 3 dawki/ 3 tygodnie

background image
background image

LISTERIOZA

• Listeria monocytogenes – G(+) 

pałeczka

• 16 serotypów:

- typ 1 – produkty spożywcze
- typ 2 – zakażenia okołoporodowe

• Wytwarzają hemolizynę – główna 

zjadliwość

background image

LISTERIOZA

Droga zakażenia

Droga zakażenia 

przewód pokarmowy

- drogą płciową

Występuje: 

Występuje: gleba, zwierzęta,  ptaki, ryby, 

warzywa i inne pożywienie

Zachorowalność

Zachorowalność dotyczy głównie 

- osób po 60 rż.

- osób ze zmniejszoną odpornością (neo, 

HIV)

- kobiety ciężarne

- dzieci i noworodki z defektami odporności

background image

LISTERIOZA

• Zwykle przebiega nagle

• Różne kliniczne postacie:

- zapalenie opon – mózgowych i mózgu

- postać angino-posocznicowa

- postać septyczno-durowa

- postać oczno-węzłowa

- postać ogniskowa np. zap. ucha 

środkowego – rzadko

Najczęściej dotyczy OUN

Najczęściej dotyczy OUN

- objawy oponowe; drżenia, ataksja, zab. 

świadomości

• Zgon w ostrej postaci mózgowej zwykle w 

ciągu 2 dób

background image

LISTERIOZA

• Dane z USA

w 11 stanach w ciągu 6 m-cy – 50 
chorych (zjedli hot-dogi)
wykryto L. monocytogenes serotyp 4b
6 osób zmarło

• Zwykle lekkie objawy grypopodobne, 

lub podbne jak lekkich w zatruciach 
pokarmowych

background image

LISTERIOZA

• skłonność do zakażania ciężarnych
• Przebieg choroby niecharakterystyczny 

- grypopodobny oraz naśladujące 

odmiedniczkowe zap. nerek

• Namnażanie pałeczki w płycie 

podstawnej łożysko – szybka infekcja 

płodu

• Aktywna infekcja u matki skutkuje 90-

95% zakażeniem płodu

background image

LISTERIOZA

Większość zakażeń płodu przez łożysko

Większość zakażeń płodu przez łożysko

• Niewielki odsetek na drodze wstępującej 

z pochwy, przez błony płodowe

• Płyn owodniowy hamuje wzrost bakterii

Może być przyczyną

Może być przyczyną:

- poronień

- obumarcia płodu

- porodu p/wczesnego

- wad wrodzonych – głównie serca

background image

LISTERIOZA OKOŁOPORODOWA

Postać wczesna

Postać wczesna (zakaż. wewnątrzmaciczne)
- poród p/wczesny, wady 
- posocznica, OUN, układu oddechowego, 
wątroby, skóry (rumień, ropnie, pęcherze)
- rozwija się zwykle 2-7 dni po porodzie
- śmiertelność 40-90%

Postać późna

Postać późna (w trakcie porodu, po porodzie)
- zapalenie opon mózgowo rdzeniowych, 
czasem z następowym wodogłowiem
- śmiertelność ok. 40%

background image

LISTERIOZA – dgn i leczenie

• Badanie bakteriologiczne płynów 

ustrojowych

• Serologia – wiązanie dopełniacza, 

aglutynacja

• Leczeniem z wyboru jest

- ampicilina (150-250 mg /kg /d iv) + 
gentamycyna
- erytromycyna, wankomycyna

background image

Bruceloza

• Bruceloza (gorączką falistą lub maltańską).
• Na zakażenie narażony jest najbardziej personel 

weterynaryjny. 

• Człowiek jest wrażliwy na wszystkie gatunki 

rodzaju Brucella: Br. melitensis, Br. suis, Br. 

canis, Br. ovis oraz 

Br. abortus

Br. abortus.

• Zarażenie przez picie niepasteryzowanego 

mleka, przenoszenie zainfekowanej tkanki 

zwierzęcej (Campbell,Marshall,1982). 

background image

Bruceloza

• Przebieg 

 

 

 

- Charakter przewlekły. 

     - Okresowa gorączka, poty bóle głowy i 

ogólnym 

osłabieniem. 

      - Występują przemiennie poprawa i 

pogorszenie  stanu zdrowia. 

Bruceloza atakuje wszystkie narządy 

organizmu,   przebieg choroby jest 
zazwyczaj wieloobjawowy.

background image

Bruceloza

• może przypominać chorobę reumatyczną, 

często  towarzyszą jej objawy uszkodzenia 
słuchu, wzroku, stawów, kręgosłupa, 
poszczególnych narządów wewnętrznych a 
także zaburzenia nerwowe i psychiczne 
(Janowski,1983).

• Przebieg choroby jest długotrwały, 

uciążliwy i często nieuleczalny.

background image

Bruceloza zwierząt w Polsce

Bruceloza zwierząt w Polsce

BYDŁO - 1980 rPolska wolna od brucelozy 

bydła

ŚWINIE

 

Od 1994 r. nie notuje się w kraju brucelozy świń

 Ostatnie ognisko wykryto i zlikwidowano w woj. opolskim w 1994 
r. 

 Przegląd serologiczny 

dał wyniki ujemne

OWCE i KOZY

 

W Polsce nie występuje zakażenie B. melitensis 

wśród owiec i kóz

    

background image

Borelioza (choroba z Limy)

• Borelia burgdorferi, reccurentis, 

buccalis
krętki G(-), ruch

• Kleszcze przekazują (także z 

pokolenia na pokolenie)

• Rezerwuar krętka – myszy i sarny 

oraz psy

• Ślina 

background image

Borelioza (choroba z Limy)

• Głównie serologia 
• PCR
• IgM max poziom po 3-6 tyg
• IgG rośnie stopniowo, bardzo wolno – 

nic nam nie mówi

background image

Borelioza (choroba z Limy)

Atakuje skórę, układ nerwowy, stawy, serce

•3 okresy

I okres (3-4 tyg): rumień pierścieniowy, obj. 

rzekomogrypowe, powiększenie węzłów

II okres (kilka tygodni – miesięcy): bóle stawów, 

mięśni szkieletowych (22%), obj. nerologiczne 

(zap opon mózgowych, porażenie n. VII, zap 

korzonków) (15%), zab. rytmu serca, myocarditis.

III okres (miesiące – lata): skórne - fioletowy 

obrzęk + ścieńczenie dystalnych części kończyn, 

nerwowe – zab. psychiczne, porażenia nerwów 

czaszkowych, stawowe – zap. i zwyrodnienia 

stawów – głównie kolanowych

background image

Borelioza (choroba z Limy)

• Ciąża
• Zachorowanie do roku przed ciążą – 

rośnie ryzyko poronienia

• Zachorowanie do 3 lat przed ciążą – 

rośnie ryzyko wad wrodzonych 
(serca)

• Małe grupy badane
• Bez ewidentnego ryzyka (7/100)

background image

Borelioza (choroba z Limy)

• Szczepienie (LYMerix)
• Penicyliny i tetracykliny

background image

Infekcje wirusowe  w ciąży 

background image

Wirus to bardzo mały, zakaźny organizm składający się z rdzenia z kwasu 
nukleinowego jednego typu (DNA lub RNA) - genom, otoczonego 
białkowym  kapsydem
Niektóre pokryte osłonką zawierającą: białka, lipidy, węglowodany i ślady 
metali. 
     
Wirusy są doskonale przystosowane do pasożytniczego trybu życia mimo, 
że:
 - nie mają budowy komórkowej
 - nie potrafią samodzielnie się poruszać 
 - nie są zdolne do czynności metabolicznych 
 - nie mają rybosomów ani enzymów potrzebnych do syntezy białka
     
 Wirulecja
 – zjadliwość zależy od: 
 - inwazyjności - zdolności wnikania do wrażliwych komórek gospodarza, 
   namnażania się i rozprzestrzeniania
 - toksyczności - zdolności wytwarzania produktów toksycznych

background image

Teratogenność 

 

Według Światowej Organizacji Zdrowia 
teratogenność to: 
„rozwijające się odchylenia strukturalne, funkcjonalne 
i biochemiczne, które są dziedziczone w okresie 
okołoporodowym” 

                     
                      

                           

