PowerPoint Presentation

FIZYKOTERAPIA

W NIEDOWŁADACH

OŚRODKOWYCH

Katedra i Zakład Laseroterapii i Fizjoterapii

mgr Justyna Szymańska

Za ogólnie pojętą motorykę odpowiadają

dwa układy wraz z ośrodkami i drogami

nerwowymi:



układ piramidowy „myśli o ruchu”



układ pozapiramidowy „umożliwia

ruch

”

(współpracuje z ukł. autonomicznym i korowymi ośrodkami

czucia)

ściśle ze sobą współpracujące

mgr Justyna Szymańska

J. Kreiner pisał:

„

Jeśli kowal prowadzi młot układem

piramidowym to układ

pozapiramidowy zapewnia mu

odpowiednią postawę

i napięcie mięśniowe”

mgr Justyna Szymańska



Ośrodki up znajdują się w obrębie kory

mózgu w zakręcie przedśrodkowym i

przedniej części płacika okołośrodkowego,

tzw. KORA RUCHOWA – POLE 4



Ośrodki up kierują wykonywaniem ruchów

złożonych przez całe grupy mięśniowe

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Przyporządkowanie częściom kory

poszczególnych grup mięśniowych

przedstawia homuculus motorius

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Zniszczenie kory ruchowej powoduje

niedowład wiotki lub porażenie

odpowiednich grup mięśni po

przeciwnej połowie ciała

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Drogi nerwowe up są dwuneuronowe:



Ciała I neuronu znajdują się w ośrodkach

ruchowych kory mózgu



Ciała II neuronu znajdują się w jądrach

ruchowych nn. czaszkowych lub nn.

rdzeniowych

Efektorami są mm

. poprzecznie

prążkowane

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Nagłe uszkodzenie dróg

piramidowych powoduje

zaburzenie sprawności ruchów:



Niedowład

(paresis)



Porażenie

(paralysis vel plegia)



monoplegia



hemiplegia



paraplegia



tetraplegia

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Uszkodzenie ciał komórek I

neuronu

lub ich aksonów

powoduje:



utratę zdolności wykonywania ruchów

dowolnych,



przykurcze,



wzmożenie odruchów ścięgnistych

głębokich,



utratę odruchów powierzchownych,



wystąpienie odruchu Babińskiego,

Układ piramidowy

mgr Justyna Szymańska

Układ piramidowy

Uszkodzenie ciał komórek II

neuronu lub ich aksonów

powoduje:



utratę zdolności wykonywania ruchów

dowolnych



zniesienie odruchów



utratę napięcia



zanik mięśni

mgr Justyna Szymańska

Spastycznośc

Kurczowe wzmożenie napięcia mięśni

najczęściej występuje w wyniku:



urazu mózgu i rdzenia kręgowego



chorób rdzenia i mózgowia, np.:



stwardnienie rozsiane



udar mózgu



poprzeczne zapalenie rdzenia

kręgowego



mózgowe porażenie dziecięce

mgr Justyna Szymańska

Po minięciu okresu szoku rdzenia cechującego

się całkowitą arefleksją, czyli zniesieniem

odruchów fizjologicznych poniżej poziomu

uszkodzenia rdzenia występuje znaczne

zwiększenie aktywności motoneuronów.

Przejawia się to spazmem, czyli

przedłużonym, niekontrolowanym,

nadmiernym skurczem mięśni szkieletowych

oraz patologiczną, wygórowaną

odpowiedzią na wszystkie formy stymulacji

dotykowej, bólowej, proprioceptywnej.

mgr Justyna Szymańska

Cechy

charakterystyczne:



zwiększony opór przeciw wydłużaniu i

rozciąganiu mięśni



objaw scyzorykowy: zwiększony opór mięśni

w odpowiedzi na rozciąganie w pierwszej

fazie ruchu



wygórowany odruch rozciągowy, dotyczący

zwłaszcza prostowników, grup mięśni

utrzymujących postawę ciała .



