TYPOLOGIA
TYPOLOGIA
PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH
PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Katedra Ekonomiki, Organizacji i Zarządzania
Opracowała - dr inż. Anna Murawska
TYPOLOGIA
TYPOLOGIA
PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH
PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Katedra Ekonomiki, Organizacji i Zarządzania
Opracowała - dr inż. Anna Murawska
HANDEL W UJĘCIACH FUNKCJONALNYM
I INSTYTUCJONALNYM
Podmioty
Podmioty
gospodarcze
gospodarcze
Rodzaj działalności
Rodzaj działalności
Gospodars
Gospodars
twa
twa
domowe
domowe
przedsiębiorstw
przedsiębiorstw
a
a
przedsiębiorstw
przedsiębiorstw
a
a
Przedsiębiorstw
Przedsiębiorstw
a handlowe
a handlowe
Inne
Inne
przedsiębi
przedsiębi
orstwa
orstwa
Przedsiębiorstw
Przedsiębiorstw
a handlowe
a handlowe
Wymiana dóbr
Wymiana dóbr
Dobra
Dobra
materialne
materialne
(mobilne)
(mobilne)
nierucho
nierucho
mości
mości
prawa
prawa
usługi
usługi
Dobra
Dobra
nomin
nomin
alne
alne
Wymiana dóbr materialnych, które nie
Wymiana dóbr materialnych, które nie
podlegają dodatkowemu przetworzeniu
podlegają dodatkowemu przetworzeniu
Zakup dóbr materialnych w celu ich
Zakup dóbr materialnych w celu ich
odsprzedaży w niezmienionej formie
odsprzedaży w niezmienionej formie
Handel
Handel
samodzielny
samodzielny
komisowy
komisowy
agencyjny
agencyjny
Zakup i sprzedaż dóbr we własnym
Zakup i sprzedaż dóbr we własnym
imieniu i na własny rachunek oraz
imieniu i na własny rachunek oraz
własne ryzyko
własne ryzyko
W szerokim
W szerokim
ujęciu
ujęciu
funkcjonalny
funkcjonalny
m
m
W węższym
W węższym
ujęciu
ujęciu
funkcjonalny
funkcjonalny
m
m
W szerokim
W szerokim
ujęciu
ujęciu
instytucjonal
instytucjonal
nym
nym
W węższym
W węższym
ujęciu
ujęciu
instytucjonaln
instytucjonaln
ym
ym
Handel (w szerokim ujęciu
funkcjonalnym) bywa rozumiany jako
wymiana wszelkich dóbr (dobra materialne,
nieruchomości, prawa, usługi, dobra
nominalne) między podmiotami
gospodarczymi.
Handel (w węższym ujęciu
funkcjonalnym) jest traktowany jako
wymiana dóbr materialnych, zakup i
sprzedaż, czyli operacje handlowe
wykonywane przez przedsiębiorstwa
Handel w szerokim ujęciu
instytucjonalnym
Przedsiębiorstwa, które wyłącznie lub w
przeważającej części zajmują się zakupem
dóbr w celu ich dalszej odsprzedaży, bez
dokonywania istotnych zmian w ich cenach.
W tym ujęciu do handlu zalicza się także
przedsiębiorstwa, które działają we własnym
imieniu, ale na czyjś rachunek, np. handel
komisowy, oraz firmy, które działają w czyimś
imieniu i na czyjś rachunek, np.
przedstawiciele handlowi, agenci handlowi,
maklerzy handlowi
Handel w węższym ujęciu
instytucjonalnym
Przedsiębiorstwa, które kupują towary w
celu ich odsprzedaży i działają we
własnym imieniu, na własny rachunek
oraz własne ryzyko
Wśród podstawowych kryteriów
podziału i klasyfikacji przedsiębiorstw
handlowych wyróżnia się:
1.
Obszar działania
2.
Strukturę odbiorców i miejsce w procesie
dystrybucji
3.
Przedmiot obrotu (kategorię towarów)
4.
Formę własności
5.
Formę organizacyjno-prawną
6.
Wielkość przedsiębiorstwa
7.
Sposób wzajemnego powiązania
przedsiębiorstw
1 kryterium: Obszar działania
Dwie grupy przedsiębiorstw handlowych:
handlu wewnętrznego
handlu zagranicznego
Eksport
Import
Tranzyt
Mając na uwadze obszar działania
przedsiębiorstw handlowych, można wyróżnić
firmy działające na rynku:
1.
Lokalnym – prowadzą swoją działalność w
jednej miejscowości lub na pewnym terenie o
ograniczonym zasięgu
2.
Regionalnym – obejmują swym zasięgiem
obszar określonego regionu
3.
Krajowym – obejmują swym działaniem całe
terytorium państwa, w którym mają swoja
siedzibę
4.