Związek zakażeń wirusowych z 

teratogennością 

Pewne teratogeny 

wirusowe 

Prawdopodobne 

teratogeny wirusowe

-

Wirus różyczki 

-

Cytomegalowirus 

-

Wirus ospy wietrznej 

 i półpaśca
- Wirus opryszczki 

pospolitej 

-

Enterowirusy

-

Wirus HIV

-

Wirus grypy 

- Myksowirusy (świnka)

background image

Wpływ zakażeń wirusowych na płód 

Bardzo 

wczesne 

następstwa
Strata ciąży 

Wczesne następstwa 

zakażenia płodu 

wewnątrzmacicznego

Późne następstwa 

zakażenia płodu 

wewnątrzmaciczn

ego 

 - 

resorpcja 

embrionu
 - poronienie 

samoistne 
 - obumarcie 

płodu

 - 

uszkodzenie strukturalne 

płodu
 - upośledzenie funkcji 

łożyska
 - wady rozwojowe izolowane 

lub 
   wielonarządowe
 - hipotrofia płodu 
 - zahamowanie lub 

opóźnienie
    wzrostu 

wewnątrzmacicznego
 - zaburzenia neurologiczne
 - poród przedwczesny 

 - 

uszkodzenie 

   ośrodkowego 

układu
   nerwowego
 - uszkodzenie 

narządów
   zmysłów 
   (wzrok, słuch, 

mowa)

background image

Skutki zakażenia 
wirusowego

Uszkodzenie każdego narządu 

(uszkodzenia izolowane lub 
wielonarzadowe)

Zakażenie łożyska - upośledzenie 

jego funkcji

Przewlekła infekcja - opóźnienie 

wzrostu wewnątrzmacicznego

background image

     

Zakażenia wirusowe matczyno – 

płodowe występujące w czasie ciąży stanowią 

przyczynę 

3% wad wrodzonych, a stopień uszkodzenia 

płodu zależy od czasu, w którym doszło do 

ekspozycji. 

background image

Choroby wirusowe u kobiet w 

ciąży charakteryzują:

• Objawy grypopodobne 
        - ogólne rozbicie, 

zmęczenie

        - bóle mięśniowe, stawowe
        - bóle głowy, gardła
        - gorączka, dreszcze
        - kaszel
        - powiększenie węzłów 

chłonnych

        - senność 
• Wysypka                              

                           

      

background image

                      

                      

Do najistotniejszych epidemiologicznie 

zakażeń wirusowych okresu płodowo - 
noworodkowego
 zaliczamy:

1

. Wirusy z rodziny Herpesviridae      

    - opryszczka 
    - cytomegalia 
    - ospa wietrzna i półpasiec 
  2. Wirusy hepatotropowe
  3. Różyczka
  4. Myksowirusy
    - świnka 
    - odra
    - grypa 
  5. Parwowirus B19
  6. Enterowirusy 
    - polio
    - coxsackie
    - echo     
9. Wirus brodawczaka ludzkiego 
10. Wirus HIV

background image

 

DROGI ZAKAŻENIA WIRUSOWEGO

KROPELKOWA ( oddechowa)

 - FEKALNO – ORALNA (pokarmowa)

 - PRZEZSKÓRNA (parenteralna)

 - PŁCIOWA (seksualna)

background image

Choroba wirusowa 

i jej genom 

Niektóre możliwe 

konsekwencje 

zakażenia

Leczenie / 

profilaktyka 

Opryszczka (HSV)
DNA 

-

Niska masa urodzeniowa 

-

 Małogłowie 

-

Zapalenie mózgu 

-

Duże blizny na skórze 

-

Wady OUN 

- Interferon α 
- Rybawiryna
- Przestrzeganie zasad 
higieny 

Cytomegalia (CMV)
DNA 

Wrodzona cytomegalia 

-

Uogólniony obrzęk płodu 

-

Opóźnienie wzrostu rozwoju

  wewnątrzmacicznego

-

Żółtaczka 

(hiperbilirubinemia  
  pośrednia)

-

Powiększenie wątroby, 

  śledziony

-

Małopłytkowość

-

Śródmiąższowe zapalenie 

płuc

-

Zwapnienia śródczaszkowe

-

Śpiączka

-

Małogłowie

-

Zapalenie siatkówki 

  i naczyniówki

-

Głuchota typu odbiorczego

-

Gancyklovir

-

Swoista immunoiglowbulina

  hiperimmunizowana

-

 Unikanie kontaktu 

   z zakażonymi wirusem  

background image

Choroba wirusowa 

i jej genom

Niektóre możliwe 

konsekwencje 

zakażenia

Leczenie / 

profilaktyka

Ospa wietrzna i półpasiec 
(VZV)
DNA

-

Zmiany bliznowate na 

skórze

-

 Niedorozwój kończyn 

dolnych

-

 Hipoplazmia palców 

-

 Wady OUN i wzroku 

-

Wodogłowie 

-

Poszerzenie komór mózgu

-

Acyklovir 

-

 Immonoglobulina VZIG

-

 Unikanie kontaktu z 

osobami 
   zakażonymi

Wirus Epstein – Barra (EBV)
DNA 

-

Opóźnienie wzrostu

  wewnątrzmacicznego

-

Obumarcie płodu

-

 Wady serca 

-

 Małogłowie 

-

 Rozszczep podniebienia 

-

 Niedorozwój żuchwy 

-

 Wady w budowie kości

  (kończyn i żeber)

-

Leczenie objawowe

-

 Poliwalentna 

immunoglobulina

-

 Unikanie kontaktu 

  z chorymi i ozdrowieńcami
 

Wirusy hepatotropowe 
Typ A - RNA
Typ B - DNA
Typ C - RNA

-

Nosicielstwo 

-

 przewlekłe zapalenie 

   wątroby 
- Umieralność 

-

Szczepienia przeciwko 

  wirusom hepatotropowym 

-

Przestrzeganie zasad 

  higieny 
- Unikanie kontaktu z 
chorymi 

background image

Choroba wirusowa 

i jej genom

Niektóre możliwe 

konsekwencje 

zakażenia

Leczenie / 

profilaktyka

Różyczka 
RNA

Różyczka wrodzona 
Triada Gregga:

-

 zaćma 

-

 głuchota typu odbiorczego 

-

 wrodzona wada serca 

-

Brak leku

-

 γ – globulina

-

 Szczepionka przeciw 

różyczce  

Myksowirusy 
RNA

Świnka 

-

Niepłodność

-

Trwała utrata słuchu 

-

Uszkodzenia OUN 

Odra (odra wrodzona )

-

Wysypka krwotoczna 

-

Małopłytkowość

-

Umieralność

Grypa 

-

Obumarcie płodu 

-

Ograniczenie wzrostu 

-

Uszkodzienie OUN, serca, 

  układu pokarmowego i 
kości

-

Leczenie objawowe 

-

 Szczepionka mono – lub 

   poliwalentna  

-

Immunoglobulina 

-

Unikanie kontaktu z 

chorymi

background image

Choroba wirusowa 

i jej genom

Niektóre możliwe 

konsekwencje 

zakażenia

Leczenie / profilaktyka

Parwowirus B19
DNA

-Uogólniony obrzęk 
nieimmunologiczny płodu
-Zahamowany wzrost 
wewnątrz-
 maciczny
-Wady rozwojowe
-Małoocze
-Wrodzony brak tęczówki 
 i soczewki 
-Uszkodzenia rogówki 
-Wodobrzusze

-Leczenie objawowe 
-Unikanie kontaktu z 
chorymi
-Immunoglobulina 

Enterowirusy
RNA

-Obumarcie płodu 
-Uszkodzenie OUN
-Wady serca i naczyń
-Zapalenie płuc, wątroby, 
skóry
-Wady układu moczowego 
  i pokarmowego

-Leczenie objawowe
-Szczepienia ochronne
-Przestrzeganie zasad 
higieny 
-Unikanie publicznych 
kąpielisk
 i basenów

Arenawirusy
RNA

LCM
-Wodogłowie, zaburzenia 
neurol.
-Zwapnienia okołokomorowe
-Retinopatia, zaćma
-Atrofia oka, zmętnienie 
rogówki

-Rybawiryna
-Hiperimmunizowana 
surowica
-Unikanie kontaktu z 
wydalinami
  gryzoni

background image

Choroba wirusowa 

i jej genom

Niektóre możliwe 

konsekwencje 

zakażenia

Leczenie / profilaktyka

Arbowirusy
RNA

Wirus kleszczowego 
zapalenia mózgu
-Obumarcie 
wewnątrzmaciczne
-Trombocytopenia

-Przestrzeganie zasad higieny
-Stosowanie szczepień

Wirus brodawczaka ludzkiego 
(HPV)
DNA

-Brodawczakowatość krtani 
 (papilomatoza)

-Unikanie kontaktu ze 
źródłem 
  zakażenia

Wirus nabytego braku 
odporności
(HIV)
RNA

-Obumarcie płodu
-Zaburzenia rozwojowe 
-Zachamowanie wzrostu
-Przedwczesne odpłynięcie 
wód
-Umieralność 

-Zydowudyna
-Newirapina
-Unikanie kontaktu ze 
źródłem
 zakażenia

background image

Diagnostyka prenatalna

Wywiad
Badania przesiewowe ciężarnych
Ocena płodu

background image

Ocena płodu

Ultrasonografia
Amniopunkcja
Kordocenteza
Embriofetoskopia?!

