Rozmieszczenie batalionów KOP

przed mobilizacją

• Bataliony Brygady KOP Grodno - woj. Białostockie

• Bataliony Brygady KOP Wilno - woj. Wileńskie

• Bataliony Brygady KOP Nowogródek - woj. nowogródzkie

• Bataliony Brygady KOP Polesie - woj. Poleskie

• Bataliony Brygady KOP Wołyń - woj. Wołyńskie

• Bataliony Brygady KOP Podole - woj. Tarnopolskie

• Bataliony 1 Pułku Piechoty KOP Karpaty - woj. Stanisławowskie

• Bataliony 2 Pułku Piechoty KOP Karpaty - woj. lwowskie

Mobilizacja 30 sierpnia 1939 r.

-reorganizacja struktury organizacyjnej

- w trakcie mobilizacji z KOP powstały:

•4 dywizje piechoty: 

33 Dywizja Piechoty 
35 Dywizja Piechoty 
36 Dywizja Piechoty 
38 Dywizja Piechoty 

•3 brygady górskie: 

1 Brygada Górska 
2 Brygada Górska 
3 Brygada Górska 

Organizacja KOP po mobilizacji w 1939 roku.

Dowództwo i Sztab 

• Dowództwo KOP, dow. gen. bryg. 

• Wilhelm Orlik-Rückemann 

• Urząd PW i WF KOP 

• Rejon Intendentury "Wilejka", Rejon Intendentury 

"Łuniniec", Rejon Intendentury "Czortków", Rejon 

Intendentury "Stryj" 

• Pluton radiotelegraficzny 

• Szefostwo Wywiadu, szef wywiadu KOP mjr Jan 

Gurbski 

• Dyon Żandarmerii KOP 

Oddziały i pododdziały

 

• Pułk KOP "Wilno" – ppłk Kazimierz 

Kardaszewicz 

– Batalion KOP "Orany" – kpt. Stanisław Getter 

– Batalion KOP "Troki"

– Batalion KOP "Niemenczyn" – mjr Czesław 

Mierzejewski 

– Batalion KOP "Nowe Święciany"

• Pułk KOP "Głębokie" – ppłk Jan Światkowski 

– Batalion KOP "Łużki", Batalion KOP "Podświle" 

– Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej 

• Batalion ON "Postawy" – kpt. Józef Cader 

• Batalion ON "Brasław„ – kpt. Eugeniusz Tokarski 

– Stacja gołębi pocztowych "Postawy" 

• Pułk KOP "Wilejka" – ppłk Józef Kramczyński 

• Batalion KOP "Budsław" (mjr Mieczysław Baczkowski), 

Batalion KOP "Krasne„ (mjr Stanisław Starzyński), Batalion 

KOP "Iwieniec„ (kpt. Edward Nowrat) 

• Szwadron Kawalerii "Iwieniec" (rtm. Ksawery Wejtko), 

Szwadron Kawalerii "Krasne" (rtm. Konstanty Anton, 

tymczasowo por. Ryszard Cieśliński) 

• Stacja gołębi pocztowych "Smorgonie" 

• Pułk KOP "Snów" – ppłk Jacek Jura 

• Batalion KOP "Stołpce" 

• Batalion KOP "Kleck" - kpt. Stanisław Zwojszczyk 

• Stacja gołębi pocztowych "Baranowicze" 

• Brygada KOP "Polesie"– płk dypl. Tadeusz Różycki-

Kołodziejczyk 

• Batalion KOP "Ludwikowo" – kpt. Andrzej Szumliński 

• Batalion KOP "Sienkiewicze" – ppłk Jan Dyszkiewicz 

• Batalion KOP "Dawidgródek" – mjr Jacek Tomaszewski 

• Pułk KOP "Sarny" – ppłk Nikodem Sulik 

• Batalion KOP "Rokitno" (mjr Jan Wojciechowski) 

• Batalion KOP "Bereźne" (mjr Antoni Żurowski) 

• Szwadron Kawalerii "Bystrzyce" 

• Batalion Specjalny "Sarny", Batalion Specjalny "Małyńsk" 

(mjr Piotr Frankowski) 

• Stacja gołębi pocztowych "Sarny" 

• Pułk KOP "Zdołbunów" 

• Batalion KOP "Hoszcza", Batalion KOP "Ostróg", Batalion 

KOP "Dederkały" 

• Dyon Kawalerii "Niewirków" 

• Szwadron Kawalerii "Dederkały" 

• Pułk KOP "Czortków” 

• Batalion KOP "Skałat", Batalion KOP "Kopyczyńce", Batalion 

KOP "Borszczów"

• Kompania saperów "Czortków" 

• Stacja gołębi pocztowych "Buczacz" 

Wojna obronna 1939 r. 

• 2-3 września 1939 151 kompania forteczna "Węgierska 

Górka" pod dowództwem kpt. Tadeusza Semika broniła 

fortów w Węgierskiej Górce.