drgawki kloniczne



znamienne ułożenie kończyn spowodowane

nierównomiernym rozkładem wzmożonego

napięcia w poszczególnych grupach

mięśniowych

mgr Justyna Szymańska

Cechy

charakterystyczne:



Odpowiedzi autonomiczne występują

wybuchowo niewspółmiernie do potrzeb

homeostatycznych



Homeostaza jest zaburzona na skutek braku

regulowania eferentnych bodźców



Brak kontroli na drogami zstępującycmi

powoduje nadmierną aktywnośc

interneuronów z jednoczesnym samoistnym

utrzymaniem wyładowań, pobudzeni



Występuje nadaktywność mechanizmów pętli

gamma pozbawionych wpływów hamujących,

koordynujących.

mgr Justyna Szymańska

Spastycznośc nie musi rozwijać się

w każdym przypadku uszkodzenia

rdzenia kręgowego lub ucisku na

rdzeń.

Zależy to przede wszystkim od

rozległości uszkodzenia w

płaszczyźnie poprzecznej rdzenia

mgr Justyna Szymańska

Na rozwój spastyczności

wpływają:



Przewlekłe stany zapalne dróg moczowych



Odleżyny



Przewlekle zaparcia z wypełnieniem jelita

grubego



Niedotlenienie części rdzenia położonej

doogonowo od miejsca uszkodzenia

Ww patologiczne bodźce mechaniczne i biochemiczne

zwiększają spastyczność na drodze odruchowej.

mgr Justyna Szymańska

Przy bardzo rozległych uszkodzeniach

rdzenia może jednocześnie dojść do

powstania sztywności odmóżdżeniowej.

Charakteryzuje się wzrostem aktywności

wrzecion mięśniowych przede wszystkim

w mm. prostownikach.

Jest wynikiem tonicznych wpływów

ośrodków

ukł. siatkowatego zstępującego na

odruchy rdzeniowe a nie jak w przypadku

spastyczności uwolnienia tych odruchów

spod kontroli ośrodkowych wpływów

hamujących.

mgr Justyna Szymańska

Leczenie -

Cel



Utrzymanie w por

aż

onych mi

ęś

niach

podstawowych

procesów życiowych (krążenia

krwi i przemiany materii)



Uśmierzenie bólu



Przywrócenie prawidłowego napięcia i

elastyczności mięśni



Zwiększenie wytrzymałości i aktywności

ruchowej



Rozwijanie utraconej siły mięśniowej



Przystosowanie do warunków życia codziennego

(jak największa samodzielność)

mgr Justyna Szymańska

Leczenie chirurgiczne

Zabiegi na rdzeniu kręgowym:

Mielotomia (przerwanie łuków odruchowych w

rdzeniu

)

Zabiegi na obwodowym układzie

nerwowym:

–

Rhizotomia (przerwanie korzeniu czuciowych)

–

Przecięcie nerwów zasłonowych (znosi napięcie

mm. przywodzicieli uda, zapobiega przykurczowi

zgięciowo-przywiedzeniowemu)

Zabiegi na ścięgnach i mięśniach

zmniejszanie napięcia poprzez wydłużanie ścięgien

(wydłużanie ścięgna Achillesa i mm. zginaczy palców)

mgr Justyna Szymańska

Leczenie

farmakologiczne



Preparaty stosowane ogólnie

Preparaty stosowane ogólnie (zmniejszenie

wrażliwości ukł. nerw., osłabienie pobudzenia

ruchowego włókien gamma):

– Baklofen, Tetrazepam, Diazepam



Preparaty stosowane miejscowo na rdzeń

kręgowy korzenie nerwowe, punkty

motoryczne, nerwy obwodowe

– Fenolizacja nn. obwodowych – wybiórcze

uszkodzenie włókien gamma w obrębie n.

mieszanego, efekt utrzymuje się kilka kilkanaście

tygodni

– Dokanałowe podawanie Baklofenu (implantowany

dozownik pozwala na stałe utrzymanie

odpowiedniego stężenia leku)

mgr Justyna Szymańska

Fizjoterapia



Termoterapia

(ciepłolecznictwo,

zimnolecznictwo)