background image

Ultrasonografia

 badanie umożliwiające wykrycie znacznych 

uszkodzeń

 nieswoiste objawy związane z działaniem 

teratogennym wirusów: zwapnienia 

śródczaszkowe i w obrębie jamy brzusznej, 

zanik mózgu z wodogłowiem, wodogłowie, 

powiększenie wątroby i śledziony, wady serca, 

uogólniony obrzęk płodu, wodobrzusze, 

wysięk do jamy opłucnowej i worka 

osierdziowego oraz opóźnienie wzrostu 

wewnątrzmacicznego

background image

Amniopunkcja

trudny do ustalenia jest związek 

miedzy dodatnim wynikiem hodowli 
wirusa a zachorowalnością 
noworodków

najbardziej przydatną techniką jest 

PCR

należy rozważyć wykonanie bardziej 

wartościowej kordocentezy

background image

Kordocenteza

Nieswoiste markery 

infekcji:
•Anemia
•Leukocytoza lub leukopenia
•Małopłytkowość
•Eozynofilia
•Zmiany w subpopulacji 

limfocytów
•Wzrost stężenia calowitych 

IgM
•Wzrost aktywności enzymów
•     wątrobowych
•Zaburzenia równowagi 

kwasowo-zasadowej

Swoiste kryteria 
diagnostyczne:
•Obecność swoistych 
przeciwciał klasy IgM
•Hodowla wirusa
•Wykrycie antygenu 
wirusa
•Diagnostyka w 
mikroskopie 
elektronowym

background image

Indywidualizacja 

postępowania 

położniczego

background image

Różyczka - Diagnostyka 

nieinwazyjne testy nie różnicują płodów 

zdrowych od zakażonych

testy inwazyjne (biopsja kosmówki) - detekcja 

RNA (trudno dostępne)

USG - poszukiwanie wad anatomicznych

kordocenteza - IgM(+), powyżej 22 tygodnia 

oraz niedokrwistość, trombocytopenia, wzrost 

aktywności aminotranferaz i stężenia 

interferonu

izolacja wirusa z płynu owodniowego - hodowla 

wirusa lub identyfikacja wirusa metodą PCR

background image

Diagnostyka - CMV

Hodowla wirusa z płynu owodniowego a 

Hodowla wirusa z płynu owodniowego a 

zwłaszcza ocena DNA wirusa metodą PCR są 

zwłaszcza ocena DNA wirusa metodą PCR są 

najlepszymi testami diagnostycznymi, o 

najlepszymi testami diagnostycznymi, o 

czułości od 80 % do 100 %. Metoda PCR 

czułości od 80 % do 100 %. Metoda PCR 

zalecana przez perinatologów.

zalecana przez perinatologów.

Ocena obecności przeciwciał klasy IgM we 

Ocena obecności przeciwciał klasy IgM we 

krwi płodu jest również użyteczna, czułość 

krwi płodu jest również użyteczna, czułość 

tej metody określana jest na 20 % - 70 %, 

tej metody określana jest na 20 % - 70 %, 

(przeciwciała oznaczać jedynie po 

(przeciwciała oznaczać jedynie po 

ukończeniu 20 tygodni ciąży).

ukończeniu 20 tygodni ciąży).

background image

Postępowanie w przypadkach 

podejrzenia infekcji u płodu – 

parvowirusem B19

kordocenteza diagnostyczna: 

kordocenteza diagnostyczna: 

morfologia, IgG, IgM, antygen 

morfologia, IgG, IgM, antygen 

parvowirusa B19 (PCR)

parvowirusa B19 (PCR)

przy niedokrwistości znacznego 

przy niedokrwistości znacznego 

stopnia - transfuzja wewnątrzmiciczna 

stopnia - transfuzja wewnątrzmiciczna 

masy erytrocytarnej

masy erytrocytarnej

skuteczność leczenia - 80 - 94 % 

skuteczność leczenia - 80 - 94 % 

background image

Fizjologiczna mikroflora 

Fizjologiczna mikroflora 

pochwy

pochwy

Bakterie fakultatywne 

• Pałeczki Gram-dodatnie 

Lactobacillus spp. 

Corynebacterium spp. 

• Ziarniaki Gram-dodatnie 

Staphylococcus epidermidis 

Staphylococcus aureus 

Streptococcus grupy D 

Streptococcus beta 

hemolizujący 

Inne Streptococcus spp. 

• Pałeczki Gram-ujemne 

Escherichia coli 

Klebsiella spp. 

Gardnerella vag. /5-60 %/ 

Proteus spp.

Bakterie beztlenowe 

Ziarniaki Gram-dodatnie

Peptococcus spp. 

Porphyromonas spp. 

/Peptostreptococcus/ 

Ziarniaki Gram-ujemne 

Veillonella spp. 

Pałeczki Gram-dodatnie

Lactobacillus spp. 

Bifidobacterium spp. 

Clostridium spp. 

Eubacterium spp. 

Propionibacterium spp. 

Pałeczki Gram-ujemne 

Prevotella spp. /Bacteroides/

Peterek J. Bacterial Vaginosis. P&U. 1997 : 12

background image

Ekosystem pochwy

Ekosystem pochwy

(zmiany w przebiegu Bacterial Vaginosis)

(zmiany w przebiegu Bacterial Vaginosis)

• Wskaźnik Norma

BV

• Liczba bakterii <10

7

/g

>10

9

/g

• Stosunek bakterii

tlenowych 

2 : 5 1 : 10

• do beztlenowych

• Lactobacilli

L. acidophilus

L. acidophilus

L. fermentum

L. helveticus

L. plantarum

L. delbrueckii

L. brevis

L. jensenii

(różnice gatunkowe

L. casei

czasem mniej 

ilościowo,

L. salivarius

brak produkcji H

2

O

2

)

L. crispatus

• Gardnerella

vaginalis

5-60%

>70%

• Mobiluncus

species

obecny (50-70%)

• Mycoplasma

hominis

15-30%

>60%

background image

DEFINICJA 

DEFINICJA 

BACTERIAL VAGINOSIS

BACTERIAL VAGINOSIS

• Bacterial - ze względu na 

wielobakteryjny charakter

• Vaginosis -  ponieważ BV nie jest 

zapaleniem (brak w wydzielinie WBC)

• Zaburzenie równowagi flory 

bakteryjnej

background image

Historia Bacterial 

Vaginosis

1892Nonspecific vaginitis

1911  Curtis (pierwszy opis BV)

1955Haemophilus vag. vaginitis 

(Gardner i Dukes) – Gardnerella vaginalis

1963 

Corynebacterium vag. vaginitis

1980Gardnerella vag. vaginitis

1982Anerobic vaginosis

1982Nonspecific vaginosis

1984

Bacterial Vaginosis

background image

Bakteryjne zapalenie pochwy-BV

synonimy

• Nieswoiste zapalenie pochwy
• Zapalenie pochwy wywoływane 

przez Haemophillus, 
Corynebacterium
 lub Gardnerella

• Nieswoista vaginoza
• Beztlenowe zapalenie pochwy lub 

beztlenowa vaginoza

background image

Epidemiologia BV

• BV to najczęstsze zakażenie pochwy 

aktywnych seksualnie kobiet w wieku 
od 15 do 44 lat u kobiet ze 
zmienionym rozmazem PAP lub 
infekcją pochwy

Bacterial Vaginosis: New  Perspectives. P&U. 1995

background image

Epidemiologia

• BV 50- 75% bezobjawowo
• BV nie należy do schorzeń STD

– Stopień kolonizacji przez Mobiluncus i 

Gardnerella cewki partnerów kobiet chorych nie 
jest wyższy niż u mężczyzn  mających zdrowe 
partnerki

– Nie stwierdzono wzrostu występowania BV wraz 

ze wzrostem liczby partnerów seksualnych

– Jednoczesne leczenie partnera nie powoduje 

zmniejszenia ryzyka nawrotu choroby – nie  
leczyć partnera

  

Peterek J. Bacterial Vaginosis. P&U. 1997 : 12

background image

 

 „Cup of milk”- Homogenna biała lub białawo-szara 

wydzielina pochwowa 

• Odczyn pH > 4.5,   - norma 3.8-4.4

• Dodatni wynik testu  z 10% KOH („fishy odour”) 
na obecność
 amin biogennych wytwarzanych przez bakterie 
beztlenowe

• putrescyny

• kadaweryny

• trójmetyloaminy (Mobiluncus spp.)

Fałszywie dodatnie wyniki stwierdza się u kobiet po 
stosunku płciowym.