 

• 6 do 9 września ciężkie walki w rejonie Końskich - 

Szydłowca i Iłży toczyła 36 DP rez. zmobilizowana głównie z 
żołnierzy KOP Brygady Podole. 

• 7-10 września miała miejsce bitwa pod Wizną, 
     w której siłami polskimi dowodził kpt.

      Władysław Raginis.

 

Wojna obronna 1939 r. cd. 

• 21 września 1939 powstało Improwizowane Zgrupowanie KOP w 

rejonie Kuchecka Wola – Kuchcze – Chrapin – Moroczno na podstawie 

rozkazu dowódcy KOP gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna Po 

ześrodkowaniu liczyło ok. 8700 żołnierzy (w tym 300 oficerów )

• 29-30 września 1939 w bitwie pod Szackiem 4-tysięczna grupa KOP 

pod dowództwem gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna poważnie 

nadwyrężyła 52 Dywizję Strzelecką Armii Czerwonej.

 

• 30 września grupa KOP podjęła dalszy marsz w kierunku 

Parczewa, aby tam dołączyć do Samodzielnej Grupy 

Operacyjnej "Polesie" gen. Kleeberga. Przy próbie 

przekroczenia szosy Włodawa-Lublin w miejscowości Wytyczno 

doszło jednak do walki z oddziałami pancernymi Armii 
Czerwonej nacierającymi od strony Włodawy.

 

Wojna obronna cd.

• Ostatnie jednostki KOP uległy rozproszeniu właśnie 

w bitwie pod Wytycznem (1 października 1939). Po 

całodziennych walkach wobec przewagi wroga 

dowódca grupy KOP rozkazał odwrót i rozwiązał 

grupę. Oddziały drobnymi grupami przedostały się 

do lasów i rozpoczęły walkę konspiracyjną.

• Wielu żołnierzy KOP zostało zamordowanych w 

Katyniu (m.in. kpt. Stanisław Zwojszczyk i gen. 

Henryk Minkiewicz) oraz w Charkowie (m.in. kpt. 

Rudolf Schreiber). Przegrana wojna obronna 1939 

roku stała się kresem istnienia Korpusu Ochrony 

Pogranicza.

Organizacja KOP po zgrupowaniu we 

wrześniu 1939

Dowództwo i Sztab 

• dowódca – gen. bryg. Wilhelm Orlik-

Rückemann 

• zastępca dowódcy – płk dypl. Ludwik 

Bittner

• szef sztabu – mjr dypl. Lucjan Gawroński 
• szef służby sanitarnej – płk dr med. 

Władysław Markiewicz 

Oddziały i pododdziały

 

• Brygada KOP "Polesie" – płk dypl. Tadeusz Różycki-

Kołodziejczyk 

– Batalion KOP "Ludwikowo„ – kpt. Andrzej Szumliński 

– Batalion KOP "Sienkiewicze" – ppłk Jan Dyszkiewicz 

– Batalion KOP "Dawidgródek" – mjr Jacek Tomaszewski 

• Pułk KOP "Sarny„ – ppłk Nikodem Sulik 

– Batalion forteczny KOP "Sarny" – mjr Bronisław Brzozowski 

– Batalion forteczny KOP "Małyńsk" (improwizowany) – mjr 

Piotr Frankowski 

– Batalion KOP "Rokitno" – mjr Jan Wojciechowski   

•  

• mjr Antoni Żurowski – dowódca Batalionu KOP 

"Bereźne"

– Batalion KOP "Bereźne" – mjr Antoni Żurowski 

– szwadron kawalerii KOP "Bystrzyce" – rtm. Wiktor 

Jakubowski 

• Batalion KOP "Kleck" – kpt. Stanisław Zwojszczyk 

• Batalion marszowy 76 pp – mjr Józef Balcerzak 

• Batalion Flotylli Pińskiej (marynarze) – kpt. Bogusław Rutyński 

• Batalion saperów – mjr Marian Czeżowski 

• Batalion forteczny "Osowiec" – mjr Antoni Korpal; zob. też: Twierdza 

Osowiec 

• Batalion Sztabowy – mjr żand. Szymon Mayblum 

• kompania forteczna "Tyszyca" – mjr Lucjan Grott 

• kompania PW "Sarny" – kpt. Władysław Matolski 

• kompania artylerzystów – kpt. Rudolf Schreiber 

• improwizowany oddział z Grupy Operacyjnej "Grodno" – płk w st. 

spocz. Edward Czerny 

• improwizowany dywizjon artylerii – mjr w st. pocz. Stefan Czernik 

• bateria dział 75 mm 

• bateria haubic 100 mm 

• załoga 51 pociągu pancernego (od 23 września) – kpt. Zdzisław 

Rokossowski 

• załoga 54 pociągu pancernego – kpt. Józef Kulesza 

• kompania saperów KOP "Stolin"