Elektrostymulacja

( tonoliza, FES,

Biofeedback)



Pole

magnetyczne



Kinezyterapia oraz wczesna

pionizacja

mgr Justyna Szymańska

TERMOTERAPIA

Działanie ciepła na organizm:



Poprawia trofikę tkanek



Powoduje przekrwienie tkanek wykazuje

działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe



Rozluźnia mięśnie poprzecznie prążkowane i

gładkie



Poprawia rozciągliwość kolagenowej tkanki

łącznej



Poprawia lepkość mazi stawowej co zwiększa

ruchomość stawów



Działa uspokajająco, odprężająco

mgr Justyna Szymańska

CIEPŁOLECZNICTWO



Sonoterapia



Promieniowanie IR - Sollux (filtr

czerwony)



Hydroterapia (np. ciepłe kąpiele wirowe

temp. wody 37

Ostrożność!

Przeciwwskazania: ostre stany zapalne, skłonność do krwawień,

zakrzepowe zapalenie żył, gorączka, zaburzenia ukrwienia

tętniczego tkanek, zaburzenia czucia

mgr Justyna Szymańska

ZIMNOLECZNICTWO

Działanie zimna na organizm:



Zwolnienie przewodnictwa nerwowo-

mięśniowego w nn. czuciowych i

wegetatywnych



Wyłączenie receptorów skóry



Działanie przeciwbólowe



Wpływ na najwyższe piętra ukł. nerwowego

co może wpływać na nerwowe sterowanie

ruchem



Osłabienie reakcję na bierne rozciąganie

(kilka min. do 24 h)

mgr Justyna Szymańska

ZIMNOLECZNICTWO



Zmniejsza impulsację rdzenia kręgowego

wskutek hamowania nadmiernych odruchów

prioprioceptywnych eksteroceptywnych



Krótkie działanie zimna zwiększa napięcie

mm. dłuższe działanie powoduje obniżenie

napięcia mm.

mgr Justyna Szymańska

Zimno

jest bardziej skutecznym

czynnikiem obniżania

spastyczności niż ciepło (ogólna

liczba rec. ciepła stanowi

10% liczby receptorów zimna).

Ilość impulsów generowanych

w receptorach zimna jest 30x

większa niż tych generowanych

w rec. ciepła.

mgr Justyna Szymańska

ZIMNOLECZNICTWO



Pary azotu (- 180

C0)



Dwutlenek węgla (-75



Zimne powietrze (- 30



Zamar (-2

mgr Justyna Szymańska

ELEKTROSTYMULACJA

KORZYŚCI :



Zwiększa siłę, masę i wytrzymałość mięśni



Zmniejsza patologiczne napięcie mięśni



Zwiększa zakres ruchów w stawach



Daje efekt pompowania w naczyniach

limfatycznych i żylnych



Zapobiega przykurczom i odleżynom



Wzmacnia motywację do rehabilitacji

mgr Justyna Szymańska

metody

elektrostymulacji



Elektrody implantowane

(stymulacja rdzenia

kręgowego)

Parametry: imp. prostokątny, f najczęściej 50-100 Hz,

amplituda napięć 0,2-6 V



Stymulacja przezskórna

(bezpośrednia

stymulacja nerwów i mięśni, stymulacja rdzenia

w sposób pośredni)

mgr Justyna Szymańska

STYMULACJA RDZENIA

MIEJSCE WSZCZEPIANIA ELEKTROD



Pod trzony kręgów sąsiadujących z miejscem uszkodzenia



Nadoponowo w różnych okolicach (dolna przestrzeń

lędźwiowa, Th1-Th10, C2-C4, okolica stożka rdzeniowego)

EFEKT: poprawa neurologiczna, obniżenie

spastyczności, wzrost wydolności chodzenia,

poprawa ruchomości stawów, poprawa stanu

pęcherza neurogennego

SKUTKI UBOCZNE: występowanie powikłań

związanych z przemieszczaniem się elektrod i

przewodów oraz z odczynem ze strony ustroju na

implant

mgr Justyna Szymańska

STYMULACJA

PRZEZSKÓRNA

FES

METODA HUFSCHMIDTA

TONOLIZA

„

INNE” ELEKTROSTYMULACJE

mgr Justyna Szymańska

FES

(Functional Electrical

Stimulation)