Międzynarodowym – obejmują swym
działaniem terytorium kilka, kilkanaście
państw
2 KRYTERIUM:
STRUKTURA ODBIORCÓW I MIEJSCE W PROCESIE
DYSTRYBUCJI
Przedsiębiorstwo
handlowe
hurtowe
detaliczne
Jednostki
handlu
detaliczn
ego
Przedsię
biorstwa
przemysł
owe
Przedsię
biorstwa
usługow
e
Instytucje i
inne
organizacje
gospodarcz
e
Konsum
enci
indywid
ualni
Inni
klienci,
np. małe
firmy
Podział przedsiębiorstw handlowych z uwzględnieniem głównych
Podział przedsiębiorstw handlowych z uwzględnieniem głównych
grup klientów
grup klientów
Przedsiębiorstwa handlu hurtowego –
sprzedaż towarów następuje do innych
przedsiębiorstw – bądź na własne ich potrzeby,
bądź do jednostek handlu detalicznego w celu
dalszej odsprzedaży zakupionych towarów
Przedsiębiorstwa handlu detalicznego –
klientami firmy są ostateczni nabywcy,
konsumenci
Jednostki mieszane: hurtowo-detaliczne lub
detaliczno-hurtowe
Przedsiębiorstwa handlowe, prowadzące
działalność hurtową pod kątem zaopatrzenia
własnych sklepów i dodatkowo pod kątem
obsługi obcych firm handlu detalicznego
3 KRYTERIUM:
PRZEDMIOT OBROTU (KATEGORIA
TOWARÓW)
Dobra
Dobra
Ograniczon
Ograniczon
e
e
Wolne
Wolne
Nominalne
Nominalne
Realne
Realne
pieniądz
pieniądz
e
e
dewizy
dewizy
papiery
papiery
wartości
wartości
owe
owe
Materialne
Materialne
(rzeczowe)
(rzeczowe)
Materialne
Materialne
(rzeczowe)
(rzeczowe)
Niemate
Niemate
rialne
rialne
Zasoby
Zasoby
naturaln
naturaln
e
e
Dobra
Dobra
przetwor
przetwor
zone
zone
Usługi
Usługi
Prawa
Prawa
(patenty,
(patenty,
licencje)
licencje)
Rodzaje dóbr i ich
podział
c.d.
c.d.
3 KRYTERIUM:
PRZEDMIOT OBROTU (KATEGORIA
TOWARÓW)
Dobra
Dobra
przetwor
przetwor
zone
zone
Niemobilne
Niemobilne
(nieruchomośc
(nieruchomośc
i)
i)
Mobilne
Mobilne
Rodzaje dóbr i ich podział
(c.d)
Konsumpcyjn
Konsumpcyjn
e
e
Produkcyjne
Produkcyjne
Dobra
Dobra
trwałego
trwałego
użytku
użytku
Dobra
Dobra
spożycia
spożycia
Dobra
Dobra
zaopatrzeniow
zaopatrzeniow
e
e
Dobra
Dobra
inwestycyjn
inwestycyjn
e
e
3 KRYTERIUM:
PRZEDMIOT OBROTU (KATEGORIA TOWARÓW)
Kryterium podziału: przeznaczenie dóbr
materialnych:
1.
Jednostki handlu dobrami konsumpcyjnymi
2.
Jednostki handlu środkami produkcji
Kryterium podziału: okres użytkowania
środków produkcji:
1.
Handel hurtowy dobrami inwestycyjnymi
2.
Handel hurtowy zajmujący się zaopatrzeniem w
materiały, przedmioty produkcji
Podział według branż
Branża – zestawienie towarów według
określonych kryteriów, takich jak
pochodzenie towarów oraz orientacja na
potrzeby klientów
np. w handlu dobrami inwestycyjnymi: wyroby
stalowe, artykuły instalacyjne,
np. w handlu artykułami konsumpcyjnymi:
tekstylia, zmechanizowany sprzęt
gospodarstwa domowego, kosmetyki
3 KRYTERIUM:
PRZEDMIOT OBROTU (KATEGORIA TOWARÓW)
4 KRYTERIUM: FORMA
WŁASNOŚCI
Wyróżniamy:
1.
Przedsiębiorstwa zaliczane do sektora
publicznego (przedsiębiorstwa państwowe,
komunalne)
2.
Przedsiębiorstwa zaliczane do sektora
prywatnego (firmy prywatne, spółdzielnie)
Wybrane organizacyjno-prawne formy
przedsiębiorstw handlowych:
1.
Przedsiębiorstwa jednoosobowe
2.
Spółki osobowe i spółki kapitałowe
5 KRYTERIUM: FORMA ORGANIZACYJNO-
PRAWNA
Przedsiębiorstwo jednoosobowe
(Indywidualna działalność gospodarcza)
– posiada jednego właściciela będącego
osobą fizyczną, uznaną przez prawo za osobę
prawną działającą we własnym imieniu.