• Obecność „clue cells” - złuszczone komórki 
nabłonka pochwy   pokryte dużą ilością bakterii, 
tworzących otoczkę

Sztokholm 1984 - Sympozjum poświęcone BV

Klasyfikacja Amsela 

oparta na stwierdzeniu obecności co najmniej trzech z czterech poniższych kryteriów

background image

Wartość pH 

w zapaleniach pochwy o różnej 

etiologii

pH 4,5

pH 4,5

wydzieliny 

wydzieliny 

pochwowej

pochwowej

Stan

prawidłowy

drożdżyca

BV

rzęsistkowica

background image

Zmiany zachodzące 

w przebiegu Bacterial 

Vaginosis

– liczni partnerzy seksualni
– środki plemnikobójcze
– zmiany hormonalne
– irygacje
– supresja antybiotykowa
– towarzyszące zakażenia

Czynniki sprzyjające:

background image

Mobiluncus spp.

• Duża mobilność (ruch obrotowo-

śrubowy) - porusza się 
charakterystycznym ruchem falowym

• Rogalikowaty kształt
• Obecność Mobiluncus w wydzielinie 

pochwowej potwierdza rozpoznanie 
BV

• Tylko w 50 % można stwierdzić 

Mobiluncus w świeżym preparacie

background image

Mobiluncus 

Większość patogennych drobnoustrojów 

wywołujących

BV wywodzi się z flory endogennej ale tylko 

jeden rodzaj jest

charakterystyczny dla BV – Mobiluncus

Mobiluncus nigdy nie znaleziono go u 

pacjentek nie

mających stanu zapalnego

Pałeczkę Mobiluncus znaleziono u 100% 

chorych z 

symptomatycznym BV

background image

Bezobjawowe BV – 

położnictwo terapia 

profilaktyczna

• PROM
• Zapalenie błon płodowych
• Poród przedwczesny w wywiadzie
• Urodzenie dziecka z mała masą 

urodzeniową

• Cięcie cesarskie
• Poród drogą pochwową u pacjentek 

z grupy ryzyka - zakażenia połogowe

background image

Leczenie  BV

   Nieciężarne

» Klindamycyna p.o 300 mg/dobę/7dni
» Metronidazol 2g/dobę/pojedyńcza dawka
» Leczenie miejscowe

   Ciężarne od drugiego    

trymestru

» Metronidazol p.o. 3x250 mg/7 dni lub 2 x 

500 mg/ 7 dni

» Alternatywnie klindamycyna 2 x300 

mg/dobę/7 dni - zła tolerancja w ciąży

background image

Wytyczne terapeutyczne CDC-1998

BV

• Zalecane schematy

» Metronidazol 2x500 mg p.o/dobę/7 dni

» Klindamycyna 2% krem 5 g dopochwowo/7 dni

» Metronidazol 0.75% żel 1-2 x 5 g dopochowo/7 

dni

• Schematy alternatywne

» Metronidazol 2g p.o./dobę w poj. Dawce

» Klindamycyna 2x300 mg p.o./7 dni

• Leczenie ciężarnej

» Badanie przesiewowe u kobiet zwiększonego 

ryzyka na początku II trymestru

» Metronidazol 3 x 250 mg p.o/7dni

» Metronidazol 2 g p.o/jednorazowo

» Klindamycyna 2 x 300 mg/7 dni

background image

Rzeżączka - gonorrhoea

Dwoinka Gram -

Dwoinka Gram - ( Neisseria gonorrhoeae )

STD

STD 

(czynniki ryzyka

(czynniki ryzyka: przypadkowe kontakty 

seksualne, narkotyki, subkultury )

Ryzyko zakażenia: 

Ryzyko zakażenia: mężczyzna - kobieta - 

50%

50% 

     

                                  kobieta - mężczyzna - 

20%

20%

Patomechanizm zakażenia: zakaża nabłonek 

Patomechanizm zakażenia: zakaża nabłonek 

walcowaty i sześcienny (24-48 godz.). Ropna 

walcowaty i sześcienny (24-48 godz.). Ropna 

wydzielina oraz duża liczba sfagocytowanych 

wydzielina oraz duża liczba sfagocytowanych 

gonokoków wewnątrz komórek 

gonokoków wewnątrz komórek 

odpornościowych

odpornościowych

background image

Rzeżączka - objawy 

Zwiększona wydzielina z pochwy

Zwiększona wydzielina z pochwy

Objawy dysuryczne

Objawy dysuryczne

Plamienie z pochwy

Plamienie z pochwy

Śluzowo-ropne zapalenie kanału szyjki

Śluzowo-ropne zapalenie kanału szyjki

Świąd i ból odbytu

Świąd i ból odbytu

Zapalenie miednicy małej

Zapalenie miednicy małej 

(

(

10-20% 

10-20% 

pacjentek

pacjentek

)

)

Zapalenie gałki ocznej

Zapalenie gałki ocznej

Uogólnione zakażenie : 

Uogólnione zakażenie : bóle stawowe, 

niesymetryczne zapalenie wielu stawów i 

zapalenie skóry - 1-2% pacjentów

background image

Rzeżączka - diagnostyka

Hodowla

Hodowla 

zalecane miejsce pobrania: 

kanał szyjki macicy

Barwienie metodą Grama

Barwienie metodą Grama 

PCR 

PCR (czułość 95% i swoistość 100%)

background image

Rzeżączka - leczenie

• Cefiksym (

Suprax

Suprax) 400 mg p.o. 1x  

lub

lub

• Ceftriakson (

Rocephin

Rocephin) 125 mg i.m. 1x 

lub

lub

• Ciprofloksacyna

 

 (

Cipro

Cipro) 500 mg p.o. 1x 

lub

lub

• Ofloksacyna (

Floxin

Floxin) 400 mg p.o. 1x

oraz leczenie zakażenia chlamydialnego

oraz leczenie zakażenia chlamydialnego

Doksycyklina 100 mg p.o. 2x dziennie - 7 dni
Klindamycyna 450 mg p.o. 4 x dziennie -14 dni
Metronidazol 500 mg p.o. 2x dziennie - 15 dni

background image

• Pierwotniak -wiciowiec- 

jednokomórkowy tworzący 
nibynóżki, nieco większy od 
granulocyta obojętnochłonnego 
- często z  nim mylony 

• Preferuje środowisko o 

wysokim  pH - maksymalna 
kolonizacja i aktywność 
metaboliczna wymaga pH 6.0

• Namnaża się głównie w okresie 

miesiączki, często towarzyszy 
temu duża liczba WBC

Rzęsistek 
pochwowy

background image

• U większości rzęsistkowica ma 

przebieg bezobjawowy (do 50%)  a 
jej rozpoznanie może być trudne

• 20% kobiet z objawami zakażenia 

pochwy ma rzęsistkowicę

• Schorzenie dotyczy tylko 3% 

studentek i aż 37%  „sex bussines 
woman”

• Wydzielina pochwy może być: 

skąpa, obfita, ropna, jednorodna, 

żółtozielona,  pienista

• Dolegliwości brak lub bardzo silne: 

dysuryczne, świąd i pieczenie 

pochwy i sromu, nieprzyjemny 

zapach, bóle kręgosłupa

background image

• Typową pienistą, żółtą i obfitą wydzielinę z 

zaczerwieniem ścian pochwy oraz 
truskawkowo- czerwoną barwę szyjki 
macicy stwierdza się u  < 10 % zarażonych, 
punktowe krwawienia z szyjki (25%)

• Najczęstszym objawem jest nieprzyjemny 

zapach związany ze zgromadzeniem 
zwiększonej ilości homogennej, rzadkiej, 
żółtobiałej wydzieliny w tylnym sklepieniu 
pochwy

background image

Rozpoznanie TV

• Badanie mikroskopowe wydzieliny w 

kropli 0.9 % NaCl - czułość metody 42-92 
%

• Czasami TV rozpoznaje się oceniając PAP 

- czułość metody 52-67 %

• Posiew wydzieliny na podłożach 

specjalnych (Diamonda, Feinberga, 
Whittingtona, Kupfberga) - drogie i 
pracochłonne 

background image

Leczenie TV

• 1959 - wprowadzenie do 

leczenia TV 
metronidazolu

• Obawa przed działaniem 

mutagennym 
metronidazolu -wady 
wrodzone 
zaobserwowane u 
zwierząt laboratoryjnych 
- ostatecznie nie 
potwierdzone

• Z powodu w/w obaw 

raczej nie stosuje się 
metronidazolu w I 
trymestrze ciąży

• Wytyczne CDC 

zalecają leczenie 
kobiet ciężarnych
 z 
objawową rzęsistkowicą 
metronidazolem w 
pojedyńczej dawce 2g - 
ze względu na wzrost 
zagrożenia PROM i 
porodem 
przedwczesnym

background image

Schematy leczenia 

Schematy leczenia 

rzęsistkowicy

rzęsistkowicy

K lo tr im a z o l je d n o r a z o w o  5 0 0  m g  lu b  k r e m  d o p o c h w o w y  n a  n o c