Elektrostymulacja czynnościowa stosowana u

pacjentów po uszkodzeniu ośrodkowego układu

nerwowego

Polega na wywołaniu skurczów mięśni porażonych

w celu wykonania określonej czynności lub jej

wspomagania

Dopóki obwodowy układ nerwowy jest

nieuszkodzony można go stymulować jak przed

urazem

FES we wczesnym okresie po urazie – stymulacja

przezskórna

FES w późniejszym okresie – stymulacja

przezskórna lub implantowana

mgr Justyna Szymańska

Stymulacja n.

strzałkowego



Najczęściej stosowana jest stymulacja

nerwu strzałkowego: w fazie

przenoszenia kończyny wywołane

zgięcie grzbietowe stopy i niewielkie jej

nawrócenie poprawia lokomocję

eliminując objawy chodu

patologicznego (chód koszący)



Dodatkowo stymulacja dośrodkowa

oraz obserwacja wzrokowa stanowią

ważne elementy w usprawnianiu

funkcji

mgr Justyna Szymańska



Stymulacja mięśnia spastycznego i jego

antagonisty podwójnymi impulsami

prostokątnymi



impulsy krótkie prostokątne 0.2-0.5 ms



Antagonista z opóźnieniem 100-300 ms



Przerwa między pobudzeniami dla KG 1 s dla KD

1.5 s



Czas zabiegu nie dłuższy niż 20 minut

METODA

HUFSCHMIDTA

mgr Justyna Szymańska

TONOLIZA

Pierwsza faza (mm.spastyczne):



Imp. trójkątny lub prostokątny



ti 0,1-1 ms

Opóźnienie 100-300ms

Druga faza (mm.antagonistyczne):



Pakiet imp.prostokątnych lub trójkątnych



Ti 1-1,5 s

Przerwa 1s dla KG

1,5s dla KD

Czas stymulacji wynosi przeciętnie 20 min
15-20 zabiegów w jednej serii.

mgr Justyna Szymańska

INNE

ELEKTROSTYMULACJE

wg Franka:



symetryczne punkty w proksymalnej części

przywodzicieli i prostowników uda i centralnej

części mm. pośladkowych wielkich



Parametry imp. Trójkątny, t narastania

<15ms,

f 5-7Hz amplituda 0-20V



Efekt: zmniejszenie spastyczności lub

czasowa jej likwidacja

mgr Justyna Szymańska

INNE

ELEKTROSTYMULACJE

Wg Dmitrijevic



Prądy impulsowe f 50Hz, natężenie poniżej

progu czucia, stymulacja kilka godzin

dziennie

Specjalna rękawica

+ cz. dłoniowa

cz. Grzbietowa

Autor uważa, że depolaryzacja włókien

aferentnych może wpływa na aktywnośc

rdzeniowych i ponadrdzeniowych

mechanizmów kontroli napięcia mięśniowego.