Przedsiębiorstwo jest rejestrowane w
rejestrze REGON jako samodzielna jednostka
prawna.
5 KRYTERIUM: FORMA ORGANIZACYJNO-
PRAWNA
Plusy:
jasny podział praw i obowiązków, który sam sobie
ustalasz;
łatwość wprowadzania zmian związanych np. z profilem
działalności;
niewysokie koszta rejestracji i prowadzenia firmy ( brak
konieczności płacenia podatku od czynności cywilno-
prawnych w przypadku zawiązania spółki);
prostota rozliczeń księgowo-finansowych ( prowadzenie
podatkowej księgi przychodów i rozchodów, korzystanie
z zryczałtowanych form opodatkowania lub "odliczanie
od podatku" wielu wydatków związanych z
prowadzeniem działalności);
łatwość dokonywania zmian w kapitale firmy.
Wady:
uzależnienie całego rozwoju firmy od jednej
osoby (co dwie głowy to nie jedna);
brak pracownik powoduje, że szef musi być
stale obecny, co jest czasami niewykonalne
(praca po godzinach, brak urlopu);
niemożność zbudowania dużej organizacji.
Spółka – zrzeszenie osób lub kapitału,
tworzone w celu prowadzenia działalności
gospodarczej, w sensie prawnym umowa
zawierana jest przez wspólników z zamiarem
prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa
zarobkowego lub osiągnięcia w innej formie
wspólnego celu gospodarczego
Spółki osobowe
Spółki kapitałowe
Spółki osobowe – działalność opierają na
osobistej pracy wspólników w
przedsiębiorstwie, przy czym wspólnicy
ponoszą pełną odpowiedzialność majątkową
za zobowiązania spółki.
Spółki osobowe to:
,
,
,
.
Spółki: jawną, komandytową oraz komandytowo -akcyjną
można założyć tylko w celu prowadzenia
przedsiębiorstwa pod własną
. Spółkę zaś
partnerską założyć można w celu wykonywania
w spółce, prowadzącej
przedsiębiorstwo pod własną firmą.
Spółki osobowe posiadają następujące cechy:
brak osobowości prawnej (są bowiem tzw.
),
wspólnicy reprezentują spółkę (co do zasady, bo np. w
spółce partnerskiej może zostać powołany do tego zarząd),
istnieje stała więź między wspólnikami,
wspólnicy muszą być ujawnieni (są jednak wyjątki od tej
zasady, np. komandytariusze, jeśli nie chcą ponosić pełnej
odpowiedzialności za zobowiązania spółki, nie powinni być
ujawniani w firmie spółki),
wspólnicy wnoszą wkłady,
nieograniczona i solidarna odpowiedzialność osobistym
majątkiem wspólników za zobowiązania spółki (są wyjątki od
tej zasady, gdyż np. akcjonariusze w spółce komandytowo-
akcyjnej nie odpowiadają za zobowiązania spółki),
wspólnicy pracują na rzecz spółki (nie wszyscy mają taki
obowiązek, czasem wystarczy wniesienie wkładów w
odpowiedniej wysokości),
.
Spółka jawna – osobowa spółka prowadząca
przedsiębiorstwo pod własną
i nie będąca inną
spółką handlową. Spółka jawna nie posiada osobowości
prawnej. Posiada swój
, który stanowią
wniesione do spółki oraz
nabyte przez spółkę w
czasie jej istnienia.
Spółka partnerska – typ spółki osobowej wprowadzony
do
z dniem
r. przez
ustawę
.
Spółkę partnerską tworzą wspólnicy (partnerzy) w celu
wykonywania
w spółce prowadzącej
przedsiębiorstwo pod własną firmą. Wobec czego
niedopuszczalne jest tworzenie spółek partnerskich w
innym celu niż wykonywanie
, a także w
celu wykonywania jakiejś
, np.
produkcyjnej czy handlowej, obok wykonywania wolnego
zawodu.
Spółka komandytowa – spółka osobowa
mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa
pod własną
. Za
spółki wobec
odpowiada w sposób nieograniczony
co najmniej jeden wspólnik (
),
a odpowiedzialność co najmniej jednego
wspólnika jest ograniczona (
).
Spółka komandytowo-akcyjna – spółka
osobowa mająca na celu prowadzenie
przedsiębiorstwa pod własną
, w której za
zobowiązania spółki wobec
co
najmniej jeden
ograniczenia (
), a co najmniej
jeden wspólnik jest
. Akcjonariusz
nie odpowiada za
spółki.
Spółka kapitałowa - forma prawna
organizacji podmiotów gospodarczych,
najczęściej wykorzystywana w prowadzeniu
dużych przedsiębiorstw, a także w
wewnętrznej organizacji
.
