FARMAKORERAPIA BÓLU

FARMAKOTERAPIA

BÓLU

bezpieczeństwo i skuteczność

dr n. med. Stefania Juźwiak

Katedra Farmakologii PAM w Szczecinie

BÓL

doznanie czuciowe

powstające, gdy

bodźce

mechaniczne, termiczne,

chemiczne lub elektryczne

przekroczą wartość progową =

próg

bólowy

powodują uszkodzenia tkanek

i uwolnienie

mediatorów bólu

= zw. allogennych

NOCYCEPCJA

wywołanie,

przewodzenie

i ośrodkowe przetworzenie

impulsów bólowych

RODZAJE BÓLU

etoilogia i patogeneza

Sygnał ostrzegawczy

→ ruch uniku

RODZAJE BÓLU

etoilogia i patogeneza

następstwo uszkodzenia lub zapalenia tkanki

ból spoczynkowy, hiperalgezja, allodynia

RODZAJE BÓLU

etoilogia i patogeneza

uszkodzenie nerwów obwodowych

→ upośledzenie

czynności ruchowych i czuciowych

uszkodzenie neuronów OUN – bóle fantomowe

TYPY BÓLU

etoilogia i patogeneza



somatyczny

- powierzchniowy

(skóra, bł. śluzowa)

- głęboki

mięśnie, stawy, tk. łączna, głowa



ostry

zlokalizowany

/ wtórny

tępy, rozlany



przewlekły / nawracający



trzewny

DROGA BÓLOWA

ukł. nocyceptywny

wstępujący

w korze mózgu

- świadoma

ocena lokalizacji i

nasilenia

ukł. limbiczny

reakcje emocjonalne

podwzgórze

–

reakcje wegetatywne

DROGA BÓLOWA

ukł.

antynocyceptywny

zstepujący

utrudnienie przekaźnictwa i

integracji

międzyneuronalnej

endogenne peptydy opioidowe

serotonina - 5-HT

noradrenalina – NA

cATP i

↑ Ca w cytoplazmie

nocyceptyna / dronabinol

ZWALCZANIE DOZNAŃ

BÓLOWYCH



opioidowe

p/bólowe



nieopioidowe p/bólowe



psychotropowe



miorelaksacyjne



niesterydowe p/zapalne



miejscowo znieczulające



spazmolityczne

„

DRABINA ANALGETYCZNA”

stopniowana farmakoterapia bólu przewlekłego,

nowotworowego

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE

niesterydowe leki przeciwzapalne i

paracetamol



dz. p/bólowe, p/gorączkowe,

p/krzepliwe, p/zapalne

kwas acetylosalicylowy

- pochodne kw. octowego

indometacyna, diklofenak

- pochodne kw. propionowego

ibuprofen, naproksen,

ketoprofen

- pochodne pyrazolonu

metamizol, fenylobutazon

- oksykamy -

piroksykam

pochodne aniliny

paracetamol

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE

niesterydowe leki przeciwzapalne i

paracetamol

„

efekt pułapowy”

zwiększanie dawki nie nasila dz.

p/bólowego,

nasilają się dz. niepożądane i

toksyczne

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE

niesterydowe leki przeciwzapalne i

paracetamol

dz. niepożądane

- zaburzenia żołądkowo -

jelitowe

- uszkodzenie śluzówki p.

pok.

- zaburzenia czynności nerek

obrzęki

- zaburzenia krzepnięcia

- duszność oskrzelowa

- bóle głowy „ z odbicia ”

- reakcje alergiczne

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE

niesterydowe leki przeciwzapalne i

paracetamol

dawkowanie doustne całodobowe

paracetamol

0,5 co 4 h lub 1,0 co 6-8 h

ibuprofen

0,2 - 0,6 co 4 h

naproksen

0,25 - 0,5 co 12 h

ketoprofen

50 mg co 8 h lub 0,1 co 12 h

diklofenak

50 mg co 8 h lub 0,1 co 12 h

metamizol

0,5 – 1,0 co 4 h lub doraźnie

dz. spazmolityczne

SŁABE OPIOIDY

dawkowanie doustne całodobowe

kodeina

tabl.

0 – 60 mg co 4 h

(zaparcia)

tramadol

krople, kaps.

50 – 100 mg co 4 h

tramadol

o przedłużonym działaniu

100, 150, 200 mg co 12 h

dz. antydepresyjne i słabe spazmolityczne

SILNE OPIOIDY

dawkowanie doustne całodobowe

morfina

1% sol. lub tabl. szybko uwalniające

od 10 mg co 4 h do dawki skutecznej p/bólowo

nie ma dawki maksymalnej z uwagi na tolerancję

morfina

tabl. wolno uwalniające

30, 60, 100, 200 mg co 12 h

fentanyl

przezskórny 25; 50; 75; 100

g/h co 72

buprenorfina

przezskórny 35; 52,5; 70

g/h co

72 h

metadon

sir. 5-10 mg co 6-8 h

LEKI UZUPEŁNIAJĄCE

koanalgetyki = adiuwantowe



Leki przeciwdepresyjne

amitryptylina, imipramina, mianseryna



Leki przeciwdrgawkowe

karbamazepina, kwas walproinowy,

klonazepam, gabapentyna



Glikokortykosteroidy

deksametazon



Ketamina

Document Outline