5 0  %  s k u te c z n o ś c i

N ie  z a tw ie r d z o n e  p r z e z  F D A  d o  c e lo w a n e g o  le c z e n ia  r z ę s is tk o w ic y

M e tr o n id a z o l 5 0 0  m g  i.v  c o  8  g o d z in

N ie  z a tw ie r d z o n e  p r z e z  F D A  d o  s to s o w a n ia  w  r z ę s is tk o w ic y

M e tr o n id a z o l 2  g  lu b  w ię c e j p r z e z  k ilk a  d n i

D o d a tk o w o  c z o p k i z  m e tr o n id a z o le m  2  x  0 .5  /d o b ę

M e tr o n id a z o l 5 0 0  m g  p .o . / 7  d n i

lu b  2  x  0 .3 7 5  p .o . / 7  d n i

M e tr o n id a z o l 2 g  p .o  je d n o r a z o w o

lu b  2  x  1 g  c o  8  -  1 2  g o d z in

S k u te c z n o ś ć  w /w  s c h e m a tu  w y n o s i 9 0 - 9 5 %

Zaleca się równoczesną terapię partnera i partnerki

background image

Wytyczne terapeutyczne CDC-1998

Rzęsistkowica

• Zalecane schematy

» Metronidazol 2g p.o/jednorazowo

• Schemat alternatywne

» Metronidazol 2x 500 mg p.o./7dni

• Niepowodzenie leczenia

» Powtórzyć: Metronidazol 2x 500 mg p.o./7dni

» Niepowodzenie: Metronidazol 2 g/dobę/3-5 

dni w poj. dawce

» Niepowodzenie: wykonać oznaczenie 

wrażliwości na metronidazol

• Leczenie ciężarnej

» Metronidazol 2g p.o/jednorazowo

• Leczenie partnera

» Powinen być leczony

» Nie zaleca się podejmowania współżycia 

przed zakończeniem terapii

background image

Wirus opryszczki 

- Herpes Simplex Virus

background image

Epidemiologia

 80% populacji dorosłych wykazuje obecność 

swoistych przeciwciał anty - HSV

 opryszczka powoduje powikłania u 1 na 7000 

noworodków

 objawowa opryszczka narządów płciowych u 

ciężarnych występuje dość rzadko 2-5%

 HSV-1 - zakażenie drogą kropelkową między    6 m-

c a 5 rż.

 HSV-2 - zakażenie drogą kontaktów seksualnych - 

16 - 30 rż.

background image

•  90 % pierwotnej opryszczki narządów 

płciowych jest spowodowane przez HSV-2

•  10 % przez HSV-1 (pierwotnie na wargach i 

w nosogardle)

•  zakażeń opryszczkowych nie leczy się, 

jedynie epizody występujące często, 
trwające długo i przebiegające ciężko, 
podlegają terapii przeciwwirusowej

•  oporność na leczenie wiąże się ze 

zdolnością wirusa do przechodzenia w 
stan latencji w zwojach czuciowych, w 
następstwie infekcji pierwotnej oraz 
skłonnością do reaktywacji

background image

Objawy kliniczne

 ból, świąd okolicy narządów płciowych
 po 1-2 dniach bolesne swędzące pęcherzyki w 

okolicy krocza

 dodatkowo: wydzielina z pochwy lub cewki 

moczowej, powiększone i bolesne okoliczne węzły 
chłonne, złe samopoczucie, stany podgorączkowe

 rzadko: martwicze zapalenie szyjki macicy, 

zapalenie wątroby, małopłytkowość, leukopenia, 
DIC, zapalenie mózgu, wirusowe zapalenie płuc z 
objawami uogólnionego zapalenia opryszczkowego

background image

•  najistotniejsza cecha kliniczna - 

zmiany pęcherzykowe zlokalizowane 
są na granicy skóry i błony śluzowej

•  pierwotne zakażenie może 

przebiegać całkowicie bezobjawowo

•  50-80% noworodków zakażonych 

HSV pochodzi od matek 
nieświadomych przebycia lub 
istnienia opryszczki narządów 
płciowych

background image

Opryszczka u noworodków

 największym ryzykiem dla noworodka jest 

pierwszy incydent opryszczki narządów 

płciowych w okresie porodu

 zakażeniu ulega 50% noworodków
 przy bezobjawowym zakażeniu lub nawrocie 

infekcji ryzyko transmisji wynosi 2 - 5%

 unikać: monitorowania wewnętrznego, 

porodów zabiegowych !

background image

Zakażenie noworodka - 

kryterium rozpoznania

 85 - 90% zakażeń ma miejsce podczas porodu
 10- 15% zakażeń to skutek wewnątrzmacicznej 

infekcji lub ekspozycji po urodzeniu

 rozpoznanie i potwierdzenie wirusologiczne w 

pierwszych 48 godzinach ( po wykluczeniu CMV, 
różyczki, kiły, toksoplazmozy)

 obecność zmian opryszczkowych przy urodzeniu
 IgM(+) w krwi pępowinowej
 wiremia u noworodka
 izolacja wirusa z hodowli tkankowej

background image

Opryszczka narządów 

płciowych w przebiegu ciąży

 I trymestr 
poronienia 

samoistne,

wady OUN i 

mięśni 
szkieletowych

 II i III trymestr 
- porody 

przedwczesne

background image

Leczenie 

Acyklovir

background image

Parvowirus B19

1975 rok - wirus odkryty 

przypadkowo przez Cossarta wśród 

dawców krwi; 

 nazwę zawdzięcza oznakowaniu 

próbki z której go wyizolowano 

(panel B, surowica numer 19 )

background image

•  rodzina Parvoviridae, 
• powinowactwo do krwinek czerwonych  wiąże się 

za pomocą specyficznego antygenu grupowego P 

na powierzchni erytrocyta  tam się namnaża  

liza komórki i uwolnienia kolejnych kopii wirusa

•  proces u zdrowego człowieka trwa 7 - 10 dni i 

zwykle pozostaje niedostrzeżony

• u chorujących na choroby ze skróceniem czasu 

przeżycia krwinek czerwonych lub niedoborami 

odporności może dojść do przełomu aplastycznego

background image

• zakażenie - kontaktów  z wydzieliną  

dróg oddechowych oraz drogą krwi

• nasilenie zachorowań - zima/wiosna
• okres wylęgania: 4 - 14 dni

background image

Objawy kliniczne

• 50 % skąpoobjawowo jedynie dyskretny 

zespół paragrypowy

• dzieci: gorączka, dreszcze, ból gardła i 

mięśni, po 15-18 dniach od zakażenia 
na twarzy pojawia się rumień

• dorośli: ostrzejszy przebieg – często 

powikłany -  ostre zapalenie stawów lub 
anemię hemolityczną

background image

•  Rumień na twarzy przypomina ślad jak po 

uderzeniu w policzek  zmiany skórne rozlewają się 

na całym ciele i przypominają różne kształty i wzory 

z nieregularnymi obszarami przejaśnień

• charakterystyczne jest pojawianie i zanikanie zmian 

skórnych pod wpływem stresu, wysiłku, zmian 

temperatury i działania promieni słonecznych

• ostre zapalenie stawów (ból i obrzęk) dotyczy 

stawów kolanowych, biodrowych, obręczy barkowej, 

nadgarstków, rąk i stóp - dolegliwości 3- 4 tygodnie

•  7% wszystkich ostrych artropatii ma podłoże 

parvowirusowe

•  anemia hemolityczna - supresja szpiku ok.. 1 

tygodzień 

•  Hb o 1g/dl; brak retikulocytów;  leukocytów i 

płytek

background image

Skutki zakażenie Parvowirusem 

B19

• rumień zakaźny u dzieci (piąta choroba)
• poliartropatia
• przełom aplastyczny u chorych z anemią
• trombocytopenia
• neuropatia
• zapalenie mięśnia sercowego

background image

Parvowirus B19 a ciąża

• 60 - 80 % kobiet w wieku rozrodczym 

nabyta trwała odporność na zakażenie

• jedynym objawem klinicznym u ciężarnych 

 z zakażeniem parvowirusem B19 są 
szybko przemijające, niezbyt nasilone 
objawy grypopodobne ( 75 % )

background image

•  najbardziej wrażliwe na rozwój zmian 

obrzękowych są płody między 16 a 

28 tygodniem ciąży

• wzmożona erytropoeza, krótszy czas 

przeżycia krwinek, matczyne IgG 

najefektywniej przechodzą przez 

łożysko w III trymestrze ciąży

• Zakażenie krótko przed porodem 

może spowodować infekcję wrodzoną 

z niedokrwistością, trombocytopenią 

i hipoalbuminemią

background image

I Faza - Wiremia

• złe samopoczucie
• gorączka
• dreszcze
• bóle mięśniowe
• senność

background image

II Faza infekcji

• 17 - 18 dni od zakażenia
• 2 - 5 dni po szczycie infekcji
• wysypka 
• bóle stawowe

background image

III Faza infekcji 

Uogólniony nieimmunologiczny obrzęk 

płodu 

(nonimmune hydrops fetalis - NIHF )