Spółki kapitałowe to:
1.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
2.
Spółka akcyjna
Cechy spółek kapitałowych:
posiadanie kapitału zakładowego
posiadanie
posiadanie zgromadzonego
odrębnego od majątków
osobistych wspólników lub akcjonariuszy
ponoszenie przez spółkę odpowiedzialności za zobowiązania
całym swym majątkiem
wyłączenie, z
, odpowiedzialności
wspólników/akcjonariuszy za zobowiązania spółki (niekiedy-
błędnie- mówi się ograniczeniu ich odpowiedzialności do
wysokości wniesionych wkładów)
wyłączenie, co do zasady, wspólników lub akcjonariuszy z
bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (tzw. rozdział
sfery właścicielskiej od sfery zarządzania) poprzez
utworzenie organów spółki
prawa i obowiązki udziałowców/akcjonariuszy reguluje, z
zastrzeżeniem bezwzględnie obowiązujących norm prawa,
umowa spółki/statut, zwane "konstytucją spółki"
Najważniejsze cechy spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością (wg obowiązującego w 2009
prawa polskiego):
umowa spółki w formie
;
wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, a ich "ograniczoną"
odpowiedzialność można co najwyżej odnieść do ryzyka ekonomicznego
związanego z inwestycją w spółkę;
spółka posiada
(od momentu wpisu do rejestru
sądowego);
każdy wspólnik ma prawo kontroli, tj. wglądu do ksiąg i dokumentów
spółki, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku ustanowienia w spółce
Rady Nadzorczej albo Komisji Rewizyjnej prawo do indywidualnej kontroli
przez wspólnika może być wyłączone lub ograniczone;
wpis do
KRS (Krajowego Rejestru Sądowego)
- który powinien nastąpić
najpóźniej 6 miesięcy od momentu założenia spółki;
to minimum 5000 zł
wkłady na pokrycie kapitału zakładowego mogą być wniesione w formie
gotówki lub
, minimalna wartość udziału to 50 zł
do zarejestrowania spółki konieczna jest całkowita wpłata kapitału
zakładowego.
Przypisy
1 art. 154 § 1 zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 października 2008 r. (Dz.U.08.217.1381)
zmieniającej ustawę Kodeks spółek handlowych z dniem 8 stycznia 2009 r.; poprzednio 50 tys. zł
2 art. 154, §2
Spółka akcyjna (forma skrócona w nazwach spółek SA) - W Polsce spółki akcyjne
działają obecnie na podstawie
, wcześniej regulował ją
.
Kapitał zakładowy spółki akcyjnej
podzielony jest na
o równej
wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na
.
Kapitał zakładowy składa się z wkładów założycieli, którzy stają się
współwłaścicielami spółki (akcjonariuszami). Z chwilą zawiązania spółki tj. objęcia
akcji przez akcjonariuszy, powstaje
. Spółka akcyjna
nabywa osobowość prawną w chwili wpisania do
prowadzonego przez
.
akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ryzyko ponoszą jedynie do
wysokości wniesionego kapitału oraz czerpią zyski (np.: w postaci
minimalny kapitał akcyjny wynosi 100 000
, a minimalna wartość nominalna akcji
to 1 grosz
,
akcje: imienne i na okaziciela, aportowe i gotówkowe, zwykłe i uprzywilejowane; są
niepodzielne, cena emisyjna nie może być niższa od nominalnej,
zysk dzielony jest proporcjonalnie do wysokości posiadanych udziałów.
Kodeks przewiduje, że władze spółki akcyjnej są tworzone zgodnie z modelem
, w którym obowiązkowo istnieje stały organ nadzorczy.
Organami spółki są zatem:
- powoływany maksymalnie na 5 lat, reprezentujący spółkę na zewnątrz i
prowadzący jej sprawy
- wykonująca stały nadzór nad zarządem, składa się z minimum 3
członków, w spółkach publicznych - minimum 5 osób, powoływanych i odwoływanych
przez zgromadzenie akcjonariuszy
Na członkach zarządu ciąży tzw. zakaz konkurencyjny, natomiast nie ma ograniczenia
liczby kadencji.
Przedsiębiorstwa handlowe według form
prawnych
Rynek wewnętrzny w 2008 roku
s. 55
6 KRYTERIUM: WIELKOŚĆ
PRZEDSIĘBIORSTWA
Ze względu na liczbę pracowników
przedsiębiorstwa dzielimy na
:
mikroprzedsiębiorstwa - zatrudniające do 9
pracowników
przedsiębiorstwa małe - zatrudniające od 10 do 49
pracowników
przedsiębiorstwa średnie - zatrudniające od 50 do 249
pracowników
przedsiębiorstwa duże - zatrudniające powyżej 250
pracowników
Przypisy
1. Art. 104 - 106 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności
gospodarczej (
Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807
)
7 KRYTERIUM:
SPOSÓB WZAJEMNEGO POWIĄZANIA
PRZEDSIĘBIORSTW
Kooperacja
Koncentracja
7 KRYTERIUM:
SPOSÓB WZAJEMNEGO POWIĄZANIA
PRZEDSIĘBIORSTW
Kooperacja – dobrowolna współpraca
samodzielnych przedsiębiorstw, oparta
najczęściej na umowach, podejmowana w
celu uzyskania określonych korzyści
gospodarczych.
