10.05.21

1

Opracowanie tematu

na podstawie książki

M. Karkowskiej i w. 

Czarneckiej

„Przemoc w 
szkole”

10.05.21

2

Zj

awisko 

przemocy w 

edukacji 

szkolnej

10.05.21

3

Przemoc

 jest pojęciem, które może być 

rozumiane w różny sposób.

Wg. Kwiecińskiego –

 

„ przemoc bezpośrednia” - ( osobista)

 

jest odczuwana przez podmiot jako czynność użycia 

przeważającej siły ( mocy, przewagi, dominacji) 

fizycznej, bądź jako opresja psychiczna, czy jako 

stan zależności i realizacji potrzeb i interesów od 

podporządkowania się innemu podmiotowi 

indywidualnemu, zbiorowemu lub pośredniczonemu 

przez organizację.

10.05.21

4

Przemoc

 definiowana bywa także jako 

„ 

użycie siły połączone z zamachem na 

społecznie akceptowane dobro”

           Wg. Dąbrowskiej- Bąk- 

                     szkoła jest źródłem 

negatywnych przeżyć. 

                                  W traktowaniu 

wychowanków dominuje naruszenie 

godności połączone z agresją fizyczną i 

słowną, presją dydaktyczną i 

demonstrowaniem władzy oraz brakiem 

kwalifikacji merytorycznych nauczyciela.

10.05.21

5

Przemoc

 objawia się 

inaczej w szkołach: 

              wiejskich            miejskich

dominuje 

brutalność

-wyzwiska 

-rękoczyny

demonstrowanie 

władzy

- straszenie

- złośliwa presja       

           dydaktyczna

10.05.21

6

Przemoc

 

można też zdefiniować 

jako „oddziaływanie na 

wychowanka siłą fizyczną lub 

psychiczną w celu przymuszenia go 

do podporządkowania się woli 

wychowawcy”.

10.05.21

7

Sama instytucja szkoły 

zawiera wiele elementów 

przymusu:

- przymus uczęszczania                       - siedzenie w ławkach
               - podporządkowanie rytmowi lekcji i przerw

-

- przebywanie w grupie klasowej

                                           - narzucane treści dydaktyczne

10.05.21

8

Szkoła jako 

„instytucja 

totalna”

Życie w niej toczy się według określonych reguł, 

w jednym i tym samym miejscu 

i jest podporządkowane tej samej władzy.

Dzień lekcyjny jest ściśle 

zaplanowany przy pomocy z góry 

narzuconych założeń.

Poszczególne czynności i zadania 

stawiane uczniom maja wymiar 

instrumentalny, służą realizacji 

oficjalnych zadań instytucji, która 

jest szkoła.

10.05.21

9

W 

„instytucji totalnej”

 są 

również bariery ograniczające 

kontakt ze światem 

zewnętrznym:

zamknięte 
drzwi

ogrodzenia

mury 

10.05.21

10

„Aktem przemocy”

 jest każda sytuacja, w 

której 

uniemożliwia się lub utrudnia innym 

zaangażowanie w proces poszukiwania.

Uczniowie są tylko 

biernymi przedmiotami 

a rola ich polega na 

przyswajaniu, 

przechowywaniu i 

odtwarzaniu wiedzy 

nagromadzonej w ich 

umysłach przez 

nauczycieli.

10.05.21

11

Szkoła z założenia, ze wzg. na cechy tkwiące w jej 

charakterze, może być rozumiana jako 

„przestrzeń 

przemocy”.

Witkowski

 zauważa, że o efektach socjalizacji 

decydują 

nie tyle wybrane techniki pedagogiczne, co 

odpowiedni poziom postrzegania świata, 

przekazywany przez instytucje a więc i szkołę.

Niski poziom funkcjonowania szkoły

, rozrywanie 

więzi uczniów z klasą, z której oni się wywodzą, 

niedrożność kanałów kształcenia, przedwczesne 

„naznaczanie”, ograniczenie horyzontów myślenia- 

prowadzić mogą do blokowania rozwoju, zamiast go 

wspierać.

10.05.21

12

W szkole jest jeszcze jeden rodzaj przemocy 

definiowany jako:

„narzucanie znaczeń i interpretacji symboli 

zastanej kultury”.

Jest to „

przemoc symboliczna”

, oparta na 

legalnym prawie do narzucania i wpajania tego, co 

służy interesom klas panujących, poparta 

autorytetem pedagogicznym.

10.05.21

13

Powodzenie w edukacji nie jest wynikiem 

zdolności ucznia lub jego aspiracji, ale 

rezultatem wyposażenia kulturowego 

wyniesionego z domu.

10.05.21

14

Żadna z opisanych form przemocy: 

- opresja psychiczna, 

- strukturalna, 

- symboliczna 

nie występuje samodzielnie,

 

nakładają się na siebie i wzmacniają wzajemnie.

Szkoła wymusza na dziecku nieświadome 

podporządkowanie się zastanej rzeczywistości.

10.05.21

15

Skutki przemocy

 mogą mieć charakter 

bezpośredni lub odległy; psychiczny lub fizyczny.

Rozwój i normalne funkcjonowanie osobowości są 

nie do pogodzenia z przemocą, ponieważ bierne 

poddanie się cudzej kontroli wyklucza autonomię.

Przyswajanie się do tego co serwowane przez 

szkołę, wypacza osobowość i rozumienie świata 

lub prowadzi do wyuczonej bezradności i 

nieumiejętności radzenia sobie w życiu.

10.05.21

16

Dziękuję za uwagę...

Prezentacja przygotowana przez 

s. Małgorzatę Buchholc SM

II PO i PR

THE END