mgr Justyna Szymańska

BIOFEEDBACK

Trening z zastosowaniem sprzężenia

zwrotnego



Ćwiczenia wykonuje sam pacjent a jego

aktywnośc mięśniowa kontrolowana jest

przez urządzenie EMG

z wykorzystaniem pomocy audiowizualnych



Pacjent obserwuje świetlne i dźwiękowe

sygnały (wykres czynności napinanych lub

rozluźnianych mięśni), których natężenie

zmienia się proporcjonalnie do

bioelektrycznej aktywności mięśni



Trening sprawia że pacjent może sam wpływa

na aktywnośc mięśni dowolnie ją zwiększając

lub zmniejszając

mgr Justyna Szymańska

BIOFEEDBACK

Wg Kwolka



W badaniach uzyskano bardziej symetryczne

obciążanie kończyn, rozluźnienie mięśni

poprawę szybkości chodu,



Wykorzystano platformę hydrauliczną, kulę

inwalidzką z sygnalizacją proprioceptywną

świetlną i akustyczną co umożliwiało stałą

korekcję chodu i symetrii obciążania kończyn

mgr Justyna Szymańska

POLE MAGNETYCZNE



Przezczaszkowa i obwodowa

stymulacja zmiennym polem

magnetycznym



Magnetoterapia



Magnetostymulacja

mgr Justyna Szymańska

Przezczaszkowa i obwodowa

stymulacja zmiennym polem

magnetycznym



Cewka elektromagnetyczna w której wyzwala się

krótkotrwały 100-200

s przepływ prądu

zmiennego o dużym natężeniu stanowiący

bodziec fizykalny depolaryzujący komórki

nerwowe kory mózgowej i neurony obwodowe



Wartości indukcji do 2 Tesli



Metoda bezbolesnego wywołania skurczów

mięśni przyspieszająca spontaniczny powrót

funkcji ruchowych



W leczeniu spastyczności wykorzystywana

częstotliwość 30 Hz

mgr Justyna Szymańska

Wykonanie:



Przy użyciu okrągłej cewki 90mm wykonuje się

stymulację przezczaszkową z wykorzystaniem

indukcji 100% - 2T



Do stymulacji obwodowej korzeni i mięśni

niedowładnych stosuje się 80 % indukcji



Podczas jednego zabiegu stymuluje się 10

miejsc

Przezczaszkowa i obwodowa

stymulacja zmiennym polem

magnetycznym

mgr Justyna Szymańska

Ostrożność!

Dobieranie odpowiedniego natężenia bodźca i

prawidłowa kwalifikacja pacjentów minimalizują

ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych

(pacjenci z padaczką w wywiadzie lub z wysokim

ryzykiem padaczki pourazowej nie powinni być

kwalifikowani do zabiegu)

mgr Justyna Szymańska

MAGNETOTERAPIA

Działanie:



Poprawa metabolizmu tkanki

nerwowej



Zmniejszenie tonusu naczyń

mózgowych



Zwiększenie obszaru

unaczynienia tętnic szyjnych

mgr Justyna Szymańska

MAGNETOTERAPIA

Po udarze (ekspozycja głowy,

przebieg sinusoidalny, f= 10 Hz,

B= 2,8 mT, t = 20min., 20

zabiegów w serii)

Uzyskano :



Poprawę stanu funkcjonalnego



Poprawę stanu neurologicznego

mgr Justyna Szymańska

MAGNETOTERAPIA

Po udarze (ekspozycja głowy,

przebieg sinusoidalny, B= 4,5 mT,

f=40 Hz, 3 x dziennie 12min., 14

zabiegów w serii)

Obserwowano:



Zmniejszenie wzmożonego

napięcia mm.



Zwiększenie siły mm.



Zwiększenie zakresu ruchu

biernych w niedowładnych

kończynach

mgr Justyna Szymańska

MAGNETOSTYMULACJA

B < 100

Pozytywne efekty zastosowania

magnetostymulacji obserwował Sieroń

(badania: 2 tys. Pacjentów )

Zaobserwowano:



poprawę funkcjonalną



zmniejszenie spastyczności



poprawę czucia w niedowładnych

kończynach

mgr Justyna Szymańska

STYMULACJA

MM.GŁADKICH

ATONIA PĘCHERZA MOCZOWEGO

Imp. trójkątny ti =200ms f 0,5-0,3 Hz

A(+) nad spojeniem łonowym

K(-) na kroczu między odbytem a

narządem płciowym

Czas zabiegu 20-30 minut

do 15xdziennie

mgr Justyna Szymańska

STYMULACJA

MM.GŁADKICH

NADREAKTYWNOŚĆ PĘCHERZA

MOCZOWEGO

Ti= 50-150 ms f 1-2 Hz

Czas zabiegu 20 minut, do 15x dziennie

Ułożenie elektrod jak w pęch.

atonicznym

Document Outline