Może ona występować w różnych formach
organizacyjnych.
Kartel – poziome powiązanie przedsiębiorstw na
podstawie umownej, mające na celu prowadzenie
wspólnej polityki rynkowej (kartele, które mają na
uwadze wspólną politykę cen są w zasadzie
zabronione)
Konsorcjum – powiązanie przedsiębiorstw, które
powstaje w celu przeprowadzenia konkretnego
projektu, zadania
Związek przedsiębiorstw – organizacja reprezentująca
wspólne interesy zrzeszonych firm (np. w stosunku do
władz państwowych), pełniąca także zadania
koordynujące i informacyjne w stosunku do
zrzeszonych przedsiębiorstw
Powiązania umowne w kanałach dystrybucji, np.
umowy o przedstawicielstwo handlowe, franchising
Koncentracja w przeciwieństwie do
kooperacji oznacza połączenie ze sobą
przedsiębiorstw w sensie kapitałowym.
Wśród zrzeszeń przedsiębiorstw utworzonych
na zasadzie koncentracji można wymienić
koncern, holding, trust i fuzję.
Fuzja (
merger) - operacja łączenia
dwóch lub więcej
, bądź
przejęcie jednych przedsiębiorstw przez inne,
w wyniku którego powstaje nowy podmiot
Koncern jest to
forma
organizacji skupiającej
o
odrębnej
należące do
jednego właściciela; koncern powstaje na
skutek koncentracji
, w wyniku fuzji
(łączenia) firm, dokonywanej zazwyczaj w
drodze zakupu akcji lub udziałów innych firm
Holding (od angielskiego słowa hold
oznaczającego trzymać) - organizacja grupująca
za pomocą mniej lub bardziej wyraźnych
powiązań różne samodzielne pod względem
prawnym podmioty gospodarcze, przy czym
jeden z podmiotów ma w tym powiązaniu pozycję
dominującą i podporządkowuje sobie pozostałe
Trust – jest to forma monopolu, w którym
przedsiębiorstwa tworzą oligopol, powstająca na
drodze łączenia się samodzielnych dotąd
przedsiębiorstw tej samej branży. Dotychczasowi
ich właściciele stają się udziałowcami
powstającego trustu, na którego czele stoi zarząd
kierujący produkcją i zbytem, wyznaczający
ceny, określający podział zysków.
Koncentracja
Trzy grupy rodzajowe sieci handlowych:
1.
Sieci filialne – należące do przedsiębiorstw lub ich
grup (koncernów), będące wyrazem koncentracji
kapitałowej
2.
Sieci zintegrowane - wokół centów dystrybucyjnych
lub centrów usług logistycznych, występujące w
przedsiębiorstwach zintegrowanych poziomo
(detaliczne grupy zakupowe) lub pionowo (dobrowolne
łańcuchy hurtowe, integrujące hurtowników i
detalistów), będące przejawem koncentracji
organizacyjno-technicznej
3.
Sieci franchisingowe - jako przejaw koncentracji i
integracji organizacyjnej
Sieci handlowe
Sieci handlowe
TYPY JEDNOSTEK HANDLOWYCH
Wybór danego typu (rodzaju) jednostki
handlowej następuje na podstawie
procesu decyzyjnego, który składa się z
następujących faz:
1.
Ogólne sformułowanie celu
2.
Pozyskanie informacji o czynnikach otoczenia
3.
Sformułowanie zoperacjonalizowanych celów i określenie
grup docelowych
4.
Określenie funkcji handlowych
5.
Ustalenie koncepcji marketingu handlowego
6.
Określenie niezbędnych zasobów czynników wytwórczych
7.
Ustalenie organizacji adekwatnej do celów i zadań
8.
Wdrożenie wybranej koncepcji typu jednostki handlowej
9.
Kontrola rezultatów.
Typy jednostek handlowych można
rozpatrywać w podziale na jednostki
handlu:
hurtowego
detalicznego.
Działalność firm na obu szczeblach
wyróżnia:
1.
Zakres asortymentu i wielkość pojedynczej
transakcji
2.
Krąg klientów
3.
Sposób obsługi klientów
4.
Polityka cen i sposób zapłaty
5.