• 1-12 tygodni od zakażenia
• najczęściej 4 - 6 tygodni

background image

Konsekwencje zakażenia 

wirusem u kobiet ciężarnych

• poronienie
• obumarcie wewnątrzmaciczne
• uogólniony obrzęk płodu
• wewnątrzmaciczne 

zahamowanie wzrostu płodu

• wady rozwojowe 
• poród przedwczesny

background image

Nieimmunologiczny obrzęk płodu 

spowodowany infekcją parvowirusem B19

o b rz ę k  tk a n k i p o d s k ó rn e j p ło d u , w o d o b rz u s z e , p ły n  w  o p łu c n e j i o s ie rd z iu

h y p o p ro te in e m ia

u s z k o d z e n ie  w ą tro b y

h e m a to p o e z a  p o z a s z p ik o w a

a n e m ia

h e m o liza

n ie w y d o ln o ś ć  k rą ż e n ia

z a p a le n ie  m ię ś n ia  s e rc o w e g o

N IH F

background image

Diagnostyka

 Ocena mian 

swoistych 

przeciwciał - met. 

ELISA

 PCR
 hybrydyzacja kw. 

nukleinowych

 metody 

histopatologiczne

 IgG (-); IgM (-)- 

wrażliwość na zakażenie

 IgG (+) - trwała 

odporność na zakażenie

 IgM (+) - świeże 

zakażenie

background image

Diagnostyka 

ultrasonograficzna

 wnikliwa diagnostyka 

w kierunku obrzęku 

uogólnionego:

 oznaczenie antygenu 

wirusowego met. PCR

 wolny płyn w jamie 

otrzewnowej

 opłucnowej
 worku osierdziowym
 obrzęk tkanki 

podskórnej

 powiększenie wątroby, 

łożyska

 wielowodzie

background image

Postępowanie w przypadkach 

podejrzenia infekcji u płodu

kordocenteza diagnostyczna: morfologia 

płodu, białko całkowite, IgG, IgM, 

antygen parvowirusa B19 (PCR)

przy niedokrwistości znacznego stopnia - 

transfuzja wewnątrzmaciczna masy 

erytrocytarnej

podaż białka
skuteczność leczenia - 50 - 94 % 

background image

Zmiany histopatologiczne w łożysku 

po zakażeniem parvowirusem B19

łożysko grube, obrzęknięte
erytroblasty w łożysku
beznaczyniowe kosmki
włóknienie i martwica kosmków
rozlany obrzęk kosmków
erytroblastoza

background image

Leczeni

e

 immunoglobulina dla pacjentów 

- z obniżoną odpornością, 

- z infekcją HIV, 

- białaczkami, 

- po przeszczepach

background image

HPV

Human Papilloma Virus

background image

 

rodzina Papovaviridae

•  genom podwójna nić DNA; średnica 

55nm

•  obecnie rozróżniamy 70 typów HPV
•  mają udział w procesie karcinogenezy 

- podział na dwie grupy wysokiego i 
niskiego ryzyka onkogennego

background image

Epidemiologia

 duża rozbieżność w danych odsetka 

zakażonych - 3,5 - 75 %

 wzrost częstości zakażeń przez ostatnie 20 lat 

- dotyczy w równym stopniu typów 

onkogennych i nieonkogennych

 nie ustalono częstości infekcji HPV narządów 

płciowych u ciężarnych (Schneider wsp.-28%)

 70% kobiet z brodawkami w rejonie zew. n. 

płciowych ma także kliniczne lub subkliniczne 

zak. HPV pochwy lub/i szyjki

 25% kobiet z zakażeniem HPV w rejonie szyjki 

wykrytym metodą PCR ma prawidłowe wyniki 

rozmazów barwionych metodą Papanicolau

background image

Czynniki ryzyka zakażenia 

HPV

 wiek i aktywność seksulna (19 - 30 rż)
 immunosupresja
 antykoncepcja hormonalna
 palenie tytoniu
 niedobory w diecie (wit. A, B12, B6, C, kw. 

foliowy)

 ciąża (aktywacja utajonych zakażeń i 

zakażeń pierwotnych)

background image

• próg wiekowy wzrostu zachorowań 

na HPV ulega stałemu obniżaniu

•  po 35 rż spada ryzyko zakażenia
•  najczęściej aktywacji ulegają wirusy 

HPV 16, 18, 31, 33, 35 - najrzadziej 
HPV 6 i 11

background image

Patogeneza

 wrota zakażenia: mikro/makrouszkodzenia i 

odsłonięcie warstwy bazalnej nabłonka 

wielowarstwowego płaskiego

 inkubacja: 3 tyg.- 8 m -cy
 cykl życiowy wirusa rozpoczyna się po osiągnięciu 

warstwy rozrodczej naskórka

 replikacja wirusa indukuje intensywną proliferację 

komórkową prowadząc do rozwoju 

charakterystycznych cech histopatologicznych 

(akantozy, parakeratozy, hiperkeratozy)

 wynikiem są - koilocyty - olbrzymie złuszczające się 

komórki z małymi jądrami, dużymi wodniczkami 

cytoplazmatycznymi

background image

Stadia zakażenia

 stadium 

subkliniczne

 stadium 

kliniczne

 stadium 

utajone

 objawy kliniczne nie w 

pełni wyrażone

 kłykciny - na sromie, 

w  pochwie, na udach i 
pośladkach

background image

Ciąża u kobiety HPV 

pozytywnej

 U większości ciężarnych z objawami 

zakażenia HPV to wynik reaktywacji wirusa 

pozostającego w utajeniu

 infekcja matki - ryzyko zakażenia płodu i 

noworodka

 pojedyncze doniesienia wiążące matczyną 

infekcję z brodawczakowaścią krtani

 długi okres utajenia - wzrasta możliwość 

zakażenia dziecka niezależnie od porodu

background image

• Brodawczakowatość krtani - 

najczęstrza zmiana łagodna 
występująca w obrębie krtani ( 1/3 
przypadków < 5rż.)

• potwierdzeniem związku jest 

znalezienie w aspiracie żołądków 
noworodków DNA HPV

background image

Zakończenie ciąży - 

kontrowersje

 laryngolodzy i okuliści zalecają profilaktyczne 

cięcie cesarskie u kobiet z HPV narządów 

płciowych

 nieaktualna  zasada, że wykonania cięcia 

cesarskiego przy zachowanych błonach 

płodowych u kobiet z klinicznymi objawami 

infekcji HPV stanowi pewne zabezpieczenie 

przed zakażeniem noworodka ( HPV - obecny 

w płynie owodniowym)

background image

Leczenie - tylko u 

nieciężarnych

 chemiczne
 ablacyjne
 immunologiczne

Odpowiedź na leczenie 

warunkuje: 
wielkość brodawek, 
czas ich utrzymywania się, 
typ HPV, 
wcześniejsze leczenie, 
stan immunologiczny 

kobiety (ciąża, cukrzyca, 

biorcy narządów, HIV(+), 

stosowane sterydy

background image

Wirusowe zapalenie wątroby 

typu B

• HBV, hepatitis B

background image

• Częstość występowania WZW typu B 

u ciężarnych 1 do 15/1000 żywych urodzeń

• Grupy ryzyka 

– pacjentki pochodzące z krajów azjatyckich,
– używające dożylnych narkotyków, 
– mające w wywiadzie liczne przetoczenia krwi,
– dializy, 
– pobyty w więzieniu, 
– tatuaże

background image

Objawy

• Znużenie
• Bóle po prawej stronie nadbrzusza
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
• Stan podgorączkowy
• Osutka skórna
• Powiększenie i bolesność wątroby
• świąd skóry
• Żółtaczka
• 10-15% przebieg bezobjawowy

background image

Transmisja zakażenia

• Droga krwiopochodna horyzontalna
• Kontakty płciowe
• Zakażenie płodu podczas porodu w 

wyniku kontaktu z wydzieliną dróg 
rodnych matki

background image

Rozpoznanie:

• Oznaczenie antygenów wirusowych:
 Hbe Ag, HBsAg
Obecność antygenu Hbe Ag u ciężarnej 

związana jest z 70-90% ryzykiem zarażenia 

płodu

Oznaczenie przeciwciał:
 Anty HBc Ig M,
 Anty HBc Ig G
 Anty Hbe Ig G
 Anty HBs Ag  Ig G

background image

Profilaktyka:

• Podanie w ciągu 36 h osobom, od 

narażenia swoistej  immunoglobuliny 
(HBIG)

• Szczepienia
• Immunoprofilaktyka i HBIG u 

noworodków matek HBs Ag 
pozytywnych

background image

• Noworodki matek seronegatywnych 

otrzymują szczepionkę przeciwko 
WZW typu B

• Noworodki matek seropozytywnych 

otrzymują szczepionkę przeciwko 
WZW typu B oraz dodatkowo swoistą  
immunoglobulinę (HBIB) 0,5 ml im.

background image

• Znajomość statusu serologicznego 

ciężarnej pozwala na skuteczną 
prewencję transmisji zakażenia do 
dziecka

• przesiewowe badania w kierunku 

wirusowego zapalenia wątroby typu 
B u każdej ciężarnej

background image

Wirusowe zapalenie 

wątroby typu C

HCV, hepatitis C

background image

Transmisja zakażenia:

• Droga krwiopochodna
 transfuzje krwi,
 transmisja przezłożyskowa
Grupa ryzyka jak dla WZW typu B

background image

Objawy:

• 65-75% bezobjawowo,
• Podobnie jak w zakażeniu HBV
• Często przechodzi w postać przewlekłą 

(u 50% ujawniają się biochemiczne 
zaburzenia funkcji wątroby – przewlekłe 
czynne zapalenie wątroby lub marskość

• transmisja zakażenia do dziecka 10-

44%

background image

Rozpoznanie:

• Wykrycie przeciwciał  anty- HCV 
• anty- HCV nie wykrywalny do 22 

tygodni po ekspozycji

• Wykrycie genomu wirusa we krwi met. 

PCR

• Częstość zakażenia HCV wśród 

ciężarnych 1-5%.

background image

Leczenie:

• Interferon ,
• Rybawiryna

background image

Ospa wietrzna/Półpasiec

Varicella/Herpes zoster

background image

Etiologia:

• Zakażenie pierwotne - ospa wietrzna
• Reaktywacja zakażenia latentnego - 

półpasiec

• Okres inkubacji 10-14 dni
• Pacjent jest zakaźny dzień przed 

wysypką i do wyschnięcia zmian 
skórnych.

• 5% kobiet w wieku rozrodczym może 

ulec zakażeniu

background image

Powikłania ospy wietrznej:

U ciężarnych:

Zapalenie płuc,
Poronienie
Poród przedwczesny

U płodu (rzadko):

Zmiany bliznowate na skórze,
Niedorozwój kończyn dolnych,
Hipoplazja palców,
Wady OUN, narządu wzroku,
Wielowodzie, małowodzie,
IUGR
Poszerzenie komór mózgu, wodogłowie

background image

Półpasiec powikłania:

• Nie stanowi ryzyka dla płodu,
• Nie stwierdzono transmisji 

dopłodowej,

background image

Rozpoznanie:

• Objawy,
• Badania serologiczne

background image

Leczenie:

• Badanie poziomu przeciwciał,
• Podanie Immunoglobuliny VZIG 

(varicella-zoster immune globulin) 
maksymalnie do 3.-4. doby od 
ekspozycji.

background image

AIDS

background image

Western 

Europe

560 000

North Africa

    & Middle 

East

440 000

Sub-Saharan 

Africa

28.1 

million

Eastern 

Europe 

& Central Asia

1 million

South 

& South-East 

Asia

6.1 million

Australia 

& New 

Zealand

15000

North 

America

940 000

Caribbean

420 000

Latin 

America

1.4 

million

Total: 40 

Total: 40 

million

million

 

East Asia & 

Pacific

1 million

background image

Epidemia AIDS

W Afryce na  10 zakażonych mężczyzn 

przypada 12 -13 kobiet zakażonych 
wirusem HIV

Wzrasta liczba młodych kobiet zakażonych 

wirusem HIV

W roku 2001 zostało zakażonych 600 000 

dzieci w wieku do 14 lat - ponad 90%  to 
dzieci urodzone przez matki HIV pozytywne 
lub zakażone  przez mleko matki 

background image

Grupy ryzyka kobiet 
HIV 

 

narkomanki

•  prostytutki

•  kobiety po schorzeniach wymagających 

wielokrotnych przetoczeń krwi

•  pacjentki po transfuzjach krwi w latach 

1979-1985

•  partnerki mężczyzn biseksualnych

•  pacjentki dializowane

Wnikliwe zbieranie wywiadu, w tym w 

zakresie zachowań seksualnych:

 heteroseksualna droga zakażenia należy do 

najczęstszej i najbardziej niebezpiecznej - 

pojęcie „osób o ryzykownych zachowaniach”

background image

 ryzyko zakażenia podczas stosunku 
heteroseksualnego jest wyższe dla kobiety 
niż mężczyzny

  ektopia szyjkowa

  infekcje z uszkodzeniami błon 

śluzowych

 brak różnic w przebiegu zakażenia HIV u 
obojga płci?

  utrudniony dostęp kobiet do 

świadczeń medycznych

  obciążenie pracą fizyczną

  wielokrotne ciąże (porody, 

poronienia)

 sytuacja biologiczna kobiety HIV (+) jest 
gorsza

background image

Specyficzne dla kobiet problemy 
zdrowotne:

42% kobiet HIV (+) ma zmiany w narządach 
rodnych.
Najczęściej występują:

 infekcje moczowo-płciowe (68%)

 salpingitis/adnexitis (27,3%)

 vaginitis/vaginose

 owrzodzenia na narządach płciowych, 
kłykciny płaskie

 dysplazja nabłonkowa

 zaburzenia cyklu miesiączkowego (41%)

są często bezobjawowe, trudno poddają 

się leczeniu.

background image

Najczęstszą pierwszą zmianą kliniczną 

w zakażeniu HIV jest nawracająca 

kandydoza pochwy

Cechy charakterystyczne kandydozy pochwy:
 w okresie słabo zaznaczonych zaburzeń 

immunologicznych

 średnia liczba komórek CD4 wynosi 500/ml
 od rozpoznania kandydozy pochwy do 

stwierdzenia HIV od 6 miesięcy do 3 lat

 we wczesnych okresach zakażenia HIV leczenie 

środkami przeciwgrzybiczymi jest skuteczne 
(Clotrimazol, Miconazol).

 w przypadkach opornych - ketokonazol lub 

flukonazol (400 mg/dobę przez 14 dni, 
następnie przez 5 dni w miesiącu, kontynuując 
przez pół roku.

 Kontrola prób wątrobowych.

background image

Infekcje wirusem HPV, u 

zakażonych HIV (60%)

Związek etiologiczny HPV ze zmianami typu:

 Condylomata acuminata

 Condylomata lata: na wargach sromowych, w 

pochwie, na szyjce macicy, okolicy odbytu

.

Ich występowaniu sprzyjają czynniki ryzyka: 

 zaburzenia odporności, doustne środki 

antykoncepcyjne, palenie papierosów, ciąża.

 Zmiany dysplastyczne i neoplastyczne (10x częściej) 

towarzyszą infekcjom HPV typu 16, 18, 31, 33, 35.

background image

Inwazyjna postać raka szyjki 

macicy:

 została wpisana w 1993 roku na listę 

chorób wskazujących na AIDS

 występuje przed pojawieniem się innych 

chorób typowych dla AIDS, czy infekcji 
oportunistycznych (stadium IV)

 częściej występuje u zakażonych 

narkomanek (40%) niż u zakażonych na 
drodze heteroseksualnej (7%)

 u nosicielek AIDS nie ma przypadków 

wyleczeń

background image

U kobiet HIV (+) 

zaleca się badanie w kierunku:

rzeżączki
kiły
chlamydii
WZW
gruźlicy
cytomegalii
toksoplazmozy

background image

Okołoporodowe zakażenia HIV

W czasie ciąży, podczas porodu, karmienia piersią

wskaźnik przeniesienia wynosi 13-48%

Kenia - 43%, Floryda - 30%, Francja - 20%, Niemcy 
13,6%

poziom limfocytów CD4, witaminy A, ogólne 
zaawansowanie choroby (występowanie zakażeń 

oportunistycznych)

podawanie ciężarnej zydovudyny redukuje wskaźnik 
o 2/3

background image

HIV - transmisja matczyno-

płodowa

• wskaźnik transmisji matczyno-płodowej HIV 

wynosi 23,3%

• wskaźnik transmisji u kobiet bez immunosupresji i 

zmian zapalnych błon płodowych wynosi 11,3%

• wskaźnik transmisji u kobiet ze stanem zapalnym 

błon płodowych bez immunosupresji wynosi 

25,5% wobec 37% w grupie z immunosupresją

background image

Profilaktyka matczyno-płodowej 

transmisji wirusa HIV

Poziom RNA wirusa HIV jest najlepszym 

wskaźnikiem predykcyjnym ryzyka 
transmisji perinatalnej

Terapia antywirusowa daje spadek RNA 

wirusa HIV i razem z dobrym stanem 
zdrowia kobiety ciężarnej minimalizuje 
ryzyko transmisji perinatalnej

