ZBIOROWOŚĆ SPOŁECZNA
Zbiorowość społeczna – to ogół ludzi
posiadających
jakąś
cechę
wspólną,
wyróżnioną przez obserwatora zewnętrznego
bez względu na to, czy ci ludzie zdają sobie
sprawę z posiadania takiej cechy, czy też
nie. (blondyni, wysocy, biali itp.)
To również takie formy, które obejmują
wszystkie skupienia ludzi, w których
wytworzyła się i utrzymuje choćby bardzo
krótko więź społeczna.
WIĘŹ SPOŁECZNA
Więzi społeczne – to relacje i zależności
wiążące jednostkę ze zbiorowościami
i grupami społecznymi lub innymi jednostkami
Typy więzi
Więź naturalna
- jej źródłem jest wspólne
pochodzenie lub pokrewieństwo członków grupy. Ten
typ więzi nigdy nie wygasa., występuje np. w
rodzinie;
Więź zrzeszeniowa
- powstaje w wyniku
dobrowolnego zrzeszania się ludzi w różnych
organizacjach, np. stowarzyszeniach, związkach
zawodowych;
Więź stanowiona
- jest narzucana z zewnątrz lub
ustanawiana siłą. Słabnie lub zanika, gdy przestają
istnieć warunki, w jakich się wytworzyła, np. więzienie
Rodzaje zbiorowości
Para
- Najmniejsza zbiorowość społeczna
*jej członków mogą łączyć różnego typu więzi,np.
przyjaźni
Krąg społeczny
- zbiorowość powstała w wyniku
styczności społecznych bądź wspólnych zainteresowań
*kręgi nie są wyodrębnione a ich skład jest dość płynny np.
krąg koleżeński
Tłum
- duża zbiorowość ludzi, którzy z jakiegoś powodu
znajdują się na niewielkiej przestrzeni
Charakteryzuje się:
* spontanicznymi, bezrefleksyjnymi reakcjami
* poczuciem siły
* skłonnościami do agresywnych zachowań
GRUPA SPOŁECZNA
Grupa społeczna – w psychologii
społecznej i socjologii zaliczany do zbiorowości
społecznej zbiór co najmniej trzech osób, którego
członkowie współdziałają ze sobą na zasadzie
odrębności od innych, w celu zaspokajania
własnych potrzeb, charakteryzujący się trwałą
strukturą i względnie jednolitym systemem norm i
wartości.
W socjologii pojęcie to jest uznawane za jedno z
podstawowych, choć nie jest jednoznacznie
rozumiane w różnych szkołach socjologicznych. W
niektórych przypadkach pojęcie to było odrzucane
jako stworzony na potrzeby nauki artefakt. W
najszerszym rozumieniu jest to zbiór jednostek,
między którymi zachodzą istotne stosunki społeczne.
Rodzaje grup
społecznych
Kryterium wielkości
Kryterium sformalizowania
Kryterium więzi
Kryterium członkostwa
Grupy małe
Grupy nieformalne
Grupy formalne
Grupy duże
Grupy pierwotne
Grupy wtórne
Grupy zamknięte
Grupy otwarte
Ze względu na wielkość grupy społeczne dzieli
się na:
- grupy małe – kilku- lub kilkunastoosobowe,
umożliwiające bezpośrednie stosunki między
członkami (np. rodzina, grupy rówieśnicze);
- grupy duże – charakteryzują je minimalne
kontakty bezpośrednie lub ich brak, gdyż duża
liczebność uniemożliwia nawiązywanie
bezpośrednich stosunków między ich
członkami (np. grupa zawodowa, narody).
Ze względu na stopień sformalizowania grupy
społeczne dzieli się na:
- grupy formalne – posiadają ściśle określone
struktury, cele, normy, często wyznaczane z
zewnątrz. Działalność określają prawo i
przepisy (np. partie polityczne, Związek
Harcerstwa Polskiego);
- grupy nieformalne – powstają spontanicznie,
w ich ramach występują instytucje
nieformalne, a zasady działania wynikają ze
wzajemnych interakcji (np. grupy koleżeńskie,
subkultury młodzieżowe)
Ze względu na typ więzi grupy społeczne
dzieli się na:
- grupy pierwotne – w ich ramach istnieją więzi
emocjonalne oparte na kontaktach osobistych.
Grupy takie cechuje niewielka liczebność, przy
czym przynależność do takiej grupy nie
zawsze jest dobrowolna (np. rodzina, grupa
rówieśnicza);
- grupy wtórne – przynależność do nich wynika
z dobrowolnego wyboru, cechuje je duża
liczebność, a tworzone są dla osiągnięcia
określonego celu (np. partie polityczne).