Lokalizacja
Handel hurtowy - zajmujący się zakupem
dużych partii towarów od producentów,
zmianą wielkości sprzedawanych partii i
asortymentu (sortowanie, paczkowanie,
kompletowanie asortymentów towarowych),
a następnie odsprzedażą punktom sprzedaży
detalicznej.
Handel hurtowy pełni następujące
funkcje:
1.
Gromadzenie i przechowywanie zapasów
(tworzenie użyteczności czasu)
2.
Organizowanie przebiegów towarów
(tworzenie użyteczności miejsca)
3.
Tworzenie asortymentu towarów
zorientowanego na ostatecznego nabywcę
(przekształcanie asortymentu produkcyjnego
w handlowy)
4.
Dzielenie lub koncentrowanie partii dostaw
Typy jednostek handlu hurtowego:
1.
Hurtownie prowadzące szeroki
asortyment towarów, nastawione na
obsługę jednostek handlu detalicznego
2.
Hurtownie specjalistyczne mające wąski i
głęboki asortyment, nastawione zazwyczaj na
obsługę wyraźnie określonego segmentu
rynku
3.
Hurtownie środków produkcji o szerokim
asortymencie (tzw. uniwersalnym)
4.
Wyspecjalizowane hurtownie środków
produkcji, świadczące usługi na rzecz swoich
odbiorców np. dostawy just in time (dokładnie
na czas), bezpośrednio na plac budowy
5.
Hurtownie cash and carry określane jako
hurtownie samoobsługowe, oferujące
najczęściej szeroki asortyment towarów
konsumpcyjnych Do najbardziej znanych w
Polsce należą sieci: Makro Cash and Carry,
Selgros Cash and Carry oraz Eurocash Cash
and Carry.
6.
„rack-jobber” (opiekujący się regałami) –
forma bezpośredniej obsługi klientów i
oddziaływania na nich poprzez
wynajmowanie w handlu detalicznym
określonej powierzchni sprzedażowej i
prowadzenie działalności na własny
rachunek
7.
Brokerzy (brokers) – pośrednicy pełniący
funkcje hurtowe w ograniczonym zakresie,
stanowią odmianę agentów handlowych,
działających na zlecenie zarówno
producentów, jak i detalistów
8.
Agenci – na ogół przedstawiciele
producentów – występują jako agenci
przemysłowi (manufactures agents),
specjalizujący się w działaniu w jednej lub
kilku branżach i reprezentujący kilku
producentów na podstawie kontraktów
dlugookresowych, albo jako przedstawiciele
handlowi, zajmujący się sprzedażą
wszystkich produktów zleceniodawcy
Z punktu widzenia sposobu zarządzania
handlem detalicznym można wyróżnić:
1.
Handel łańcuchowy, w tym: korporacyjny
handel łańcuchowy oraz przedsiębiorstwa
wielosklepowe i filialne
2.
Niezależnych detalistów, w tym: zrzeszenia
dobrowolne (np. tworzone w celu
dokonywania wspólnych zakupów) oraz
niezrzeszonych detalistów
Korporacyjny handel łańcuchowy –
przedsiębiorstwa skupiające powyżej pewnego
minimum punktów sprzedaży (zależnie od kraju
od 2 do 5 lub 10). Sklepy te tworzą łańcuch, na
ogół o wspólnym scentralizowanym
kierownictwie i zaopatrzeniu w towary, i mogą
być zróżnicowane pod względem techniki
sprzedaży.
Przedsiębiorstwa filialne – skupiają sklepy o
podobnym asortymencie towarowym,
standardzie jakościowym świadczonych usług,
rozwiązaniach organizacyjno-technicznych oraz
strategii sprzedaży. Umożliwia to sprawne
zarządzanie dużą liczbą sklepów oraz skuteczną
kontrolę.
Zalety korporacyjnego handlu detalicznego:
1.
Korzyści wynikające z dużej skali zakupów i
posiadania własnych magazynów
2.
Możliwość zastosowania efektywnych
rozwiązań w zakresie dystrybucji fizycznej i
nowoczesnych systemów informatycznych
3.
Zdolność do stworzenia zbiorowego,
pozytywnego wizerunku w oczach klientów
4.
Możliwość zastosowania agresywnej strategii
cen
5.
Możliwość kontroli i centralnego zarządzania, a
także korzyści skali, wynikające z kierowania
wieloma sklepami identycznymi pod względem
wielkości, rozwiązań organizacyjno-
technicznych i asortymentu.
Handel detaliczny - polegający na realizacji
sprzedaży detalicznej w niewielkich ilościach,
odbywającej się w punktach sprzedaży
detalicznej, w sklepach, kioskach, na
straganach i kramach, przez dostawę do
mieszkań, jest ostatnim najważniejszym
ogniwem obrotu towarowego. Sprzedaż
odbywa się do odbiorcy finalnego
(konsumenta ) dla zaspokojenia jego
osobistego, nie komercyjnego
użytku/potrzeby.