background image

Terapia antywirusowa u kobiet 

ciężarnych

• skutecznie obniża ładunek wirusa

• powoduje wzrost CD4

• zapobiega wertykalnej transmisji w grupie kobiet 

ciężarnych z zaawansowaną chorobą

• badania nie potwierdziły istotnie większego ryzyka 

toksyczności kombinowanej terapii antywirusowej 
dla płodu

• konieczne są dalsze badania ryzyka toksyczności 

dla płodu kombinowanej terapii antywirusowej

background image

Drogi zakażenia matka-płód

 wewnątrzmaciczna (przejście wirusa 

przez łożysko)

 ekspozycja skóry i błon śluzowych 

płodu na krew i wydzieliny matki 
podczas porodu

 w okresie poporodowym w związku z 

karmieniem piersią (73% próbek 
mleka jest zakażonych)

background image

Czynniki sprzyjające zakażeniu 

płodu

Czynniki immunologiczne:
 bardzo niska liczba limfocytów CD4
 antygenemia p24 (ryzyko 50%)
 wysoki stopień replikacji HIV (80%)
  stężenia 

2

-mikroglobuliny

  wskaźnika CD4/CD8
 niskie miano przeciwciał neutralizujących
 długość trwania zakażenia i obecność 

objawów AIDS

background image

Czynniki położnicze:

 

poród przedwczesny

 przedwczesna czynność skurczowa
 poród indukowany PGE

2

 zespół zakażenia owodni

 uszkodzenie bariery łożyskowej przez 
współistniejące inne zakażenia

 poród pochwowy (zwłaszcza przedłużony)

 pierwszy bliźniak 

 karmienie naturalne

4x częściej po porodach drogami natury 

niż po cięciu cesarskim.

background image

Zalecenia dotyczące postępowania 

z ciężarną HIV (+) i jej dzieckiem 

(ACTG-076)

I. 

Ciężarna

 badania w kierunku HIV - są dobrowolne, a na 

życzenie anonimowe

 wskazane byłoby przeprowadzenie badań u kobiet z 

grup ryzyka dwukrotnie: w I i III trymestrze ciąży

II. Ciężarna HIV (+)

 opieka

 położnika
 specjalisty chorób zakaźnych

 profilaktyka odmatczynego zakażenia HIV

 podawanie zydovudyny od 14 tyg. ciąży do 

rozwiązania w    dawce 5 x 0,1/dobę

 niezależnie od liczby limfocytów CD4 

background image

Monitorowanie ciężarnej:

 do 32 hbd. co 4 tyg., następnie do porodu 

co tydzień

 leczenie przerywano w przypadku:

 

rzucawki, DIC, nawracającej 

trombocytopenii, nietolerancji leku, 

śmierci płodu, hiperbilirubinemii, liczby 

neutrofilów < 750/mm

3

, płytek krwi < 50 

tys./mm

3

., Hb < 8,0 g/dl, 5x wzrost AlAT

background image

III. Prowadzenie porodu:

 

rozszerzenie wskazań do cięć cesarskich

 (ograniczenie ryzyka pęknięcia i nacięcia krocza)

 podawanie matce zydovudyny w dawce 2 

mg/kg m.c.i.v. przez godzinę, a następnie 1 

mg/kg m.c./godzinę

 ograniczenie zabiegów, tj. kleszczy, vacuum 

(żadnych elektrod, pobierania krwi 

włośniczkowej u płodu!)

IV. Noworodek:

 

umycie natychmiast wodą z mydłem, a 

miejsca zabrudzone krwią przetrzeć roztworem 

1% chloraminy (żadnego pobierania krwi od 

dziecka przed dokładnym umyciem)

 bezwzględny zakaz karmienia piersią

 8-12 godzin po urodzeniu rozpocząć 

podawanie zydovudyny w postaci syropu 2 

mg/kg m.c. co 6 godzin

Leczenie przez 6 tygodni.

background image

Badania noworodka w kierunku 

zakażenia HIV

w 48 godzin po porodzie – 
badanie surowicy krwi noworodka, pobranej z 
żyły obwodowej, metodą PCR w celu oznaczenia 
obecności HIV-RNA

  wynik pozytywny - powtórzenie badania z 

nowej próbki surowicy

  wynik negatywny - powtórzenie badania w 

14 dniu życia i po trzech miesiącach

background image

Czynniki wpływające na obniżenie 

skuteczności profilaktyki 

zydovudyną:

 matczyna masa ciała - powyżej 82 kg - 

skuteczność obniżona do 26%  z 79% przy 
mniejszej masie ciała

 narażenie płodu/noworodka  na kontakt z 

krwią matczyną lub wydzieliną szyjkowo-
pochwową (43% wobec 19%)

background image

  przy podawaniu AZT od 14 tyg. nie są 

znane późne następstwa dla dziecka

  podawanie w późnej ciąży jest równie 

skuteczne (np. od 35 tyg.)

  poporodowe leczenie noworodka nie ma 

wpływu na częstość transmisji

  

AZT podaje się ciężarnej przed 34 tyg. 

ciąży jeśli   

współistnieje 

trombocytopenia lub inne kliniczne 
objawy 

infekcji HIV

   AZT podaje się łącznie z tokolitykami 

w przypadku 

zagrażającego porodu 

przedwczesnego

   po 34 tyg., przy wystąpieniu czynności 

skurczowej - 

wykonuje się 

cięcie cesarskie!

background image

Czynniki sprzyjające zakażeniu 

płodu

 ryzyko zakażenia płodu w kolejnych 

ciążach rośnie, nawet jeśli nie doszło 
do zakażenia pierwszego dziecka

 u wielu kobiet trudno ustalić czas 

zakażenia, stąd należy również badać 
ich starsze dzieci

background image

  u 20% zakażonych noworodków 

pełnoobjawowy AIDS rozwija się w 1 
roku życia, większość umiera w 3-4 r.ż. 

  w 80% upływa średnio 10 lat, zanim 

pojawią się objawy choroby

  jeśli dziecko z matki HIV (+) rodzi się 

niezakażone, to ok.. 10 r.ż. zostaje 
osierocone

background image

Cumulative number of children 

Cumulative number of children 

estimated to have been orphaned by 

estimated to have been orphaned by 

AIDS* at age 14 or younger

AIDS* at age 14 or younger

at the end of 2000

at the end of 2000

Western 

Europe

9 000

9 000

North Africa

    & Middle 

East

15 000

15 000

Sub-Saharan 

Africa

12.1  

12.1  

million

million

Eastern 

Europe &

Central Asia

 

 

500

500

East Asia & 

Pacific

5 600

5 600

South 

& South-East 

Asia

850 000

850 000

Australia 

& New 

Zealand

< 500

< 500

North 

America

70 000

70 000

Caribbean

85 000

85 000

Latin 

America

110 000

110 000

Total: 13.2 

Total: 13.2 

million

million

 

HIV-negative children who have lost their mother or both parents to AIDS before the age of 15 years

99000-E-9 – 1 December 1999

background image

AIDS w Rosji i na Ukrainie

podwojenie populacji HIV pozytywnej w ciągu 
ostatnich dwóch lat wg Europejskiego Centrum 
Monitorowania AIDS > 90% wszystkich zakażeń w 
Europie Wschodniej dotyczy Ukrainy

szczególny wzrost zakażeń AIDS jest notowany w 
grupie ludzi z uzależnieniami lekowymi 

szerokie rozpowszechnienie chorób przenoszonych 
drogą płciową stanowi dodatkowy czynnik ryzyka 
zakażenia wirusem HIV

background image

Dane wg stanu w dniu 

31.07.2012 r.

background image

Dane wg stanu w dniu 

31.07.2012 r.

background image

       HIV i AIDS w Polsce - dane od początku 
epidemii (1985 r.) do 31 października 2012 roku

16 144 zakażonych ogółem

  5 937 zakażonych w związku z używaniem 
narkotyków

  2 811 zachorowań na AIDS

  1 179 chorych zmarło
 na podstawie danych NIZ-PZH więcej na 

www.pzh.gov.pl

 Na koniec listopada 2012 r.  Leczonych ARV 

6 279 pacjentów, 

   119 dzieci. 

Leczenie jest prowadzone i finansowane w ramach 

programu zdrowotnego Ministerstwa Zdrowia 

"Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z HIV w 

Polsce na lata 2010 - 2011".


Document Outline