Ze względu na stopień ograniczoności liczby
członków grupy społeczne dzieli się na:
- grupy zamknięte (ekskluzywne) – stosując
liczne i rygorystyczne kryteria przyjęć nowych
członków, na przykład urodzenie, status
majątkowy, rodzaj wykonywanego zawodu
(np. kluby biznesmenów, związki rodzin
arystokratycznych);
- grupy otwarte (inkluzywne) – są dostępne
dla wszystkich chętnych (np. osiedlowe koła
szachowe)
- grupy ograniczone – stosują różne kryteria
przyjmowania członków, np. wykonywany
zawód, wiek, jednak nie tak rygorystyczne jak
grupy ekskluzywne (np. klub emerytów, kluby
lekarzy).
CECHY GRUPY SPOŁECZNEJ
Względna długotrwałość związku
Względnie spójny i podobny system wartości
Wspólny cel działania
Podobne poglądy – przekonania
Struktura (budowa) i hierarchia (zależność
i podporządkowanie)
Funkcjonowanie systemów normatywnych(norm prawnych,
moralnych, obyczajowych, religijnych)
Pełnienie określonych ról społecznych
Posiadanie określonych pozycji - statusów społecznych
Wzajemne oddziaływanie na siebie - interakcje społeczne
Różnorodne formy aktywności
Zachodzenie procesu socjalizacji i resocjalizacji
Istnienie określonych więzi międzyludzkich
Istnienie wewnętrznego systemu kontroli i sankcji
Poczucie świadomej identyfikacji z grupą (solidaryzm)
Poczucie odrębności wobec innych grup
STYLE KIEROWANIA
GRUPAMI
AUTOKRATYCZNY
Kierownik grupy sam
określa
jakie są cele
grupowe
i jak je realizować
LIBERALNY
Kierownik pozostawia
zupełną swobodę
członkom
grupy jeśli chodzi
o podejmowanie
decyzji
DEMOKRATYCZNY
Kierownik zachęca
grupę do
samodzielnego
podejmowania
decyzji
Interakcje w grupie:
· solidaryzowanie się z inną osobą, podwyższanie pozycji innej
osoby, udzielanie pomocy
· rozładowywanie napięcia emocjonalnego, żartowanie, śmianie
się, okazywanie zadowolenia,
· wyrażanie zgody, bierne akceptowanie, rozumienie sugestii,
uleganie,
· dawanie sugestii, wskazywanie kierunku, pozostawianie innym
autonomii
· wyrażanie opinii, dokonywanie oceny, wyrażanie uczuć i życzeń,
· orientowanie innych, udzielanie informacji, powtarzanie,
wyjaśnianie,
· pytanie i prośby o zorientowanie, o informację, potwierdzanie,
· pytanie o opinię, ocenę, analizę, wyrażenie uczucia,
· pytania, prośby o sugestię, pokierowanie,
· niezgadzanie się, bierne odrzucanie sugestii innych,
· ujawnianie napięcia emocjonalnego, prośby o pomoc,
· ujawnianie antagonizmu, obniżanie pozycji innej osoby, bronienie
siebie.
Konformizm
Konformizm – to postawa i zachowanie jednostki,
polegająca na ścisłym podporządkowaniu się
normom, systemom wartości, wzorcom zachowań i
myśleniaoraz powszechnie przyjętym poglądom
obowiązującym w danej grupie społecznej.
Konformizm oznacza również zmianę opinii lub
zachowania człowieka pod naciskiem innych.
Czynnikiem powodującym nasilenie postaw
konformistycznych jest niskie mniemanie o sobie,
czynnikiem osłabiającym jest z kolei wysoka
samoocena.
Pozytywne aspekty konformizmu:
· czynnik integracji społecznej.
Negatywne aspekty konformizmu:
· upowszechnianie naśladownictwa,
· propagowanie zachowawczości,
· może doprowadzić do alienacji jednostki
Rodzaje zachowań konformistycznych:
· oczekuje nagrody lub chce uniknąć kary –
jest to uleganie,
· chce się upodobnić do innej osoby lub grupy
osób, pod wpływem których pozostaje – proces
ten nazywa się identyfikacją,
· przyjmuje za własne normy, wartości,
postawy i poglądy obowiązujące w grupie lub
charakteryzujące inną osobę – co nazywa się
internalizacją, czyli uwewnętrznieniem.