Czynniki wpływające na rozwój handlu
detalicznego (niezależnych detalistów):
1.
Małe firmy są bardzo elastyczne i łatwo mogą
się dostosować do wymagań klientów
2.
Jest wiele produktów, których sprzedaż ma
charakter lokalny
3.
Małe sklepy umożliwiają utrzymywanie więzi
społecznej z klientami
4.
Wraz z podnoszeniem się stopy życiowej
ludności wzrasta zapotrzebowanie na różne
produkty, a zwłaszcza usługi, których sprzedaż
wymaga zindywidualizowanej obsługi
5.
Nastąpił rozwój pionowej integracji umownej,
umożliwiającej przeciwstawienie się
konkurencji
Podział handlu detalicznego
Handel
detaliczny
Handel
wysyłkow
y
Handel
stacjonarn
y
Handel
obwoźny
Handel
elektroniczny
Uniwersalny
Specjalistycz
ny
sklepy
Pozostałe
jednostki
handlu
detaliczneg
o
Branżowy
Specjalistycz
ny
Butik
Dom
towarowy
Dom
handlowy
Supersam
Sklep
przemysłowo
-spożywczy
dyskontowy
Stacje
benzynowe
Kioski
Automaty
Sprzedaż z
magazynu
Handel
targowiskow
y
Hale
targowe
Handel z
samochodu
Handel elektroniczny
Biorąc pod uwagę partnerów transakcji,
wyróżnia się następujące systemy:
Handel business-to-business (w skrócie B2B)
– transakcje miedzy przedsiębiorstwami
Handel business-to-consumer (B2C) –
sprzedaż produktów konsumentom
Handel business-to-administration (B2A) –
sprzedaż produktów instytucjom publicznym
Wśród firm handlu detalicznego
działających w sieci wyróżnia się
następujące grupy:
Detalistów „czystej gry”, czyli firmy
prowadzące sprzedaż wyłącznie przez
Internet
Detalistów „wielokanałowych”, czyli
takich, którzy równolegle z działalnością w
sieci prowadzą tradycyjny handel w sklepach
lub sprzedaż wysyłkową z zastosowaniem
katalogów.
SKLEP - jest to stały punkt sprzedaży
detalicznej, posiadający specjalne
pomieszczenie (tj. lokal sklepowy) z oknem
wystawowym oraz wnętrzem dostępnym dla
klientów. Może on stanowić jednozakładowe
przedsiębiorstwo lub może być jednym z
zakładów przedsiębiorstwa wielozakładowego
(wielosklepowego).
Wyróżniamy następujące formy organizacyjne
sklepów:
domy towarowe
są to wielodziałowe sklepy o powierzchni
sal sprzedażowych 2000 m2 i więcej,
prowadzące sprzedaż szerokiego i
uniwersalnego asortymentu towarów
nieżywnościowych, a często także
towarów żywnościowych: mogą również
prowadzić pomocniczą działalność
gastronomiczną i usługową,
domy handlowe
są to wielodziałowe (przynajmniej dwa
działy branżowe) sklepy o powierzchni
sal sprzedażowych od 600 m2 do 1999
m2, prowadzące sprzedaż towarów o
podobnym asortymencie jak w domach
towarowych
,
supermarkety
są to sklepy o powierzchni sprzedażowej od
400 m2 do 2499 m2 prowadzące sprzedaż
głównie w systemie samoobsługowym,
oferujące szeroki asortyment artykułów
żywnościowych oraz artykuły
nieżywnościowe częstego zakupu,
hipermarkety
są to sklepy o powierzchni sprzedażowej od
2500 m2 prowadzące sprzedaż głównie w
systemie samoobsługowym, oferujące
szeroki asortyment artykułów żywnościowych
i nieżywnościowych częstego zakupu, zwykle
z parkingiem samochodowym,
Hipermarkety w Polsce
Do funkcjonujących w Polsce sieci
hipermarketów należą:
E.Leclerc
Auchan
Real (część Metro AG, przejął sieć
hipermarketów Géant)
Tesco (przejął sieć hipermarketów Hit i Leader
Price)
Carrefour (przejął sieć hipermarketów
Hypernova i supermarketów Albert)
Kaufland
Dyskont
(ang. discount = obniżka ceny, rabat) - sklep
sprzedający towar w ograniczonym
asortymencie i w obniżonych cenach. Główną
strategią dyskontów jest przyciąganie
klientów obecnością towarów o niskich
cenach i agresywną polityką promocyjną
skierowaną przede wszystkim na niskie ceny.
Niektóre sieci dyskontów
Biedronka, Lidl, Plus, Netto, Globi, Aldi,
Kaufland, Tesco
sklepy powszechne
są to sklepy prowadzące sprzedaż głównie
towarów żywnościowych codziennego użytku,
o powierzchni sal sprzedażowych od 120 do
399 m2,
sklepy wyspecjalizowane
są to sklepy prowadzące sprzedaż szerokiego
asortymentu artykułów do kompleksowego
zaspokojenia określonych potrzeb, np.
ubioru, wyposażenia mieszkań, sklepy
motoryzacyjne, meblowe, sportowe itp,
pozostałe sklepy są to sklepy o
powierzchni sal sprzedażowych do 119 m2,
prowadzące sprzedaż głównie towarów
żywnościowych codziennego użytku oraz
często nabywanych towarów
nieżywnościowych,
apteki - stałe punkty sprzedaży detalicznej
spełniające warunki sklepu, w których
prowadzi się sprzedaż wyrobów
farmaceutycznych lub zielarskich,
stacje paliw - punkty sprzedaży detalicznej
paliw, benzyny, oleju napędowego, płynów
chłodzących, środków czyszczących itp.
STAŁE PUNKTY SPRZEDAŻY
DROBNODETALICZNEJ:
kiosk - stanowi pomieszczenie stałe,
zamykane z oknem wystawowym,
którego wnętrze nie jest dostępne dla
klienta,
stragan - skonstruowany z urządzeń
przenośnych, służących do wyłożenia i
sprzedaży towarów w stałym miejscu
sprzedaży,
magazyn u producenta lub handlowy
prowadzący sprzedaż detaliczną.
POZOSTAŁE PUNKTY SPRZEDAŻY
DROBNODETALICZNEJ (o charakterze
ruchomych stoisk):
punkty sprzedaży obwoźnej,
punkty sprzedaży obnośnej,
są to różnego rodzaju punkty sprzedaży
detalicznej bez stałej lokalizacji w terenie,
których zadaniem jest dotarcie bezpośrednio
do klienta. Przeznaczone są głównie do
obsługi terenów o rozproszonej zabudowie
(osiedli podmiejskich, terenów turystycznych,
wczasowisk itp.). Oferowany asortyment to
przede wszystkim artykuły, nie wymagające
specjalnej decyzji zakupu i wyboru towaru.
TARGOWISKA - wyodrębnione tereny lub
budowle (plac, ulica, hala targowa) ze
stałymi, względnie sezonowymi punktami
sprzedaży drobnodetalicznej lub
urządzeniami przeznaczonymi do
prowadzenia handlu, codziennie lub w
wyznaczone dni tygodnia.
TARGOWISKA SEZONOWE są to place i ulice,
gdzie uruchamiane są na okres do 6 miesięcy
punkty handlowe, w związku ze wzmożonym
ruchem nabywców (np. nadmorski ruch
urlopowy) i działalność ta jest ponawiana w
kolejnych sezonach.
S. 56
S.57
S.58
S.59
S.60
Zasady polityki kształtowania typów
sklepów:
1.
Otwierają pewien najbardziej odpowiedni w
danych warunkach typ sklepu
2.
Prowadzą strategię pozycjonowania tego
typu jednostki handlowej na rynku
3.
Powielają ten model sklepu, tworząc większą
liczbę tego samego typu jednostek
handlowych
4.
Obejmują wspólną polityką marketingową
wszystkie placówki tego samego typu
5.
Jeżeli w przedsiębiorstwie występuje kilka
różnych typów jednostek handlowych
przeprowadza się analizę portfolio.
Czynniki wpływające na image sklepu:
Oferta towarów
Poziom cen
Wybór towarów
Prezentacja towarów
Wyposażenie sklepów
Atmosfera zakupów
Wygoda zakupów
Doradztwo i obsługa
Grzeczność i uprzejmość obsługi
Usługi naprawcze
Rozwiązania ułatwiające zakupy (parkingi, restauracje, opieka
nad dziećmi)
Czas otwarcia sklepu
Reklama w mediach
Prospekty
Dekoracja okna wystawowego
Wyróżnia się dwa podstawowe sposoby
postępowania, mające na celu dostosowanie
programu działania do oczekiwań klientów:
1.
Trading-down – zastosowanie środków
mających na celu dopasowanie się do
zmniejszającego się popytu na skutek np. złej
koniunktury w gospodarce. Może wówczas
nastąpić: redukcja niektórych usług,
zmniejszenie kosztów rzeczowych utrzymania
sklepu, zmiana form sprzedaży
2.
Trading-up – rozwijanie usług i rozszerzanie
funkcji danego sklepu przez np. zwiększenie
liczby oferowanych artykułów, podniesienie
ich jakości, zwiększenie zakresu usług
doradczych, przeprowadzenie zmian w
wystroju i wyposażeniu sklepu
Dziękuję za uwagę